اعتراض به تحدید حدود املاک

اعتراض به تحدید حدود املاک خ. م.: در تاریخ 17 تیر 1392، دادنامه‌ای صادر گردید که به دعوایی مربوط می‌شود که در آن گروهی از اهالی یک روستا علیه اداره اوقاف مازندران به دلیل اقدام به تحدید حدود و ثبت ملکی که ادعای وقف آن مطرح شده بود، اقامه دعوا کردند. خ. ه. مدعی شدند که اداره اوقاف بدون داشتن سمت قانونی و با سوءاستفاده از عدم آگاهی برخی از افراد محلی، اقدام به تحدید حدود و درخواست صدور سند مالکیت برای اراضی‌ای کرده است که به اعتقاد آنان، وقف نبوده و دارای مالکیت خصوصی است. اداره اوقاف در مقابل، با استناد به یک وقف‌نامه قدیمی، ادعا نمود که اراضی مورد نظر تحت نظارت و تولیت این اداره قرار دارد. پس از انجام بررسی‌های کارشناسی و ارائه نظریه‌های مختلف، دادگاه به این نتیجه رسید که حدود و مشخصات وقف‌نامه ابهام دارد و تحدید حدود انجام‌شده توسط اداره اوقاف خارج از محدوده وقف است. در نهایت، دادگاه بدوی با استناد به ماده 16 قانون ثبت، حکم به بطلان عملیات ثبتی اداره اوقاف صادر کرد. این رای در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد. در نهایت، دیوان عالی کشور با نقض دادنامه تجدیدنظر، خواستار رسیدگی مجدد به ادعاها و احراز مالکیت خ. ه. شد و پرونده را به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان مازندران ارسال کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/04/17 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اعتراض به تحدید حدود املاک، فقط از طرف مالکین مجاور پذیرفته می‌شود و دادگاه باید برای احراز ذی نفع بودن خواهان ها، سند مالکیت رسمی یا سند عادی (دلیل مالکیت) آن ها را مطالبه و بررسی کند. رای خلاصه جریان پرونده به تاریخ 10/11/86 1 - آقای ح. ک. 2 - ش. ب. 3 - ع. ب. 4 - ح. الف. الف 5 - ح. ن. ب. 6 - ش. ب. 7 - ع. ی. 8 - ح. ی 9 - ج.الف. 10 - ع.ح. 11 - ص.گ. 12 - ع.گ. (معروف به ح.ب.) با وکالت ن.الف دادخواستی به طرف اداره اوقاف مازندران (قائم شهر) به خواسته اعتراض به ثبت و تحدید حدود نسبت به پرونده ثبت پلاک --- فرعی از --- و 17 اصلی بخش --- با وضعیت تحدید حدود موجود، تقدیم محاکم عمومی قائم شهر نموده و دربیان خواسته توضیح داده در سال های قدیم شخصی به نام ن.گ. بخش کوچکی از زمین های خودش را طبق وقف نامه مبهم وقف خاص نموده تا فرزند ارشد ذکور وی نسل اندرنسل به عنوان متولی نتایج مورد وقف را صرف حسینیه (تکیه) محل نمایند که این عمل انجام می شد و سال های سال فرزندان به مورد وقف عمل کرده درآمد مورد وقف را صرف حسینیه محل در ایام محرّم کردند. که متاسفانه اداره اوقاف من غیر حق وارد شده و بدون وجود دلایل اقدام به تحدید حدود و تقاضای اخذ سند نموده است. علی هذا صرف نظر از اینکه اداره اوقاف سمت اخذ سند را ندارد و این وقف جزء وقف خاص بوده و متولی خاص دارد و اداره اوقاف صلاحیت مورد وقف را ندارد بااین حال اولا: این وقف نامه ابهام کلی دارد و حدود اربعه آن معلوم نیست و مطابق عرف جاری و ساری محل که قریب به چهل سال مردم می دانند که خ. مقدار کمی زمین داشته و وقف کرده است. ثانیا: این وصف شامل کل زرگر و افرا نمی شود درنتیجه اداره اوقاف چنین سمتی ندارد و چنین حقی هم ندارد که کل منطقه زرگر و افرا که قریب به 20 هکتار می‌گردد را سند بگیرد بلکه مورد وقف صرفا شاید کمتر از دو الی سه هکتار می‌گردد که همه محل می دانند و پیرمردان خبردارند و تابه حال هم به آن عمل می شده است. ثالثا: اداره اوقاف از بی سوادی عده ای سوءاستفاده کرده و از بعضی از پیرمردان امضاهای واهی گرفته (بنا به اظهارات بعضی از پیرمردان بی سواد محل) و تقاضای تحدید حدود کرده است،درحالی که این زمین هایی که تحدید حدود شده نه تنها وقف نیست بلکه بعضی از زمین ها دارای سند رسمی است و مربوط به اشخاص حقیقی و بعضی از زمین ها اگرچه سند رسمی ندارد ولی ارتباطی به وقف ندارد لذا تقاضای ابطال عملیات ثبتی و اجرایی با تحدید حدود فعلی در اداره ثبت را دارم. متعاقبا در تاریخ 22/7/87 آقای ….گ. [و] ع.ی. و سایرین با وکالت ن.ش.الف. دادخواست ورود ثالث به طرف اداره اوقاف قائم شهر و ح.ک. و سایرین به تحدید حدود و عملیات ثبتی اعتراض نموده اند. شعبه سوم دادگاه عمومی قائم شهر پس از تعیین وقت تشکیل جلسه داده پس از استماع اظهارات وکیل خ. ه. و دفاعیات وکیل اداره خوانده و استعلام از ثبت ب. ت. ب. ایرادات مطروحه از طرف وکیل اداره خوانده قرار ارجاع امر به کارشناس صادر که پس از طیّ تشریفات مربوط و وصول نظریه کارشناس اجمالا بدین شرح: « ب. ت. ب. مراتب فوق و با عنایت به بررسی و تفحص در اوراق و مدارک ثبتی اولا: وقف نامه از جهت حدود اربعه ابهام دارد و نمی توان در طبیعت جاری کرد و سامان های مقرر در وقف نامه قابل تشخیص در طبیعت نمی‌باشد. ثانیا: در پرونده ثبتی روستای بالا زرگر معروف به شیخ کلی سابقه ای از وقف مشاهده شده ولی سامان آن به جز یک حد به تولن دره حبیب الله رود، بقیه جهات اربعه با روستاهای مجاورین مشخص نمی‌باشد و عملا این قرار در محل ادغام شده است.»; با اعتراض به نظریه کارشناس دادگاه در مورخ 26/1/88 مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به هیات 3 نفره کارشناسان بدین شرح صادر می‌نماید: «....کارشناسان با مطالعه پرونده حاضر پرونده های ثبتی و اوقافی خصوصا وقف نامه موجود و انطباق آن در طبیعت نسبت به تعیین حدودوثغور وقف نامه و اینکه آیا روستای افرا در محدوده وقف نامه قرار می‌گیرد یا خیر....»; هیات سه نفره کارشناسان نظریه خود را در مورخ 25/8/88 به دادگاه تقدیم و طیّ شماره 1058 - 881009 مورخ 25/8/88 در دفتر لوایح دادگاه ثبت شده است. هیات با ذکر خلاصه گردش کار مرتبط با موضوع به این شرح «با مطالعه اوراق و سوابق حاکی است که اداره ثبت حسب درخواست شماره 4519 مورخ 17/2/85 مبنی بر بازدید اراضی موقوفه پلاک --- اصلی بخش --- قائم شهر معروف به پآیین زرگر برابر احکام صادره شماره 670 مورخ 1323/04/16 و شماره 231 مورخ 1324/07/03 هیات بدوی و تجدیدنظر املاک واگذاری به آقای ح.گ. به عنوان موقوفه استرداد گردیده است که مقدار موقوفه برابر صورت مجلس تحویل و تحول مورخ 1326/03/27 به مساحت 20 جریب معادل 20 هکتار از اراضی قریه مذکور م. ب. که برابر رای صادره اداره کل تحقیق اوقاف ملک مذکور به موجب وقف نامه شماره 1263 هجری قمری شش دانگ قریه معروف به پآیین زرگر با جمیع لواحق و توابع آن با حدود و مشخصات مشروحه ذیل وقف موبد شرعی بوده و تولیت آن مادام العمر به خود واقف و پس ازآن به ولد ذکور ارشد واقف بوده است که بر اساس محتویات پرونده و شهادت شهود آقای ن.ع.خ. واقف اصلی بوده است که در حال حاضر و ب. ت. ب. ماده یک و چهار قانون اوقاف مصوب مجلس شورای اسلامی سال 1363 و 1371 این قبیل موقوفات بر تولیت و تصدی اداره اوقاف م. ب.. سپس اداره اوقاف برابر نامه شماره 1235 مورخ 16/2/85 درخواست صدور سند مالکیت نسبت به موقوفه مرحوم ح.ن.خ. را از اداره ثبت نموده که اداره ثبت برابر ابلاغیه شماره 4519 مورخ 18/2/85 نمایندگان ثبت، نقشه بردار و نماینده اوقاف در تاریخ 30/2/85 لغایت 8/3/85 به قریه مذکور عزیمت، ضمن بررسی های لازم و با راهنمایی های دهدار و شورای اسلامی محل و همچنین با حضور معتمدین محل و حضور متصدی موقوفه حدود معینه مقدار موقوفه را نقشه برداری نموده که حدود و مشخصات و مساحت آن به شرح شش دانگ عرصه یک قطعه زمین که موقوفه م. ب. به مساحت 220 هزار مترمربع دارای پلاک --- اصلی بخش --- ثبت قائم شهر معروف به پآیین زرگر نقشه برداری و ترسیم که به صورت شکسته م. ب. (ذکر حدود شمال شرق و جنوب و غرب که ذکر آن در گزارش ضرورت ندارد - عضو ممیز) موارد مذکور با حدود و مشخصات در صورت مجلس به تایید و امضای 1 - خانم خ.گ. 2 - آقای م.ی. 3 - آقای ج.ک. 4 - ع.ع. 5 - فاقد امضا و مشخصات 6 - ع.الف. رسیده است. آگهی تحدید حدود به تاریخ 24/9/86 انجام و پایان آن 17/11/86 بوده است که مورد اعتراض آقای ح.ک. به نمایندگی از طرف اهالی روستا به اقدامات اوقاف و ثبت معترض که مراتب اعتراض در مورّخه 30/10/86 به دادگاه اعلام داشتند»; و خلاصه بررسی ها اظهارنظر هیات کارشناسان بدین شرح اعلام شده است. «هیات کارشناسان منتخب با مطالعه اوراق پرونده وضعیت ثبتی و مطالعه وقف نامه استنادی و سایر موارد منطبق با موضوع خصوصا نقشه های ثبتی منطقه به شرح زیر به استحضار می رساند. الف: مشخصات و محدوده وقف نامه استنادی اداره اوقاف سنه 1263 (ه-. ق) همگی و تمامی شش دانگ قریه معروف به پآیین زرگر فراز بلوک بالا تجن را که حدود آن از شرق به رودخانه تولندره و از غرب به سامان بالازرگر و از جنوب به حوزه دشت و از شمال وصل به افرا، ضمنا دارای دادنامه شماره --- مورخ 1323/04/16 که رونوشت آن حاکی است قریه پآیین زرگر از بلوک بالا تجن به مساحت 20 جریب وقف بوده و تولیت آن حسب جعل واقف با شاکی (ح.گ.) بوده... و اعلام شده شش دانگ قریه معروف به پآیین زرگر با حدود شمالا به افراء، شرقا به قریه سوخته کلا وتولندره و غربا به قریه شیخ کلی بالازرگر و جنوبا به قریه دیزآباد حوردشت و مستندات شکات (اهالی افرا) اسناد مالکیت صادره برای اهالی قریه افرا شامل 1 - شش دانگ پلاک --- فرعی از --- اصلی، 8 فرعی از --- اصلی، 7 فرعی از --- اصلی، 6 فرعی از --- اصلی واقع است در بخش --- ثبت قائم شهر قریه افرا و مغایرت مشخصات وقف نامه استنادی است که هیات کارشناسان حسب دستور دادگاه به تفکیک اعلام نظر می‌نماید. 1 - محدوده تعرفه شده مورد تحدید حدود مورخ 16/10/86 (کپی برگ شماره 3 ضمیمه) با انطباق محدوده وقف نامه با محدوده تعریف شده در تحدید حدود قابل انطباق نیست. 2 - نقشه تهیه شده موضوع تحدید حدود با انطباق از نقشه کلی منطقه افراد و شیخ کلی و انطباق با آن ها و پیاده نمودن وضعیت آن برای هیات کارشناسان مسجل گردیده که محدوده وقف نامه در داخل ضلع جنوبی داخل قریه افراء پیاده شده و با عنایت به اینکه در محدوده وقف نامه و مستندات بعدی اداره اوقاف همگی دلالت از این دارد که اراضی واقع در پآیین زرگر جزء وقف نامه بوده است و لذا موقعیت تحدید انجام شده وسیله اداره ثبت با محدوده وقف نامه مغایرت دارد وضعیت نقشه استقرار نقشه تحدیدی در موقعیت نقشه ثبتی منطقه افراء پیاده که با هاشور مشخص شده به ضمیمه تقدیم می‌گردد»; اداره اوقاف به نظریه هیات کارشناسان معترض و درخواست نظریه تکمیلی به شرح اعتراض و در غیر این صورت ارجاع امر به هیات 5 نفره کارشناسان نموده‌اند که دادگاه متعاقبا ختم دادرسی را اعلام و طی دادنامه --- - 22/12/88 با این استدلال « ب. ت. ب. محتویات پرونده و مطالبه پرونده ثبتی موضوع را به کارشناس ارجاع و کارشناس واحد به لحاظ ابهام در حدود اربعه ملک وقف نامه قابل انطباق با محل ندانسته که این نظریه مورد اعتراض اداره خوانده واقع و موضوع به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع و هیات مذکور نیز با بررسی مستندات طرفین و خصوصا وقف نامه ابرازی اداره خوانده و تطبیق آن محل و تحدید حدود انجام شده توسط اداره خوانده اعلام نموده که وقف مربوط به اراضی پآیین زرگر بوده و تحدید حدود در خارج از محدوده وقف نامه به عمل آمده تعیین شده است که وقف نامه در مغایرت است که بیانگر عدم وقفیت روستای افرا م. ب. که این نظریه مورد اعتراض موثر اصحاب دعوی واقع نگردیده...»; اعتراض معترضین را مقرون به واقع تشخیص و تقاضای ثبت اداره خوانده را خارج از حدود وقف نامه و مغایر با واقعیت تشخیص و مستندا به ماده 16 قانون ثبت حکم به بطلان عملیات ثبتی مربوط به روستاهای افرا و بالا زرگر صادر و اعلام نموده با تجدید نظر خواهی اداره اوقاف شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان مازندران پس از رسیدگی به موجب دادنامه --- مورخ 20/7/89 در بخش خواهان های اصلی عینا تایید و تجدید نظر خواهی را رد نموده است و در خصوص دعوی خ. ه. وارد ثالث با نقض دادنامه بدوی مبادرت به صدور قرار رد دعوی نموده است رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. درخواست ثبت در سال 1349 و احکام هیات بدوی املاک واگذاری به شماره 67 - 17/4/23 و هیات تجدیدنظر املاک واگذاری به شماره 231 - 3/7/24 مبنی بر خلع رقبه متنازعٌ فیه علیه وزارت دارایی و صورت مجلس تحویل و تحول 27/3/67 با قید حدود و به مساحت حدود 20 هکتار که اصل وقفیت وفق محتویات پرونده مورد انکار معترضین (خ. ه.) نمی‌باشد و چنانچه خواسته را اعتراض به صورت مجلس تحدید حدود بدانیم، ن. ب. ا. اعتراض به تحدید حدود، فقط از ناحیه مجاورین (مالکین) پذیرفتنی است. لذا دادگاه لزوما باید برای احراز ذینفع بودن خ. ه. سند مالکیت رسمی یا سند عادی (دلیل مالکیت) ایشان را مطالبه و بررسی و با موردتوجه قرار دادن لیست 75 نفره مستاجرین موقوفه در سال 54 که در صفحات 14 لغایت 17 پرونده منعکس است و پس از احراز مالکیت و مجاورت املاک ایشان با نقشه صورت مجلس تحدید و حدود رقبه مورد ثبت اوقاف و اینکه چه مقدار و در کدام قسمت به ملک آن ها تجاوز شده است را مورد رسیدگی قرار می داد و از کارشناسان خواسته می شد و ب. ت. ب. احکام هیات واگذاری و صورت مجلس تحویل و تحول و دیگر مستندات ارائه شده از طرف اوقاف و اسناد مالکیت مجاورین با پیاده کردن زمین خواهان ها، میزان تعرض به املاک خ. ه. را موردتوجه و مشخص می نمودند بنا به مراتب حکم فرجام خواسته مبنی بر بطلان عملیات ثبتی خلاف قانون و محتویات پرونده تشخیص و ب. ت. ب. ایرادات مذکور مستندا به بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه مذکور نقض و جهت رفع نقایص مذکور و دیگر موارد ضروری که به تبع آن اقتضاء می‌نماید به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان مازندران ارسال تا پس از رسیدگی مبادرت به صدور رای نماید. مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور حیدری قاسمی - علیزاده