تاثیر بطلان عقد بر شرط ضمن آن

رأی دادگاه بدوی در خصوص درخواست ح.ب. به وکالت از ر.ر. مبنی بر اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره 346-1387/4/22 موضوع پرونده کلاسه 555/86 این دادگاه که طی دادنامه مذکور حکم به بطلان دعوی مطالبه خسارت وفق قرارداد تنظیمی (به قیمت روز آپارتمان) صادر گردیده، در اجرای دادنامه شماره 701210 صادره از شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان تهران مبنی بر پذیرش تقاضای اعاده دادرسی وی، دادگاه جهت رسیدگی ماهوی با تعیین وقت رسیدگی و دعوت وکلای طرفین، و پس از استماع اظهارات و مدافعات مطروحه بشرح صورتجلسات متعدد دادرسی و لوایح تقدیمی من حیث‌المجموع چنین استنباط می‌نماید: ب. ت. ب. اینکه محوریت موضوع مطروحه در پرونده حاضر پیرامون وضعیت بند 12-4 قرارداد عادی مورخ 1382/2/24 در خصوص فروش یک‌دستگاه آپارتمان بوده و چون به موجب بند مذکور از قرارداد موصوف در ضمن عقد بیع فروشنده شرط نموده که در صورت مستحق‌للغیر درآمدن مبیع یا اینکه بعداً این امر محقق گردد، خریدار با اعلام منفسخ شدن قرارداد و مطالبه وجه به قیمت روز، ثمن را کلاً مسترد دارد که با التفات به وجود دیدگاه‌های متفاوت در این‌خصوص، بنظر می‌رسد بدلیل شرایط بطلان عقد اصلی به شرط، چون شرط تابع عقد و از فروع آن بوده، عملاً توافق ایشان تابع عقد بوده (تبعیت شرط از عقد) مگر اینکه شرط ضمن عقد، بصورت مستقل از عقد و در مقطع زمانی دیگری واقع گردیده باشد که در این صورت شرط یک مفهوم مستقل و منفک از عقد محسوب و با بطلان عقد، شرط کماکان به قوت خود باقی و به حیات خود ادامه خواهد داد؛ در مانحن فیه از آنجاییکه شرط در ضمن عقد واقع شده است، با بطلان عقد، شرط ضمن آن نیز باطل گردیده؛ بنابراین چون استحقاقی جهت خواهان قابل تصور نبوده، دعوا غیرثابت تشخیص و ادعا باطل و مستنداً به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بی حقی خواهان صادر و اعلام می‌گردد. رأی صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه 84 دادگاه عمومی حقوقی تهران - متولی رأی دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص دادخواست تجدیدنظر آقای ر.ر. با وکالت آقای ح.ب. به طرفیت آقای ….ر. بخواسته تجدیدنظر نسبت به دادنامه شماره 0642 مورخ 1391/9/22 صادره از طریق شعبه 84 دادگاه عمومی حقوقی تهران که متضمن حکم بر بی‌حقی ت. ن. خ. در دعوی اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره 346 مورخ 1387/4/22 م. ب. و دادنامه موضوع اعاده دادرسی متضمن صدور حکم بر بطلان دعوی مطالبه خسارت قراردادی وفق بند 12-4 مبایعه‌نامه عادی شماره 2828 مورخ 1382/2/24 می‌باشد؛ اولاً: دادگاه قبلاً به موجب دادنامه شماره 1210 مورخ 1390/9/6 پیرامون علت نقض قرار رد اعاده دادرسی موضوع دادنامه شماره 508 مورخ 1390/6/30 اظهارنظر در نتیجه ایراد وکیل محترم ت. ن. خ. مبنی بر اینکه اعاده دادرسی منطبق با بند هفتم از ماده 426 قانون آیین دادرسی مدنی نمی‌باشد را غیر وارد تشخیص، ثانیاً: در مورد تجدیدنظرخواهی اخیر، دادگاه اعتراض را وارد تشخیص، زیرا استدلال دادگاه محترم نخستین مبنی بر اینکه شرط ضمن عقد با بطلان عقد باطل گردیده را فاقد وجاهت قانونی تشخیص در نتیجه دادنامه تجدیدنظر خواسته را قابل تأیید ندانسته، ضمن نقض آن و ب. ت. ب. اینکه در جهت تعیین ارزش روز ملک موضوع مبایعه‌نامه، قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر، کارشناس منتخب در نظریه تکمیلی خود ارزش روز شش دانگ یک واحد آپارتمان مسکونی منطبق با واحد مورد معامله را در تاریخ تقدیم دادخواست یعنی 1386/12/11 معادل یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال برآورد نموده که این نظریه به طرفین ابلاغ و مصون از اعتراض مانده، در نتیجه دادگاه مستنداً به ماده 358 و 198 از قانون آیین دادرسی، رأی بر محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت مابه‌التفاوت مبلغ 744/000/000 ثمن بازپرداخت شده به موجب دادنامه شماره 99 مورخ 1385/2/10 تا مبلغ یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال یعنی مبلغ نهصد و پنجاه و شش میلیون ریال بعنوان اصل خواسته و نیز هزینه دادرسی، حق‌الوکاله وکیل ط. ت. د. حق ت. ن. خ. صادر و اعلام می‌دارد. این رأی قطعی است. رئیس ومستشار شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان تهران رجاء - کریمی یزدی فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی تاثیر بطلان عقد بر شرط ضمن آن در تاریخ 8 بهمن 1393، دادگاه بدوی به درخواست خ. د. خ. اعاده دادرسی نسبت به حکم صادره در تاریخ 22 تیر 1387 که به بطلان دعوی مطالبه خسارت ناشی از قرارداد تنظیمی مربوط می‌شد، رسیدگی کرد. موضوع پرونده به بند 12-4 قرارداد عادی مورخ 24 اردیبهشت 1382 در ارتباط با فروش یک دستگاه آپارتمان مربوط بود. دادگاه بدوی با استناد به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی به این نتیجه رسید که شرط ضمن عقد تابع عقد اصلی است و با بطلان آن، شرط نیز باطل می‌شود. بنابراین، دعوی خواهان را غیر ثابت تشخیص داده و حکم به بی‌حقی وی صادر کرد. این رای ظرف 20 روز قابل تجدیدنظر بود. <br>پس از آن، دادگاه تجدیدنظر به دادخواست تجدیدنظر رسیدگی کرده و رای بدوی را به دلیل عدم وجاهت قانونی در خصوص بطلان شرط ضمن عقد نقض نمود. دادگاه تجدیدنظر با ارجاع موضوع به کارشناسی، ارزش روز آپارتمان را معادل یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال تعیین کرده و حکم به محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت مابه‌التفاوت مبلغ 744,000,000 ریال صادر نمود. این رای قطعی بوده و مستند به مواد 358 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی صادر شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/08 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: مطالبه ارزش روز مبیع در فرض مستحق للغیر درآمدن آن در قالب شرط ضمن عقد جایز و بلامانع است و بطلان عقد در این خصوص، شامل شرط ضمن عقد نیست. در خصوص درخواست ح.ب. به وکالت از ر.ر. مبنی بر اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- - 1387/04/22 موضوع پرونده کلاسه --- این دادگاه که طی دادنامه مذکور حکم به بطلان دعوی مطالبه خسارت وفق قرارداد تنظیمی (به قیمت روز آپارتمان) صادر گردیده، در اجرای دادنامه شماره --- صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران مبنی بر پذیرش تقاضای اعاده دادرسی وی، دادگاه جهت رسیدگی ماهوی با تعیین وقت رسیدگی و دعوت وکلای طرفین، و پس از استماع اظهارات و مدافعات مطروحه به شرح صورتجلسات متعدد دادرسی و لوایح تقدیمی من حیث‌المجموع چنین استنباط می‌نماید: ب. ت. ب. اینکه محوریت موضوع مطروحه در پرونده حاضر پیرامون وضعیت بند 12 - 4 قرارداد عادی مورخ 1382/02/24 در خصوص فروش یک‌دستگاه آپارتمان بوده و چون به موجب بند مذکور از قرارداد موصوف در ضمن عقد بیع فروشنده شرط نموده که در صورت مستحق‌للغیر درآمدن مبیع یا اینکه بعدا این امر محقق گردد، خریدار با اعلام منفسخ شدن قرارداد و مطالبه وجه به قیمت روز، ثمن را کلا مسترد دارد که با التفات به وجود دیدگاه‌های متفاوت در این‌خصوص، به نظر می‌رسد بدلیل شرایط بطلان عقد اصلی به شرط، چون شرط تابع عقد و از فروع آن بوده، عملا توافق ایشان تابع عقد بوده (تبعیت شرط از عقد) مگر اینکه شرط ضمن عقد، به صورت مستقل از عقد و در مقطع زمانی دیگری واقع گردیده باشد که در این صورت شرط یک مفهوم مستقل و منفک از عقد محسوب و با بطلان عقد، شرط کماکان به قوت خود باقی و به حیات خود ادامه خواهد داد؛ در مانحن فیه از آنجاییکه شرط در ضمن عقد واقع شده است، با بطلان عقد، شرط ضمن آن نیز باطل گردیده؛ بنابراین چون استحقاقی جهت خواهان قابل تصور نبوده، دعوا غیرثابت تشخیص و ادعا باطل و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بی حقی خواهان صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - متولی رای دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص دادخواست تجدیدنظر آقای ر.ر. با وکالت آقای ح.ب. به طرفیت آقای ….ر. به خواسته تجدیدنظر نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1391/09/22 صادره از طریق شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که متضمن حکم بر بی‌حقی ت. ن. خ. در دعوی اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1387/04/22 م. ب. و دادنامه موضوع اعاده دادرسی متضمن صدور حکم بر بطلان دعوی مطالبه خسارت قراردادی وفق بند 12 - 4 مبایعه‌نامه عادی شماره 2828 مورخ 1382/02/24 می‌باشد؛ اولا: دادگاه قبلا به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1390/09/06 پیرامون علت نقض قرار رد اعاده دادرسی موضوع دادنامه شماره --- مورخ 1390/06/30 اظهارنظر در نتیجه ایراد وکیل محترم ت. ن. خ. مبنی بر اینکه اعاده دادرسی منطبق با بند هفتم از ماده 426 قانون آیین دادرسی مدنی نمی‌باشد را غیر وارد تشخیص، ثانیا: در مورد تجدیدنظرخواهی اخیر، دادگاه اعتراض را وارد تشخیص، زیرا استدلال دادگاه محترم نخستین مبنی بر اینکه شرط ضمن عقد با بطلان عقد باطل گردیده را فاقد وجاهت قانونی تشخیص در نتیجه دادنامه تجدیدنظر خواسته را قابل تایید ندانسته، ضمن نقض آن و ب. ت. ب. اینکه در جهت تعیین ارزش روز ملک موضوع مبایعه‌نامه، قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر، کارشناس منتخب در نظریه تکمیلی خود ارزش روز شش دانگ یک واحد آپارتمان مسکونی منطبق با واحد مورد معامله را در تاریخ تقدیم دادخواست یعنی 1386/12/11 معادل یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال برآورد نموده که این نظریه به طرفین ابلاغ و مصون از اعتراض مانده، در نتیجه دادگاه مستندا به ماده 358 و 198 از قانون آیین دادرسی، رای بر محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت مابه‌التفاوت مبلغ 744/000/000 ثمن بازپرداخت شده به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1385/02/10 تا مبلغ یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال یعنی مبلغ نهصد و پنجاه و شش میلیون ریال به عنوان اصل خواسته و نیز هزینه دادرسی، حق‌الوکاله وکیل ط. ت. د. حق ت. ن. خ. صادر و اعلام می‌دارد. این رای قطعی است. رئیس ومستشار شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران