تعیین متولی موقوفه به نحو ضمنی

رأی خلاصه جریان پرونده این است که آقای ع.ر. وکیل دادگستری به وکالت از آقای ش.ش. د. ب. ط. الف. به خواسته تقاضای صدور حکم بر اثبات تولیت موکل بر موقوفه ش.ش. واقع در روستای ب. به دادگستری اسفراین تقدیم نموده که جهت رسیدگی به شعبه دوم حقوقی ارجاع گردیده است دادگاه دستور ثبت و تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین را صادر و دفتر انجام داده و طرفین را برای مورخه 4/6/92 جهت رسیدگی دعوت نموده که دادگاه در تاریخ مذکور با حضور وکیل خواهان و نماینده حقوقی اداره خوانده تشکیل و پرونده را تحت نظر قرار داده دادگاه خطاب به وکیل خ. م. خ. را بیان کنید وکیل خ. ا. م. دارد عرایضم ب. ش. د. تقدیمی است و ب. ت. ب. مفقود شدن وقف نامه آنچه که قبلاً توسط موکلم عمل به وقف می شده است فرزند کوچک واقف (م.ش.) تولیت وقف را بر عهده داشته و موقوفه را جهت استفاده به آقای ع.م. نصفه کاری واگذار نموده و بعد از فوت ایشان نیز اداره موقوفه به پسر ارشد ایشان (موکل ش.ش.) واگذارشده است موقوفه به اداره مخابرات واگذارشده علی ایحال گواهی معتمدین و اهالی روستای ب. و شورای روستا که در سال 72 تقدیم اداره اوقاف گردیده متولی شرعی و قانونی را موکل دانسته اند و موکل بارها از اداره اوقاف خواسته که به خواسته وی توجه و کل وجوه اجاره دریافتی را به ایشان جهت عمل به نظر واقف بپردازد که اداره اوقاف هیچ توجهی ننموده است در خصوص لایحه تقدیمی اداره اوقاف که متن بازنویسی وقف نامه ضمیمه آن شده است ایشان اشاره نموده اند که هیچ گونه تولیتی برای وراث داده نشده است و صرفاً انجام هزینه جهت تعمیر خیرات که در کنار قلعه توسط خود واقف ساخته شده خرج نمایند بنابراین صرف انجام هزینه و عواید موقوفه توسط فرزندان نمی تواند دلیل بر تولیت باشد در ردّ این ادعا به عرض می رساند واقف محوطه پشت حوالی خود را وقف سیدالشهدا(ع) نموده که اولاد ذکور مصالح را بعد از وضع حق الزرع و مالیات محصول را در تعمیر خیرات مصالح فوق خرج نمایند . . . بنابراین واقف متولی را فرزندان ذکور تعیین نموده است . . . در مقابل نماینده حقوقی اداره اوقاف اظهار می دارد دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است لیکن در جهت تکمیل عرایض ب. ت. ب. دفاعیات وکیل خواهان تقدیم می کنم . . . عقد وقف و عقد صلح دو مقوله و موضوع با شرایط و اوصاف مجزا از هم می باشند . . . وراث وقف را قبول دارند هیچ گونه رابطه ای وجود ندارد و اشاره مصالح در ذیل بازنویسی مصالحه نامه نسبت به اموال مصالحه شده م. ب. نه موقوفه بنابراین تقاضای ردّ دعوی خواهان را دارم دادگاه، نماینده حقوقی اداره اوقاف اظهار می نماید از نظر اداره اوقاف موقوفه مجهوال متولی بوده و در وقف نامه متولی تعیین نشده است لذا طبق قانون اداره اوقاف متولی موقوفه را بر عهده داشته و درآمد موقوفه را اداره اوقاف طبق نظریه واقف هزینه می کند وکیل خ. ا. م. دارد از زمان واگذاری ملک به مخابرات توسط اداره اوقاف درآمدهای موقوفه و در قبل از آن در اختیار موکل م. ب. و قبل از موکل در اختیار پدر موکل بوده است نظریه شعبه حقوقی اداره تحقیق استان خراسان شمالی در نظریه شماره 174 مورخ 24/7/1391 نوشته که موقوفه فوق الذکر فاقد متولی به جهت اینکه فاقد وقف نامه م. ب. بوده و باید اداره اوقاف اداره نموده و یا متولی تعیین نماید دادگاه پس از انجام امورات لازم و ملاحظه اقدامات انجام شده و مدارک موجود در پرونده ختم رسیدگی را اعلام و به شرح ذیل مبادرت به صدور دادنامه شماره 596 مورخ 25/7/92 نموده است در خصوص دعوی ش.ش. فرزند م. به وکالت آقای ع.ر. به طرفیت الف. به خواسته صدور حکم بر اثبات تولیت موکل بر موقوفه ش.ش. واقع در روستای ب. ب. ش. د. تقدیمی بدین توضیح که پدربزرگ موکل مرحوم ش.ش. (واقف) در زمان حیات خود منابع و عایدات یک قطعه زمین از ملک خود واقع در روستای ب. را جهت کمک و تأمین نیازهای در راه ماندگان و مستمندان که در محل خیرات تجمع می نمودند وقف نموده است و برابر وقف نامه ای که متأسفانه در حال حاضر در دست نمی باشد تولیت این قطعه زمین ابتدا با شخص واقف بوده . . . نماینده اداره اوقاف معتقد است که هیچ گونه تولیتی برای وراث در وقف نامه بازنویسی شده داده نشده . . .. علی هذا دادگاه با عنایت به محتویات پرونده ملاحظه مفاد سند عادی 1248 قمری مرحوم ش.ب. که حکایت از وقف قسمتی از اموال شامل محوطه پشت حوالی که وقف سیدالشهدا (ع) شده است و در مورد بقیه اموال نیز تعیین تکلیف و صلح اولاد نموده اند و ن. ب. ا. در سند عادی مذکور در مورد تعیین متولی موقوفه واقف اظهارنظری نکرده است و عملاً متولی تعیین نشده . . . لذا دادگاه دعوی را وارد ندانسته و حکم بر ردّ دعوی صادر و اعلام می نماید. پس از ابلاغ دادنامه به طرفین هیچ کدام تجدیدنظرخواهی ننموده ولی خواهان اولیه در فرجه قانونی تقاضای فرجام خواهی از دیوان عالی کشور نموده که پس از جری تشریفات قانونی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال پس از ثبت در دبیرخانه به شعبه اول ارجاع شده است. موکل خواهان و متقاضی در لایحه تقدیمی همان مطالب گذشته را تکرار نموده و مطلب جدیدی متذکر نشده. لایحه طرفین در هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و بررسی اوراق پرونده اجمالاً مبنی بر نظر اکثریت به نقض دادنامه، آقایان … و محمد حیدری قاسمی در خصوص دادنامه شماره 596-25/7/92 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. مستند وقف جمله مذکوره در سند عادی مضبوط در صفحه ی 26 پرونده است که «ایضاً محوطه پشت حوالی وقف سیدالشهدا «علیه السلام »; که اولاد ذکور مصالح بعد از وضع حق الزرع و مالیات، محصول را در تعمیر خیرات مصالح که در کنار قلعه هم خود مصالح حاجی ساخته است خرج نمایند»; سند مذکور که بدان صلح نامه، وصیت نامه، وقف نامه نیز می توان اطلاق کرد تصریحاً هزینه درآمد موقوفه را به اولاد ذکور تفویض کرده است که این عبارت اخرای کلمه تولیت است و مشارٌالیهم نیز به وقف عمل کرده اند، لذا فرجام خواهی موجه تشخیص و دادنامه فرجام خواسته به استناد بند پنج ذیل ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و به شعبه صادرکننده دادنامه منقوضه اعاده می شود تا از مسجلین ذیل استشهادیه مضبوط در صفحه 2 پرونده و از دیگر معتمدین معمرین و ترجیحاً از معاصران واقف در صورت حیات در مورد وقف و کیفیت عملکرد به آن به کیفیت انتقال تولیت به اشخاص تحقیق و در اثناء تحقیق هرگونه تحقیقی که ضروری نمود و وصول به حقیقت امر مؤثر بود انجام و به مقتضای دلایل و اوراق محصله اتخاذ تصمیم گردد. مستشاران شعبه 1 دیوان عالی کشور حیدری قاسمی ـ کیقبادی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تعیین متولی موقوفه به نحو ضمنی در تاریخ 30 فروردین 1393، دادنامه‌ای در خصوص دعوی اثبات تولیت بر موقوفه‌ای واقع در روستای ب. صادر گردید. خواهان، به نمایندگی از موکل خود، درخواست صدور حکم برای اثبات تولیت موقوفه را به طرفیت اداره اوقاف مطرح و ادعا نمود که موکل به عنوان فرزند ارشد واقف، مسئولیت تولیت موقوفه را بر عهده دارد و بر اساس گواهی معتمدین و شورای روستا، به عنوان متولی شناخته شده است. در مقابل، اداره اوقاف اعلام کرد که در وقف‌نامه هیچ تولیتی برای وراث پیش‌بینی نشده و خود این اداره به عنوان متولی عمل می‌کند. <br>دادگاه با بررسی‌های لازم، به دلیل عدم وجود وقف‌نامه و ابهام در تعیین متولی، دعوی خواهان را رد کرد. پس از صدور دادنامه، خواهان اقدام به فرجام‌خواهی از دیوان عالی کشور نمود. دیوان با بررسی مستندات و تاکید بر تفویض هزینه درآمد موقوفه به اولاد ذکور در سند عادی، دادنامه را نقض و پرونده را به شعبه صادرکننده دادنامه منقوضه اعاده نمود تا تحقیقات بیشتری در خصوص انتقال تولیت انجام شود. این تصمیم بر اساس بند 5 ذیل ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/01/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه واقف در ضمن وقف اعلام کرده باشد که درآمد موقوفه توسط اولاد وی به مصرف معینی برسد، این امر به صورت ضمنی به منزله اعطای تولیت به آن ها است. رای خلاصه جریان پرونده این است که آقای ع.ر. وکیل دادگستری به وکالت از آقای ش.ش. د. ب. ط. الف. به خواسته تقاضای صدور حکم بر اثبات تولیت موکل بر موقوفه ش.ش. واقع در روستای ب. به دادگستری اسفراین تقدیم نموده که جهت رسیدگی به شعبه دوم حقوقی ارجاع گردیده است دادگاه دستور ثبت و تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین را صادر و دفتر انجام داده و طرفین را برای مورخه 4/6/92 جهت رسیدگی دعوت نموده که دادگاه در تاریخ مذکور با حضور وکیل خواهان و نماینده حقوقی اداره خوانده تشکیل و پرونده را تحت نظر قرار داده دادگاه خطاب به وکیل خ. م. خ. را بیان کنید وکیل خواهان اظهار می‌دارد عرایضم ب. ش. د. تقدیمی است و ب. ت. ب. مفقود شدن وقف نامه آنچه که قبلا توسط موکلم عمل به وقف می شده است فرزند کوچک واقف (م.ش.) تولیت وقف را بر عهده داشته و موقوفه را جهت استفاده به آقای ع.م. نصفه کاری واگذار نموده و بعد از فوت ایشان نیز اداره موقوفه به پسر ارشد ایشان (موکل ش.ش.) واگذارشده است موقوفه به اداره مخابرات واگذارشده علی ایحال گواهی معتمدین و اهالی روستای ب. و شورای روستا که در سال 72 تقدیم اداره اوقاف گردیده متولی شرعی و قانونی را موکل دانسته اند و موکل بارها از اداره اوقاف خواسته که به خواسته وی توجه و کل وجوه اجاره دریافتی را به ایشان جهت عمل به نظر واقف بپردازد که اداره اوقاف هیچ توجهی ننموده است در خصوص لایحه تقدیمی اداره اوقاف که متن بازنویسی وقف نامه ضمیمه آن شده است ایشان اشاره نموده‌اند که هیچ گونه تولیتی برای وراث داده نشده است و صرفا انجام هزینه جهت تعمیر خیرات که در کنار قلعه توسط خود واقف ساخته شده خرج نمایند بنابراین صرف انجام هزینه و عواید موقوفه توسط فرزندان نمی تواند دلیل بر تولیت باشد در ردّ این ادعا به عرض می رساند واقف محوطه پشت حوالی خود را وقف سیدالشهدا(ع) نموده که اولاد ذکور مصالح را بعد از وضع حق الزرع و مالیات محصول را در تعمیر خیرات مصالح فوق خرج نمایند... بنابراین واقف متولی را فرزندان ذکور تعیین نموده است... در مقابل نماینده حقوقی اداره اوقاف اظهار می‌دارد دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است لیکن در جهت تکمیل عرایض ب. ت. ب. دفاعیات وکیل خواهان تقدیم می کنم... عقد وقف و عقد صلح دو مقوله و موضوع با شرایط و اوصاف مجزا از هم می‌باشند... وراث وقف را قبول دارند هیچ گونه رابطه ای وجود ندارد و اشاره مصالح در ذیل بازنویسی مصالحه نامه نسبت به اموال مصالحه شده م. ب. نه موقوفه بنابراین تقاضای ردّ دعوی خواهان را دارم دادگاه، نماینده حقوقی اداره اوقاف اظهار می‌نماید از نظر اداره اوقاف موقوفه مجهوال متولی بوده و در وقف نامه متولی تعیین نشده است لذا طبق قانون اداره اوقاف متولی موقوفه را بر عهده داشته و درآمد موقوفه را اداره اوقاف طبق نظریه واقف هزینه می کند وکیل خواهان اظهار می‌دارد از زمان واگذاری ملک به مخابرات توسط اداره اوقاف درآمدهای موقوفه و در قبل از آن در اختیار موکل م. ب. و قبل از موکل در اختیار پدر موکل بوده است نظریه شعبه حقوقی اداره تحقیق استان خراسان شمالی در نظریه شماره 174 مورخ 1391/07/24 نوشته که موقوفه فوق الذکر فاقد متولی به جهت اینکه فاقد وقف نامه م. ب. بوده و باید اداره اوقاف اداره نموده و یا متولی تعیین نماید دادگاه پس از انجام امورات لازم و ملاحظه اقدامات انجام شده و مدارک موجود در پرونده ختم رسیدگی را اعلام و به شرح ذیل مبادرت به صدور دادنامه شماره --- مورخ 25/7/92 نموده است در خصوص دعوی ش.ش. فرزند م. به وکالت آقای ع.ر. به طرفیت الف. به خواسته صدور حکم بر اثبات تولیت موکل بر موقوفه ش.ش. واقع در روستای ب. ب. ش. د. تقدیمی بدین توضیح که پدربزرگ موکل مرحوم ش.ش. (واقف) در زمان حیات خود منابع و عایدات یک قطعه زمین از ملک خود واقع در روستای ب. را جهت کمک و تامین نیازهای در راه ماندگان و مستمندان که در محل خیرات تجمع می نمودند وقف نموده است و برابر وقف نامه ای که متاسفانه در حال حاضر در دست نمی‌باشد تولیت این قطعه زمین ابتدا با شخص واقف بوده... نماینده اداره اوقاف معتقد است که هیچ گونه تولیتی برای وراث در وقف نامه بازنویسی شده داده نشده.... علی هذا دادگاه با عنایت به محتویات پرونده ملاحظه مفاد سند عادی 1248 قمری مرحوم ش.ب. که حکایت از وقف قسمتی از اموال شامل محوطه پشت حوالی که وقف سیدالشهدا (ع) شده است و در مورد بقیه اموال نیز تعیین تکلیف و صلح اولاد نموده‌اند و ن. ب. ا. در سند عادی مذکور در مورد تعیین متولی موقوفه واقف اظهارنظری نکرده است و عملا متولی تعیین نشده... لذا دادگاه دعوی را وارد ندانسته و حکم بر ردّ دعوی صادر و اعلام می‌نماید. پس از ابلاغ دادنامه به طرفین هیچ کدام تجدیدنظرخواهی ننموده ولی خواهان اولیه در فرجه قانونی تقاضای فرجام خواهی از دیوان عالی کشور نموده که پس از جری تشریفات قانونی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال پس از ثبت در دبیرخانه به شعبه اول ارجاع شده است. موکل خواهان و متقاضی در لایحه تقدیمی همان مطالب گذشته را تکرار نموده و مطلب جدیدی متذکر نشده. لایحه طرفین در هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و بررسی اوراق پرونده اجمالا مبنی بر نظر اکثریت به نقض دادنامه، آقایان … و محمد حیدری قاسمی در خصوص دادنامه شماره --- - 25/7/92 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. مستند وقف جمله مذکوره در سند عادی مضبوط در صفحه ی 26 پرونده است که «ایضا محوطه پشت حوالی وقف سیدالشهدا «علیه السلام »; که اولاد ذکور مصالح بعد از وضع حق الزرع و مالیات، محصول را در تعمیر خیرات مصالح که در کنار قلعه هم خود مصالح حاجی ساخته است خرج نمایند»; سند مذکور که بدان صلح نامه، وصیت نامه، وقف نامه نیز می توان اطلاق کرد تصریحا هزینه درآمد موقوفه را به اولاد ذکور تفویض کرده است که این عبارت اخرای کلمه تولیت است و مشارٌالیهم نیز به وقف عمل کرده اند، لذا فرجام خواهی موجه تشخیص و دادنامه فرجام خواسته به استناد بند پنج ذیل ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و به شعبه صادرکننده دادنامه منقوضه اعاده می‌شود تا از مسجلین ذیل استشهادیه مضبوط در صفحه 2 پرونده و از دیگر معتمدین معمرین و ترجیحا از معاصران واقف در صورت حیات در مورد وقف و کیفیت عملکرد به آن به کیفیت انتقال تولیت به اشخاص تحقیق و در اثناء تحقیق هرگونه تحقیقی که ضروری نمود و وصول به حقیقت امر موثر بود انجام و به مقتضای دلایل و اوراق محصله اتخاذ تصمیم گردد. مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور حیدری قاسمی - کیقبادی