دلالت پرداخت نشدن ثمن بر صوری بودن معامله

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409982550500694 شماره دادنامه : 9509970909100374 شعبه : شعبه سوم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/07/12-12:01 قاضی : محمدرضا سلطانیان قاضی : ح. غ. پ. خلاصه جریان پرونده آقای …. ب. به وکالت از آقای م. خ. در تاریخ 94/12/17 با تقدیم دادخواست علیه خانم م. ق. اقامه دعوی کرده و درخواست رسیدگی با خواسته بطلان معامله بعلت عدم قصد و صوری بودن بانضمام خسارات ناشی از دادرسی و حق الوکاله وکیل را نموده است و توضیح داده معامله موضوع مبایعه نامه شماره 007888 مورخه 93/5/12 کاملاً صوری بوده و موکل قصد انتقال ملک خود را نداشته و پولی هم بابت این معامله دریافت نکرده است این مدرک پشتوانه بیست میلیون تومان وجهی بوده که موکل از خوانده قرض گرفته بوده و این در حالیست که وجه مورد نظر مسترد شده در اینخصوص شهود آمادگی شهادت در محضر دادگاه را دارند 0 از جمله شرایط صحت معامله قصد و رضا م. ب. موکل این مدرکیه را صرفاً بعنوان پشتوانه مبلغ قرض گرفته شده داده و اساساً قصد فروش نداشته است تقاضای رسیدگی با استناد به شهادت شهود و ارجاع امر به کارشناسی را دارم 0 با ارجاع این پرونده به شعبه چهارم دادگاه عمومی حقوقی ساوه و جری تشریفات قانونی نسبت به تعیین وقت رسیدگی اقدام شده و طرفین دعوی به دادرسی دعوت شده اند خانم س. م. با ارائه وکالت نامه شماره 035032 خود را وکیل خانم م. ق. و آقای م. م.ن. با تقدیم وکالت نامه شماره 66163 خود را وکیل آقای م. خ. به دادگاه معرفی کرده اند در جلسه مورخه 95/2/12 طرفین دعوی و وکلای آنان حاضر شده اند وکیل خواهان بدواً اظهار داشته که خواسته بشرح دادخواست تقدیمی است وکیل خوانده دفاعیات را بشرح لایحه تقدیمی دانسته در این لایحه مرقوم گردیده «000 1- موکل طی مبایعه نامه و با حضور شهود یک قطعه زمین دو هزار متری را از خواهان خریداری کرده ثمن نیز در مبایعه نامه قید شده خ. د. د. مضبوط در پرونده های کلاسه 940059 و 930623 اقرار به فروش زمین به موکل نموده است 2- در مبایعه نامه درج شده که ثمن نقداً پرداخت شده و شهود حاضر به ادای شهادتند و خواهان با امضاء رسید عادی مورخه 93/5/12 مراتب پرداخت ثمن را گواهی کرده است 3- موکل بعد از خرید زمین آنرا فروخته و خواهان با حضور در جلسه فروش ذیل مبایعه نامه آنها را بعنوان شاهد امضاء کرده است و اگر معامله اول صوری بود خواهان در زمان فروش ملک به آقای … به آن متعرض نشده بلکه با امضاء آنرا تأییدکرده است 4- به محتویات پرونده کیفری کلاسه 93 / 14 / 952 شعبه چهارده شورای حل اختلاف که منجر به تنظیم گزارش اصلاحی شده و خواهان مراتب فروش ملک را پذیرفته استناد دارد 0 در شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان نیز با استناد به صورتجلسه تنظیمی در شورای حل اختلاف رأی معترض عنه را تأیید کرده است 5- تمامی آنچه خ. د. ا. پرونده ادعا دارند قبلاً مورد رسیدگی قرار گرفته و در پرونده کلاسه 940059بایگانی است و شعبه نهم تجدیدنظر استان در اینخصوص رأی داده است وکلای خ. د. پ. مفاد لایحه بیان داشته «000 پرونده قبلی با موضوع فسخ و انفساخ بوده که با ادعای بطلان مخالفتی ندارد ما متوجه شدیم که معامله بجهت فقدان قصد باطل بوده و دعوی حاضر را مطرح کرده ایم در خصوص اقرار موکل در شورای حل اختلاف باید متذکر شویم که هرگز موکل اقرار نکرده و ملاحظه پرونده توسط دادگاه باعث کشف واقع خواهد شد 0 چنانچه شهود به دادگاه احضار شوند واقعیات بیان خواهد شد نحوه پرداخت ثمن نقدی قید شده معلوم نکرده اند کیفیت پرداخت چگونه بوده و در خصوص امضاء قولنامه بیژن موکل گول وعده و وعید خوانده را خورده و اصرار داشته مشتری خوبی پیدا کرده و با فروش پول موکل را میدهد ایشان به ناچار امضاء کرده است لذا بجهت فقدان قصد معامله باطل است و تقاضای رسیدگی داریم 0 دادگاه در پایان جلسه کفایت مذاکرات را اعلام و مبادرت به صدور دادنامه شماره 950090 مورخه 95/2/13 نموده و بموجب این رأی و استدلال مرقوم در آن 000 اساساً پرداخت نشدن ثمن معامله دلالت الزامی بر صوری بودن معامله ندارد زیرا نپرداختن ثمن جزء شرایط صحت اساسی وقوع عقد بیع نیست 000 در صورت اثبات عدم تأدیه ثمن همواره ثمن معامله میتواند موضوع مطالبه از سوی خواهان قرار گیرد 000 تنظیم مبایعه نامه مورخه 93/9/18 بین م. ق. و امیر بیژن و ملاحظه امضاء م. خ. در ذیل آن و عدم ایراد و خدشه به این امضاء دلیل بر صحت قرار داد متنازع فیه م. ب. 0000 طرح دعوی اعلام انحلال و انفساخ مبایعه نامه مورخه 93/5/12 و صدور حکم بی حقی نسبت به آن مبین آنست که خواهان اعتقاد به صحت قرار داد داشته لذا اگر خواهان اعتقادی به صوری بودن معامله می داشت دیگر نمی بایست دعوی انفساخ را مطرح میکرد به بیان دیگر عقدی که صحیحاً منعقد گردیده طرح دعوی اعلام بطلان درباره آن بی مفهوم و غیر قابل پذیرش است 000»; حکم به بی حقی خواهان را صادر کرده است این رأی در تاریخ 95/3/1 و 95/3/4 به وکلای خواهان ابلاغ گردیده و شخص خ. د. ت. 95/4/10 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده است ف. خ. بشرح لایحه مرقوم داشته 000 بیست میلیون تومان از خاله خودم قرض کرده بودم و مبایعه نامه مورخه 93/5/12 بعنوان پشتوانه به وی دادم ایشان ملک رافروخته همزمان با تنظیم مبایعه نامه اقرارنامه ای به تاریخ 93/3/12 تنظیم و به خاله ام دادم وقتی پول را مسترد کردم مبایعه نامه را به بنده نداده اند تا اینکه مدرکیه مورخه 93/9/20 را به بنده داد و با ترفند از من امضاء گرفت درخواست انفساخ و انحلال قرار داد را بر مبنای این مدرکیه به دادگاه تقدیم کردم دادگاه تجدیدنظر این مدرک که خاله داده بود را قبول نکرد 0 در متن مبایعه نامه درج شده که ثمن نقداً پرداخت شده شهود ذیل مبایعه نامه حاضر به شهادت هستند که وجهی رد و بدل نشده است و دادگاه بدوی اقدام به استماع شهادت شهود نکرده است 0 اگر مبایعه نامه مورخه 93/9/18 را امضاء کردم بعلت آن بود که خاله بنده گفت مشتری خوبی پیدا کرده است و در املاک هویدا قرار داد تنظیم شد و پولی در بنگاه رد و بدل نشده است لذا تقاضای نقض دادنامه فرجامخواسته را دارد 0 با جری تشریفات اقدام به تبادل لوایح شده و ف. خ. د. مقام پاسخ لایحه تقدیم و مرقوم داشته 000طی مبایعه نامه مورخه 92/5/12 یک قطعه زمین را خریداری کردم ف. خ. که قبلاً ثمن را از بنده گرفته بود در بنگاه اقرار به دریافت ثمن نموده است آقای خ. در مورخه 93/8/10 دو برگ که کپی بود را نزد بنده آورد و گفت امضاء کن بنده نیز آنرا مطالعه کرده و دیدم مشکلی ندارد آنرا امضاء کردم بعداً معلوم شد مدرکیه مورد دستکاری قرار داده و قصد سوء استفاده داشت که با انجام کارشناسی واقعیت روشن شد و با شکایت کیفری بنده ایشان محکومیت کیفری یافته است بعد از خریداری ملک را به آقای … که ف. خ. بعنوان شاهد این مدرکیه را امضاء کرده است اگر معامله صوری بود ایشان چرا آنرا امضاء کردند 0 ف. خ. د. حضور آقایان … و دالوندی اقرار به دریافت و اخذ کل ثمن معامله را نموده است ایشان بدفعات طرح دعوی کرده و هر بار یک ادعائی را مطرح کرده است لذا تقاضای رد فرجام خواهی و ابرام رأی را دارم 0 پرونده در ادامه به دیوانعالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع گردید لیکن بجهت وجود نقص هزینه دادرسی با صدور رأی شماره 950270 مورخه 95/5/20 به دادگاه بدوی اعاده شد اینک ب. ت. ب. رفع نقص پرونده مجدداً به دیوانعالی کشور ارسال که بجهت وجود سابقه به این شعبه ارجاع گردیده و در دستور کار قرار گرفته است 0 هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای م. رضا سلطانیان عضو ممیز و ملاحظه اوراق و محتویات پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد رأی شعبه ب. ت. ب. دلائل و مستندات دعوی و رسیدگیهای معموله استدلال و استنباط دادگاه منطبق با محتویات پرونده و قوانین موضوعه است و اعتراضات فرجامی غیر موجه تلقی ضمن رد آن دادنامه فرجام خواسته را مستنداً به ماده 370 از قانون آئین دادرسی در نتیجه ابرام می نماید. رئیس شعبه سوم دیوانعالی کشور - ح. غ. پ. عضو معاون دیوانعالی کشور - م. رضا سلطانیان فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی دلالت پرداخت نشدن ثمن بر صوری بودن معامله در تاریخ 12 مهر 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن، دعوی بطلان معامله به دلیل عدم وجود قصد واقعی و صوری بودن آن مطرح شده بود. خواهان ادعا کرد که معامله مندرج در مبایعه‌نامه مورخ 12 مرداد 1393 صرفاً به عنوان پشتوانه‌ای برای دریافت وام 20 میلیون تومانی تنظیم گردیده و در واقع هیچ قصدی برای انتقال ملک وجود نداشته است. در مقابل، خوانده با ارائه مدارک و شهادت شهود، به صحت معامله و پرداخت ثمن اشاره کرد و مدعی شد که خواهان در چندین مورد به صحت معامله اقرار کرده است. <br>دادگاه بدوی با استناد به این نکته که عدم پرداخت ثمن به تنهایی نمی‌تواند دلیلی بر صوری بودن معامله باشد و ب. ت. ب. امضای خواهان بر مبایعه‌نامه، حکم به بی‌حقی خواهان صادر کرد. این رای در تاریخ 1 خرداد 1395 به وکلای خواهان ابلاغ شد و خ. د. ت. 10 تیر 1395 نسبت به آن فرجام‌خواهی نمود. در نهایت، دیوان عالی کشور با بررسی مستندات و دلایل ارائه شده، اعتراضات فرجامی را غیرموجه تشخیص داده و بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی، رای دادگاه بدوی را تایید کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/07/12 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: پرداخت نشدن ثمن معامله دلالت الزامی بر صوری بودن معامله ندارد، زیرا پرداخت ثمن جزء شرایط اساسی صحت وقوع عقد بیع نبوده و در صورت اثبات عدم تادیه ثمن، فروشنده می‌تواند پرداخت آن را مطالبه کند. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/07/12 - 12 : 01 قاضی: محمدرضا سلطانیان قاضی: ح. غ. پ. آقای …. ب. به وکالت از آقای م. خ. در تاریخ 94/12/17 با تقدیم دادخواست علیه خانم م. ق. اقامه دعوی کرده و درخواست رسیدگی با خواسته بطلان معامله به علت عدم قصد و صوری بودن بانضمام خسارات ناشی از دادرسی و حق الوکاله وکیل را نموده است و توضیح داده معامله موضوع مبایعه نامه شماره 007888 مورخه 93/5/12 کاملا صوری بوده و موکل قصد انتقال ملک خود را نداشته و پولی هم بابت این معامله دریافت نکرده است این مدرک پشتوانه بیست میلیون تومان وجهی بوده که موکل از خوانده قرض گرفته بوده و این در حالیست که وجه مورد نظر مسترد شده در اینخصوص شهود آمادگی شهادت در محضر دادگاه را دارند 0 از جمله شرایط صحت معامله قصد و رضا م. ب. موکل این مدرکیه را صرفا به عنوان پشتوانه مبلغ قرض گرفته شده داده و اساسا قصد فروش نداشته است تقاضای رسیدگی با استناد به شهادت شهود و ارجاع امر به کارشناسی را دارم 0 با ارجاع این پرونده به شعبه چهارم دادگاه عمومی حقوقی ساوه و جری تشریفات قانونی نسبت به تعیین وقت رسیدگی اقدام شده و طرفین دعوی به دادرسی دعوت شده اند خانم س. م. با ارائه وکالت نامه شماره 035032 خود را وکیل خانم م. ق. و آقای م. م.ن. با تقدیم وکالت نامه شماره 66163 خود را وکیل آقای م. خ. به دادگاه معرفی کرده اند در جلسه مورخه 95/2/12 طرفین دعوی و وکلای آنان حاضر شده اند وکیل خواهان بدوا اظهار داشته که خواسته ب. ش. د. تقدیمی است وکیل خوانده دفاعیات را به شرح لایحه تقدیمی دانسته در این لایحه مرقوم گردیده « 000 1 - موکل طی مبایعه نامه و با حضور شهود یک قطعه زمین دو هزار متری را از خواهان خریداری کرده ثمن نیز در مبایعه نامه قید شده خ. د. د. مضبوط در پرونده های کلاسه --- و 930623 اقرار به فروش زمین به موکل نموده است 2 - در مبایعه نامه درج شده که ثمن نقدا پرداخت شده و شهود حاضر به ادای شهادتند و خواهان با امضا رسید عادی مورخه 93/5/12 مراتب پرداخت ثمن را گواهی کرده است 3 - موکل بعد از خرید زمین آن را فروخته و خواهان با حضور در جلسه فروش ذیل مبایعه نامه آنها را به عنوان شاهد امضا کرده است و اگر معامله اول صوری بود خواهان در زمان فروش ملک به آقای … به آن متعرض نشده بلکه با امضا آن را تاییدکرده است 4 - به محتویات پرونده کیفری کلاسه --- / 14 / 952 شعبه چهارده شورای حل اختلاف که منجر به تنظیم گزارش اصلاحی شده و خواهان مراتب فروش ملک را پذیرفته استناد دارد 0 در شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان نیز با استناد به صورتجلسه تنظیمی در شورای حل اختلاف رای معترض عنه را تایید کرده است 5 - تمامی آنچه خ. د. ا. پرونده ادعا دارند قبلا مورد رسیدگی قرار گرفته و در پرونده کلاسه --- بایگانی است و شعبه نهم تجدیدنظر استان در اینخصوص رای داده است وکلای خ. د. پ. مفاد لایحه بیان داشته « 000 پرونده قبلی با موضوع فسخ و انفساخ بوده که با ادعای بطلان مخالفتی ندارد ما متوجه شدیم که معامله به جهت فقدان قصد باطل بوده و دعوی حاضر را مطرح کرده ایم در خصوص اقرار موکل در شورای حل اختلاف باید متذکر شویم که هرگز موکل اقرار نکرده و ملاحظه پرونده توسط دادگاه باعث کشف واقع خواهد شد 0 چنانچه شهود به دادگاه احضار شوند واقعیات بیان خواهد شد نحوه پرداخت ثمن نقدی قید شده معلوم نکرده اند کیفیت پرداخت چگونه بوده و در خصوص امضا قولنامه بیژن موکل گول وعده و وعید خوانده را خورده و اصرار داشته مشتری خوبی پیدا کرده و با فروش پول موکل را میدهد ایشان به ناچار امضا کرده است لذا به جهت فقدان قصد معامله باطل است و تقاضای رسیدگی داریم 0 دادگاه در پایان جلسه کفایت مذاکرات را اعلام و مبادرت به صدور دادنامه شماره --- مورخه 95/2/13 نموده و به موجب این رای و استدلال مرقوم در آن 000 اساسا پرداخت نشدن ثمن معامله دلالت الزامی بر صوری بودن معامله ندارد زیرا نپرداختن ثمن جزء شرایط صحت اساسی وقوع عقد بیع نیست 000 در صورت اثبات عدم تادیه ثمن همواره ثمن معامله میتواند موضوع مطالبه از سوی خواهان قرار گیرد 000 تنظیم مبایعه نامه مورخه 93/9/18 بین م. ق. و امیر بیژن و ملاحظه امضا م. خ. در ذیل آن و عدم ایراد و خدشه به این امضا دلیل بر صحت قرار داد متنازع فیه م. ب. 0000 طرح دعوی اعلام انحلال و انفساخ مبایعه نامه مورخه 93/5/12 و صدور حکم بی حقی نسبت به آن مبین آنست که خواهان اعتقاد به صحت قرار داد داشته لذا اگر خواهان اعتقادی به صوری بودن معامله می داشت دیگر نمی‌بایست دعوی انفساخ را مطرح میکرد به بیان دیگر عقدی که صحیحا منعقد گردیده طرح دعوی اعلام بطلان درباره آن بی مفهوم و غیر قابل پذیرش است 000 »; حکم به بی حقی خواهان را صادر کرده است این رای در تاریخ 95/3/1 و 95/3/4 به وکلای خواهان ابلاغ گردیده و شخص خ. د. ت. 95/4/10 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده است ف. خ. ب. شرح لایحه مرقوم داشته 000 بیست میلیون تومان از خاله خودم قرض کرده بودم و مبایعه نامه مورخه 93/5/12 به عنوان پشتوانه به وی دادم ایشان ملک رافروخته همزمان با تنظیم مبایعه نامه اقرارنامه ای به تاریخ 93/3/12 تنظیم و به خاله ام دادم وقتی پول را مسترد کردم مبایعه نامه را به بنده نداده اند تا اینکه مدرکیه مورخه 93/9/20 را به بنده داد و با ترفند از من امضا گرفت درخواست انفساخ و انحلال قرار داد را بر مبنای این مدرکیه به دادگاه تقدیم کردم دادگاه تجدیدنظر این مدرک که خاله داده بود را قبول نکرد 0 در متن مبایعه نامه درج شده که ثمن نقدا پرداخت شده شهود ذیل مبایعه نامه حاضر به شهادت هستند که وجهی رد و بدل نشده است و دادگاه بدوی اقدام به استماع شهادت شهود نکرده است 0 اگر مبایعه نامه مورخه 93/9/18 را امضا کردم به علت آن بود که خاله بنده گفت مشتری خوبی پیدا کرده است و در املاک هویدا قرار داد تنظیم شد و پولی در بنگاه رد و بدل نشده است لذا تقاضای نقض دادنامه فرجامخواسته را دارد 0 با جری تشریفات اقدام به تبادل لوایح شده و ف. خ. د. مقام پاسخ لایحه تقدیم و مرقوم داشته 000 طی مبایعه نامه مورخه 92/5/12 یک قطعه زمین را خریداری کردم ف. خ. که قبلا ثمن را از بنده گرفته بود در بنگاه اقرار به دریافت ثمن نموده است آقای خ. در مورخه 93/8/10 دو برگ که کپی بود را نزد بنده آورد و گفت امضا کن بنده نیز آن را مطالعه کرده و دیدم مشکلی ندارد آن را امضا کردم بعدا معلوم شد مدرکیه مورد دستکاری قرار داده و قصد سوء استفاده داشت که با انجام کارشناسی واقعیت روشن شد و با شکایت کیفری بنده ایشان محکومیت کیفری یافته است بعد از خریداری ملک را به آقای … که ف. خ. ب. عنوان شاهد این مدرکیه را امضا کرده است اگر معامله صوری بود ایشان چرا آن را امضا کردند 0 ف. خ. د. حضور آقایان … و دالوندی اقرار به دریافت و اخذ کل ثمن معامله را نموده است ایشان بدفعات طرح دعوی کرده و هر بار یک ادعائی را مطرح کرده است لذا تقاضای رد فرجام خواهی و ابرام رای را دارم 0 پرونده در ادامه به دیوانعالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع گردید لیکن به جهت وجود نقص هزینه دادرسی با صدور رای شماره --- مورخه 95/5/20 به دادگاه بدوی اعاده شد اینک ب. ت. ب. رفع نقص پرونده مجددا به دیوانعالی کشور ارسال که به جهت وجود سابقه به این شعبه ارجاع گردیده و در دستور کار قرار گرفته است 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای م. رضا سلطانیان عضو ممیز و ملاحظه اوراق و محتویات پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد ب. ت. ب. دلائل و مستندات دعوی و رسیدگیهای معموله استدلال و استنباط دادگاه منطبق با محتویات پرونده و قوانین موضوعه است و اعتراضات فرجامی غیر موجه تلقی ضمن رد آن دادنامه فرجام خواسته را مستندا به ماده 370 از قانون آیین دادرسی در نتیجه ابرام می‌نماید.