دامنه شمول قرار موقوفی تعقیب صادره به جهت فوت متهم

رأی خلاصه جریان پرونده به موجب دادنامه شماره 1035 ــ 92/10/10 صادره از شعبه 101 دادگاه عمومی جزئی ... آقای …. الف. به اتهام تصرف عدوانی موضوع شکایت خانم س. الف. به تحمل هفت ماه حبس تعزیری و رفع تصرف عدوانی به طور غیابی محکوم شده است. با اعلام وراث به فوت محکوم علیه، دادگاه در خصوص محکومیت به تحمل حبس دادنامه غیابی را نقض و قرار موقوفی تعقیب صادر لیکن در مورد محکومیت به رفع تصرف عدوانی دادنامه صادره به قوت خود باقی می ماند. پس از تجدیدنظرخواهی وراث، به لحاظ نداشتن سمت به شرح دادنامه صدرالذکر قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر می شود. وراث مشارالیه و ع. الف. و غیره با تقدیم لایحه ای به استناد بندهای ج و چ ماده 474 قانون آئین دادرسی کیفری تقاضای تجویز اعاده دادرسی کرده و به طور خلاصه چنین توضیح داده اند که م. ع. د. تاریخ 93/9/1 فوت کرده و مطابق ماده 13 قانون مارالذکر فوت متهم از موارد صدور قرار موقوفی است و صدور رأی پس از فوت، فاقد وجاهت قانونی است و حدود 40 روز پس از فوت مرحوم دادگاه جلسه تشکیل و او را به طور غیابی محکوم کرده است که پس از تجدیدنظرخواهی ما ورثه مرحوم، دادگاه تجدیدنظر به استدلال این که ورثه سمتی ندارند قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر کرد. در دادسرا ابتدا قرار منع پیگرد صادر شد به این دلیل که دیوار روی دیوار سابق ساخته شده بود که متعلق به مورث بود و شاکی دلیل مالکیت خود و دهیار دلیل به مالکیت شورا ارائه نداده اند ولی چون پسر شاکی مأمور نیروی انتظامی بود از شورای اسلامی نامه ای اخذ و شورا نیز که از محل بازدید نکرده بود، چنین نامه ای داد که منتهی به محکومیت مورث گردید و شورا پس از بازدید از محل به خلاف نظر قبلی، به عدم تصرف و عدم سد معبر توسط مورث نظر داد که منطبق با بند ج ماده 474 م. ب.. همچنین مطابق گزارش مرجع انتظامی منعکس در پرونده، در تحقیقات محلی صورت گرفته که در زمین، یک پی دیوار وجود داشته و حتی مرجع انتظامی اعلام کرده که تصرف روی همان دیوار انجام گرفته که با بند ج ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری می باشد؛ لذا تقاضای تجویز اعاده دادرسی داریم. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر ب. ت. ب. اعلام فوت م. ع. قبل از صدور رأی مستند به گواهی حصر وراثت ابرازی متقاضیان، به پذیرش درخواست اعاده دادرسی اعلام نظر می شود؛ در خصوص دادنامه شماره 1143 ــ 94/12/4 مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور نظر به این که مطابق بند اول ماده 6 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری تعقیب امر جزایی و اجرای مجازات در صورت فوت متهم یا م. ع. فقط در قسمت مجازات های شخصی موقوف می شد و در ماده 7 آن قانون به صراحت مقرر شده بود که رسیدگی به جهات دیگر انجام خواهد گرفت، لیکن در آئین دادرسی کیفری جدید مصوب 1392 در بند الف ماده 13 تصریح شده است که تعقیب امر جزائی یا اجرای مجازات با فوت متهم یا م. ع. موقوف می شود و قید مجازات های شخصی مقرر در قانون سابق را حذف کرده است و ماده 7 سابق نیز در قانون جدید آورده نشده و جایگزین ندارد. بناء به مراتب چنین استنباط می گردد که به نظر قانونگذار، صدور قرار موقوفی تعقیب مطلقاً الزامی است و مقید به مجازات های شخصی نیست؛ لذا در اجرای بند ج ماده 474 و مادتین 476 و 478 قانون اخیر الذکر با تجویز اعاده دادرسی و ارجاع آن به شعبه هم عرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی (دادگاه بدوی) پرونده اعاده می شود تا طبق مقررات اقدام شود و در اجرای تبصره ماده اخیرالذکر قرار توقف اجرای حکم صادر و اعلام می گردد. شعبه 40 دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون عبدالمحمد خالصی- علی اکبری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی دامنه شمول قرار موقوفی تعقیب صادره به جهت فوت متهم در تاریخ 18 اردیبهشت 1395، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای را صادر نمود که به بررسی پرونده‌ای مرتبط با اتهام تصرف عدوانی و محکومیت به حبس تعزیری پرداخته است. در این پرونده، فردی به اتهام تصرف عدوانی به تحمل هفت ماه حبس محکوم شد و این حکم به صورت غیابی صادر گردید. پس از فوت محکوم، دادگاه قرار موقوفی تعقیب را در خصوص حبس صادر کرد، در حالی که حکم رفع تصرف عدوانی همچنان معتبر باقی ماند. وراث محکوم به دلیل فوت وی و استناد به بندهای ج و چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری درخواست اعاده دادرسی کردند و مدعی شدند که صدور رای پس از فوت فاقد وجاهت قانونی است. دیوان عالی کشور با استناد به بند اول ماده 6 و ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، به این نتیجه رسید که فوت متهم موجب موقوفی تعقیب جزایی می‌شود. در نهایت، دیوان با پذیرش درخواست اعاده دادرسی، پرونده را به دادگاه بدوی ارجاع و قرار توقف اجرای حکم را صادر کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/18 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت فوت متهم یا محکوم علیه، صدور قرار موقوفی تعقیب مطلقا الزامی بوده و مقید به مجازات های شخصی نیست. رای خلاصه جریان پرونده به موجب دادنامه شماره --- -- 92/10/10 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی جزئی... آقای …. الف. به اتهام تصرف عدوانی موضوع شکایت خانم س. الف. به تحمل هفت ماه حبس تعزیری و رفع تصرف عدوانی به طور غیابی محکوم شده است. با اعلام وراث به فوت محکوم علیه، دادگاه در خصوص محکومیت به تحمل حبس دادنامه غیابی را نقض و قرار موقوفی تعقیب صادر لیکن در مورد محکومیت به رفع تصرف عدوانی دادنامه صادره به قوت خود باقی می ماند. پس از تجدیدنظرخواهی وراث، به لحاظ نداشتن سمت به شرح دادنامه صدرالذکر قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر می‌شود. وراث مشارالیه و ع. الف. و غیره با تقدیم لایحه ای به استناد بندهای ج و چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری تقاضای تجویز اعاده دادرسی کرده و به طور خلاصه چنین توضیح داده اند که م. ع. د. تاریخ 93/9/1 فوت کرده و مطابق ماده 13 قانون مارالذکر فوت متهم از موارد صدور قرار موقوفی است و صدور رای پس از فوت، فاقد وجاهت قانونی است و حدود 40 روز پس از فوت مرحوم دادگاه جلسه تشکیل و او را به طور غیابی محکوم کرده است که پس از تجدیدنظرخواهی ما ورثه مرحوم، دادگاه تجدیدنظر به استدلال این که ورثه سمتی ندارند قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر کرد. در دادسرا ابتدا قرار منع پیگرد صادر شد به این دلیل که دیوار روی دیوار سابق ساخته شده بود که متعلق به مورث بود و شاکی دلیل مالکیت خود و دهیار دلیل به مالکیت شورا ارائه نداده اند ولی چون پسر شاکی مامور نیروی انتظامی بود از شورای اسلامی نامه ای اخذ و شورا نیز که از محل بازدید نکرده بود، چنین نامه ای داد که منتهی به محکومیت مورث گردید و شورا پس از بازدید از محل به خلاف نظر قبلی، به عدم تصرف و عدم سد معبر توسط مورث نظر داد که منطبق با بند ج ماده 474 م. ب.. همچنین مطابق گزارش مرجع انتظامی منعکس در پرونده، در تحقیقات محلی صورت گرفته که در زمین، یک پی دیوار وجود داشته و حتی مرجع انتظامی اعلام کرده که تصرف روی همان دیوار انجام گرفته که با بند ج ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری می‌باشد؛ لذا تقاضای تجویز اعاده دادرسی داریم. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر ب. ت. ب. اعلام فوت م. ع. قبل از صدور رای مستند به گواهی حصر وراثت ابرازی متقاضیان، به پذیرش درخواست اعاده دادرسی اعلام نظر می‌شود؛ در خصوص دادنامه شماره --- -- 94/12/4 مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور نظر به این که مطابق بند اول ماده 6 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری تعقیب امر جزایی و اجرای مجازات در صورت فوت متهم یا م. ع. فقط در قسمت مجازات های شخصی موقوف می شد و در ماده 7 آن قانون به صراحت مقرر شده بود که رسیدگی به جهات دیگر انجام خواهد گرفت، لیکن در آیین دادرسی کیفری جدید مصوب 1392 در بند الف ماده 13 تصریح شده است که تعقیب امر جزایی یا اجرای مجازات با فوت متهم یا م. ع. موقوف می‌شود و قید مجازات های شخصی مقرر در قانون سابق را حذف کرده است و ماده 7 سابق نیز در قانون جدید آورده نشده و جایگزین ندارد. بناء به مراتب چنین استنباط می‌گردد که به نظر قانونگذار، صدور قرار موقوفی تعقیب مطلقا الزامی است و مقید به مجازات های شخصی نیست؛ لذا در اجرای بند ج ماده 474 و مادتین 476 و 478 قانون اخیر الذکر با تجویز اعاده دادرسی و ارجاع آن به شعبه هم عرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی (دادگاه بدوی) پرونده اعاده می‌شود تا طبق مقررات اقدام شود و در اجرای تبصره ماده اخیرالذکر قرار توقف اجرای حکم صادر و اعلام می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون