دعوای تصرف عدوانی علیه نگهبان مستاجر

دعوای تصرف عدوانی علیه نگهبان مستاجر خ. م.: در تاریخ 9 تیرماه 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی نمود که در آن درخواست صدور حکم به رفع تصرف عدوانی و دریافت اجرت المثل نسبت به پلاک ثبتی شماره 49 ناحیه 14 خرمشهر مطرح شده بود. خواهان ادعا نمود که مالک ملک مورد نظر بوده و خوانده از سال 1382 بدون مجوز در آن تصرف کرده است. دادگاه بدوی پس از بررسی مستندات و نظریه کارشناسی، حکمی به نفع خواهان صادر کرد که شامل رفع تصرف و پرداخت اجرت المثل به مبلغ 124.700.000 ریال بود. این حکم در مرحله تجدیدنظر به دلیل عدم صلاحیت خوانده و نداشتن سابقه تصرف نقض گردید. دیوان عالی کشور در بررسی نهایی، به این نتیجه رسید که دعوی اصلی متوجه خوانده نبوده و به دلیل خروج موضوعی از شمول ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار رد دعوی صادر نمود. همچنین، دیوان به ایرادات قانونی و شرعی موجود در آرای قبلی اشاره کرده و در نهایت تمامی آرای صادره را نقض کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/09 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: دعوی تصرف عدوانی به طرفیت شخصی که ملک را به امانت در اختیار داشته و ظرف 10 روز از تاریخ مطالبه، رفع تصرف ننموده باشد، صرفا علیه سرایدار ماذون از ناحیه مالک ماذون، قابلیت طرح دارد. بنابراین طرح این دعوی علیه نگهبانی که توسط مستاجر به کار گماشته شده است، قابل پذیرش نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/09 - 10 : 32 قاضی: یعقوب انصاری قاضی: موسی جعفری خلاصه جریان پرونده در تاریخ 88/05/06 آقای …. ج. به وکالت از آقایان …. و سید ن. هر دو ن.ش. فرزندان سید هادی د. ب. ط. آقای … فرزند صادق به خواسته رسیدگی و صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به رفع تصرف عدوانی و متعاقبا اجرت المثل ایام تصرف علی الحساب م. ب. 4/000/000 از تاریخ 82/05/20 لغایت اجرای حکم و خسارات دادرسی نسبت به پلاک ثبتی شماره 49 ناحیه 14 بخش --- تقدیم دادگستری خرمشهر نموده که رسیدگی به شعبه دوم دادگاه حقوقی ارجاع می‌گردد و در توضیح دادخواست عنوان نموده ن. ب. ا. موکلین این جانب و دیگر ورثه مالک پلاک ثبتی فوق الاشاره بوده و خوانده محترم بدون داشتن دلیل و مدرک محکمه پسند و علی رغم ارسال اظهارنامه بدون اذن موکلین ملک را بنا به اظهارات خود از سال 82 در اختیار گرفته و با مراجعات موکلین از رفع تصرف آن خودداری می‌نماید علیهذا ن. ب. ا. دعوی موکلین به خواسته تقسیم و فروش پلاک ثبتی در شعبه دوم به کلاسه --- /87 مطرح و قطعیت یافته و نظریه کارشناس حکایت از مخروبه بودن ساختمان و بیم خسارت دارد مستدعی است با لحاظ مواد 158 و 163 و 177 ق.آ.د.م رسیدگی و حکم شایسته صادر فرمایند جلسه دادگاه در تاریخ 88/06/09 تشکیل وکیل خواهان پس از طرح دعوی درخواست ارجاع امر جهت برآورد میزان اجرت المثل به کارشناسی نموده و خوانده آقای … اظهار داشته به عنوان نگهبان آقای … م. ب. که ملک را به صورت سرقفلی از آقای … است و هفت سال است که در ملک موصوف می باشم متعاقب استعلام وضعیت ثبتی ملک متنازع فیه از اداره ثبت در جواب اعلام شده ملک مزبور به نام خانم … سابقه ثبت نموده و سند به نام وی صادر شده است و مشاعا به وراث انتقال پیدا می کند (ص 26 ) کارشناس اجرت المثل ایام تصرف خوانده را جمعا به مبلغ 124/700/000 ریال برآورد نموده است (ص 33 ) دادگاه با اعلام ختم رسیدگی برابر دادنامه شماره --- ن. ب. ا. خوانده دعوی دلیلی بر تصرفات خود ارائه ننموده و ن. ب. ا. به موجب ماده 162 ق.آ.د.م مصوب 79/01/21 «در دعاوی تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق و ابراز سند مالکیت دلیل بر سبق تصرف و استفاده از حق م. ب. مگر اینکه طرف دیگر سبق تصرف و استفاده از حق خ. ر. ب. طرف دیگر ثابت نماید»; و از این جهت ارکان تحقق دعوی تصرف عدوانی شامل سبق تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی و بدون مجوز بودن تصرفات خوانده محرز گردیده و بر این اساس موضوع به کارشناس ارجاع که به موجب نظریه کارشناس پلاک ثبتی --- ناحیه 14 بخش --- خرمشهر با محل تنازع فیه مطابقت داشته و میزان اجرت المثل از تاریخ 82/05/02 تا تاریخ انجام کارشناسی مبلغ 124/700/000 ریال تعیین گردیده است و پس از ابلاغ نظریه کارشناس نسبت به آن اعتراض نگردیده و از این جهت نظریه کارشناس با اوضاع و احوال محقق و معلوم مورد کارشناسی مطابقت داشته لذا طرح دعوی مطروحه از طرف خواهان مقرون به صحت تشخیص داده و به استناد مواد 158 - 161 و 162 و تبصره ماده 165 ، 174 ، 198 و 519 ق.آ.د.م حکم به رفع تصرف عدوانی خوانده نسبت به پلاک ثبتی --- ناحیه 14 بخش --- شهرستان خرمشهر و پرداخت 124/700/000 ریال به عنوان اجرت المثل ایام تصرف از تاریخ 82/05/02 تا 88/07/01 و از آن تاریخ تا زمان اجرای حکم ماهیانه دویست و پنجاه هزار ریال و پرداخت مبلغ 2/201/400 ریال به عنوان هزینه دادرسی و پرداخت حق الوکاله وکیل خواهان بر ط. ت. ص. و اعلام می‌نماید متعاقب تجدیدنظرخواهی خانم ف. محمدیان نمینی که مبنای ورود خویش را ورود ثالث عنوان می کند شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان طی رای شماره --- مورخ 88/11/12 با رد اعتراض دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید می‌نماید لازم به ذکر است آقای … در تاریخ 88/09/12 نسبت به دادنامه شماره --- درخواست اعاده دادرسی نموده و شعبه دوم دادگاه عمومی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 88/10/12 با این استدلال که خواندگان (سید الف. و سید ن. نجفی که حکم بدوی به نفع آنها بوده) دارای سبق تصرف نبوده و آقای … نیز محل مورد ادعا را عدوانا تصرف ننموده بلکه با اذن و اجازه مستاجرین نگهداری می‌نماید دعوی اعاده دادرسی را وارد تشخیص و حکم به نقض دادنامه معترض عنه 894/88 ) صادر و اعلام می‌نماید آقایان … ن. و سید الف. نجفی از رای صادره تجدیدنظرخواهی می نمایند که شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر برابر حکم شماره 656 مورخ 89/05/31 دادنامه معترض عنه را مخدوش تشخیص داده و ضمن نقض پرونده را به شعبه بدوی اعاده تا از این مسیر جهت رسیدگی به اعاده دادرسی به شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر خوزستان ارسال شود پرونده در اختیار مرجع اخیر قرار گرفته و مرجع اخیر طی دادنامه شماره --- مورخ 89/07/29 رای معترض عنه را در قسمت صدور حکم به رفع تصرف عدوانی صحیح دانسته فلذا ضمن ردّ تقاضای آقای … از این بخش از حکم آن را تایید می کند و در قسمت دیگر ن. ب. ا. با اجازه مستاجر آقای … به عنوان نگهبان انجام وظیفه می نموده که در فرض ثبوت ادّعای اجرت المثل مسئولیت این امر به عهده مدیر هتل م. ب. نتیجتا دادنامه مورد اعتراض را در بخش اجرت المثل... نقض و حکم به رد دعوی خواهان بدوی نسبت به خواسته مرقوم صادر و اعلام می‌نماید متعاقب اعلام اشتباه رئیس کل محترم استان خوزستان کمیسیون شماره سوم حوزه معاونت قضایی با ایراد رئیس کل محترم موافقت نموده‌اند زیرا اولا دادگاه تجدیدنظر به شرح دادنامه شماره --- مورخ 88/11/12 به دادخواست خانم ف. محمدیان نمینی با عنوان وارد ثالث و تجدیدنظر رسیدگی نموده که مبنی بر اشتباه است چون بدون توجه به خواسته خواهان که فی الواقع ورود ثالث بوده آن را ت. ن. خ. تلقی کرده است و لذا دادنامه بدون رعایت مواد 130 الی 134 ق.آ.د.م صادر گردیده است در ثانی دادگاه با اشتباهی دیگر به درخواست اعاده دادرسی نیز رسیدگی نموده در حالی که شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر هیچگاه در جایگاه تجدیدنظر به پرونده رسیدگی نکرده بود تا بر مبنای رسیدگی و اظهارنظر قانونی قبلی خود بتواند در مقام اعاده دادرسی حقی برای ورود به موضوع پیدا کند بنابراین مورد اعتراض در مغایرت با قانون و شرع بوده و لذا پیشنهاد اعمال ماده 18 اصلاحی می دهند کمیسیون شماره 2 حوزه معاونت قضایی همسو با نظریه گروه سوم و رئیس کل محترم دادگستری استان خوزستان رای معترض عنه را مخدوش دانسته زیرا علاوه بر دو ایرادی که در گزارش گروه سوم منعکس است در ماهیت قضیه هم ب. ت. ب. برخی از مستندات ارائه شده توسط آقای … در مرحله درخواست اعاده دادرسی از رای شماره --- مورخ 88/08/17 شعبه دوم دادگاه حقوقی خرمشهر که دلالت بر رابطه استیجاری بین مورث خ. ه. و مورث خانم ف. محمدیان (دراج محمدیان) داشته و آقای … سرایدار و نگهبان از طرف آنها بوده و اصولا دعوی طرح شده متوجه سرایدار نبوده و از شمول ماده 171 ق.آ.د.م خروج موضوعی دارد زیرا ماده مذکور ناظر بر فرض و حالتی است که سرایدار راسا و مستقیما از سوی مالک ملک را در اختیار دارد در حالی که در مانحن فیه ایشان سرایدار از طرف مورث ف. محمدیان بوده و در دفاعیات خود به این موضوع تصریح کرده است و در گزارش دادگاه عمومی خطاب به رئیس کل دادگستری استان به سند اجاره رسمی به شماره 30936 مورخ 54/01/23 بین مورث خ. ه. ب. نام سید محمد مهدی ن.ش. و مورث ف. محمدیان به نام دراج محمدیان نمینی اشاره شده است که تقویت کننده نظریه گروه در خصوص ایرادات وارده بر آراء از جهت ماهیت است بنابراین گروه دوم نیز نظر خود را مبنی بر لزوم اعمال ماده 18 ق اصلاحی رسیدگی مجدد اعلام می‌دارد پرونده پس از تجویز اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 89/07/29 صادر شده از شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان در اجرای ماده 477 ق.آ.د.م به دیوان عالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و دقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دادنامه شماره --- - 89/07/29 صادره از شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان مآلا واجد ایراد و خدشه است زیرا علاوه بر ایراد به صلاحیت دادگاه تجدیدنظر (شعبه هفتم) در رسیدگی به تجدیدنظرخواهی خانم ف. محمدیان نمینی که در مرحله بدوی حضور نداشته و فاقد حق تجدیدنظرخواهی بوده است و نیز به درخواست اعاده دادرسی نسبت حکم به شماره 1103/88 - 88/10/12 شعبه دوم دادگاه عمومی خرمشهر و عدم مراعات مقررات مواد 335 و 426 قانون آیین دادرسی در این باره (مشروح جریان در گزارش شعبه و در اظهارنظر قضات معاونت قضایی منعکس است) اساسا آقای … که دعوی اولیه رفع تصرف عدوانی و مطالبه اجرت المثل ایّام تصرف علیه وی مطرح گردیده است نگهبان ملک از طرف مستاجرین و نه سرایدار از ناحیه مالک یا مالکین بوده و ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی که دادگاه تجدیدنظر آن را مستند خود در رای معترض عنه قرار داده است نسبت به وی خروج موضوعی دارد بنابراین و ب. ت. ب. ایرادات معنونه از ناحیه قضات محترم حوزه معاونت قضایی قوه قضائیه و عنایت به تجویز اعاده دادرسی از ناحیه ریاست معظم قوه قضائیه به علت خلاف شرع بودن دادنامه معترض عنه و مستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 ، دادنامه موصوف به شماره 773 - 89/07/29 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر خوزستان و نیز دادنامه های صادره به شماره 894/88 شعبه --- دادگاه عمومی خرمشهر و شماره 1623 - 88/11/12 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر و نیز شماره 1103 - 88/10/12 صادره از دادگاه بدوی نقض و به لحاظ اینکه دعوی اصلی متوجه خوانده نبوده و دعوی مآلا به صورت قانونی و صحیح طرح نگردیده است قابل پذیرش نمی‌باشد و قرار رد دعوی خواهان های اولیه صادر می‌گردد و قرار صادره مانع از طرح دعوی به صورت قانونی از ناحیه خ. ه. نمی‌باشد./ب شعبه بیست وسوم دیوان عالی کشور یعقوب انصاری (رئیس) موسی جعفری(مستشار)