تکلیف دادگاه در فرض احراز عدم صلاحیت محلی خود

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409982408300467 شماره دادنامه : 9509970910700443 شعبه : شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/04/27-09:16 قاضی : جواد اسلامی قاضی : حسن قاسمی خلاصه جریان پرونده آقایان ب. و م. نام خانوادگی آنان الف. د. ب. ط. خ. الف. به خواسته مطالبه مبلغ دویست میلیون بابت خسارت به دادگاه شهرستان سلطانیه تقدیم داشته و در شرح دادخواست اظهار داشته اند که خوانده از آنان ریال شکایت کیفری کرده که منتهی به برائت آنان گردیده و مبلغ خواسته را بابت خسارات وارد شده به خود از جمله هزینه های دادرسی کارشناسی و حق الوکاله مطالبه کرده اند . پرونده به شعبه اول دادگاه ارجاع گردید و دادگاه در جلسه اول دادرسی پس از استماع اظهارات و مدافعات اصحاب دعوی در پایان جلسه با ختم رسیدگی به موجب رأی مورخ 94/12/19 به لحاظ این که اقامتگاه خوانده در دادخواست استان البرز ذکر شده و خواسته دعوی نیز در حکم منقول است ، به استناد ماده 11 قانون آیین دادرسی ... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی کرج صادر کرده است . در ادامه پرونده به شعبه 16 دادگاه حقوقی کرج ارجاع گردیده و دادگاه در جلسه دادرسی مورخ 95/3/8 اظهاررات خ. ه. و مدافعات وکیل خوانده را استماع و در پایان جلسه با اعلام ختم رسیدگی خلاصتاً با این استدلال که وکیل خوانده با بیان این که نشانی ذکر شده در دادخواست اقامتگاه فرزندان خوانده است و به این جهت به صلاحیت دادگاه ایراد و نشانی او را روستای قشلاق شهرستان سلطانیه اعلام کرده و اشاره به عدم ابلاغ اخطاریه خوانده به او در نشانی مذکور در دادخواست و این که خوانده که در دادگاه سلطانیه حاضر شده به صلاحیت دادگاه ایراد نکرده و بدون ایراد او دادگاه حق صدور قرار عدم صلاحیت نداشته ضمن نفی صلاحیت خود قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه سلطانیه صادر و به لحاظ حصول اختلاف در صلاحیت و برای حل آن پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال نموده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه برای رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است . هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد : رأی شعبه در خصوص اختلاف حاصل در صلاحیت بین دادگاه های حقوقی کرج و سلطانیه که تفصیل آن در فوق بیان شده ، ن. ب. ا. تعیین اقامتگاه خوانده طبق بند 1 ماده 51 قانون آیین دادرسی ... مدنی از تکالیف خواهان است و اقامتگاه خوانده که در دادخواست اعلام شده و اخطاریه او در این محل طبق ماده 70 قانون مذکور ابلاغ شده در حوزه قضائی شهرستان کرج قرار دارد و مراجعه او به دفتر دادگاه و اخذ نسخه ثانی دادخواست و ضمائم کاشف از اطلاع او از مفاد اخطاریه و نتیجتاً اقامت او در نشانی تعیین شده دارد ، خصوصاً که با وجود حضور در جلسه دادگاه منکر اقامت خود در نشانی تعیین شده نگردیده است ، از طرف دیگر صلاحیت دادگاه از قواعد آمره است و دادگاه بدون ایراد خ. ن. د. صورت عدم احراز صلاحیت خود باید به حکم ماده 27 قانون مورد اشاره با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادگاه صلاحیت دار ارسال نماید ، کما این که ماده 352 همان قانون عدم صلاحیت محلی دادگاه را موجب نقض رأی دانسته است ، بنا به مراتب و مستنداً به تبصره ماده 27 قانون مزبور با نقض قرار عدم صلاحیت شعبه 16 دادگاه حقوقی کرج حل اختلاف می نماید و مقرر میدارد پرونده برای ادامه رسیدگی به این شعبه ارسال گردد . شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشوررئیس : جواد اسلامی مستشار : حسن قاسمی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تکلیف دادگاه در فرض احراز عدم صلاحیت محلی خود در تاریخ 27 تیر 1395، دیوان عالی کشور نسبت به موضوع اختلاف صلاحیت بین دو دادگاه حقوقی رای صادر کرد. خ. ه. ب. طرفیت خوانده، خواسته‌ای به مبلغ دویست میلیون ریال بابت خسارات ناشی از یک شکایت کیفری که به برائت آنان منجر شده بود، مطرح نمودند. دادگاه شهرستان به دلیل اقامتگاه خوانده در استان دیگر، قرار عدم صلاحیت صادر و پرونده را به دادگاه حقوقی مربوطه ارجاع کرد. در این دادگاه، وکیل خوانده به اقامتگاه نادرست اشاره کرد که منجر به صدور قرار عدم صلاحیت دیگری و ارسال پرونده به دیوان عالی کشور گردید. دیوان عالی کشور با استناد به بند 1 ماده 51 و ماده 70 قانون آیین دادرسی مدنی، اعلام کرد که تعیین اقامتگاه خوانده بر عهده خواهان است و ب. ت. ب. ابلاغ اخطاریه در حوزه قضایی مربوطه و حضور خ. د. ج. دادگاه بدون ایراد نسبت به اقامتگاه، صلاحیت دادگاه مذکور برقرار است. در نتیجه، دیوان عالی کشور قرار عدم صلاحیت دادگاه حقوقی را نقض و پرونده را برای ادامه رسیدگی به آن دادگاه ارسال نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صلاحیت دادگاه از قواعد آمره است و در رابطه با صلاحیت محلی نیز دادگاه در صورت عدم احراز صلاحیت خود، حتی بدون ایراد خوانده، باید با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به دادگاه صالح ارسال کند؛ در غیراین صورت رای صادره مقتضی نقض در دیوان عالی کشور م. ب.. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/27 - 09 : 16 قاضی: جواد اسلامی قاضی: حسن قاسمی آقایان ب. و م. نام خانوادگی آنان الف. د. ب. ط. خ. الف. به خواسته مطالبه مبلغ دویست میلیون بابت خسارت به دادگاه شهرستان سلطانیه تقدیم داشته و در شرح دادخواست اظهار داشته اند که خوانده از آنان ریال شکایت کیفری کرده که منتهی به برائت آنان گردیده و مبلغ خواسته را بابت خسارات وارد شده به خود از جمله هزینه های دادرسی کارشناسی و حق الوکاله مطالبه کرده اند. پرونده به شعبه اول دادگاه ارجاع گردید و دادگاه در جلسه اول دادرسی پس از استماع اظهارات و مدافعات اصحاب دعوی در پایان جلسه با ختم رسیدگی به موجب رای مورخ 94/12/19 به لحاظ این که اقامتگاه خوانده در دادخواست استان البرز ذکر شده و خواسته دعوی نیز در حکم منقول است، به استناد ماده 11 قانون آیین دادرسی... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی کرج صادر کرده است. در ادامه پرونده به شعبه --- دادگاه حقوقی کرج ارجاع گردیده و دادگاه در جلسه دادرسی مورخ 95/3/8 اظهاررات خ. ه. و مدافعات وکیل خوانده را استماع و در پایان جلسه با اعلام ختم رسیدگی خلاصتا با این استدلال که وکیل خوانده با بیان این که نشانی ذکر شده در دادخواست اقامتگاه فرزندان خوانده است و به این جهت به صلاحیت دادگاه ایراد و نشانی او را روستای قشلاق شهرستان سلطانیه اعلام کرده و اشاره به عدم ابلاغ اخطاریه خوانده به او در نشانی مذکور در دادخواست و این که خوانده که در دادگاه سلطانیه حاضر شده به صلاحیت دادگاه ایراد نکرده و بدون ایراد او دادگاه حق صدور قرار عدم صلاحیت نداشته ضمن نفی صلاحیت خود قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه سلطانیه صادر و به لحاظ حصول اختلاف در صلاحیت و برای حل آن پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال نموده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه برای رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: در خصوص اختلاف حاصل در صلاحیت بین دادگاه‌های حقوقی کرج و سلطانیه که تفصیل آن در فوق بیان شده، ن. ب. ا. تعیین اقامتگاه خوانده طبق بند 1 ماده 51 قانون آیین دادرسی... مدنی از تکالیف خواهان است و اقامتگاه خوانده که در دادخواست اعلام شده و اخطاریه او در این محل طبق ماده 70 قانون مذکور ابلاغ شده در حوزه قضایی شهرستان کرج قرار دارد و مراجعه او به دفتر دادگاه و اخذ نسخه ثانی دادخواست و ضمائم کاشف از اطلاع او از مفاد اخطاریه و نتیجتا اقامت او در نشانی تعیین شده دارد، خصوصا که با وجود حضور در جلسه دادگاه منکر اقامت خود در نشانی تعیین شده نگردیده است، از طرف دیگر صلاحیت دادگاه از قواعد آمره است و دادگاه بدون ایراد خ. ن. د. صورت عدم احراز صلاحیت خود باید به حکم ماده 27 قانون مورد اشاره با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادگاه صلاحیت دار ارسال نماید، کما این که ماده 352 همان قانون عدم صلاحیت محلی دادگاه را موجب نقض رای دانسته است، بنا به مراتب و مستندا به تبصره ماده 27 قانون مزبور با نقض قرار عدم صلاحیت شعبه --- دادگاه حقوقی کرج حل اختلاف می‌نماید و مقرر میدارد پرونده برای ادامه رسیدگی به این شعبه ارسال گردد.