رابطه میان بذل مهریه از سوی زوجه و طلاق خلع

رأی خلاصه جریان پرونده به حکایت پرونده کلاسه 920470 شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) اردبیل، آقای ح.ح. به وکالت از خانم ص.ش. فرزند د. در تاریخ 17/3/92 ضمن تقدیم دادخواست به طرفیت آقای خ.ز. فرزند ح. به خواسته «صدور حکم بر محکومیت خوانده به طلاق خلعی با بذل نصف مهریه مافی القباله»; توضیح داده است که موکله او برابر سند نکاحیه شماره 23- 11/2/88 با خوانده عقد ازدواج بستند و در این مدت به دلیل عدم توافق اخلاقی و رفتاری هنوز زندگی مشترک خود را آغاز نکرده اند و بین آن ها عروسی صورت نگرفته است. لذا زوجه با بذل نصف از حق مهریه خود مستدعی وقوع طلاق به صورت خلعی است. موضوع اختلاف زوجین ابتدا در شعبه 1 واحد مصالحه شورای حل اختلاف اردبیل مطرح گردیده، لیکن به دلالت نامه شماره 8162- 9/3/92 مسئول مربوط به نتیجه مطلوبی منتهی نشده است. به دستور دادگاه، وقت تعیین و طرفین دعوت به رسیدگی شده اند. آقایان ع.الف. و م.م. خ. ر. ب. وکالت از زوج معرفی کرده اند. در جلسه مورخ 5/5/1392 وکیل خواهان، رسیدگی را ب. ش. د. و لایحه تقدیمی درخواست نموده است. آقای ع.الف. وکیل خ. ن. ا. می دارد: «اولاً- موکل اینجانب نسبت به ادامه زندگی مشترک با زوجه خویش علاقه مند بوده و به هیچ وجه حاضر نیست که زوجه خویش را مطلقه نماید و حاضر به طلاق نمی باشد. ب. ت. ب. قوانین و مقررات فعلی به خصوص قانون مدنی، زوجه نمی تواند به صورت یک جانبه نسبت به طلاق اقدام نماید مگر اینکه در عسر و حرج باشد. بنابراین موکل مصر در ادامه زندگی مشترک م. ب. و برخلاف اظهارات خ. د. د. تقدیمی مبنی بر اینکه تاکنون زندگی مشترک را شروع ننموده اند درحالی که قبلاً زوجه از موکل تمکین نموده و بعداً زندگی مشترک را ترک نموده است. موکل مطابق دادنامه شماره 02356 اصداری در پرونده کلاسه 891044 شعبه یازدهم، حکم به الزام زوجه به تمکین اخذ نموده ولی به خاطر علاقه مند بودن به همسرش دادخواست ازدواج مجدد به دادگاه تقدیم نکرده است و نیز مبلغی از مهریه بالغ بر 37 میلیون تومان به زوجه پرداخت کرده است که کپی مصدق فیش مربوط به محضر دادگاه تقدیم می گردد . . . لذا متقاضی ردّ دعوی خواهان م. ب.»;. در ادامه کار دادگاه با صدور قرار ارجاع امر به داوری مقرر داشته است تا هر یک از متداعیین در ظرف مهلت معینه داور واجد شرایط خود را انتخاب و معرفی نمایند. آقای ف.ع. به داوری زوجه و آقای ر.ب. به عنوان داور زوج تعیین و وظایف داوری به طور علی حده از طرف دادگاه به آنان تفهیم شده است. گزارش داوران (برگ های شماره 37 و 45 پرونده) حاکی از عدم توفیق ایشان در ایجاد سازش و اصلاح ذات البین م. ب. سپس دادگاه با اعلام ختم رسیدگی رأی شماره 201471- 20/8/92 را به شرح آتی صادر نموده است: «. . . ب. ت. ب. دادخواست خواهان و فتوکپی مصدق سند ازدواج شماره ترتیب 361 تنظیمی در دفترخانه رسمی ثبت ازدواج شماره . . . حوزه ثبت اردبیل در احراز علقه زوجیت دائم طرفین و ن. ب. ا. خواهان و وکیل وی هیچ دلیل و مدرک مطلبی که از موجبات طلاق باشد ارائه نکرده است و محض بذل و بخشش مهریه از سوی زن نیز از موجبات طلاق آن هم طلاق خلعی نمی تواند باشد مگر اینکه مرد نیز با قبول، بذل موافقت خود را با طلاق زن اعلام نماید و نظر به دفاعیات وکیل خوانده، اینکه هیچ موردی عسر و حرج وجود ندارد و موکل علاقه شدید به زوجه خود دارد و حاضر به طلاق وی نمی باشد، لذا دعوی خواهان را غیر وارد تشخیص داده و با استناد به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر اعلام می نماید . . »;. وکیل خ. ن. ب. رأی صادره معترض گردیده و به مقام تجدیدنظرخواهی برآمده است. شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل نیز به موجب دادنامه شماره 700987- 28/9/92 چنین رأی می دهد: «. . . ن. ب. ا. رأی تجدیدنظر خواسته وفق مقررات قانونی با رعایت اصول مهم دادرسی صادر و اعتراض موجه و مستدلی که موجبات نقض آن را فراهم نماید معمول نگردیده و تجدیدنظرخواهان برفرض بذل بخشی از مهریه خویش در قبال طلاق تجدیدنظر خوانده، به لحاظ اینکه قبول بذل نکرده و حاضر به طلاق مشارٌالیها نمی باشد و ادعای عسر و حرج نیز اولاً در مرحله تجدیدنظرخواهی مطرح گردیده ثانیاً دلیل و مدرکی در این خصوص ارائه نشده است. بنابراین ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی، تجدیدنظرخواهان مستنداً به ذیل ماده 358 قانون آیین دادرسی . . . مدنی، رأی تجدیدنظر خواسته که از حیث رعایت اصول مهم دادرسی نیز فاقد خدشه متضمن نقض م. ب. تأیید می شود . . »;. دادنامه فوق الاشعار در تاریخ 7/10/1392 به آقای ح.ح. وکیل زوجه ابلاغ شده و نامبرده در مورخ 19/10/1392 دادخواست فرجامی تقدیم و به وکالت از خانم ص.ش. رسیدگی و نقض دادنامه فرجام خواسته را تقاضا دارد. وکیل ف. خ. طی لایحه پیوست دادخواست تقدیمی مطالبی در اعتراض به رأی دادگاه تجدیدنظر و نیز استنباط خود از ماده 1146 قانون مدنی، اعلام نموده است. مشروح مندرجات لایحه ی مزبور به هنگام شور قرائت خواهد شد. از فرجام خوانده لایحه جوابیه ای ملاحظه نمی شود. نهایتاً پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردید و با وصول آن و ارجاع به این شعبه تحت کلاسه بالا در دستور کار قرارگرفته است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور اعتراض ف. خ. متضمن بیان ایراد موجهی نبوده و به کیفیتی نیست که مقتضی نقض رأی معترضٌ عنه باشد. چون از حیث رعایت موازین قانونی و اصول و قواعد دادرسی نیز، اشکال مؤثری ملاحظه نمی شود. بنا به مراتب مستنداً به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن ردّ فرجام خواهی به عمل آمده دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رئیس شعبه 10 دیوان عالی کشورـ مستشار عبداله پور ـ میر مجیدی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی رابطه میان بذل مهریه از سوی زوجه و طلاق خلع در یک پرونده مطروحه در شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) اردبیل، درخواست صدور حکم برای طلاق خلعی با بذل نصف مهریه مطرح شده است. خ. ا. ک. که به دلیل عدم توافق اخلاقی و رفتاری، زندگی مشترک آغاز نگردیده و هیچ مراسم عروسی برگزار نشده است. در مقابل، وکیل طرف مقابل اظهار داشته که موکلش تمایل به ادامه زندگی مشترک دارد و به هیچ عنوان حاضر به طلاق نیست. همچنین، ادعا شده است که زوجه از موکل خود تمکین کرده و سپس زندگی مشترک را ترک کرده است. دادگاه ب. ت. ب. عدم ارائه دلایل کافی از سوی خواهان و نبود عسر و حرج، دعوی را غیر وارد تشخیص داده و بر اساس ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرده است. این رای در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید و اعتراض ف. خ. ب. دیوان عالی کشور رد گردیده است. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر را به دلیل عدم وجود ایراد موجه و رعایت اصول دادرسی تایید کرده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/03/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صرف بخشش مهریه از سوی زوجه از موجبات طلاق خلع نیست، مگر اینکه مرد نیز با قبول ما بذل، موافقت خود را با طلاق اعلام کند. رای خلاصه جریان پرونده به حکایت پرونده کلاسه --- شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) اردبیل، آقای ح.ح. به وکالت از خانم ص.ش. فرزند د. در تاریخ 17/3/92 ضمن تقدیم دادخواست به طرفیت آقای خ.ز. فرزند ح. به خواسته «صدور حکم بر محکومیت خوانده به طلاق خلعی با بذل نصف مهریه مافی القباله»; توضیح داده است که موکله او برابر سند نکاحیه شماره 23 - 11/2/88 با خوانده عقد ازدواج بستند و در این مدت به دلیل عدم توافق اخلاقی و رفتاری هنوز زندگی مشترک خود را آغاز نکرده اند و بین آن ها عروسی صورت نگرفته است. لذا زوجه با بذل نصف از حق مهریه خود مستدعی وقوع طلاق به صورت خلعی است. موضوع اختلاف زوجین ابتدا در شعبه --- واحد مصالحه شورای حل اختلاف اردبیل مطرح گردیده، لیکن به دلالت نامه شماره 8162 - 9/3/92 مسئول مربوط به نتیجه مطلوبی منتهی نشده است. به دستور دادگاه، وقت تعیین و طرفین دعوت به رسیدگی شده اند. آقایان ع.الف. و م.م. خ. ر. ب. وکالت از زوج معرفی کرده اند. در جلسه مورخ 1392/05/05 وکیل خواهان، رسیدگی را ب. ش. د. و لایحه تقدیمی درخواست نموده است. آقای ع.الف. وکیل خ. ن. ا. می دارد: «اولا- موکل اینجانب نسبت به ادامه زندگی مشترک با زوجه خویش علاقه مند بوده و به هیچ وجه حاضر نیست که زوجه خویش را مطلقه نماید و حاضر به طلاق نمی‌باشد. ب. ت. ب. قوانین و مقررات فعلی به خصوص قانون مدنی، زوجه نمی تواند به صورت یک جانبه نسبت به طلاق اقدام نماید مگر اینکه در عسر و حرج باشد. بنابراین موکل مصر در ادامه زندگی مشترک م. ب. و برخلاف اظهارات خ. د. د. تقدیمی مبنی بر اینکه تاکنون زندگی مشترک را شروع ننموده‌اند درحالی که قبلا زوجه از موکل تمکین نموده و بعدا زندگی مشترک را ترک نموده است. موکل مطابق دادنامه شماره --- اصداری در پرونده کلاسه --- شعبه یازدهم، حکم به الزام زوجه به تمکین اخذ نموده ولی به خاطر علاقه مند بودن به همسرش دادخواست ازدواج مجدد به دادگاه تقدیم نکرده است و نیز مبلغی از مهریه بالغ بر 37 میلیون تومان به زوجه پرداخت کرده است که کپی مصدق فیش مربوط به محضر دادگاه تقدیم می‌گردد... لذا متقاضی ردّ دعوی خواهان م. ب.»;. در ادامه کار دادگاه با صدور قرار ارجاع امر به داوری مقرر داشته است تا هر یک از متداعیین در ظرف مهلت معینه داور واجد شرایط خود را انتخاب و معرفی نمایند. آقای ف.ع. به داوری زوجه و آقای ر.ب. به عنوان داور زوج تعیین و وظایف داوری به طور علی حده از طرف دادگاه به آنان تفهیم شده است. گزارش داوران (برگ های شماره 37 و 45 پرونده) حاکی از عدم توفیق ایشان در ایجاد سازش و اصلاح ذات البین م. ب. سپس دادگاه با اعلام ختم رسیدگی رای شماره --- - 20/8/92 را به شرح آتی صادر نموده است: «... ب. ت. ب. دادخواست خواهان و فتوکپی مصدق سند ازدواج شماره ترتیب 361 تنظیمی در دفترخانه رسمی ثبت ازدواج شماره... حوزه ثبت اردبیل در احراز علقه زوجیت دائم طرفین و ن. ب. ا. خواهان و وکیل وی هیچ دلیل و مدرک مطلبی که از موجبات طلاق باشد ارائه نکرده است و محض بذل و بخشش مهریه از سوی زن نیز از موجبات طلاق آن هم طلاق خلعی نمی تواند باشد مگر اینکه مرد نیز با قبول، بذل موافقت خود را با طلاق زن اعلام نماید و نظر به دفاعیات وکیل خوانده، اینکه هیچ موردی عسر و حرج وجود ندارد و موکل علاقه شدید به زوجه خود دارد و حاضر به طلاق وی نمی‌باشد، لذا دعوی خواهان را غیر وارد تشخیص داده و با استناد به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر اعلام می‌نماید.. »;. وکیل خ. ن. ب. رای صادره معترض گردیده و به مقام تجدیدنظرخواهی برآمده است. شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل نیز به موجب دادنامه شماره --- - 28/9/92 چنین رای می دهد: «... ن. ب. ا. رای تجدیدنظر خواسته وفق مقررات قانونی با رعایت اصول مهم دادرسی صادر و اعتراض موجه و مستدلی که موجبات نقض آن را فراهم نماید معمول نگردیده و تجدیدنظرخواهان برفرض بذل بخشی از مهریه خویش در قبال طلاق تجدیدنظر خوانده، به لحاظ اینکه قبول بذل نکرده و حاضر به طلاق مشارٌالیها نمی‌باشد و ادعای عسر و حرج نیز اولا در مرحله تجدیدنظرخواهی مطرح گردیده ثانیا دلیل و مدرکی در این خصوص ارائه نشده است. بنابراین ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی، تجدیدنظرخواهان مستندا به ذیل ماده 358 قانون آیین دادرسی... مدنی، رای تجدیدنظر خواسته که از حیث رعایت اصول مهم دادرسی نیز فاقد خدشه متضمن نقض م. ب. تایید می‌شود.. »;. دادنامه فوق الاشعار در تاریخ 1392/10/07 به آقای ح.ح. وکیل زوجه ابلاغ شده و نامبرده در مورخ 1392/10/19 دادخواست فرجامی تقدیم و به وکالت از خانم ص.ش. رسیدگی و نقض دادنامه فرجام خواسته را تقاضا دارد. وکیل ف. خ. طی لایحه پیوست دادخواست تقدیمی مطالبی در اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظر و نیز استنباط خود از ماده 1146 قانون مدنی، اعلام نموده است. مشروح مندرجات لایحه ی مزبور به هنگام شور قرائت خواهد شد. از فرجام خوانده لایحه جوابیه ای ملاحظه نمی شود. نهایتا پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردید و با وصول آن و ارجاع به این شعبه تحت کلاسه بالا در دستور کار قرارگرفته است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اعتراض ف. خ. متضمن بیان ایراد موجهی نبوده و به کیفیتی نیست که مقتضی نقض رای معترضٌ عنه باشد. چون از حیث رعایت موازین قانونی و اصول و قواعد دادرسی نیز، اشکال موثری ملاحظه نمی شود. بنا به مراتب مستندا به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن ردّ فرجام خواهی به عمل آمده دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار عبداله پور - میر مجیدی