دعوی طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجین

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. ت. تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به لحاظ عقیم بودن زوج تقدیم که در تاریخ 93/6/24 به شعبه یازدهم عمومی خانواده کرج ارجاع می گردد. خ. ا. د. در تاریخ 84/9/30 به عقد نکاح دائم خوانده محترم درآمده و با وصف گذشت هشت سال صاحب فرزندی نشده است و عقیم م. ب. نظر به تحقق شرایط ضمن عقد مستند به ماده 1119 قانون مدنی تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش دارم. وکیل ز. د. ل. دفاعی خود آورده است، هیچ مشکلی بین زوجین از حیث زاد و ولد وجود ندارد بلکه زوجین مدت شش الی هفت سال از طریق راههای طبیعی برای جلوگیری از بارداری اقدام نموده و با توافق هم بچه دار نشده اند. زوجه در این مدت مشغول تحصیل بوده است و از شوهر خود خواسته که تا اتمام تحصیلات دارای فرزند نباشند. ادعای زوجه درخصوص عقیم بودن زوج غیر منطقی و به دور از انصاف است. اولین جلسه دادگاه در تاریخ 93/10/7 تشکیل گردد و طرفین مطالب خود را تکرار می نمایند. دادگاه در پایان جلسه دستور می دهد زوجین جهت آزمایش به پزشکی قانونی معرفی گردند - گواهی پزشکی قانونی حاکی است که زوجه از نظر باروری سالم است. گواهی پزشکی قانونی درخصوص زوج حاکی است مشاوره کارشناسی بعمل آمد و آزمایش شمارش اسپرم رؤیت شد و تحت درمان ناباروری بوده است. در حال حاضر دچار کاهش حرکت اسپرم م. ب. ولی به معنای عقیمی نیست امکان باروری به روش های آزمایشگاهی وجود دارد. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و به طرفین ابلاغ می نماید. آقای ف.الف. ن. داور زوجه در نظریه کتبی خود نوشته است، دخترم حدوداً 9 سال است که به عقد آقای ع. ت. درآمده و صاحب فرزند نشده و چندین سال است که به مواد مخدر روی آورده است. از نظر اینجانب صلاح زوجین در صدور حکم طلاق م. ب.. داور زوج در نظریه کتبی خود نوشته است. در جلسه ای که با حضور زوجه داشتم تلاش نمودم ایشان را از تصمیم خود به طلاق منصرف نمایم نتیجه ای نداشت. ز. ا. د. به روش های آزمایشگاهی بچه دار می شوم. تا دیماه سال 93 اعتیاد داشتم پاک هستم و راضی به طلاق نیستم زوجه چهار ده سکه از مهریه خود و نفقه معوقه را در قبال طلاق بذل می نماید. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب رأی شماره 100265 - 94/2/31 اعلام نموده است. دادخواست ک. ن. به طرفیت ع. ت. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ تخلف زوج از شرط ضمن عقد و حسب بند 10 عقدنامه ( در صورتی که پس از گذشت 5 سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود ) به نظر دادگاه ممانعت زوجین از بارداری نیز خللی به شرط ضمن عقد ایجاد نمی کند لذا با پذیرش دعوی خواهان و احراز وقوع شرط وکالت زوجه در طلاق مستند به ماده 26 قانون حمایت خانواده و ماده 1119 قانون مدنی به زوجه اجازه می دهد خودش را مطلقه نماید. وکیل زوج به این رأی اعتراض می نماید که مطابق تصدیق بعمل آمده موکل عقیم نیست و امکان باروری وجود دارد. دادگاه بدوی توجهی به این نداشته و اقدام به صدور حکم طلاق نموده است. تقاضای نقض رأی را دارم. وکیل ز. ط. ل. ای به این اعتراض پاسخ می دهد. شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان در وقت فوق العاده و به موجب رأی شماره 800603 - 94/5/11 اعلام می نماید. تجدیدنظرخواهی آقای ع. ت. به طرفیت خانم ک. ن. نسبت به دادنامه صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج که به موجب آن حکم به تجویز طلاق برای زوجه به جهت تحقق شرط ضمن عقد صادر گردیده است، برابر اظهارات ز. د. ج. 93/10/7که اظهار داشته تا سال 1388 توافق نمودیم که صاحب فرزند نشویم، نمی توان سال وقوع عقد نکاح را مبنای محاسبه در این زمینه قرار داد و ن. ب. ا. گواهی پزشکی دلالتی بر عقیم بودن زوج ندارد. ب. ت. ب. اینکه شرط مورد نظر در بند 10 سند نکاحیه معطوف به نتیجه بوده، به این معنی که ملاک تحقق شرط عدم توانائی در فرزند دار شدن زوج بوده که در نظریه پزشکی قانونی این توانائی منتفی اعلام نگردیده است و اختصاص یافتن شرط مذکور با اطلاق شرط و مفاد آن مبانیت دارد و ب. ت. ب. اینکه جهت دیگری از جانب زوجه جهت طلاق مورد نظر نبوده و درخصوص جهتی که مورد خواسته بوده نیز دلیل دیگری ارائه نگردیده است، از طرفی زوج نیز با طلاق مخالف م. ب.. دادنامه معترض عنه درخور نقض م. ب.. لذا دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می گردد. وکیل زوجه در فرجه قانونی از این رأی فرجام خواهی می نماید. وی در لایحه خود نوشته است، موکل مدعی است در این مدت طولانی متجاوز از ده سال زوج صاحب فرزند نشده است و عقیم م. ب.. دلیل عقیم بودن زوج را نیز مراجعه به مرکز درمانی ر. و تشکیل پرونده در آن مرکز و عدم فرزند اعلام کرده است. نکته دیگر که بسیار مهم و حائز اهمیت است و دادگاه محترم نیز تفسیر خلاف از آن نکته نموده است بند 10 شروط ضمن عقد کاملاً ناظر به پنج سال است که از تاریخ عقد ازدواج گذشته و سپری شده باشد و اصلاً ناظر به آینده نیست. مگر در بند ده شروط بارداری احتمالی آتی را ملاک صدور حکم طلاق قرار داده است. این استنباط کاملاً مغایر با صراحت بند ده شروط م. ب..صرف نظر از اینکه در جلسه 93/10/7 قاضی محترم با جمله زوجین که اظهار می دارند تصمیم گرفتیم از سال 88 به بعد بچه دار شویم، این نحو تحریر اظهارات با آئین دادرسی منافات دارد. بر فرض صحت این نوشته باز هم 5 سال شمسی از سال 88 منقضی شده است. پس بند ده محقق شده است. تقاضای نقض دادنامه را دارم. وکیل زوج نیز به این فرجام خواهی پاسخ می دهد. پرونده به شعبه 41 ارجاع گردیده است اینک پس از تهیه گزارش جهت شور پرونده تحت نظر قرار دارد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر صدور رأی شایسته برابر موازین قانونی مورد درخواست است. درخصوص دادنامه شماره 800603 - 94/5/11 سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. تفهیمی نسبت به دادنامه شماره 800603 - 94/5/11 صادره از شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز که به موجب آن دادنامه 100265 - 94/2/31 صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان بدوی صادر گردیده است وارد است، زیرا در بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح تأکید بر بچه دار نشدن در طول پنج سال پس از زوجیت شده است بر مبنای یکی از دو علت. الف. عقیم بودن . ب. عوارض جسمی دیگر، که در نتیجه آنها پس از گذشت 5 سال زوج صاحب فرزند نگردد. همان طور که در رأی فرجام خواسته آمده است، شرط مورد نظر معطوف به نتیجه بوده و اینک بالغ بر 10 سال نتیجه مورد نظر حاصل نگردیده است، حتی اگر زوجین به زمان خاصی جهت بچه دار نشدن توافق نموده باشند، مدت باقی مانده نیز از مدت مقید در شرط بیشتر م. ب.. و این بچه دار نشدن اگر ناشی از عقیم بودن نباشد حداقل ناشی از عوارض جسمی دیگر است لذا ب. ت. ب. اظهار نظر پزشکی قانونی مبنی بر ( امکان باروری با روشهای آزمایشگاهی ). و ن. ب. ا. حسب اعلام زوجین در مرکز تخصصی رویان تشکیل پرونده داده اند . جهت انجام آزمایشات لازم زوج را به آن مرکز معرفی نمائید و پس از اظهار نظر تخصصی آن مرکز درمانی اقدام نمائید .لذا مستنداً به بند 3 از ماده 371 قانون آئین دادرسی مدنی ضمن نقض رأی فرجام خواسته مستنداً به بند ج از ماده 401 همان قانون جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه هم عرض رأی منقوض ارجاع می گردد. شعبه 41 دیوان عالی کشور- رئیس وعضومعاون و عضومعاون علی رازینی - خان بیگی - محسن یکتن خدایی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی دعوی طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجین در تاریخ 11 آبان 1394، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای پرداخت که درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل عقیم بودن ی. ا. ط. را مورد توجه قرار داد. خواهان پس از هشت سال زندگی مشترک بدون فرزند، به استناد ماده 1119 قانون مدنی اقدام به درخواست طلاق نمود. در دفاعیات، وکیل طرف مقابل ادعا کرد که طرفین به توافقی در خصوص عدم بارداری دست یافته‌اند و همچنین زوجه در حال تحصیل بوده است. <br>پس از بررسی مدارک پزشکی، دادگاه گواهی صادر کرد که نشان‌دهنده باروری زوجه و درمان ناباروری زوج بود، اما این موضوع به معنی عقیمی زوج تلقی نشد. در مرحله اول، دادگاه به نفع زوجه رای به طلاق صادر کرد، اما این رای در دادگاه تجدیدنظر نقض شد. دلیل نقض، تاکید بر شرط ضمن عقد به عدم توانایی در فرزندآوری و عدم وجود گواهی پزشکی دال بر عقیم بودن زوج بود. زوجه به رای تجدیدنظر اعتراض کرد و در نهایت دیوان عالی کشور با تاکید بر این که شرط ضمن عقد به نتیجه‌ای معطوف است که در این مورد حاصل نشده، رای تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/08/11 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: شرط مندرج در سند نکاح در رابطه با وکالت در طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجین پس از 5 سال از آغاز زوجیت (موضوع بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح)، شرط نتیجه است. بنابراین به صرف تحقق نتیجه، شرط محقق می‌شود. اعم از آنکه علت فرزند دار نشدن عقیم بودن زوج یا دیگر عوارض جسمی وی باشد. رای خلاصه جریان پرونده خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. ت. تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به لحاظ عقیم بودن زوج تقدیم که در تاریخ 93/6/24 به شعبه یازدهم عمومی خانواده کرج ارجاع می‌گردد. خ. ا. د. در تاریخ 84/9/30 به عقد نکاح دائم خوانده محترم درآمده و با وصف گذشت هشت سال صاحب فرزندی نشده است و عقیم م. ب. نظر به تحقق شرایط ضمن عقد مستند به ماده 1119 قانون مدنی تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش دارم. وکیل ز. د. ل. دفاعی خود آورده است، هیچ مشکلی بین زوجین از حیث زاد و ولد وجود ندارد بلکه زوجین مدت شش الی هفت سال از طریق راههای طبیعی برای جلوگیری از بارداری اقدام نموده و با توافق هم بچه دار نشده اند. زوجه در این مدت مشغول تحصیل بوده است و از شوهر خود خواسته که تا اتمام تحصیلات دارای فرزند نباشند. ادعای زوجه در خصوص عقیم بودن زوج غیر منطقی و به دور از انصاف است. اولین جلسه دادگاه در تاریخ 93/10/7 تشکیل گردد و طرفین مطالب خود را تکرار می نمایند. دادگاه در پایان جلسه دستور می دهد زوجین جهت آزمایش به پزشکی قانونی معرفی گردند - گواهی پزشکی قانونی حاکی است که زوجه از نظر باروری سالم است. گواهی پزشکی قانونی در خصوص زوج حاکی است مشاوره کارشناسی به عمل آمد و آزمایش شمارش اسپرم رویت شد و تحت درمان ناباروری بوده است. در حال حاضر دچار کاهش حرکت اسپرم م. ب. ولی به معنای عقیمی نیست امکان باروری به روش های آزمایشگاهی وجود دارد. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و به طرفین ابلاغ می‌نماید. آقای ف.الف. ن. داور زوجه در نظریه کتبی خود نوشته است، دخترم حدودا 9 سال است که به عقد آقای ع. ت. درآمده و صاحب فرزند نشده و چندین سال است که به مواد مخدر روی آورده است. از نظر اینجانب صلاح زوجین در صدور حکم طلاق م. ب.. داور زوج در نظریه کتبی خود نوشته است. در جلسه ای که با حضور زوجه داشتم تلاش نمودم ایشان را از تصمیم خود به طلاق منصرف نمایم نتیجه ای نداشت. ز. ا. د. به روش های آزمایشگاهی بچه دار می شوم. تا دیماه سال 93 اعتیاد داشتم پاک هستم و راضی به طلاق نیستم زوجه چهار ده سکه از مهریه خود و نفقه معوقه را در قبال طلاق بذل می‌نماید. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب رای شماره --- - 94/2/31 اعلام نموده است. دادخواست ک. ن. به طرفیت ع. ت. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ تخلف زوج از شرط ضمن عقد و حسب بند 10 عقدنامه (در صورتی که پس از گذشت 5 سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود) به نظر دادگاه ممانعت زوجین از بارداری نیز خللی به شرط ضمن عقد ایجاد نمی کند لذا با پذیرش دعوی خواهان و احراز وقوع شرط وکالت زوجه در طلاق مستند به ماده 26 قانون حمایت خانواده و ماده 1119 قانون مدنی به زوجه اجازه می دهد خودش را مطلقه نماید. وکیل زوج به این رای اعتراض می‌نماید که مطابق تصدیق به عمل آمده موکل عقیم نیست و امکان باروری وجود دارد. دادگاه بدوی توجهی به این نداشته و اقدام به صدور حکم طلاق نموده است. تقاضای نقض رای را دارم. وکیل ز. ط. ل. ای به این اعتراض پاسخ می دهد. شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان در وقت فوق العاده و به موجب رای شماره --- - 94/5/11 اعلام می‌نماید. تجدیدنظرخواهی آقای ع. ت. به طرفیت خانم ک. ن. نسبت به دادنامه صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج که به موجب آن حکم به تجویز طلاق برای زوجه به جهت تحقق شرط ضمن عقد صادر گردیده است، برابر اظهارات ز. د. ج. 93/10/7 که اظهار داشته تا سال 1388 توافق نمودیم که صاحب فرزند نشویم، نمی توان سال وقوع عقد نکاح را مبنای محاسبه در این زمینه قرار داد و ن. ب. ا. گواهی پزشکی دلالتی بر عقیم بودن زوج ندارد. ب. ت. ب. اینکه شرط مورد نظر در بند 10 سند نکاحیه معطوف به نتیجه بوده، به این معنی که ملاک تحقق شرط عدم توانائی در فرزند دار شدن زوج بوده که در نظریه پزشکی قانونی این توانائی منتفی اعلام نگردیده است و اختصاص یافتن شرط مذکور با اطلاق شرط و مفاد آن مبانیت دارد و ب. ت. ب. اینکه جهت دیگری از جانب زوجه جهت طلاق مورد نظر نبوده و در خصوص جهتی که مورد خواسته بوده نیز دلیل دیگری ارائه نگردیده است، از طرفی زوج نیز با طلاق مخالف م. ب.. دادنامه معترض عنه درخور نقض م. ب.. لذا دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می‌گردد. وکیل زوجه در فرجه قانونی از این رای فرجام خواهی می‌نماید. وی در لایحه خود نوشته است، موکل مدعی است در این مدت طولانی متجاوز از ده سال زوج صاحب فرزند نشده است و عقیم م. ب.. دلیل عقیم بودن زوج را نیز مراجعه به مرکز درمانی ر. و تشکیل پرونده در آن مرکز و عدم فرزند اعلام کرده است. نکته دیگر که بسیار مهم و حائز اهمیت است و دادگاه محترم نیز تفسیر خلاف از آن نکته نموده است بند 10 شروط ضمن عقد کاملا ناظر به پنج سال است که از تاریخ عقد ازدواج گذشته و سپری شده باشد و اصلا ناظر به آینده نیست. مگر در بند ده شروط بارداری احتمالی آتی را ملاک صدور حکم طلاق قرار داده است. این استنباط کاملا مغایر با صراحت بند ده شروط م. ب..صرف نظر از اینکه در جلسه 93/10/7 قاضی محترم با جمله زوجین که اظهار می دارند تصمیم گرفتیم از سال 88 به بعد بچه دار شویم، این نحو تحریر اظهارات با آیین دادرسی منافات دارد. بر فرض صحت این نوشته باز هم 5 سال شمسی از سال 88 منقضی شده است. پس بند ده محقق شده است. تقاضای نقض دادنامه را دارم. وکیل زوج نیز به این فرجام خواهی پاسخ می دهد. پرونده به شعبه --- ارجاع گردیده است اینک پس از تهیه گزارش جهت شور پرونده تحت نظر قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رای شایسته برابر موازین قانونی مورد درخواست است. در خصوص دادنامه شماره --- - 94/5/11 سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. تفهیمی نسبت به دادنامه شماره --- - 94/5/11 صادره از شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز که به موجب آن دادنامه --- - 94/2/31 صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان بدوی صادر گردیده است وارد است، زیرا در بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح تاکید بر بچه دار نشدن در طول پنج سال پس از زوجیت شده است بر مبنای یکی از دو علت. الف. عقیم بودن. ب. عوارض جسمی دیگر، که در نتیجه آنها پس از گذشت 5 سال زوج صاحب فرزند نگردد. همان طور که در رای فرجام خواسته آمده است، شرط مورد نظر معطوف به نتیجه بوده و اینک بالغ بر 10 سال نتیجه مورد نظر حاصل نگردیده است، حتی اگر زوجین به زمان خاصی جهت بچه دار نشدن توافق نموده باشند، مدت باقی مانده نیز از مدت مقید در شرط بیشتر م. ب.. و این بچه دار نشدن اگر ناشی از عقیم بودن نباشد حداقل ناشی از عوارض جسمی دیگر است لذا ب. ت. ب. اظهار نظر پزشکی قانونی مبنی بر (امکان باروری با روشهای آزمایشگاهی). و ن. ب. ا. حسب اعلام زوجین در مرکز تخصصی رویان تشکیل پرونده داده اند. جهت انجام آزمایشات لازم زوج را به آن مرکز معرفی نمائید و پس از اظهار نظر تخصصی آن مرکز درمانی اقدام نمائید.لذا مستندا به بند 3 از ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض رای فرجام خواسته مستندا به بند ج از ماده 401 همان قانون جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه هم عرض رای منقوض ارجاع می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون و عضو معاون