تاریخ دادنامه: 1404/4/24

شماره دادنامه: 140431390000956195 تاریخ دادنامه: 1404/4/24 شماره پرونده: 0100299 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: سازمان بازرسی کل کشور طرف شکایت : شورای اسلامی شهرهای سمنان، شاهرود، کلاته رودبار، کهن آباد و میامی موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال قسمت عوارض اعیانی ورود به محدوده شهر از ماده 24 از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان 2- ابطال تعرفه نحوه محاسبه عوارض ورود املاک به محدوده شهر طبق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر شاهرود 3- ابطال بند (ب) ماده (11) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کلاته رودبار 4- ابطال بند (ت) ماده (7) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کهن آباد 5- ابطال جدول اصلاح عوارض الحاق به محدوده از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر میامی که همگی مربوط به سال 1400 است. گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 302/379421 مورخ 1400/12/25 اعلام کرده است که: " مصوبات شورای اسلامی شهرهای استان سمنان در سال 1400 به شرح ماده 24 از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان، تعرفه نحوه محاسبه عوارض ورود املاک به محدوده شهر طبق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر شاهرود، بند (ب) ماده (11) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کلاته رودبار 4- ابطال بند (ت) ماده (7) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کهن آباد و جدول اصلاح عوارض الحاق به محدوده از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر میامی از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که نتیجه آن به شرح ذیل جهت استحضار و صدور دستور شایسته قانونی اعلام می‌شود: اولاً- طبق تبصره ( 4) قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها، در مواردی که تهیّه زمین عوض در داخل محدوده های مجاز برای قطعه بندی و تفکیک و ساختمان سازی میسّر نباشد و احتیاج به توسعه محدوده مزبور طبق طرح های مصوّب توسعه شهری مورد تأیید مراجع قانونی قرار بگیرد، مراجع مزبور می توانند در مقابل موافقت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر، علاوه بر انجام تعهّدات مربوط به عمران و آماده سازی زمین و واگذاری سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی، حداکثر تا %20 از اراضی آنها را برای تأمین عوض اراضی واقع در طرح های موضوع این قانون و همچنین اراضی عوض طرح های نوسازی و بهسازی شهری، به طور رایگان دریافت نمایند . ثانیاً- طبق دادنامه شماره 1204 [9410090905801204] مورخ 1394/10/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، ماده 24 تعرفه عوارض شهرداری تبریز با موضوع تجویز دریافت بیش از %20 اراضی برای ورود به محدوده ابطال شده است. طبق دادنامه شماره 2159 [9709970905812159] مورخ 1397/12/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بند 20 (کد 7204 – 702004) تعرفه عوارض محلی سال 1397 اسلامشهر با عنوان عوارض ورود املاک به محدوده قانونی ابطال شده است . طبق دادنامه شماره 572 [9610090905800572] مورخ 1396/6/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، قسمتی از عوارض ورود به محدوده از تعرفه عوارض محلی سال 1393 شورای شهر گلستان با عنوان تعیین 70% ارزش روز ملک به جای %20 از زمین بابت ورود به محدوده ابطال شده است . بنا به مراتب مصوبات شورای اسلامی شهرهای استان سمنان به شرح مذکور مغایر با قانون، آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آنها از زمان تصویب مورد تقاضا م. ب.. " متن مقرر های مورد شکایت به شرح زیر است: " ماده 24 تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان ماده24: ورود به محدوده شهر براساس قانون وضعیت املاک مصوب سال 1367 مقدار 20% از اراضی که به محدوده شهر وارد می گردد متعلق به شهرداری است و عوارض اعیانی ورود به محدوده شهر برای املاک مسکونی معادل 40% و املاک با دیگر کاربری ها معادل 80% عوارض پروانه در کاربری مربوط اخذ خواهد شد. تعرفه نحوه محاسبه عوارض ورود املاک به محدوده شهر طبق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها مصوّب سال 1367 مجلس شورای اسلامی از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 مصوّب شورای اسلامی شهر شاهرود در مواردی که تهیه زمین عوض در داخل محدوده های مجاز برای قطعه بندی و تفکیک و ساختمان سازی میسّر نباشد و احتیاج به توسعه محدوده مزبور طبق طرح های مصوّب توسعه شهری مورد تایید مراجع قانونی قرار بگیرد مراجع مزبور می توانند در مقابل موافقت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر، علاوه بر انجام تعهّدات مربوط به عمران و آماده سازی زمین و واگذاری سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی، حداکثر 20 درصد (با نظر هیات ارزیاب شهرداری) اراضی مذکور (عرصه و اعیان) را برای تأمین عوارض عوض واقع در طرح های موضوع این قانون و همچنین اراضی عوض طرح های نوسازی و بهسازی شهری را به صورت رایگان به شهرداری واگذار نمایند. چنانچه مساحت قدرالسهم شهرداری در این اراضی (علاوه بر سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی) کمتر از حدنصاب مورد نیاز سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی باشد در این صورت مالکین موظّف به پرداخت بهای اراضی قدرالسهم شهرداری به قیمت کارشناسی روز براساس نظریه کارشناس رسمی دادگستری می باشند. بند (ب) ماده (11) از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 مصوّب شورای اسلامی شهر کلاته رودبار ماده 11 قانون ورود املاک به محدوده شهر الف- ....................... ب- عوارض املاک دارای ساختمان وارد شده به محدوده یا حریم شهر چنانچه ملکی خارج از محدوده یا حریم شهر واقع و اعیانی غیرمجاز احداث و بعداً وارد محدوده شهر شوند، بعد از رسیدگی به تخلّفات ساختمانی آن از سوی کمیسیون مقرّر در ماده 99 قانون شهرداری (اعیانی های خارج از حریم شهر) یا ماده 100 (اعیانی های خارج از محدوده و داخل حریم شهر) و در صورت ابقاء و یا بلامانع شناخته شدن اعیانی آن، از بابت مزایای (ارزش افزوده) ورود املاک دارای اعیانی به محدوده شهر، معادل 40% کل عرصه ملک به هنگام اخذ خدمات از شهرداری، توسط متقاضی به شهرداری واگذار خواهد شد. بند (ت) ماده 7 از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 مصوّب شورای اسلامی شهر کهن آباد ت: با تقاضای مالک یا مالکین اراضی که در حوزه شهر قرار ندارند، برای قرار گرفتن اراضی در حوزه شهر،30% مساحت از اراضی به طور رایگان در اختیار شهرداری قرار خواهد گرفت و هزینه تغییر کاربری و تفکیک و حق السهم و ... ط. ت. عوارض دریافت خواهد شد. جدول اصلاح عوارض الحاق به محدوده از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1400 مصوّب شورای اسلامی شهر میامی اصلاح عوارض الحاق به محدوه 1) 10 × P × S - ب. ت. ب. اختیارات ناشی از بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات و وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور =S مساحت موجود =P قیمت منطقه ای. عوارض مزروعی بودن 1 – برای املاک تا 1000 متر مربع طبق عوارض سطح شهر. 2 – برای املاک 1000 متر مربع و بالاتر قیمت منطقه ای و حداقل 1/700/000 ریال. ب. ت. ب. اختیارات ناشی از بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات و وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور. تبصره: املاکی که طبق سند به صورت مزروعی می باشند جهت گرفتن هر گونه پاسخ از شهرداری برای یک نوبت مشمول پرداخت عوارض مزروعی بودن می گردند. عوارض حذف طرح های عمومی و تبدیل به مسکونی 2) %15 S = (%15 مساحت ملک موردنظر) – ب. ت. ب. اختیارات ناشی از بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات و وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور =S مساحت موجود. " در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر سمنان به موجب لایحه شماره 15/891 مورخ 1401/7/10 توضیح داده است که: " با عنایت به این که ماده 24 تعرفه عوارض و بهای خدمات شهری شهرداری سمنان در سال 1400 وفق مقرّرات قانونی و موازین شرعی به تصویب رسیده و سازمان بازرسی کل کشور در اثبات ادعای خود به آراء صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری استناد نموده که مصوبه مورد اعتراض با آراء استنادی مطابقت ندارد لذا دادخواست مطروحه فاقد ادله اثباتی قانونی بوده و صدور رای هیات عمومی مبنی بر رد شکایت وارده م. ا.. توضیحاً به استحضار می رساند، سازمان بازرسی کل کشور در بند یک قسمت پایانی لایحه تقدیمی اعلام نموده که ماده 24 تعرفه عوارض شهرداری سمنان به دلیل آن که به طور مطلق 20% مساحت اراضی وارد شده به محدوده شهر را سهم شهرداری دانسته اطلاق قطعی تلقّی نموده در حالی که مطابق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها تا %20 سهم شهرداری است. همان طور که مستحضرند در تبصره 4 ماده واحده حداکثر %20 از اراضی وارد شده به محدوده شهر را سهم شهرداری دانسته فلذا قید 20 ٪ در ماده 24 تعرفه عوارض شهرداری سمنان دقیقاً اجرای متن قانون است و هیچ گونه مغایرتی ندارد و چنانچه در ماده مذکور بیش از 20% تعیین می گردید مغایر با قانون و قابل ابطال بوده به طوری که در آراء مورد استناد سازمان بازرسی کل کشور آراء هیات عمومی در خصوص ابطال مواد تعرفه عوارض شهرداری های مورد شکایت بیش از %20 بوده که به تصویب شورای اسلامی شهر رسیده است. با بیان دیگر میزان حداکثر %20 در تبصره 4 ماده واحده با %20 قید شده در ماده 24 تعرفه عوارض سال 1400 شهرداری سمنان مغایرتی مشهود نمی باشد. بنا به مراتب فوق الاشعار و ب. ت. ب. این که شاکی در اثبات ادعای خود مبنی بر مغایرت تعرفه مورد اعتراض با قانون و خارج از حدود اختیارات شوراها ادله معتبر قانونی ارایه نداده و از طرفی تعرفه مورد شکایت با رعایت مواد قانونی و موازین شرعی به تصویب رسیده لذا از هیات عمومی دیوان عدالت اداری رد شکایت سازمان بازرسی کل کشور م. ا.." شورای اسلامی شهر شاهرود نیز در پاسخ به شکایت مذکور، به موجب لایحه شماره 1401/1743/38 مورخ 1401/7/9 تصویر جوابیه شماره 1401/27387/11 مورخ 1401/7/4 شهرداری شاهرود را ارسال کرده که متن آن به قرار زیر است: " عوارض مورد اشاره با عنوان عوارض ورود به محدوده در دفترچه عوارض سال ١٤٠٠ و ١٤٠١ قید گردیده ولی شهرداری با این کد و این عنوان هیچ عوارضی اخذ ننموده و هیچ گونه گردش حسابی ندارد. لازم به ذکر م. ب. این کُد در دفترچه عوارض سال 1 ٤٠٢ حذف خواهد گردید . " همچنین شورای اسلامی شهر میامی در پاسخ به شکایت مذکور، به موجب لایحه شماره 550 مورخ 1401/7/4 توضیح داده است که: " به استحضار می رساند که این بند از تعرفه در سال های 1392 و 1393 در تعرفه عوارض بوده و به تصویب شورای اسلامی وقت رسیده است و پس از تصویب در کمیته تطبیق فرمانداری مورد تأیید قرار گرفته، ضمناً تاکنون هیچ گونه درخواست الحاق به محدوده صورت نگرفته و عوارضی از این بابت دریافت نشده است ." علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن برای طرف های دیگر شکایت (شورای اسلامی شهر کلاته رودبار و شورای اسلامی شهر کهن آباد) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است. در اجرای ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری، پرونده به هیات تخصّصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140431390000390906 مورخ 1404/2/17 قسمتی از ماده 24 تحت عنوان ورود به محدوده شهر مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان سال 1400 که مقرّر گردید «براساس قانون تعیین وضعیت املاک مصوّب 1367 مقدار 20 درصد از اراضی که به محدوده شهر وارد می گردد متعلّق به شهرداری است» را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مزبور به دلیل عدم اعتراض از سَمت رییس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت. رسیدگی به قسمت عوارض اعیانی ورود به محدوده شهر از ماده 24 از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان، تعرفه نحوه محاسبه عوارض ورود به املاک به محدوده شهر طبق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر شاهرود، بند (ب) ماده (11) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کلاته رودبار، بند (ت) ماده (7) از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر کهن آباد و جدول اصلاح عوارض الحاق به محدوه از تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر میامی که همگی مربوط به سال 1400 است در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/4/24 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولاً براساس تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها مصوّب سال 1367 در مواردی که تهیه زمین عوض در داخل محدوده‌های مُجاز برای قطعه‌بندی و تفکیک و ساختمان سازی میسّر نباشد و احتیاج به توسعه محدوده مزبور طبق طرح های مصوّب توسعه شهری مورد تأیید مراجع قانونی قرار بگیرد، مراجع مزبور می‌توانند در مقابل موافقت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر، علاوه بر انجام تعهّدات مربوط به عمران و آماده‌سازی زمین و واگذاری سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی، حداکثر تا 20% از اراضی آنها را برای تأمین عوض اراضی واقع در طرح های موضوع این قانون و همچنین اراضی عوض طرح های نوسازی و بهسازی به طور رایگان دریافت نمایند. ثانیاً برمبنای آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره 140331390001190500 مورخ 1403/5/23 که در موردی مشابه صادر شده، هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه شورای اسلامی شهر را در خصوص نحوه محاسبه عوارض ورود املاک به محدوده شهر خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده و ابطال کرده است. ب. ت. ب. مراتب فوق و با عنایت به این که قانونگذار به موجب تبصره 4 ماده واحده قانون صدرالذکر حقوق شهرداری را در خصوص ورود به محدوده تا میزان 20 درصد از عرصه قرار داده و نه اعیانی، بنابراین قسمت عوارض اعیانی ورود به محدوده شهر در ماده 24 تعرفه عوارض محلی شهرداری سمنان تحت عنوان ورود به محدوده شهر، تعرفه نحوه محاسبه عوارض ورود املاک به محدوده شهر طبق تبصره 4 قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها مصوّب شورای اسلامی شهر شاهرود، بند (ب) ماده 11 عوارض املاک دارای ساختمان وارد شده به محدوده یا حریم شهر مصوّب شورای اسلامی شهر کلاته رودبار، بند (ت) ماده 7 مصوبه شورای اسلامی شهر کهن آباد و جدول اصلاح عوارض الحاق بر محدوده مصوّب شورای اسلامی شهر میامی که همگی مربوط به سال 1400 است، به دلایل یادشده خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری