رأی
رأی شماره 10 مورخ 1372/02/04 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال اطلاق ماده (47) و تبصره ذیل آن از آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف موضوع تصویبنا
موضوع : لغو ماده 47 و تبصره آن از آييننامه اجرايي قانون تشكيلات و
اختيارات سازمان حج و اوقاف
تاريخ: 4/2/72 ـ شماره دادنامه:
10 ـ كلاسه پرونده: 71/171
شاكي: خانم ...: شاكيه طي دادخواست تقديمي اعلام داشته است مفاد ماده 47 و تبصره آن تجاوز از اصل قانون مصوب مجلس شوراي اسلامي ميباشد. در هيچيك از بندهاي ششگانه ماده 1 و ساير مواد قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه به اثلاث باقيه و محبوسات مؤبد نشده است چگونه ميتوان توجيه شرعي و قانوني بعنوان مدلول ماده 47آييننامه اجرايي قانون مذكور و تبصره آن منضم كردن اثلاث باقيه و محبوسات دائمي به موقوفات پيدا نمود. چون اعمال ماده 47 بر اثلاث باقيه توسط سازمان اوقاف كه غير از اوصياء منصوص ميباشد ميتواند در آينده موجبات تعطيلي امر وصيت مسلمين و يا حداقل ركود در انجام مسايل وصيت گردد كه برخلاف نص صريح قرآن كريم بوده و نوعي بدعت ميباشد لذا درخواست لغو ماده 47 و تبصره مربوطه از آييننامه اجرايي را دارم. سرپرست سازمان اوقاف و امورخيريه در پاسخ به شكايت مذكور طي نامه شماره 3272/410 ـ 6/11/71 اعلام داشتهاند:
1ـدرخواست ابطال ماده 47 آييننامه اجرايي قانون تشكيلات و اختيارات سازمان اوقاف و امور خيريه از نظر مباني شرعي و موازين قانوني فاقد هرگونه دليل اثباتي و توجيهي ميباشد.
2ـ اموالي كه بعنوان محبوسات و اثلاث باقيه و نذر و وصيت براي امور خيريه و عامالمنفعه تخصيص مييابد در عين داشتن اختصاصات از نظر احكام و نتايج و اداره امور و انجام مصارف و نظارت و دخالت حاكم شرع و... نظير و مشابه وقف عام بوده و شمول مقررات مشترك است.
3ـ حكم قانوني مشابه بودن مقررات مربوط به موقوفات عام با مقررات مربوط به محبوسات و اثلاث باقيه و نذر و صدقات در ماده 19 و مواد ديگري از قانون اوقاف پيشبيني شده است و ماده مذكور و ساير موارد مربوط به محبوسات و اثلاث باقيه بلحاظ عدم تعارض با قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه همچنان به قوت خود باقي ميباشد 4ـ دقت در عبارات مندرج در ماده 47 آييننامه بخوبي نشان ميدهد كه مقررات تازه و جديدي وضع نشده بلكه حكم موجودي مورد تأكيد قرار گرفته است.
5ـ با عنايت باينكه اثلاث باقيه و محبوسات مهمي وجود دارد كه نظارت و بررسي و اعمال متصديان و اوصياء آنها در اداره امور و انجام هزينههاي مورد نظر موصي و حابس نهايت ضرورت را ايجاب مينمايد اهميت وظايف و تكاليف اين سازمان كه قانوناً در اين امور بمانند موقوفات عمل مينمايد جاي ترديد باقي نميماند. دبير محترم شوراي نگهبان نيز درخصوص ادعاي شاكي مبني بر مغايرت ماده 47 آييننامه و تبصره آن با موازين شرعي طي نامه شماره 4179 ـ 16/12/71 اعلام داشتهاند موضوع در جلسه فقهاي شوراي نگهبان مطرح و بدين شرح اعلام نظر ميگردد, اطلاق ماده 47 آييننامه مذكور از اينجهت كه به سازمان اوقاف و حج و امور خيريه اجازه دخالت در اثلاث و محبوسات و نذر و صدقات را كه داراي متولي منصوصي كه به وظيفه خود عمل ميكند باشد داده است خلاف موازين شرع شناخته شد. همچنين طي نامه شماره 4470 مورخ 29/1/72 درخصوص اظهارنظر نسبت به تبصره ماده 47 از آييننامه مورد شكايت اعلام داشتهاند اطلاق تبصره ماده 47 نيز بهمان شرحي كه در نامه 4179ـ 16/12/71 ذكر شد خلاف موازين شرع است.
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ فوق به رياست حجهالاسلام والمسلمين محمدرضا عباسيفرد و با حضور رؤساي شعب ديوان تشكيل و پس از بحث و بررسي و انجام مشاوره باتفاق آراء بشرح آتي مبادرت به صدور رأي مينمايد.
رأي :
مصوبات موضوع شكايت بلحاظ اينكه اطلاق آنها توسط فقهاي محترم شوراي نگهبان قانون اساسي خلاف شرع تشخيص گرديده به استناد ماده 25 قانون ديوان عدالت اداري ابطال ميگردد.
رای شماره 10 مورخ 1372/02/04 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
در پرونده با کلاسه 171.71، شاکی خواستار لغو ماده 47 و تبصره آن از آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف است. وی این درخواست را به دلیل مغایرت با اصول قانونی مصوب مجلس شورای اسلامی و نصوص شرعی مطرح کرده است. شاکی استدلال میکند که این ماده منجر به تعطیلی و رکود در امر وصیت مسلمین میشود و به نوعی بدعت به شمار میآید. در پاسخ به این درخواست، سرپرست سازمان اوقاف ادعا کرده است که درخواست ابطال فاقد دلیل اثباتی است و محبوسات و آثار باقیمانده مشابه وقف عام بوده و مقررات مربوط به آنها با قانون مذکور تعارضی ندارد. همچنین، دبیر شورای نگهبان در دو نامه، اطلاق ماده 47 و تبصره آن را خلاف موازین شرع اعلام کرده است. در نهایت، هیات عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری، به اتفاق آراء مصوبات مورد شکایت را ابطال کرد.
کلاسه پرونده: 171.71
تاریخ: 4 اردیبهشت 1372
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع شکایت و خواسته: لغو ماده 47 و تبصره آن از آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف
مقدمه: شاکیه طی دادخواست تقدیمی اعلام داشته است مفاد ماده 47 و تبصره آن تجاوز از اصل قانون مصوب مجلس شورای اسلامی م. ب.. درهیچ یک از بندهای ششگانه ماده 1 و سایر مواد قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه به اثلاث باقیه و محبوسات موبد نشدهاست چگونه میتوان توجیه شرعی و قانونی به عنوان مدلول ماده 47 آییننامه اجرایی قانون مذکور و تبصره آن منضم کردن اثلاث باقیه و محبوساتدائمی به موقوفات پیدا نمود. چون اعمال ماده 47 بر اثلاث باقیه توسط سازمان اوقاف که غیر از اوصیاء منصوص م. ب. میتواند در آینده موجباتتعطیلی امر وصیت مسلمین و یا حداقل رکود در انجام مسائل وصیت گردد که بر خلاف نص صریح قرآن کریم بوده و نوعی بدعت م. ب. لذادرخواست لغو ماده 47 و تبصره مربوطه از آییننامه اجرایی را دارم. سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره410.3272 - 71.11.6 اعلام داشتهاند:
1 - درخواست ابطال ماده 47 آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه ازنظر مبانی شرعی و موازین قانونی فاقد هر گونه دلیل اثباتی و توجیهی م. ب..
2 - اموالی که به عنوان محبوسات و اثلاث باقیه و نذر و وصیت برایامور خیریه و عامالمنفعه تخصیص مییابد در عین داشتن اختصاصات از نظر احکام و نتایج و اداره امور و انجام مصارف و نظارت و دخالت حاکم شرعو... نظیر و مشابه وقف عام بوده و شمول مقررات مشترک است.
3 - حکم قانونی مشابه بودن مقررات مربوط به موقوفات عام با مقررات مربوطه بهمحبوسات و اثلاث باقیه و نذر و صدقات در ماده 19 و مواد دیگری از قانون اوقاف پیشبینی شده است و ماده مذکور و سایر موارد مربوط بهمحبوسات و اثلاث باقیه به لحاظ عدم تعارض با قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه همچنان به قوت خود باقی م. ب.
4- دقت در عبارات مندرج در ماه 47 آییننامه به خوبی نشان میدهد که مقررات تازه و جدیدی وضع نشده بلکه حکم موجودی مورد تاکید قرار گرفتهاست 5 - با عنایت به این که اثلاث باقیه و محبوسات مهمی وجود دارد که نظارت و بررسی و اعمال متصدیان و اوصیاء آنها در اداره امور و انجامهزینههای مورد نظر موصی و حابس نهایت ضرورت را ایجاب مینماید اهمیت وظایف و تکالیف این سازمان که قانوناً در این امور بمانند موقوفاتعمل مینماید جای تردید باقی نمیماند. دبیر محترم شورای نگهبان نیز در خصوص ادعای شاکی مبنی بر مغایرت ماده 47 آییننامه و تبصره آن باموازین شرعی طی نامه شماره 4179 - 71.12.16 اعلام داشتهاند موضوع در جلسه فقهای شورای نگهبان مطرح و بدین شرح اعلام نظر میگردد،اطلاق ماده 47 آییننامه مذکور از این جهت که به سازمان اوقاف و حج و امور خیریه اجازه دخالت در اثلاث و محبوسات و نذر و صدقات را که دارایمتولی منصوصی که به وظیفه خود عمل میکند باشد داده است خلاف موازین شرع شناخته شد. همچنین طی نامه شماره 4470 - 72.1.29 درخصوص اظهار نظر نسبت به تبصره ماده 47 از آییننامه مورد شکایت اعلام داشتهاند اطلاق تبصره ماده 47 نیز به همان شرحی که در نامه 4179 -71.12.16 ذکر شد خلاف موازین شرع است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا عباسیفرد و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل وپس از بحث و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
مصوبات موضوع شکایت به لحاظ این که اطلاق آنها توسط فقهای محترم شورای نگهبان قانون اساسی خلاف شرع تشخیص گردیده به استناد ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - محمدرضا عباسیفرد
موارد مرتبط 1
مقرراتِ مرتبط 1
-
آییننامه
ابطال
به این صفحه
آئیننامه اجرائی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه با اصلاحات و الحاقات بعدی
رأی شماره 10 مورخ 1372/02/04 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال اطلاق ماده (47) و تبصره ذیل آن از آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف موضوع تصویبنا
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
