تاریخ دادنامه: 1405/3/26

شماره دادنامه: 140531390000755036 تاریخ دادنامه: 1405/3/26 شماره پرونده: 0303918 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای … شکایت : سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 23 و بندها و تبصره آن از دستورالعمل نحوه تشکیل و فعالیت تشکّل های حرفه ای صنعت گردشگری سال 1403 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال ماده 23 و بندها و تبصره آن از دستورالعمل نحوه تشکیل و فعالیت تشکّل های حرفه ای صنعت گردشگری سال 1403 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که: " اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اِشعار می‌دارد احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملّی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ‌کس را نمی‌توان از شرکت در آن‌ها منع کرد یا به شرکت در یکی از آن‌ها مجبور ساخت. لذا ماده 23 دستورالعمل مورد شکایت و بندها و تبصره آن ناقض اصل بیست و ششم قانون اساسی م. ب. و در نتیجه فاقد وجاهت قانونی م. ب.. " متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " دستورالعمل نحوه تشکیل و فعالیت تشکّل های حرفه ای صنعت گردشگری سال 1403 ............... ماده 23: انجمن ها، جوامع و تشکّل های قبلی که پیش از آبان ماه سال 1395 تأسیس شده مشروط به این که انتخابات مربوط به هیات مدیره و بازرس به موقع انجام و مورد تأیید مرجع متولّی قرارگرفته و به ثبت رسیده باشد، با رعایت شرایط و انجام اقدامات ذیل و تصویب وزارت تا زمان انتخابات بعدی از طرف وزارت به رسمیت شناخته می شوند، لیکن پس از برگزاری انتخابات با تغییر عنوان و انجام اقدامات ثبتی لازم به عنوان تشکّل حرفه ای فعالیت می نمایند. الف: ارایه درخواست کتبی به وزارت. ب: ارایه یک نسخه از آخرین صورتجلسه برگزاری انتخابات و مجمع عمومی. ج: تطبیق اساسنامه با اساسنامه تیپ ابلاغی وزارت و تصویب آن در مجمع عمومی. تبصره: در سطح استان و در سطح کشور صرفاً یک تشکّل حرفه ای در هر حوزه فعالیت قابل تأسیس و ادامه فعالیت تحت نظارت وزارت م. ب. و وزارت مُجاز نیست با شروع یا ادامه فعالیّت تشکّل های موازی موافقت نماید. " علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/3/26 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی براساس اصل بیست و ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: «احزاب، جمعیت ها، انجمن های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملّی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ کس را نمی‌توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت» و برمبنای ماده 584 قانون تجارت: «تشکیلات و مؤسساتی که برای مقاصد غیرتجارتی تأسیس شده یا بشوند از تاریخ ثبت در دفتر ثبت مخصوصی که وزارت عدلیه معی ّ ن خواهد کرد شخصیت حقوقی پیدا می‌کنند.» نظر به این که براساس مقرره مورد شکایت اولاً در رابطه با انجمن ها و تشکّل های تأسیس شده در دوره زمانی قبل از سال 1395 حکمی مجزّا وضع شده که موجد تبعیض بین این تشکّل ها و تشکّل های دیگر بوده و با اطلاق اصل بیست و ششم قانون اساسی مغایرت دارد و ثانیاً استمرار و ادامه رسمیت تشکّل های مزبور منوط به تصویب وزارت میراث فرهنگی و گردشگری شده که فاقد مبنای قانونی است و ثالثاً بر لزوم ثبت مجدّد این تشکّل ها تأکید شده که این حکم نیز با ماده 584 قانون تجارت و اعتبار ثبت قبلی تشکّل ها مغایرت دارد، بنابراین ماده 23 و بندها و تبصره‌های آن از دستورالعمل نحوه تشکیل و فعالیت تشکّل های حرفه‌ای صنعت گردشگری خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. / احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری