حدود اعتبار حقوقی اقدامات قضاییِ مرجع فاقد صلاحیت محلی

رأی خلاصه جریان پرونده خانم م.ر. فرزند ع. د. ب. ط. آقای ر.ن. فرزند غ. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق به علت اعتیاد خوانده به انواع مواد مخدر به دادگاه عمومی شهرستان بهاباد تقدیم داشته و به تاریخ 18/10/1390 ثبت گردیده است. خواهان اجمالاً توضیح داده است که به استناد سند ازدواج شماره 4828 ـ 5/7/1382 به عقد دایمی و شرعی خوانده درآمده و در مدت زندگی 8 ساله، مرتب مواد مخدر مصرف می کرد و اخیراً هم شیشه و هروئین می کشید به این علت درخواست رسیدگی و صدور حکم عدم امکان سازش نموده است. دادگاه به لحاظ عـدم ذکـر ادلـه و دلیل مبنی بر اعتیاد خوانده به خواهان اخطار رفع نقص کرده و خ. ط. ل. اعلام کرده همسرش پرونده ای در دادگاه انقلاب بافق در مورد مواد مخدر دارد و درخواست استعلام از آن مرجع کرده و چند نفر شاهد نیز در ذیل لایحه معرفی نموده است، سپس دادستان عمومی و انقلاب بافق طی شرحی به شماره 00125 ـ 29/11/1390 اعلام کرده، سابقه از آقای ر.ن. (خوانده) وجود ندارد، سپس همان مرجع به شرح شماره 1386 ـ 20/12/1390 اعلام کرده نامبرده به شرح شماره 86/576 ـ 24/4/1386 صادر از شعبه سوم دادگاه انقلاب اسلامی یزد به اتهام استعمال تریاک و نگهداری 5/4 گرم تریاک و سوخته و شیره آن به پرداخت یک میلیون و دویست هزار ریال جزای نقدی محکوم گردیده است، سپس دادگاه با تعیین وقت دادرسی و دعوت از طرفین به تاریخ 25/2/1391 در وقت مقرر جلسه دادگاه را تشکیل، خواهان حضور دارد، خوانده حضور ندارد، خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی است، شوهرم از تاریخ 27/7/1390 منزل را ترک کرده و به منزل پدرش در راور رفته است و تاکنون مخارج زندگی را پرداخت نکرده است. ضمناً یک فرزند مشترک 6 ساله به نام ر. داریم. سپس دادگاه جهت استماع شهادت شهود وقت رسیدگی مجددی تعیین و به تاریخ 18/4/1391 در وقت مقرر جلسه دادگاه را با حضور خواهان و خوانده تشکیل داده و اظهارات طرفین مورد استماع دادگاه قرار گرفت، خ. د. د. گفت بنده تریاک مصرف می کردم و ترک کرده ام و در کمپ راور بستـری شـده بودم و حاضر به طلاق نمی باشم. سپس دادگاه از شهود معرفی شده به نام های آقای ح.ص. و ب.ر. تحقیقات لازم انجام داده و اظهارات آنان در پرونده منعکس م. ب. و دادگاه پس از استماع شهادت شهود قرار ارجاع امر به داوری صادر و تذکر داده در مهلت مقرر داوران خودشان را معرفی نمایند و خوانده طی مدارک پیوست پرونده دلیل ترک اعتیاد خ. ر. ب. دادگاه اعلام کرده است، سپس آقای ع.ر. به عنوان داور زوجه و ح.ن. داور زوج معرفی و به تاریخ 5/6/1391 وظایف داوری از ناحیه دادگاه به نامبردگان تفهیم شد، داور زوجه نظریه خود را تقدیم و پیوست پرونده م. ب.. دادگاه پس از طی مراحل ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه شماره 193 ـ 10/4/1392 مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت می نماید، دادگاه استدلال کرده است: نظر به این که خواهان محل اقامت خوانده را شهرستان راور اعلام نموده لذا مستنداً به مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار عدم صلاحیت به شایستگی و صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی شهرستان راور صادر و اعلام می نماید، سپس پرونده را جهت رسیدگی به مرجع یاد شده ارسال نموده است، شعبه اول دادگاه راور پس از وصول پرونده به تاریخ 30/4/1392 در وقت فوق العاده جلسه دادگاه را تشکیل و پس از بررسی با استدلال به این که با عنایت به قانون جدید حمایت خانواده موضوع ماده 12 اشعار می دارد در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، زوجه می تواند در دادگاه محل اقامت خوانده و یا محل سکونت خود اقامه دعوی نماید، این دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و ب. ت. ب. اختلاف پیش آمده و در راستای اعمال تبصره ذیل ماده 27 قانون آیین دادرسی مدنی پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور بر اساس دادخواست تقدیمی، خواهان محل اقامت خوانده را راور... تعیین نموده است ب. ت. ب. موضوع خواسته، دادگاه عمومی بهاباد در ابتدا تکلیف داشته است به موجب ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت می نمود ولی دادگاه یادشده بنا به مندرجات پرونده با تعیین وقت دادرسی به موضوع رسیدگی مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری و تحقیق از گواهان می نماید اما در تاریخ 10/4/1392 طی رأی شماره 00193 با توجـه به محل اقامت خوانده قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی دادگاه عمومی حقوقی راور صادر می نماید. اقدامات قضایی دادگاه عمومی بهاباد به لحاظ این که از ابتدا به لحاظ محل اقامت خوانده که در حوزة قضایی راور بوده صالح به رسیدگی نبوده لذا آثاری بر آن مترتب نیست و چون در زمان صدور قرار عدم صلاحیت (10/4/1392) قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/1391 مجلس شورای اسلامی حاکمیت داشته و خواهان در محل اقامت خود مبادرت به طرح دعوی نموده است لذا با پذیرش استدلال دادگاه عمومی حقوقی راور و بلااثر بودن رسیدگی سابق دادگاه عمومی بهاباد ب. ت. ب. موضوع خواسته دادگاه صالح برای رسیدگی، دادگاه محل اقامت خواهان یعنی دادگاه عمومی بهاباد م. ب. و با تأیید قرار عدم صلاحیت مورخ 30/4/1392 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی راور حل اختلاف می گردد. رییس شعبه 12 دیوان عالی کشور ـ مستشار طیبی ـ مصطفوی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی حدود اعتبار حقوقی اقدامات قضاییِ مرجع فاقد صلاحیت محلی موضوع این پرونده درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق به دلیل اعتیاد ی. ا. ط. به مواد مخدر است. خ. ب. ا. به سند ازدواج و مدت 8 سال زندگی مشترک، به اعتیاد خوانده اشاره کرده و تقاضای رسیدگی به این موضوع را دارد. در ابتدا، دادگاه به علت عدم ارائه ادله کافی، اخطار رفع نقص صادر می‌کند. پس از معرفی شاهدان و ارائه مستندات، خواهان از دادستان عمومی و انقلاب استعلام می‌گیرد. <br>دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین و شهود، قرار ارجاع به داوری صادر می‌کند، اما در نهایت به علت عدم صلاحیت خود، پرونده را به دادگاه عمومی حقوقی شهرستان دیگری ارجاع می‌دهد. دادگاه مذکور نیز با استناد به ماده 12 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، خود را صالح به رسیدگی نمی‌داند و پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال می‌کند. <br>دیوان عالی کشور با تاکید بر عدم صلاحیت دادگاه عمومی شهرستان اولیه به دلیل محل اقامت خوانده، قرار عدم صلاحیت دادگاه دیگر را تایید کرده و اعلام می‌دارد که دادگاه عمومی شهرستان اولیه صالح به رسیدگی است. این تصمیم بر مبنای مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی و قانون حمایت خانواده اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/06/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اقدامات قضایی دادگاهی که فاقد صلاحیت محلی بوده فاقد اعتبار است و آثاری بر آن مترتب نیست. رای خلاصه جریان پرونده خانم م.ر. فرزند ع. د. ب. ط. آقای ر.ن. فرزند غ. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق به علت اعتیاد خوانده به انواع مواد مخدر به دادگاه عمومی شهرستان بهاباد تقدیم داشته و به تاریخ 1390/10/18 ثبت گردیده است. خواهان اجمالا توضیح داده است که به استناد سند ازدواج شماره 4828 - 1382/07/05 به عقد دایمی و شرعی خوانده درآمده و در مدت زندگی 8 ساله، مرتب مواد مخدر مصرف می کرد و اخیرا هم شیشه و هروئین می کشید به این علت درخواست رسیدگی و صدور حکم عدم امکان سازش نموده است. دادگاه به لحاظ عدم ذکر ادله و دلیل مبنی بر اعتیاد خوانده به خواهان اخطار رفع نقص کرده و خ. ط. ل. اعلام کرده همسرش پرونده ای در دادگاه انقلاب بافق در مورد مواد مخدر دارد و درخواست استعلام از آن مرجع کرده و چند نفر شاهد نیز در ذیل لایحه معرفی نموده است، سپس دادستان عمومی و انقلاب بافق طی شرحی به شماره 00125 - 1390/11/29 اعلام کرده، سابقه از آقای ر.ن. (خوانده) وجود ندارد، سپس همان مرجع به شرح شماره 1386 - 1390/12/20 اعلام کرده نامبرده به شرح شماره 86/576 - 1386/04/24 صادر از شعبه سوم دادگاه انقلاب اسلامی یزد به اتهام استعمال تریاک و نگهداری 5/4 گرم تریاک و سوخته و شیره آن به پرداخت یک میلیون و دویست هزار ریال جزای نقدی محکوم گردیده است، سپس دادگاه با تعیین وقت دادرسی و دعوت از طرفین به تاریخ 1391/02/25 در وقت مقرر جلسه دادگاه را تشکیل، خواهان حضور دارد، خوانده حضور ندارد، خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی است، شوهرم از تاریخ 1390/07/27 منزل را ترک کرده و به منزل پدرش در راور رفته است و تاکنون مخارج زندگی را پرداخت نکرده است. ضمنا یک فرزند مشترک 6 ساله به نام ر. داریم. سپس دادگاه جهت استماع شهادت شهود وقت رسیدگی مجددی تعیین و به تاریخ 1391/04/18 در وقت مقرر جلسه دادگاه را با حضور خواهان و خوانده تشکیل داده و اظهارات طرفین مورد استماع دادگاه قرار گرفت، خ. د. د. گفت بنده تریاک مصرف می کردم و ترک کرده ام و در کمپ راور بستری شده بودم و حاضر به طلاق نمی باشم. سپس دادگاه از شهود معرفی شده به نام های آقای ح.ص. و ب.ر. تحقیقات لازم انجام داده و اظهارات آنان در پرونده منعکس م. ب. و دادگاه پس از استماع شهادت شهود قرار ارجاع امر به داوری صادر و تذکر داده در مهلت مقرر داوران خودشان را معرفی نمایند و خوانده طی مدارک پیوست پرونده دلیل ترک اعتیاد خ. ر. ب. دادگاه اعلام کرده است، سپس آقای ع.ر. به عنوان داور زوجه و ح.ن. داور زوج معرفی و به تاریخ 1391/06/05 وظایف داوری از ناحیه دادگاه به نامبردگان تفهیم شد، داور زوجه نظریه خود را تقدیم و پیوست پرونده م. ب.. دادگاه پس از طی مراحل ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 1392/04/10 مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت می‌نماید، دادگاه استدلال کرده است: نظر به این که خواهان محل اقامت خوانده را شهرستان راور اعلام نموده لذا مستندا به مواد 11 و 27 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار عدم صلاحیت به شایستگی و صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی شهرستان راور صادر و اعلام می‌نماید، سپس پرونده را جهت رسیدگی به مرجع یاد شده ارسال نموده است، شعبه اول دادگاه راور پس از وصول پرونده به تاریخ 1392/04/30 در وقت فوق العاده جلسه دادگاه را تشکیل و پس از بررسی با استدلال به این که با عنایت به قانون جدید حمایت خانواده موضوع ماده 12 اشعار می‌دارد در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، زوجه می‌تواند در دادگاه محل اقامت خوانده و یا محل سکونت خود اقامه دعوی نماید، این دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و ب. ت. ب. اختلاف پیش آمده و در راستای اعمال تبصره ذیل ماده 27 قانون آیین دادرسی مدنی پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. رای شعبه دیوان عالی کشور بر اساس دادخواست تقدیمی، خواهان محل اقامت خوانده را راور... تعیین نموده است ب. ت. ب. موضوع خواسته، دادگاه عمومی بهاباد در ابتدا تکلیف داشته است به موجب ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت می نمود ولی دادگاه یادشده بنا به مندرجات پرونده با تعیین وقت دادرسی به موضوع رسیدگی مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری و تحقیق از گواهان می‌نماید اما در تاریخ 1392/04/10 طی رای شماره --- ب. ت. ب. محل اقامت خوانده قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی دادگاه عمومی حقوقی راور صادر می‌نماید. اقدامات قضایی دادگاه عمومی بهاباد به لحاظ این که از ابتدا به لحاظ محل اقامت خوانده که در حوزه قضایی راور بوده صالح به رسیدگی نبوده لذا آثاری بر آن مترتب نیست و چون در زمان صدور قرار عدم صلاحیت ( 1392/04/10 ) قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/01 مجلس شورای اسلامی حاکمیت داشته و خواهان در محل اقامت خود مبادرت به طرح دعوی نموده است لذا با پذیرش استدلال دادگاه عمومی حقوقی راور و بلااثر بودن رسیدگی سابق دادگاه عمومی بهاباد ب. ت. ب. موضوع خواسته دادگاه صالح برای رسیدگی، دادگاه محل اقامت خواهان یعنی دادگاه عمومی بهاباد م. ب. و با تایید قرار عدم صلاحیت مورخ 1392/04/30 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی راور حل اختلاف می‌گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار