اقامتگاه زوجه در صورت سکونت خارج از اقامتگاه زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 29/9/91 آقای ض.م. مقیم شهرستان قم به طرفیت همسرش خانم ص.ب. که محل سکونت وی را در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر اعلام داشته دادخواستی به خواسته الزام خوانده به تمکین تقدیم داشته که در شعبه سوم دادگاه حقوقی خرمشهر ثبت و با تعیین وقت از طرفین دعوت به رسیدگی به عمل آمده، اخطاریه خوانده حسب گزارش مأمور ابلاغ با تحویل آن به خواهرش ابلاغ قانونی گردیده است در جلسه دادرسی مورخ 5/12/91 خوانده حضور نیافته و لایحه ای تقدیم نکرده است خواهان حاضر شده و توضیحات خود را در خصوص دعوی مطروحه بیان داشته که در صورت مجلس منعکس گردید. سرانجام دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب رأی شماره 613 -5/12/91 با اعلام این که اقامتگاه خواهان شهرستان قم اعلام گردیده و خوانده همسر خواهان م. ب. و مطابق ماده 1005 قانون مدنی اقامتگاه زن شوهردار اقامتگاه همسر وی تعیین شده است بنابراین دادگاه خرمشهر صالـح به رسیدگی نبوده به استناد مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی محاکم حقوقی شهرستان قم صـادر نموده و پـس از وصـول پرونده به دادگستری قم و ثبت آن در شعبه 16 دادگاه عمومی خانواده شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی به موجب رأی شماره 601 -10/4/92 با استدلال این که ماده 1005 قانون مدنی منصرف به زمانی است که زن و شوهر با صلح و صفا در کنار هم زندگی می کنند و شخص دیگری می خواهد علیه زوجه اقامه دعوی نماید و از موردی که زن و شوهر اختلاف دارند و جدا از هم زندگی می کنند نمی باشد و در این حالت هر کسی اعم از زن یا شوهر محل اقامت خاص خودش را دارد و می بایست دعوی در محل اقامت خوانده اقامه گردد لذا دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر مستنداً به مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی صادر و سپس به لحاظ حدوث اختلاف در صلاحیت، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول جهت حل اختلاف به این شعبه ارجاع گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اختلاف در صلاحیت فی مابین شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر و شعبه 16 دادگاه عمومی خانواده شهرستان قم در رسیدگی به دعوی زوج خ. ب. خ. الزام زوجه خوانده به تمکین، ب. ت. ب. محتویات پرونده، نظر به این که مندرجات دادخواست تقدیمی و توضیحات بعدی خ. ب. ش. صورت جلسه دادرسی مورخ 5/12/91 مبین آن است که زوجین در حال حاضر فاقد زندگی مشترک در زیر یک سقف بوده و به لحاظ وجود اختلافات فی مابین عملاً جدا از هم زندگی می نمایند و در وضع موجود به لحاظ تعارض منفعتی که بین طرفین وجود داشته اقامتگاه زوج خواهان نمی تواند محل سکونت زوجه خوانده به عنوان اقامتگاه ایشان محسوب و خصوص مورد از حیث صلاحیت دادگاه مشمول حکم مقرر در ماده 1005 قانون مدنی بوده باشد چنان که اطلاق قاعده مقرر در ماده 7 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1353 (قانون مجری در زمان تقدیم دادخواست) و مفاد تبصره 2 ماده 68 قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین مدلول ماده 12 قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 مجلس شورای اسلامی که به موجب آن در دعاوی خانوادگی مربوط به زوجین بالصراحه محل سکونت زوجه که خارج از اقامتگاه زوج بوده باشد ملاک قانونی و موجه صلاحیت برای دادگاه شناخته گردیده مؤید این نظر م. ب. و نتیجتاً این که در امثال مورد که دعوی خانوادگی بین زوجین مطرح بوده و زوجه خوانده خارج از اقامتگاه زوج خواهان سکونت دارد صرفاً محل سکونت زوجه خوانده بدون توجه به اقامتگاه زوج خواهان از حیث صلاحیت دادگاه ملاک قانونی بوده و اقامتگاه زوج خواهان نمی تواند محل سکونت زوجه خوانده به عنوان اقامتگاه ایشان محسوب و مؤثر در صلاحیت دادگاه باشد و نظر به این که زوج خ. د. د. تقدیمی بالصراحه محل سکونت زوجه خوانده را در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر اعلام داشته است، بنابراین و بنا به مراتب اشعاری به اعتبار محل سکونت زوجه خوانده در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر رسیدگی به دعوی مطروحه طبق قاعده عمومی مقرر در صدر ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی در صلاحیت دادگاه عمومی ویژه خانواده شهرستان خرمشهر بوده فلذا در اجرای تبصره ماده 27 قانون فوق الذکر ضمن تأیید رأی شماره 601 مورخ 10/4/92 شعبه 16 دادگاه خانواده شهرستان قم و نقض رأی شماره 613 ــ 5/12/91 شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر و تأیید صلاحیت این دادگاه در رسیدگی به دعوی مطروحه فی مابین محاکم مرقوم حل اختلاف می گردد، مقرر می دارد پرونده با ثبت نتیجه و کسر از موجودی به مرجع ذیربط اعاده گردد. رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح- کریمپور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اقامتگاه زوجه در صورت سکونت خارج از اقامتگاه زوج در تاریخ 29/9/91، درخواست الزام به تمکین به دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر ارائه شد. پس از بررسی، دادگاه به دلیل عدم صلاحیت خود بر اساس مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی، پرونده را به دادگاه عمومی خانواده شهرستان قم ارجاع داد. شعبه مربوطه نیز با استناد به ماده 1005 قانون مدنی و ب. ت. ب. جدایی زوجین و عدم زندگی مشترک، خود را غیرصالح اعلام و پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال نمود. دیوان عالی کشور در بررسی اختلاف صلاحیت، با استناد به ماده 12 قانون حمایت خانواده و تبصره 2 ماده 68 قانون آیین دادرسی مدنی، اعلام کرد که محل سکونت زوجه ملاک صلاحیت است و ب. ت. ب. اعلام محل سکونت زوجه در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر، صلاحیت رسیدگی به دعوی به دادگاه عمومی خانواده شهرستان خرمشهر تعلق دارد. در نتیجه، دیوان عالی کشور رای شعبه دادگاه خانواده قم را تایید و رای شعبه سوم دادگاه حقوقی خرمشهر را نقض و پرونده را به مرجع ذیربط اعاده نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/07/07 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در مواردی که دعوی خانوادگی بین زوجین مطرح بوده و زوجه خوانده، خارج از اقامتگاه زوج خواهان سکونت دارد، اقامتگاه زوجه همان محل سکونت وی است و اقامتگاه زوج خ. د. ا. مورد موثر در مقام نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 29/9/91 آقای ض.م. مقیم شهرستان قم به طرفیت همسرش خانم ص.ب. که محل سکونت وی را در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر اعلام داشته دادخواستی به خواسته الزام خوانده به تمکین تقدیم داشته که در شعبه سوم دادگاه حقوقی خرمشهر ثبت و با تعیین وقت از طرفین دعوت به رسیدگی به عمل آمده، اخطاریه خوانده حسب گزارش مامور ابلاغ با تحویل آن به خواهرش ابلاغ قانونی گردیده است در جلسه دادرسی مورخ 5/12/91 خوانده حضور نیافته و لایحه ای تقدیم نکرده است خواهان حاضر شده و توضیحات خود را در خصوص دعوی مطروحه بیان داشته که در صورت مجلس منعکس گردید. سرانجام دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب رای شماره --- - 5/12/91 با اعلام این که اقامتگاه خواهان شهرستان قم اعلام گردیده و خوانده همسر خواهان م. ب. و مطابق ماده 1005 قانون مدنی اقامتگاه زن شوهردار اقامتگاه همسر وی تعیین شده است بنابراین دادگاه خرمشهر صالح به رسیدگی نبوده به استناد مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی محاکم حقوقی شهرستان قم صادر نموده و پس از وصول پرونده به دادگستری قم و ثبت آن در شعبه --- دادگاه عمومی خانواده شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی به موجب رای شماره --- - 10/4/92 با استدلال این که ماده 1005 قانون مدنی منصرف به زمانی است که زن و شوهر با صلح و صفا در کنار هم زندگی می کنند و شخص دیگری می خواهد علیه زوجه اقامه دعوی نماید و از موردی که زن و شوهر اختلاف دارند و جدا از هم زندگی می کنند نمی‌باشد و در این حالت هر کسی اعم از زن یا شوهر محل اقامت خاص خودش را دارد و می‌بایست دعوی در محل اقامت خوانده اقامه گردد لذا دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر مستندا به مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی صادر و سپس به لحاظ حدوث اختلاف در صلاحیت، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول جهت حل اختلاف به این شعبه ارجاع گردیده است. رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اختلاف در صلاحیت فی مابین شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر و شعبه --- دادگاه عمومی خانواده شهرستان قم در رسیدگی به دعوی زوج خ. ب. خ. الزام زوجه خوانده به تمکین، ب. ت. ب. محتویات پرونده، نظر به این که مندرجات دادخواست تقدیمی و توضیحات بعدی خ. ب. ش. صورت جلسه دادرسی مورخ 5/12/91 مبین آن است که زوجین در حال حاضر فاقد زندگی مشترک در زیر یک سقف بوده و به لحاظ وجود اختلافات فی مابین عملا جدا از هم زندگی می نمایند و در وضع موجود به لحاظ تعارض منفعتی که بین طرفین وجود داشته اقامتگاه زوج خواهان نمی تواند محل سکونت زوجه خوانده به عنوان اقامتگاه ایشان محسوب و خصوص مورد از حیث صلاحیت دادگاه مشمول حکم مقرر در ماده 1005 قانون مدنی بوده باشد چنان که اطلاق قاعده مقرر در ماده 7 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1353 (قانون مجری در زمان تقدیم دادخواست) و مفاد تبصره 2 ماده 68 قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین مدلول ماده 12 قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 مجلس شورای اسلامی که به موجب آن در دعاوی خانوادگی مربوط به زوجین بالصراحه محل سکونت زوجه که خارج از اقامتگاه زوج بوده باشد ملاک قانونی و موجه صلاحیت برای دادگاه شناخته گردیده موید این نظر م. ب. و نتیجتا این که در امثال مورد که دعوی خانوادگی بین زوجین مطرح بوده و زوجه خوانده خارج از اقامتگاه زوج خواهان سکونت دارد صرفا محل سکونت زوجه خوانده بدون توجه به اقامتگاه زوج خواهان از حیث صلاحیت دادگاه ملاک قانونی بوده و اقامتگاه زوج خواهان نمی تواند محل سکونت زوجه خوانده به عنوان اقامتگاه ایشان محسوب و موثر در صلاحیت دادگاه باشد و نظر به این که زوج خ. د. د. تقدیمی بالصراحه محل سکونت زوجه خوانده را در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر اعلام داشته است، بنابراین و بنا به مراتب اشعاری به اعتبار محل سکونت زوجه خوانده در حوزه قضایی شهرستان خرمشهر رسیدگی به دعوی مطروحه طبق قاعده عمومی مقرر در صدر ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی در صلاحیت دادگاه عمومی ویژه خانواده شهرستان خرمشهر بوده فلذا در اجرای تبصره ماده 27 قانون فوق الذکر ضمن تایید رای شماره --- مورخ 10/4/92 شعبه --- دادگاه خانواده شهرستان قم و نقض رای شماره --- -- 5/12/91 شعبه سوم دادگاه حقوقی شهرستان خرمشهر و تایید صلاحیت این دادگاه در رسیدگی به دعوی مطروحه فی مابین محاکم مرقوم حل اختلاف می‌گردد، مقرر می‌دارد پرونده با ثبت نتیجه و کسر از موجودی به مرجع ذیربط اعاده گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون