حدود اختیار زوجه در انتخاب دادگاه در دعاوی خانوادگی

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ر. ک. دادخواستی بطرفیت همسرش آقای م. پ. بخواسته مطالبه نفقه و مهریه به میزان 1001 عدد سکه تمام بهار آزادی و تامین خواسته و هزینه‌های دادرسی و حق الوکاله و کلیه خسارات وارده تقدیم دادگستری شهرستان قشم کرده و آدرس خود را شیراز و قشم و آدرس خوانده را نیز قشم اعلام کرده است . پرونده جهت صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارجاع شده و به لحاظ عدم سازش به دادگاه اعاده شده است و خواهان طی لایحه‌ای اعلام کرده است که بلحاظ شاغل بودن در شیراز سخت است که در دادگاه قشم حاضر شود و پرونده وی را به دادگاههای شیراز انتقال دهند و دادگاه طی دادنامه شماره 1635 ــ 1393/9/5 با این استدلال که خواهان آدرس خود را شیراز اعلام کرده است و طی لایحه‌ای اعلام کرده که فعلاً در شیراز زندگی می‌نماید و به لحاظ شاغل بودن و بعد مسافت تقاضای انتقال پرونده به شیراز را دارم و ب. ت. ب. قانون حمایت خانواده در دعاوی خانوادگی زوجه می‌تواند دردادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوی نماید قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگستری شیراز صادر کرده است . پس از ارسال پرونده به دادگستری شیراز و ارجاع آن به شعبه 12 دادگاه خانواده شعبه مذکور طی دادنامه شماره 1357 ــ 1393/10/21 با این استدلال که مطابق ماده 1003 قانون مدنی هیچ کس نمی‌تواند بیش از یک اقامتگاه داشته باشد و اقامتگاه زن شوهر دار طبق ماده 1007 قانون مزبور محلی است که شوهرش در آنجا زندگی می‌کند و مطابق ماده 26 قانون آئین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست است و در تاریخ مزبور علیرغم اعلام در اقامتگاه از ناحیه خواهان دادگاه دادخواست خواهان و صلاحیت خود را پذیرفته است. بنابراین صلاحیت دادگاه به اعتبار تغییر محل اشتغال خواهان قابل تغییر نیست و ماده 12 قانون حمایت خانواده که به نوعی قصد تسهیل در تقدیم دادخواست زن جهت انتخاب دادگاه رسیدگی کننده داشته است نافی این امر نیست که زوجه با علم و آگاهی از این امر دادخواست خود را در محل اقامت خوانده و محل سکونت خود انتخاب کرده است . قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه حقوقی قشم صادر و بلحاظ حدوث اختلاف پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر صدور رأی شایسته وفق موازین قانونی مورد تقاضا است. در خصوص حل اختلاف در صلاحیت مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور هر چند درابتدا ماده 12 قانون حمایت خانواده زوجه خواهان می توانسته در محل سکونت فعلی خود نیز اقامه دعوا نماید لیکن با اختیار حاصله از ماده مذکور مشارالیها محل اقامت خوانده که شهرستان قشم است انتخاب کرده است و صلاحیت رسیدگی برای دادگاه قشم ایجاد و حاصل شده است دیگر خواهان نمی تواند با تقدیم لایحه ای محل دادگاه را تغییر دهد فلذا با پذیرش نظریه شعبه دوازده دادگاه خانواده شیراز و در اجرای تبصره ماده 27 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب درامور مدنی با اعلام صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی قشم حلّ اختلاف می گردد. شعبه 40 دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون عبدالمحمد خالصی - علی اکبری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی حدود اختیار زوجه در انتخاب دادگاه در دعاوی خانوادگی موضوع این پرونده، درخواست زوجه برای دریافت نفقه و مهریه به میزان 1001 عدد سکه تمام بهار آزادی و تامین خواسته مرتبط با آن م. ب.. زوجه به دلیل اشتغال در شیراز و مشکلات ناشی از حضور در دادگاه قشم، درخواست انتقال پرونده به دادگاه‌های شیراز را مطرح کرده است. دادگاه قشم با استناد به ماده 12 قانون حمایت خانواده، قرار عدم صلاحیت را به نفع دادگاه شیراز صادر نمود. در ادامه، دادگاه شیراز با استناد به مواد 1003 و 1007 قانون مدنی و ماده 26 قانون آیین دادرسی مدنی، صلاحیت خود را بر اساس تاریخ تقدیم دادخواست و محل اقامت خوانده تایید و قرار عدم صلاحیت به دادگاه قشم صادر کرد. پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع گردید و هیات شعبه دیوان پس از بررسی، با پذیرش نظریه دادگاه شیراز، اعلام کرد که زوجه با انتخاب محل اقامت خوانده، صلاحیت رسیدگی را به دادگاه قشم واگذار کرده و نمی‌تواند با تقدیم لایحه‌ای محل دادگاه را تغییر دهد. بدین ترتیب، صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی قشم تایید و اختلاف به نحو مقتضی حل و فصل گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/01/25 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، هرچند زوجه ابتدائا اختیار دارد در دادگاه محل اقامت خود یا زوج طرح دعوا کند؛ اما بعد از انتخاب محل اقامت زوج برای طرح دعوی و ایجاد صلاحیت برای مرجع مذکور، دیگر امکان تغییر دادگاه محل رسیدگی به موجب لایحه امکانپذیر نیست. رای خلاصه جریان پرونده خانم ر. ک. د. ب. ط. همسرش آقای م. پ. به خواسته مطالبه نفقه و مهریه به میزان 1001 عدد سکه تمام بهار آزادی و تامین خواسته و هزینه‌های دادرسی و حق الوکاله و کلیه خسارات وارده تقدیم دادگستری شهرستان قشم کرده و آدرس خود را شیراز و قشم و آدرس خوانده را نیز قشم اعلام کرده است. پرونده جهت صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارجاع شده و به لحاظ عدم سازش به دادگاه اعاده شده است و خواهان طی لایحه‌ای اعلام کرده است که به لحاظ شاغل بودن در شیراز سخت است که در دادگاه قشم حاضر شود و پرونده وی را به دادگاه‌های شیراز انتقال دهند و دادگاه طی دادنامه شماره --- -- 1393/09/05 با این استدلال که خواهان آدرس خود را شیراز اعلام کرده است و طی لایحه‌ای اعلام کرده که فعلا در شیراز زندگی می‌نماید و به لحاظ شاغل بودن و بعد مسافت تقاضای انتقال پرونده به شیراز را دارم و ب. ت. ب. قانون حمایت خانواده در دعاوی خانوادگی زوجه می‌تواند دردادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوی نماید قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگستری شیراز صادر کرده است. پس از ارسال پرونده به دادگستری شیراز و ارجاع آن به شعبه --- دادگاه خانواده شعبه مذکور طی دادنامه شماره --- -- 1393/10/21 با این استدلال که مطابق ماده 1003 قانون مدنی هیچ کس نمی‌تواند بیش از یک اقامتگاه داشته باشد و اقامتگاه زن شوهر دار طبق ماده 1007 قانون مزبور محلی است که شوهرش در آنجا زندگی می‌کند و مطابق ماده 26 قانون آیین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست است و در تاریخ مزبور علیرغم اعلام در اقامتگاه از ناحیه خواهان دادگاه دادخواست خواهان و صلاحیت خود را پذیرفته است. بنابراین صلاحیت دادگاه به اعتبار تغییر محل اشتغال خواهان قابل تغییر نیست و ماده 12 قانون حمایت خانواده که به نوعی قصد تسهیل در تقدیم دادخواست زن جهت انتخاب دادگاه رسیدگی کننده داشته است نافی این امر نیست که زوجه با علم و آگاهی از این امر دادخواست خود را در محل اقامت خوانده و محل سکونت خود انتخاب کرده است. قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه حقوقی قشم صادر و به لحاظ حدوث اختلاف پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رای شایسته وفق موازین قانونی مورد تقاضا است. در خصوص حل اختلاف در صلاحیت مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور هر چند درابتدا ماده 12 قانون حمایت خانواده زوجه خواهان می توانسته در محل سکونت فعلی خود نیز اقامه دعوا نماید لیکن با اختیار حاصله از ماده مذکور مشارالیها محل اقامت خوانده که شهرستان قشم است انتخاب کرده است و صلاحیت رسیدگی برای دادگاه قشم ایجاد و حاصل شده است دیگر خواهان نمی تواند با تقدیم لایحه ای محل دادگاه را تغییر دهد فلذا با پذیرش نظریه شعبه دوازده دادگاه خانواده شیراز و در اجرای تبصره ماده 27 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی با اعلام صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی قشم حلّ اختلاف می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون