درخواست طلاق زوجه به‌دلیل فرزند دار نشدن زوج

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: در این پرونده ز. ر. ا. در مورخه ۹۹/۴/۷ با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به علت عسر وحرج و عدم پرداخت نفقه و عدم انجام تکالیف شرعی و قانونی به طرفیت ه. ا. ا. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در ۹۴/۵/۱۱ با خوانده ازدواج نموده لیکن خوانده رفتارهای غیر متعارف و خشونت امیز داشته و تهدید به قتل و توهین کرده و مرا مجبور کرده که مبلغ هفتاد میلیون تومان سفته د. ح. ایشان با اجبار امضای نمایم. نفقه نمی دهد. لذا ب. ت. ب. عسر و حرج و شرط ضمن عقد تقاضای طلاق دارم. شعبه *در ۹۹/۴/۱۸ تشکیل جلسه داده است. وکیل خواهان با اشاره به عسر وحرج موکل و شروط ضمن عقد اعلام نموده زوج طبق رای کیفری در مورد انفاق محکوم شده و توانایی بارداری ندارد. تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی را نموده است.و با گذشت ۶ سال از ازدواج هنوز درمان نشده است. خ. پ. د. من از همسر اولم دو فرزند ۱۴ و ۱۸ ساله دارم. ایشان ۳/۵ سال با من زندگی کرده است. من لوله بندی کردم. ولی اسپرم فریز شده دارم. از طریق طبیعی نمی توانیم بچه دار شویم. ولی از طریق لقاح مصنوعی می شود. خودش برای بچه دار شدن همکاری نکرد. وکیل خواهان گفته موکل مجبور نیست که برای بارداری جراحی و … را تحمل کند. واین خود عسر و حرج است. ۱- به موجب دادنامه مورخه ۹۸/۵/۲۲ زوج به اتهام توهین و تهدید نسبت به زوجه محکوم شده است.ص ۳۲ ۲- به موجب دادنامه مورخه ۹۹/۴/۱۷ زوجه محکوم به تمکین شده است.ص ۴۸ ) ۳- مطابق دادنامه مورخه ۹۹/۴/۲۳ زوج به پرداخت نفقه زوجه از *لغایت ۹۹/۳/۳۱ محکوم گردیده است.ص ۷۰ ) جلسه بعدی دادگاه در ۹۹/۴/۲۸ ص ۱۰۹ ) تشکیل گردیده است. ابتدا از شهود استماع شهادت شده است. ۱- د. ا. ا. : ( مادر زوجه ) خوانده دخترم را فریب داد. و تا زمان عقد نگفت که دو فرزند دارد. و لوله هایش را بسته است. بعد از عقد گفت که لوله هایش را بسته است. از خانم … را کتک می زد. ز. به من می گفت الان دو سال است.دخترم خانه من است. ۲-ا. ر. ا. : برادرخواهان: بعد از عقد گفت خواهان که لوله هایش را بسته است. و توان بچه دار شدن ندارد. خواهرم را در خانه زندانی می کرد کتک می زد. من دیدم که او را می زد. ۳- ا. ه. ز. چهار سال است.ازدواج کرده اما یکسال بیشتر است.که خانه پدرش است. همان زمان هم که خانه اقا بود قهر بودند. ۴- ه. ر. ا. : پدر زوجه: ایشان بد اخلاق و بدبین هست. کتک می زند. لوله بندی کرده بود ( خ. گ. شب خواستگاری گفتم که لوله بندی کردم ) شاهد گفته دروغ وکذب است. بعد از عقد به ما گفت و چندین بار دخترم را به *برای بارداری برده ولی نشده است: خ. گ. من شب خواستگاری به پدر و مادر و برادر ز. گفتم و ز. اطلاع داشت وگفت از طریق مرکز ناباروری بچه دار می شود.ایشان ۹۴/۵/۱۱ ازدواج کرده و ۹۸/۱۰/۲۱ زندگی را ترک نموده است. زوج در خصوص سه فقره سفته که از زوجه گرفته علیه زوجه اقامه دعوی نموده و مشارالیها نیز محکوم به پرداخت شده است.ص ۱۲۵ دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. گزارش تحقیق نیروی انتظامی بشرح ص ۱۶۹ حاکیست که اولا زوج بعد از ازدواج با زوجه وی را مجبور کرده که یک واحد صنفی که در ان فروش لوازم خیاطی داشته را فروخته و شغلی نداشته باشد. ثانیا زوج را فردی بدخلق و بدبین معرفی که به بهانه های مختلف اقدام به ازار و اذیت همسر خود می نماید. داور زوجه نظر به عدم امکان صلح و سازش داده است.ص ۱۷۱ ) داور زوج نیز با اعلام عدم سازش از ناحیه زوجه اظهار نموده زوج حاضر به طلاق نمیباشد. ص ۱۷۲ دادگاه به موجب دادنامه شماره *۹۹/۶/۴ حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است.ص ۱۸۰ ) اقای م. م. د. به وکالت از ز. ر. ا. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است. شعبه *به موجب دادنامه شماره *۹۹/۱۱/۱۲ دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای س. م. م. د. به وکالت از ز. ف. خ. نموده و به رد دعوی تمکین زوج مطابق دادنامه قطعی شعبه ۸ تجدیدنظر استان به لحاظ خوف ضرر جانی زوجه و اینکه زوج توانایی باروری ندارد. و اینکه زوج دارای مشکلات روحی و روانی و بدبینی است.ودر خواست معاینات پزشکی ایشان را داشته اشاره نموده که متن کامل لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل ف. خ. د. زمان شور قرائت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره */۱۱/۱۲ فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی متن رأی رای شعبه فرجامخواهی اقای م. م. د. به وکالت از ز. ر. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۹۹/۱۱/۱۲ صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر وحرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا زوجه مدعی است.که از اینکه زوج لوله های خود را بسته بوده و وی از این موضوع تا بعد از ازدواج بی اطلاع بوده است.این مطلب مورد تایید شهود زوجه نیز قرار گرفته است.و زوج صرفا ادعا نموده که قبل از عقد این مطلب را اطلاع داده لیکن دلیلی بر اثبات ادعای خود ارائه ننموده است. ثانیا ب. ت. ب. اینکه زوجه مجبور شده به دلیلی شرایط خاص زوج و بچه دار نشدن وی بصورت طبیعی دوبار اقدام به نطفه گذاری غیر طبیعی و عمل جراحی نماید. و این اقدامات نیز به نتیجه مطلوب نرسیده قطعا برای زوجه عسر وحرج ایجاد می نماید. ثالثا اینکه مطابق شروط ضمن عقد هم ب. ت. ب. گذشت بیش از ۵ سال از ازدواج واینکه زوج فاقد فرزند از راه طبیعی م. ب.. خود می تواند از موارد عسر و حرج وتحقق شرط تلقی گردد. رابعا اینکه سوی رفتار زوج نیز ب. ت. ب. محکومیت کیفری وی به اتهام تهدید و توهین نسبت به زوجه و گزارش تحقیق نیروی انتظامی که در تایید ادعای زوجه م. ب.. ص ۱۶۹ پرونده و طرح دعوی حقوقی علیه زوجه و محکومیت وی به پرداخت هفتاد میلیون تومان سفته که از زوجه گرفته نیز قابلیت بررسی دارد. خامسا اینکه در خصوص سوی رفتار که ناشی از شرایط روحی زوج عنوان شده تقاضای معاینات پزشکی شده و ضرورت داشته دادگاه زوج را جهت بررسی این ادعا به پزشکی قانونی معرفی نماید. سادسا اینکه برای زوجه ای که مجبور می شود. جهت دریافت نفقه خود به محاکم قضایی مراجعه و بعد از صدورحکم و الزام زوج نفقه دریافت نماید. قطعا عسر وحرج ایجاد می شود. مضافا به اینکه دعوی تمکین زوج نیز به جهت خوف ضرر جانی زوج نیز رد شده است. از طرفی نظریه داوری هم بر عدم سازش قرار گرفته و حکایت از بلاتکلیفی زوجه ب. ت. ب. اینکه بیش از یکسال است.جدای از زوج زندگی میکند دارد. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید./ا۴۰۰/۳/۴ شعبه * رییس شعبه : ج. ق. مستشار: س. م. ت. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی درخواست طلاق زوجه به دلیل فرزند دار نشدن زوج در این پرونده، درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از رفتارهای غیرمتعارف و خشونت‌آمیز طرف مقابل، عدم پرداخت نفقه و ناتوانی در بچه‌دار شدن مطرح شده است. خواهان ادعا کرده که طرف مقابل او را تحت فشار قرار داده تا سفته‌ای را امضا کند و به محکومیت‌های کیفری او نیز اشاره کرده است. در پاسخ، طرف مقابل به وجود دو فرزند از همسر اول و امکان بچه‌دار شدن از طریق لقاح مصنوعی اشاره نموده است. <br>با استناد به شهادت شهود و مستندات موجود، دادگاه بدوی به بطلان دعوی خواهان رای صادر کرده که این رای در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شده است. فرجام‌خواهی به دلیل عدم اطلاع خواهان از وضعیت باروری طرف مقابل و شرایط عسر و حرج ناشی از رفتارهای او مورد بررسی قرار گرفت. هیات قضایی با تاکید بر عدم ارائه دلیل از سوی طرف مقابل درباره اطلاع‌رسانی قبل از ازدواج و همچنین محکومیت‌های کیفری و شرایط عسر و حرج خواهان، رای دادگاه بدوی را نقض و پرونده را برای بررسی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. این تصمیم بر اساس بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/02/27 پیام: گذشت بیش از 5 سال از ازدواج و اینکه زوج فاقد فرزند از راه طبیعی باشد از موارد تحقق عسر و حرج و شرط ضمن نکاح تلقی می‌گردد. رای خلاصه جریان پرونده در این پرونده ز. ر. ا. در مورخه 99/4/7 با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به علت عسر وحرج و عدم پرداخت نفقه و عدم انجام تکالیف شرعی و قانونی به طرفیت ه. ا. ا. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در 94/5/11 با خوانده ازدواج نموده لیکن خوانده رفتارهای غیر متعارف و خشونت امیز داشته و تهدید به قتل و توهین کرده و مرا مجبور کرده که مبلغ هفتاد میلیون تومان سفته د. ح. ایشان با اجبار امضای نمایم. نفقه نمی دهد. لذا ب. ت. ب. عسر و حرج و شرط ضمن عقد تقاضای طلاق دارم. شعبه *در 99/4/18 تشکیل جلسه داده است. وکیل خواهان با اشاره به عسر وحرج موکل و شروط ضمن عقد اعلام نموده زوج طبق رای کیفری در مورد انفاق محکوم شده و توانایی بارداری ندارد. تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی را نموده است.و با گذشت 6 سال از ازدواج هنوز درمان نشده است. خ. پ. د. من از همسر اولم دو فرزند 14 و 18 ساله دارم. ایشان 3/5 سال با من زندگی کرده است. من لوله بندی کردم. ولی اسپرم فریز شده دارم. از طریق طبیعی نمی توانیم بچه دار شویم. ولی از طریق لقاح مصنوعی می‌شود. خودش برای بچه دار شدن همکاری نکرد. وکیل خواهان گفته موکل مجبور نیست که برای بارداری جراحی و … را تحمل کند. واین خود عسر و حرج است. 1 - به موجب دادنامه مورخه 98/5/22 زوج به اتهام توهین و تهدید نسبت به زوجه محکوم شده است.ص 32 2 - به موجب دادنامه مورخه 99/4/17 زوجه محکوم به تمکین شده است.ص 48 ) 3 - مطابق دادنامه مورخه 99/4/23 زوج به پرداخت نفقه زوجه از *لغایت 99/3/31 محکوم گردیده است.ص 70 ) جلسه بعدی دادگاه در 99/4/28 ص 109 ) تشکیل گردیده است. ابتدا از شهود استماع شهادت شده است. 1 - د. ا. ا.: (مادر زوجه) خوانده دخترم را فریب داد. و تا زمان عقد نگفت که دو فرزند دارد. و لوله هایش را بسته است. بعد از عقد گفت که لوله هایش را بسته است. از خانم … را کتک می زد. ز. به من می گفت الان دو سال است.دخترم خانه من است. 2 - ا. ر. ا.: برادرخواهان: بعد از عقد گفت خواهان که لوله هایش را بسته است. و توان بچه دار شدن ندارد. خواهرم را در خانه زندانی می کرد کتک می زد. من دیدم که او را می زد. 3 - ا. ه. ز. چهار سال است.ازدواج کرده اما یک سال بیشتر است.که خانه پدرش است. همان زمان هم که خانه اقا بود قهر بودند. 4 - ه. ر. ا.: پدر زوجه: ایشان بد اخلاق و بدبین هست. کتک می زند. لوله بندی کرده بود (خ. گ. شب خواستگاری گفتم که لوله بندی کردم) شاهد گفته دروغ وکذب است. بعد از عقد به ما گفت و چندین بار دخترم را به *برای بارداری برده ولی نشده است: خ. گ. من شب خواستگاری به پدر و مادر و برادر ز. گفتم و ز. اطلاع داشت وگفت از طریق مرکز ناباروری بچه دار می‌شود.ایشان 94/5/11 ازدواج کرده و 98/10/21 زندگی را ترک نموده است. زوج در خصوص سه فقره سفته که از زوجه گرفته علیه زوجه اقامه دعوی نموده و مشارالیها نیز محکوم به پرداخت شده است.ص 125 دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. گزارش تحقیق نیروی انتظامی به شرح ص 169 حاکیست که اولا زوج بعد از ازدواج با زوجه وی را مجبور کرده که یک واحد صنفی که در ان فروش لوازم خیاطی داشته را فروخته و شغلی نداشته باشد. ثانیا زوج را فردی بدخلق و بدبین معرفی که به بهانه های مختلف اقدام به ازار و اذیت همسر خود می‌نماید. داور زوجه نظر به عدم امکان صلح و سازش داده است.ص 171 ) داور زوج نیز با اعلام عدم سازش از ناحیه زوجه اظهار نموده زوج حاضر به طلاق نمیباشد. ص 172 دادگاه به موجب دادنامه شماره * 99/6/4 حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است.ص 180 ) اقای م. م. د. به وکالت از ز. ر. ا. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است. شعبه *به موجب دادنامه شماره * 99/11/12 دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای س. م. م. د. به وکالت از ز. ف. خ. نموده و به رد دعوی تمکین زوج مطابق دادنامه قطعی شعبه --- تجدیدنظر استان به لحاظ خوف ضرر جانی زوجه و اینکه زوج توانایی باروری ندارد. و اینکه زوج دارای مشکلات روحی و روانی و بدبینی است.ودر خواست معاینات پزشکی ایشان را داشته اشاره نموده که متن کامل لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل ف. خ. د. زمان شور قرائت می‌گردد. فرجامخواهی اقای م. م. د. به وکالت از ز. ر. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/11/12 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر وحرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا زوجه مدعی است.که از اینکه زوج لوله های خود را بسته بوده و وی از این موضوع تا بعد از ازدواج بی اطلاع بوده است.این مطلب مورد تایید شهود زوجه نیز قرار گرفته است.و زوج صرفا ادعا نموده که قبل از عقد این مطلب را اطلاع داده لیکن دلیلی بر اثبات ادعای خود ارائه ننموده است. ثانیا ب. ت. ب. اینکه زوجه مجبور شده به دلیلی شرایط خاص زوج و بچه دار نشدن وی به صورت طبیعی دوبار اقدام به نطفه گذاری غیر طبیعی و عمل جراحی نماید. و این اقدامات نیز به نتیجه مطلوب نرسیده قطعا برای زوجه عسر وحرج ایجاد می‌نماید. ثالثا اینکه مطابق شروط ضمن عقد هم ب. ت. ب. گذشت بیش از 5 سال از ازدواج واینکه زوج فاقد فرزند از راه طبیعی م. ب.. خود می‌تواند از موارد عسر و حرج وتحقق شرط تلقی گردد. رابعا اینکه سوی رفتار زوج نیز ب. ت. ب. محکومیت کیفری وی به اتهام تهدید و توهین نسبت به زوجه و گزارش تحقیق نیروی انتظامی که در تایید ادعای زوجه م. ب.. ص 169 پرونده و طرح دعوی حقوقی علیه زوجه و محکومیت وی به پرداخت هفتاد میلیون تومان سفته که از زوجه گرفته نیز قابلیت بررسی دارد. خامسا اینکه در خصوص سوی رفتار که ناشی از شرایط روحی زوج عنوان شده تقاضای معاینات پزشکی شده و ضرورت داشته دادگاه زوج را جهت بررسی این ادعا به پزشکی قانونی معرفی نماید. سادسا اینکه برای زوجه ای که مجبور می‌شود. جهت دریافت نفقه خود به محاکم قضایی مراجعه و بعد از صدور حکم و الزام زوج نفقه دریافت نماید. قطعا عسر وحرج ایجاد می‌شود. مضافا به اینکه دعوی تمکین زوج نیز به جهت خوف ضرر جانی زوج نیز رد شده است. از طرفی نظریه داوری هم بر عدم سازش قرار گرفته و حکایت از بلاتکلیفی زوجه ب. ت. ب. اینکه بیش از یک سال است.جدای از زوج زندگی میکند دارد. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ا 400/3/4 در تاریخ 21 اسفند 1392، دادگاهی به بررسی پرونده طلاق بین دو طرف پرداخت. یکی از طرفین، درخواست طلاق را به استناد بند 10 شروط ضمن عقد به دلیل عقیم بودن طرف دیگر مطرح نمود. در جریان دادرسی، ادعا شد که طرف مورد نظر به علت نارسایی‌های جسمی و جنسی قادر به فرزندآوری نیست. طرف مقابل این ادعا را رد کرده و بیان نمود که هیچ‌یک از طرفین تمایلی به فرزندآوری نداشته‌اند. پزشکی قانونی در چندین مرحله بررسی‌هایی انجام داد و در نهایت اعلام کرد که طرف مورد نظر در حال حاضر قدرت باروری دارد، ولی تاریخچه بیماری واریکوسل وی می‌تواند توجیه‌کننده عدم باروری در گذشته باشد. دادگاه پس از بررسی مستندات و نظرات پزشکی قانونی، تخلف از بند 10 شروط ضمن عقد را محرز دانسته و حکم طلاق صادر کرد. تجدیدنظرخواهی طرف مقابل نیز در مراحل بعدی رد شد و دادگاه تجدیدنظر، حکم اولیه را تایید نمود. دیوان عالی کشور نیز با تایید دادنامه‌های قبلی، حکم طلاق را ابرام کرد و بر این اساس، طرف درخواست‌کننده اجازه یافت با بذل پنج سکه از مهریه، طلاق بائن را دریافت کند. این تصمیمات مستند به ماده 1119 قانون مدنی و تبصره ماده 1132 و مواد 24، 31، 32، 33 و 36 قانون حمایت خانواده بود. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/12/21 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: شرط بند 10 عقدنامه ازدواج (تحقق وکالت در طلاق برای زوجه در صورت فرزند دار نشدن ظرف 5 سال از تاریخ عقد) پس از گذشت 5 سال از ازدواج و فرزند دار نشدن زوج محقق می‌شود و معالجه بعدی زوج موجب اسقاط حق ایجادشده برای زوجه نخواهد بود. خانم ز.الف. در تاریخ 7/5/91 دادخواستی با وکالت آقای ….ب. به طرفیت آقای ….ق. به خواسته طلاق تقدیم نموده که شعبه هجدهم دادگاه عمومی تبریز تحت پرونده شماره 482/91 عهده دار رسیدگی شده است. وکیل خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که موکلش به موجب سند ازدواج شماره 1549 مورخ 10/4/84 دفتر ازدواج شماره... حوزه ثبتی تبریز با صداقیه 200 سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده درآمده است. در طول چند سال که از زندگی مشترک زوجین می گذرد علی رغم معالجات منظم و مرتب و متناوب در مورد خوانده، نامبرده عقیم بوده و امکان باروری ندارد و این شرط نیز صراحتا در بند 10 شروط ضمن عقد گردیده و به امضا زوج نیز رسیده است بنابراین خواستار معرفی زوج به پزشکی قانونی و نهایتا صدور حکم طلاق به لحاظ عقیم بودن زوج می باشم. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 8/6/91 با حضور وکلای زوجین تشکیل می‌گردد. وکیل خ. م. خ. را ب. ش. د. تقدیمی اعلام و اضافه می‌نماید خواهان در سال 84 با خوانده ازدواج نموده و باگذشت 7 سال از تاریخ عقد زوج به علت نارسایی های جسمی و جنسی قادر به بچه دار شدن نیست. تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی دارم ب. ت. ب. تخلف زوج از بند 10 شروط ضمن عقد تقاضای طلاق داریم. آقای ع.ن. وکیل ز. د. م. دفاع اظهار می‌دارد ادعای خواهان را قبول نداریم. زوجین به دلخواه خود تابه حال تمایلی به داشتن فرزند نداشته و برای ادعای خود لازم است دلیل ارائه نمایند. وکیل زوجه می گوید زوجه جهیزیه و مهریه اش را نیز مطالبه نموده و در دست رسیدگی است و با صدور قرار تامین خواسته مبلغ مهریه توقیف گردیده است. در صورت صدور حکم طلاق بائن زوجه حاضر است نفقه ایام عده و پنج سکه از مهریه اش را بذل نماید. دادگاه طی شرحی زوج را به پزشکی قانونی معرفی نموده تا در مورد عقیم بودن و ناتوانی جنسی وی برای بارور نمودن زوجه معاینه به عمل آورند پاسخ مورخ 10/7/91 مرجع مذکور حاکی از این است که حسب نظریه تخصصی در حال حاضر ناتوانی جنسی در زوج با منشا جسمانی احراز نگردید. تعداد اسپرم های طبیعی و درصد اسپرم های متحرک در مایع منی در حد متوسط است. بنابراین نامبرده عقیم نبوده و قدرت باروری دارد هرچند ممکن است باروری به صورت طبیعی صورت گیرد و یا نیاز به روش های کمکی داشته باشد. وکیل ز. ن. ب. این نظریه اعتراض نموده و اضافه نموده زوج در طول این مدت به پزشکان متعدد و انجام آزمایشات گوناگون مراجعه نموده و در بیمارستان ش. تحت عمل جراحی قرارگرفته ولی کماکان زوجین بچه دار نشده اند. دادگاه مقرر می‌دارد کمیسیون تخصصی پزشکی قانونی در مورد زوج اظهارنظر نمایند و مشخص گردد علت عدم بچه دار نشدن زوجین چه بوده است. مرجع اخیر در پاسخ مورخ 24/10/91 اعلام نموده که از زوج معاینه و از زوجه اخذ توضیح گردیده و سوابق بالینی و بیمارستانی و نتایج آزمایشات آنالیز اسپرم و تست رژی اسکن بررسی گردید. ز. د. ت. 16/2/91 به علت بیماری واریکوسل و کاهش شدید اسپرم ها و اختلال شدید در توان باروری تحت عمل جراحی قرارگرفته و براساس مستندات در آن تاریخ دچار اختلال شدید در توانایی باروری بوده است ولی ب. ت. ب. اقدامات جراحی و درمانی انجام گرفته در حال حاضر تعداد اسپرم ها در حدود طبیعی و درصد اسپرم های متحرک در مایع منی در حد متوسط است لذا در حال حاضر قدرت باروری دارد و عقیم تلقی نمی گردد. ناتوانی جنسی با منشا جسمانی ندارد، مجددا دادگاه طی شرحی صراحتا علت بچه دار نشدن زوجین را از پزشکی قانونی استعلام می‌نماید. مرجع مذکور در پاسخ مورخ 2/12/91 اعلام نموده که زوج در حال حاضر قدرت باروری دارد و عقیم نیست و قدرت باروری برای ایشان قابل پیش بینی است. جهت برقراری ارتباط جنسی موفقیت آمیز و در نهایت قدرت باروری مناسب برقراری رابطه عاطفی و روانی مناسب بین زوجین ضروری است. دادگاه مجددا از پزشکی قانونی سوال نموده که در طول مدت سپری شده دوران زندگی مشترک زوجین تا قبل از عمل جراحی علت بچه دار نشدن زوجه مربوط به زوج بوده یا خیر؟ پزشکی قانونی مورخ 15/12/91 اعلام نموده ز. د. ت. 16/2/91 با تشخیص واریکوسل دوطرفه همراه با کاهش شدید تعداد و تحرک اسپرم تحت عمل جراحی قرارگرفته و شرایط موصوف می‌تواند توجیه کننده عدم قدرت باروری قبل از جراحی باشد. د. ا. م. دادگاه مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری نموده که پس از تعیین داوران و طی تشریفات، نظر آنان که مفادا حکایت از عدم توفیق در برقراری صلح و سازش بین زوجین دارد، ارائه می‌شود. پس از وصول آخرین نظریه پزشکی قانونی، وکیل ز. ن. ب. مبهم بودن آن اعتراض نموده و مراتب توسط دادگاه مجددا به پزشکی قانونی ارجاع شده و این مرجع در پاسخ مورخ 7/2/92 اعلام نموده شروع بیماری واریکوسل در زوج از زمان بلوغ بوده و در صورت عدم درمان، احتقان خون ناشی از بیماری فوق در ناحیه بیضه ها می‌تواند منجر به کاهش تدریجی در تعداد اسپرم ها و کاهش قدرت باروری گردد که سرعت پیشرفت علائم و عوارض بیماری در افراد مختلف، متفاوت است و براساس شواهد پزشکی نمی توان زمان دقیقی را تعیین نمود که بیماری واریکوسل در آن زمان باعث اختلال شدید در تعداد اسپرم ها و کاهش قدرت باروری شده باشد ولی آنچه مشخص است ز. د. ت. 16/2/91 و حداقل یک سال قبل از آن قدرت باروری بسیار پآیینی داشته است و پس از جراحی علائم بیماری کاهش یافته و در حال حاضر نامبرده قدرت باروری دارد و عقیم تلقی نمی گردد. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات طرفین و احراز رابطه زوجیت و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت ایجاد صلح و سازش مفید و موثر واقع نگردیده و زوجه و وکیل و. ب. ا. به اینکه زوجه در سال 84 به عقد دائمی زوج درآمده و تاکنون به لحاظ عقیم بودن زوج قادر به بچه دار شدن نگردید ه اند و زوج از بند دهم شروط ضمن عقد تخلف نموده خواستار طلاق گردیده و ب. ت. ب. ملاحظه تمام نظرات پزشکی قانونی به نظر دادگاه شرط دهم بند ب شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج محقق گردیده و از ناحیه وکیل زوج دفاع موثری به عمل نیامده فلذا طی دادنامه شماره --- مورخ 25/3/92 مستندا به ماده 1119 قانون مدنی و تبصره ماده 1132 قانون مذکور مواد 24 و 31 و 32 و 33 و 36 قانون حمایت خانواده حکم طلاق صادر و به زوجه اجازه می دهد با استفاده از وکالت تفویضی ناشی از تحقق شرط با بذل پنج سکه از مهریه خ. ر. ب. طلاق بائن خلع مطلقه نماید. پس از ابلاغ این رای به وکیل زوج نامبرده مبادرت به تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه خود توضیح داده که پزشکی قانونی صریحا اعلام نموده که زوج عقیم نیست و قدرت باروری دارد و بیماری واریکوسل درگذشته نمی تواند موجب تحقق بند 10 شروط ضمن عقد شود ضمن اینکه زوجه تمکین ندارد و از این بابت محکوم شده است ولی اعلام نموده به علت خیانت زوج حاضر به تمکین نیست و صحبتی از عقیم بودن زوج نکرده است. علت بچه دار نشدن طی این مدت عدم تمایل زوجه به خاطر ادامه تحصیل بوده است. وکیل زوجه نیز طی لایحه ای به موارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ می دهد. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی تجدیدنظرخواهی وکیل ز. ن. ب. دادنامه شماره --- مورخ 25/3/92 شعبه --- دادگاه عمومی تبریز را وارد ندانسته و طی دادنامه شماره --- مورخ 6/8/92 رای تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. این رای در تاریخ 18/8/92 به وکیل زوج ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقای ….ق. با وکالت آقای ع.ن. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 6/8/92 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که در مقام تایید دادنامه شماره --- مورخ 25/3/92 شعبه --- دادگاه عمومی تبریز اصدار گردیده و متضمن حکم طلاق به خواسته زوجه فرجام خوانده است، وارد و موجه به نظر نمی رسد. زیرا زوجه و وکیل و. د. د. تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به اینکه زوجه در سال 84 به عقد دائمی زوج درآمده ولی به علت عقیم بودن زوج طی این مدت قادر به بچه دار شدن نگردیده و به لحاظ تخلف زوج از بند 10 شروط ضمن عقد خواستار طلاق گردیده و محکمه ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و چندین بار استعلام از پزشکی قانونی و ملاحظه پاسخ های واصله نهایتا تخلف زوج از بند 10 شروط ضمن عقد را محرز دانسته و حکم طلاق صادر نموده است که بر این تشخیص و استنباط دادگاه خدشه و خللی وارد نگردیده است. کما اینکه پزشکی قانونی در آخرین پاسخ خود به تاریخ 7/2/92 اعلام نموده که شروع بیماری واریکوسل در زوج از زمان بلوغ بوده و در صورت عدم درمان، احتقان خون ناشی از بیماری فوق در ناحیه بیضه ها می‌تواند منجر به کاهش تدریجی در تعداد اسپرم ها و کاهش قدرت باروری گردد... ز. د. ت. 16/2/91 و حداقل یک سال قبل از آن قدرت باروری بسیار پآیینی داشته است بنابراین هرچند ممکن است زوج پس از عمل جراحی عقیم محسوب نگردد و قدرت باروری داشته باشد ولی ن. ب. ا. پس از مدت پنج سال از تاریخ عقد قادر به بارورسازی زوجه نبوده حق برای زوجه جهت استفاده از وکالت تفویضی ناشی از تحقق شرط مندرج در سند ازدواج که به امضا زوجین رسیده ایجادشده و حتی معالجه بعدی زوج موجب اسقاط حق ایجادشده برای زوجه نخواهد بود. وکیل ز. ف. خ. بر روی واژه عقیم نبودن زوج حسب گواهی پزشکی قانونی تاکید نموده درحالی که در بند دهم شروط ضمن عقد علاوه بر عقیم بودن به عوارض جسمی دیگر زوج که باعث بچه دار نشدن زوجه می‌گردد نیز اشاره نموده و از طرفی زوجه حسب گواهی پزشکی قانونی مشکلی ازنظر باروری ندارد. بنابراین دادنامه فرجام خواسته در حدود اعتراضات مطروحه از ناحیه ف. خ. فاقد ایراد و اشکال مستوجب نقض بوده و مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی