تاریخ دادنامه: 1404/6/18

شماره دادنامه: 140431390001471345 تاریخ دادنامه: 1404/6/18 شماره پرونده: 0002236 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای … شکایت : سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلّح موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت ششم بند 3-3-1 و قسمت اول بند 3-3-2 ماده 3 از سند الزامات ارتقای تحصیلی کارکنان سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلّح به شماره 6217/4/97/90 AIO مورخ 1397/11/13 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمت ششم بند 3-3-1 و قسمت اول بند 2-3-3 ماده 3 از سند الزامات ارتقای تحصیلی کارکنان سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلّح به شماره 6217/4/97/90 AIO مورخ 1397/11/13 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " اینجانب در سال 1376 در شرکت هسا با مدرک دیپلم استخدام شدم و در تاریخ 1391/5/7 مدرک کاردانی و در تاریخ 1392/12/10 کارشناسی ارایه که مورد پذیرش واقع شد. در تاریخ 1396/12/14 مدرک کارشناسی ارشد خود که با شغل عملی نیز مطابقت داشت ارایه دادم که از سوی شرکت هسا مورد پذیرش واقع شد. 2- سازمان صنایع هوایی با استناد به سند الزامات ارتقاء تحصیلی (دستورالعمل داخلی) آن سازمان از پذیرش مدرک اینجانب به دلیل محدودیت در پذیرش مقطع سوم خودداری نمود. 3- با استناد به مواد 2 و 29 قانون تشکیل هیات های انضباطی مصوّب 1396/1/23 شکایت اینجانب به هیات رسیدگی به شکایات سازمان صنایع هوایی ارجاع که مجدداً با استناد به سند الزامات آموزش سازمان مورد موافقت واقع نگردید. 4- با عنایت به دادنامه شماره 9909970905810626 الی 9909970905810632 [مورخ 1399/5/14 ] صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری که اعضاء با تمسّک و امکان نظر به نظریه فقهای شورای نگهبان (که اطلاق مصوبه دولت در مواردی که برخلاف تعهّدات معتبر دستگاه های دولتی بوده را خلاف شرع دانسته) بخشنامه شماره 17006- 1393/12/24 سازمان مدیریت و برنامه ریزی را ابطال نموده است. نظر به این که در قوانین خاص ارتش جمهوری اسلامی ایران هیچ گونه منعی در خصوص ادامه تحصیل کارکنان وجود نداشته خواستار ابطال سند الزامات آموزش سازمان صنایع هوایی و الزام و محکومیت سازمان مذکور و سازمان بازنشستگی نیروهایی مسلّح و شرکت هسا به پذیرش و اعمال مزایا در حکم و فیش حقوقی از تاریخ ارایه مدرک هستم." در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه ای که به شماره 9000/61047/200 مورخ 1400/9/9 ثبت اداره ابلاغ و ارسال مراسلات دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که: " موارد مورد درخواست عبارت است از ماده 3 بند 3-3-1 قسمت ششم (ناظر به اعمال محدودیت در پذیرش مدرک تحصیلی) و ماده 3 بند 3-3-2 قسمت اول (ناظر به انحصار پذیرش مدارک دانشگاه های دولتی). نظر به اعلام فقهای معظّم شورای نگهبان در جلسه مورخ 1399/2/13 مبنی بر خلاف شرع دانستن ایجاد تضییقات در اعمال مدارک تحصیلی بالاتر کارمندان موارد مورد درخواست ابطال، با ماده 7 قانون حقوق و مزایای مستمر، پس انداز ثابت، حق بیمه و بیمه درمانی مشمولین قانون ارتش جمهوی اسلامی ایران مصوّب 1368/10/27 و ماده 80 قانون مقرّرات استخدامی سپاه پاسداران مصوّب 1370/7/21 مغایر م. ب. و همچنین برخلاف ضوابط جاری در ودجا م. ب.. همچنین دلیل غیرشرعی بودن مصوبه، اعلام نظر فقهای شورای نگهبان مبنی بر مغایر شرع بودن ایجاد تضییقات در پذیرش مدرک تحصیلی کارکنان دولت م. ب.. " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلّح معاونت منابع انسانی مدیریت آموزش سند الزامات ارتقای تحصیلی کارکنان سازمان صنایع هوایی شناسه سند - 6217/4/97/90 AIO - طبقه بندی – بدون طبقه بندی شماره ویرایش: - 02 – تاریخ آخرین ویرایش – 1397/11/13 پیشنهاد دهنده و تهیه کنندگان: کارشناس ارشد آموزش – مدیر خبره آموزش تأیید کننده: معاون منابع انسانی تصویب کننده: رییس قرارگاه تربیت و آموزش سازمان ......................... 3-3- اجرای ارتقاء تحصیلی بند 3-3-1 رشته و مقطع تحصیلی: ............................. فرد متقاضی نمی تواند بیش از دو مقطع در طول خدمت، ادامه تحصیل بدهد. ............................. بند 3-3-2 شرایط دانشگاه: پذیرش مدارک و اعزام به دوره های آموزشی منتج به مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری ضمن رعایت و احراز ارتباط بین شغل و رشته، محدود به دانشگاه های برتر دولتی با نوع پذیرش روزانه و شبانه و از طریق آزمون های سراسری م. ب.. سایر شیوه های آموزشی و دانشگاه ها (غیرحضوری، الکترونیکی، پردیس خودگردان، پژوهش محور، غیرانتفاعی، بین المللی و ...) مورد پذیرش قرار نمی گیرد. ................................. ماده 4- مسیولیت ها: این ابلاغیه به صورت سند الزامات در یکصد و چهل و نهمین اجلاس هیات مدیره سازمان صنایع هوایی در تاریخ 1397/2/18 تصویب و لازم الاجرا شد. معاونت منابع انسانی و مدیریت آموزش سازمان/ شرکت، مسیول نظارت بر حُسن اجرای دستورالعمل آموزش های بلند مدّت بوده و باید نظارت، پایش و کنترل های لازم را جهت اجرای نظام مند این سند و همچنین فرآیند ادامه تحصیل دانشجویان اعمال نماید. " در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست مدیریت حقوقی سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلّح به موجب لوایح شماره 6224/8/00/41 مورخ 1400/12/24 و 6224/7/01/9 مورخ 1401/3/21 توضیحاتی داده است که خلاصه آن به قرار زیر است : " 1- نظر به این که براساس قوانین و دستورالعمل های ابلاغی، ادامه تحصیل کارکنان منوط به موافقت دستگاه بکارگیرنده می باشد، نامبرده رأساً مبادرت به ادامه تحصیل در رشته مهندسی مکانیک و مدرک تحصیلی خود را در تاریخ 1396/6/24 ارایه که به دلیل عدم تطابق و ارتباط رشته تحصیلی (رشته تحصیلی مورد نیاز براساس ساختار سازمانی مصوّب: مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی) با شغل انتصابی (کارشناس فنّی برنامه ریزی تولید) مدرک ایشان مورد موافقت و پذیرش واقع نگردیده و متعاقب آن شاکی در تاریخ 1397/7/1 به دلیل بیماری صعب العلاج در قالب بازنشستگی پیش از مؤعد از خدمت شرکت هسا منفک شده است. 2- استناد شاکی به ابطال بخشنامه سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور به شماره 170061 مورخ 1393/12/24 توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز مشمول موضوع شکایت حاضر نمی باشد چرا که بخشنامه مذکور اعلام نموده که کارمندان صرفاً می توانند فقط برای یک مقطع تحصیلی بالاتر از مدارک تحصیلی ارایه شده در بدو استخدام و در چهارچوب مقرّرات مربوطه از مزایای استخدامی بهره مند شوند در حالی که شاکی در دو مقطع کاردانی و کارشناسی مدرک تحصیلی ارایه نموده و مورد پذیرش این سازمان نیز قرار گرفته است و مدرک سوم که کارشناسی ارشد م. ب. به دلیل عدم ارتباط شغل با مدرک تحصیلی مورد پذیرش قرار نگرفته است. 3- این سازمان و شرکت های تابعه دارای ماهیت نظامی بوده و مکلّف به رعایت دستورات، ابلاغات و سلسله مراتب فرماندهی م. ب. که در همین راستا ریاست ستاد کل نیروهای مسلّح ضوابط اعمال مدارک کارکنان را در سال 1395 ابلاغ نموده و رعایت ضوابط مذکور را طی نامه شماره 2212/1/1172/1 مورخ 1399/2/16 مورد تأکید قرار داده است. به موجب نامه مذکور پذیرش مدرک تحصیلی مستلزم دو شرط اصلی 1- مورد نیاز بودن و مورد قبول بودن 2- انطباق مدارک ارایه شده با ضوابط مدنظر ستاد کل (مدرک تحصیلی ارایه شده از نظر مقطع و رشته تحصیلی در چهارچوب نیاز جداول سازمانی باشد- در جهت اصلاح ترکیب تحصیلاتی موارد مندرج در شرایط احراز شغل برابر جداول سازمانی باشد- تحصیل با مجوّز سازمان انجام شده باشد- تحصیل در دانشگاه و رشته تحصیلی مورد موافقت سازمان انجام شده باشد و ...) م. ب. که ملاحظه می فرمایید براساس تدابیر و دستورات ستاد کل نیروهای مسلّح نامبرده فاقد شرایط احراز لازم جهت پذیرش مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بهره مندی از مزایای متعلّقه م. ب.. 4- مستنداً به تبصره 2 ماده 72 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1366/7/7 و همچنین قانون تسرّی مواد 79 و 83 قانون استخدام نیروی انتظامی به کارکنان ارتش و سپاه مصوّب 1394/9/16 ارایه مدرک تحصیلی کاردانی و بالاتر می بایست مورد نیاز و قابل قبول نیروی انتظامی باشد که ملاحظه می فرمایید مدرک تحصیلی ارایه شده به دلیل عدم انطباق با شغل انتصابی مورد پذیرش این سازمان قرار نگرفته است. شاکی سعی دارد عدم پذیرش مدرک تحصیلی خ. ر. ب. مفاد سند الزامات آموزشی این سازمان ارتباط دهند که در پاسخ اعلام می دارد بر فرض این که سند الزامات آموزشی این سازمان هم موجود نبود باز هم خواسته شاکی و پذیرش مدرک تحصیلی وی وفق قوانین و مقرّرات به دلیل ارتباط مدرک تحصیلی با شغل انتصابی امکان پذیر نبود. چرا که براساس قوانین و مقرّرات فوق‌الذکر و دستور ریاست ستاد کل نیروهای مسلّح، ارتباط بیبن رشته تحصیلی و شغل انتصابی از ملزومات پذیرش مدرک تحصیلی م. ب.. مشارالیه از طرفی دیگر شکایت مشابه را در خصوص همان موضوع در شعبه 31 دیوان عدالت اداری مطرح نموده اند که با بررسی به عمل آمده، قاضی شعبه مزبور در دادنامه شماره 140131390000453431 مورخ 1401/2/31 حکم به بی حقی شاکی و رد دعوی صادر نموده اند. لذا ب. ت. ب. این که شکایات مطروحه کاملاً مشابه بوده و ارتباط کامل با یکدیگر دارند و با عنایت به دادنامه اصداری از سوی ریاست شعبه 31 دیوان عدالت اداری، شکایت مشارالیه در هیات عمومی نسبت به ابطال سند الزامات آموزش سازمان صنایع هوایی وجاهت قانونی ندارد، رد دعوی نامبرده مورد استدعاست، لذا مراتب جهت استحضار و صدور دستور مقتضی به حضور تقدیم می گردد. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری 1404/6/18 در تاریخ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. اولاً قسمت ششم بند 3-3-1 مقرره مورد اعتراض علی‌الاطلاق ادامه تحصیل در طول خدمت را برای بیش از دو مقطع ممنوع نموده است که اطلاق مذکور فاقد مبنای قانونی است. ثانیاً متن مقرره ظهور در الفاظی دارد که تصریحاً ممنوعیت ادامه تحصیل در طول خدمت برای بیش از دو مقطع را مقرر داشته است. ثالثاً علاوه بر متن مقرره فوق برخی از مفاد سند الزامات ارتقای تحصیلی سازمان صنایع هوایی نیز قرینه‌ای بر ممنوعیت علی‌الاطلاق ادامه تحصیل برای بیش از دو مقطع است و با عنایت به مراتب، اطلاق قسمت ششم بند 1-3-3 از ماده 3 سند الزامات ارتقای تحصیلی سازمان صنایع هوایی خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. ب. تفکیکی که در خصوص پذیرش مدارک تحصیلی برخی از دانشگاه ها و عدم پذیرش مدارک تحصیلی برخی دیگر به عمل آمده ب. ت. ب. لزوم پذیرش همه مدارک تحصیلی دارای اعتبار توسط مراجع ذی ربط فاقد مبنای قانونی است و در تفکیک به عمل آمده اساساً اعتبار مدارک تحصیلی برخی از دانشگاه ها که توسط مراجع ذی صلاح معتبر شناخته شده بودند پذیرفته نشده که این امر نیز خارج از حدود اختیار است و با عنایت به مراتب فوق، قسمت اول بند 3-3-2 از ماده 3 سند الزامات ارتقای تحصیلی سازمان صنایع هوایی خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری