تاریخ دادنامه: 1404/5/7

شماره دادنامه: 140431390001086729 تاریخ دادنامه: 1404/5/7 شماره پرونده: 0302233- 0302252 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکیان: آقایان … و کمال الدین مرزبان طرف شکایت : 1- هیات وزیران 2- وزارت جهاد کشاورزی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (پ) ماده 5 آیین نامه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب 1380/6/11 هیات وزیران گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست های جداگانه ای ابطال بند (پ) ماده 5 آیین نامه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب 1380/6/11 هیات وزیران را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اجمالاً به طور خلاصه اعلام کرده اند که: " طبق بند 1 ماده 9 قانون تأسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، یکی از وظایف شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی، صرفاً تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط به مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی، اجرایی و سایر دستورالعمل های مورد نیاز در محدوده این قانون می باشد، اما این بدان معنا نمی باشد که شورای مرکزی می تواند بدون هیچ گونه محدودیّتی هرنوع دستورالعملی را تهیه و تصویب نماید . ب. ت. ب. این که بند (پ) ماده 5 «آیین نامه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات» مجوّز تهیه و تصویب دستورالعملی را به شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی داده که موجبات مجازات اعضاء و محرومیّت ایشان نسبت به برخورداری از حقوق اجتماعی مندرج در بند (ت) ماده 26 قانون مجازات اسلامی را فراهم می نماید و با عنایت به اصل سی و ششم قانون اساسی که مقرّر می دارد «حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد» بنابراین محرومیّت از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی مستلزم وجود نصّ قانونی است . لذا‌ تصویب هر گونه دستورالعملی از سوی شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی که موجبات مجازات محرومیّت از حقوق اجتماعی اعضاء را فراهم نماید در حیطه صلاحیّت ایشان نبوده، بنابراین ابطال بند (پ) ماده 5 آیین نامه مارالذکر م. ا.." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " آیین نامه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات 1092- 1380/6/11 نقل از شماره 16476- 1380/6/31 روزنامه رسمی شماره 28122ت23963هـ - 1380/6/17 وزارت جهاد کشاورزی هیات وزیران در جلسه مورخ 1380/6/11 بنا به پیشنهاد شماره 35946 مورخ 1379/10/5 وزارت جهاد کشاورزی و به استناد تبصره 2ماده 6 قانون تأسیس نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات به شرح زیر تصویب نمود: .................................. ماده 5- شرایط تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان ب. ت. ب. ماده 6 قانون به شرح زیر است: ............................... پ- برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی مطابق دستورالعملی که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب می رسد. ............................... -معاون اول رییس جمهور " در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رییس جمهور) به موجب لایحه شماره 56088/161289 مورخ 1403/10/22 توضیح داده است که : " 1- به موجب بند ( 1) ماده ( 9) قانون تأسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، یکی از وظایف شورای مرکزی سازمان، «تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط به مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی، اجرایی و سایر دستورالعمل های مورد نیاز در محدوده این قانون» تعیین شده است. 2- در ماده ( 6) قانون مذکور مقرّر شده که «نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی و شوراهای استانی» باید دارای شرایط مندرج در این ماده و از جمله، «داشتن حُسن شهرت اجتماعی و شغلی» باشند. در تبصره ( 2) این ماده نیز آمده است که «تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی و نظارت بر حُسن جریان انتخابات توسط هیات سه نفری متشکل از نمایندگان وزارت جهاد، قوه قضاییه و شورای مرکزی براساس آیین نامه ای خواهد بود که توسط شورای مرکزی تهیه و به تصویب هیات وزیران می رسد. » 3- ب. ت. ب. مواد قانونی فوق الذکر، هیات وزیران در مصوبه معترضٌ عنه در بیان «شرایط تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان ب. ت. ب. ماده ( 6) قانون» در خصوص «شرط برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی»، آن را با عنایت به آنچه که در بند ( 1) ماده ( 9) قانون مقرّر شده است و به عبارتی ب. ت. ب. این که مقرّرات گذاری در حوزه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی، از جمله مصادیق «مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی و اجرایی» محسوب می شود و لذا دولت می تواند «تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط» به آن را به شورای مرکزی سازمان واگذار کند، «مطابق دستورالعملی که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب می رسد»، دانسته است . لذا حکم مندرج در بند (پ) ماده ( 5) آیین نامه مصوب هیات وزیران، به خودی خود، نه متضمّن شرط محدود کننده غیرمتعارف و برخلاف قانون است و نه از فحوای آن، محرومیّت افراد از حقوق اجتماعی خود برخلاف حکم قانونگذار استنباط می شود که بر این اساس با اصل ( 36) قانون اساسی مغایرتی داشته باشد . در واقع، ایراد شاکی مترتب بر مفاد دستورالعمل صادره از سوی شورای مرکزی سازمان م. ب. که مستلزم طرح شکایت علی حده ای ناظر بر درخواست ابطال این دستورالعمل است و در نتیجه، شکایت علیه مصوبه هیات وزیران در این رابطه، خالی از وجاهت حقوقی م. ب. و مصوبه معترضٌ عنه کاملاً در چهارچوب اختیار قانونی هیات وزیران و منطبق با قانون وضع شده است . بنا به مراتب فوق، درخواست اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه را داریم. " همچنین مدیرکل دفتر حقوقی وزارت جهادکشاورزی نیز به موجب لایحه شماره 241161 مورخ 1403/8/29 در پاسخ به شکایت مذکور توضیح داده است که: "1- ب. ت. ب. این که مرجع تصویب آیین نامه تأیید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران هیات وزیران می باشد، به لحاظ شکلی نامبرده می بایست به طرفیت هیات وزیران اقامه دعوا می نمود. ضمن این که بند اشاره شده توسط شاکی فاقد ایراد قانونی م. ب. و مبنای قانونی برای ابطال آن وجود ندارد . 2- ب. ت. ب. دادخواست آنچه که مدنظر شاکی برای ابطال می باشد، دستورالعمل «تعیین حُسن شهرت شغلی و اجتماعی نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی» م. ب. که حسب صلاحیّت اعطایی قانونگذار و به استناد تبصره ( 2) ماده 6 قانون تأسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1376/8/18 و توسط شورای مرکزی نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران تهیه و به تصویب اعضای شورای فوق الذکر رسیده و ابلاغ گردیده است که ارتباط به این وزارت و هیات وزیران ندارد. بنابراین نظر به این که سازمان موصوف مطابق قانون تأسیس نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران دارای ماهیت غیردولتی م. ب. و در صورتی که از نظر شاکی ایرادی متوجه دستورالعمل مذکور می باشد، می بایست نسبت به درخواست ابطال آن از طریق مراجع قضایی صلاحیّت دار علیه سازمان نظام مذکور اقدام نمایند ." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/5/7 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس بند 3 ماده 6 قانون تأسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، داشتن حُسن شهرت اجتماعی و شغلی از شرایط نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی و شوراهای استانی است و مطابق تبصره 2 ماده 6 قانون مذکور تأیید صلاحیت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی و نظارت بر حُسن جریان انتخابات توسط هیات سه نفری متشکل از نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، قوه قضاییه و شورای مرکزی براساس آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط شورای مرکزی تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد. ب. ت. ب. مراتب فوق، بند (پ) ماده 5 آیین‌نامه تأیید صلاحیت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب هیات وزیران که براساس آن برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی مطابق دستورالعملی خواهد بود که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب می‌رسد، با حکم مقرر در تبصره 2 ماده 6 قانون تأسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. / احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری