تاثیر رضایت شاکی در اعمال مجازات جایگزین حبس

رأی شعبه دیوان عالی کشور رأی شعبه در خصوص درخواست تجویز اعاده دادرسی از ناحیه م. ع. سید همت هادیان نسبت به دادنامه شمــــاره 00316 مورخ 95/3/27 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان اگرچه استناد متقاضی به رأی وحدت رویه شماره 746 مورخ 94/10/29 هیئت عمومی دیوان عالی کشور برای اعمال مجازات جایگزین حبس ب. ت. ب. نوع اتهام که منتهی به قتل گردیده و میزان مجازات مقرر قانونی در ماده استنادی بیش از دو سال م. ب. از موارد الزام به انتخاب مجازات جایگزین نبوده بلکه از مصادیق اختیار بوده ولی چون دادگاه بدوی از این اختیار خود وفق موازین ومقررات قانونی استفاده نموده و جزای نقدی را بجای حبس انتخاب کرده است ب. ت. ب. صراحت ماده458 قانون آئین دادرسی کیفری جدید که بیان می دارد (دادگاه تجدیدنظر استان نمی تواند مجازات تعزیری یا اقدامات تأمینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظر خواسته را تشدید کند مگر درمواردیکه مجازات مقرر درحکم نخستین بر خلاف جهات قانونی کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته و این امر مورد تجدیدنظرخواهی شاکی و یا دادستان قرار گرفته باشد) نظر باینکه اقدام دادگاه نخستین در انتخاب جزای نقدی به عنوان مجازات جایگزین حبس با ملاحظه ماده68 قانون مجازات اسلامی مصوب سال1392 و مفاد رأی وحدت رویه شماره فوق الذکر هیئت عمومی دیوان عالی کشور مبنی بر عدم لزوم رضایت شاکی برای اعمال مجازات جایگزین حبس اقدام و تصمیم قانونی بوده است و دادگاه تجدید مجاز به تشدید آن نبوده لذا ازاین حیث درخواست متقاضی با بند چ ماده474 قانون آئین دادرسی کیفری انطباق داشته که باستناد آن و ماده476 قانون مذکور ضمن تجویز اعاده دادرسی رسیدگی مجدد به یکی از شعب همعرض دادگاه صادر کننده رأی قطعی (دادگاه تجدیدنظر استان همدان) ارجاع می گردد. شعبه سی و پنجم دیوان عالی کشور رئیس: سید رضا سید کریمی عضو معاون: غلامرضا قاصدی مستشار: رحمت اله احمدی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تاثیر رضایت شاکی در اعمال مجازات جایگزین حبس در تاریخ 27 مهر 1395، شعبه دیوان عالی کشور به درخواست اعاده دادرسی در خصوص یک دادنامه از شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان رسیدگی نمود. م. ع. ب. دلیل بی احتیاطی در رانندگی که منجر به فوت و صدمه بدنی غیر عمدی شده بود، به پرداخت دیات و دو سال حبس تعزیری محکوم گردید که این حبس به جزای نقدی تبدیل شد. با تجدیدنظرخواهی یکی از اولیاء دم، دادگاه تجدیدنظر محکومیت را به شش ماه حبس تعزیری تغییر داد. متقاضی با استناد به رای وحدت رویه، ادعا کرد که برای اعمال مجازات جایگزین حبس نیازی به رضایت شاکی نیست و تشدید مجازات در دادگاه تجدیدنظر مغایر با این رای است. شعبه دیوان عالی کشور با استناد به ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری و ماده 68 قانون مجازات اسلامی، اعلام کرد که انتخاب جزای نقدی به عنوان مجازات جایگزین قانونی است و دادگاه تجدیدنظر مجاز به تشدید آن نبوده است. در نتیجه، درخواست اعاده دادرسی پذیرفته شده و پرونده برای رسیدگی مجدد به یکی از شعب همعرض ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/07/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اعمال مقررات مربوط به مجازات جایگزین حبس منوط به گذشت شاکی نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سی و پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/07/27 - 09 : 41 قاضی: سیدرضا سیدکریمی قاضی: رحمت اله احمدی قاضی: غلامرضا قاصدی خلاصه جریان پرونده حسب مندرجات لایحه متقاضی آقای س.ع. هادیان و مستندات پیوست آن نامبرده به موجب دادنامه شماره --- - 95/1/18 شعبه --- دادگاه کیفری دو ملایر و به دلائل و مستندات و شرح و استدلال مندرج درآن بجرم بی احتیاطی در امر رانندگی وسیله نقلیه موتوری منجر به فوت مرحوم حنیفه حواسی ایدلانی فرزند سید عباس و ایراد صدمه بدنی غیر عمدی نسبت به شکات مندرج در دادنامه فوق الذکر ازحیث جنبه خصوصی جرم به پرداخت دیات مقرر در دادنامه مذکور د. ح. شکات و اولیاء دم متوفیه وازحیث جنبه عمومی جرم نیز به دو سال حبس تعزیری محکوم که به جهات ومستندات قانونی مندرج در دادنامه به مبلغ پنجاه و پنج میلیون ریال جزای نقدی درجه 6 به ازای حبس مذکور به عنوان مجازات جایگزین حبس تبدیل گردیده است. و رای صادره طی دادنامه شماره --- - 95/3/27 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان ب. ت. ب. تجدیدنظرخواهی یکی از اولیاء دم متوفی به نام سید عباس حواسی و اصلاح محکومیت م. ع. از جزای نقدی به تحمل شش ماه حبس تعزیری که حداقل مجازات مقرره قانونی م. ب.. تایید و قطعی شده است. سپس متقاضی طی لایحه ای به عنوان ریاست محترم دیوان عالی کشور و به جهات مذکور درآن که در حین شور قرائت خواهد شد درخواست تجویز اعاده دادرسی نموده است. پس از ثبت جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است و مفاد لایحه وی اجمالا حاکیست ب. ت. ب. رای وحدت رویه شماره 746 مورخ 94/10/29 هیات عمومی دیوان عالی کشور نیازی به اعلام رضایت شاکی جهت اعمال مجازات جایگزین حبس نبوده در نتیجه تعیین مجازات جایگزین حبس در دادگاه بدوی صحبح بوده و تشدید مجازات در دادگاه تجدیدنظر و تعیین حبس بر خلاف رای وحدت رویه فوق الذکر م. ب.. عضو ممیز- سیدرضاسیدکریمیهیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … کریمی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: در خصوص درخواست تجویز اعاده دادرسی از ناحیه م. ع. سید همت هادیان نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 95/3/27 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان اگرچه استناد متقاضی به رای وحدت رویه شماره 746 مورخ 94/10/29 هیات عمومی دیوان عالی کشور برای اعمال مجازات جایگزین حبس ب. ت. ب. نوع اتهام که منتهی به قتل گردیده و میزان مجازات مقرر قانونی در ماده استنادی بیش از دو سال م. ب. از موارد الزام به انتخاب مجازات جایگزین نبوده بلکه از مصادیق اختیار بوده ولی چون دادگاه بدوی از این اختیار خود وفق موازین ومقررات قانونی استفاده نموده و جزای نقدی را به جای حبس انتخاب کرده است ب. ت. ب. صراحت ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری جدید که بیان می‌دارد (دادگاه تجدیدنظر استان نمی تواند مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظر خواسته را تشدید کند مگر درمواردیکه مجازات مقرر در حکم نخستین بر خلاف جهات قانونی کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته و این امر مورد تجدیدنظرخواهی شاکی و یا دادستان قرار گرفته باشد) ن. ب. ا. اقدام دادگاه نخستین در انتخاب جزای نقدی به عنوان مجازات جایگزین حبس با ملاحظه ماده 68 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 و مفاد رای وحدت رویه شماره فوق الذکر هیات عمومی دیوان عالی کشور مبنی بر عدم لزوم رضایت شاکی برای اعمال مجازات جایگزین حبس اقدام و تصمیم قانونی بوده است و دادگاه تجدید مجاز به تشدید آن نبوده لذا ازاین حیث درخواست متقاضی با بند چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری انطباق داشته که به استناد آن و ماده 476 قانون مذکور ضمن تجویز اعاده دادرسی رسیدگی مجدد به یکی از شعب همعرض دادگاه صادر کننده رای قطعی (دادگاه تجدیدنظر استان همدان) ارجاع می‌گردد.