رای شماره 222 مورخ 1397/07/25 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی دیوان عدالت اداری
خ. م.:
در این پرونده، موضوع شکایت ابطال قسمت دوم ماده 9 مصوبه شماره 39131/ ت 50409 ک مورخ 11/4/93 وزرای عضو شورای عالی مناطق آزاد و ویژه است که فروش و انتقال قطعی زمین به اتباع خارجی را ممنوع میکند، با این استثنا که در مواردی که سرمایهگذاری خارجی منجر به تشکیل شرکت ایرانی شود، تملک زمین به نام آن شرکت مجاز است. شاکی، یعنی سازمان بازرسی کل کشور، به مغایرت این مصوبه با تبصره 1 ماده 24 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی و همچنین نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه استناد کرده و بر این باور است که فروش زمین به شرکتهای ایرانی که بخشی از سرمایهگذاری آنها متعلق به اتباع خارجی است، نیز ممنوع م. ب.. اما در مقابل، هیات تخصصی اراضی و شهرسازی دیوان عدالت اداری با استناد به ماده 1 قانون راجع به ثبت شرکتها و ماده 591 قانون تجارت، به این نتیجه رسید که فروش زمین به شرکتهای ایرانی، حتی اگر بخشی از سرمایهگذاری آنها از سوی اتباع خارجی باشد، مصداق فروش به اتباع خارجی نیست. بنابراین، با اکثریت آرا، شکایت رد و حکم بر عدم ابطال مصوبه صادر شد. این رای ظرف بیست روز قابل اعتراض است.
هیات تخصصی اراضی، شهرسازی
شماره پرونده:
ه- ع/ 96/1570 دادنامه: 9709970906010222 تاریخ: 25/7/97
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: وزرای عضو شورای عالی مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت دوم ماده 9 مصوبه شماره 39131/ ت 50409 ک مورخ 11/4/93 وزرای عضو شورای عالی مناطق آزاد و ویژه
متن مقرره مورد شکایت: ماده 9 مصوبه که قسمت دوم آن مورد شکایت است: «فروش و انتقال قطعی زمین به اتباع خارجی ممنوع است. (در مواردی که انجام سرمایه گذاری خارجی منجر به تشکیل شرکت ایرانی گردد، تملک زمین به نام شرکت متناسب با طرح سرمایه گذاری به تشخیص سازمان مجاز است.)
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: سازمان بازرسی کل کشور طی درخواستی ابطال مصوبه فوق را خواستار شد و در تبیین درخواست خود موارد مغایرت با قانون را به شرح زیر بیان داشت:
الف) برابر تبصره 1 ماده 24 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی (مصوب 7/6/72 مجلس) ؛ فروش زمین و منابع ملی به اتباع خارجی در محدوده مناطق آزاد تجاری، صنعتی که در مالکیت دولت باشد، مطلقاً ممنوع است. این ممنوعیت فروش زمین به اتباع خارجی که به نحو مطلق میباشد، حاکی از آن است که ممنوعیت عام و کلی مزبور هم به صورت مستقیم (شخص حقیقی یا حقوقی خارجی) و هم به صورت غیر مستقیم (اتباع خارجی دارای سهام با سرمایه کلی یا جزیی در شرکت ایرانی) م. ب.. به عبارتی فروش زمین به اتباع خارجی در قالب شرکت ثبت شده ایرانی، ممنوع است.
ب) مخالفت ماده مورد اعتراض با نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه به شماره 767/94/7 مورخ 30/3/94 که بیان میدارد ؛ هرچند مطابق ماده یک قانون راجع به ثبت شرکت ها، هر شرکتی که در ایران تشکیل شود و مراکز اصلی شرکت در ایران باشد، شرکت ایرانی محسوب میگردد. اما اگر سرمایه شرکت متعلق به خارجیان باشد، اگر چه شرکت، ایرانی است ولی چون امتیاز تشکیل شرکت به خارجیان داده میشود، ب. ت. ب. اصل 81 قانون اساسی تشکیل چنین شرکتی به طور کلی ممنوع است. علاوه بر این که سایر قوانین نباید مغایر با قانون اساسی باشد. اساساً چون قانون اساسی بعد از قانون راجع به ثبت شرکت ها تصویب شده و وارد بر آن است، از این جهت، نیز اصل 81 قانون اساسی حاکم بر موضوع است. اضافه بر مطالب فوق، ماده 22 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی و معنوی را با رعایت اصل 81 قانون اساسی پذیرفته است. هم چنین ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی و بندهای (الف)، (ب)، (
ج)، دو تبصره های آن و مواد 3 و 4 و مواد بعدی آن، نحوه پذیرش سرمایه گذاری خارجی را توضیح داده که باید بر اساس قانون جدید عمل گردد.
ج) قانون گذار در ممنوعیت مطلق موضوع تبصره 1 ماده 24 قانون مناطق آزاد، اتباع خارجی که طبق ماده 1 ضوابط شرکت ها و مالکیت های صنعتی و معنوی در مناطق آزاد، با صد در صد سهام یا با سهام 50 % به بالا، بخشی از سهام ب. ت. ب. تعریف مقرر در بند 7 ماده 1 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44، اقدام به تشکیل شرکت نمایند، را مستثنی نکرده است. هم چنین قانون گذار، هیچ قید یا استثنایی مبنی بر امکان تملک زمین به نام شرکت ایرانی را که کل یا بخشی از سهام آن در تملک تبعه خارجی م. ب. را تصویب نکرده است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: نظر به این که نسخه دوم درخواست طبق نامه شماره 44843 مورخ 7/12/96 در تاریخ 17/12/96 به دفتر حقوقی دولت ابلاغ گردیده و ظرف مهلت قانونی (یکماه) پاسخی واصل نشده است، لذا وفق ماده 83 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، پرونده مهیای رسیدگی و اتخاذ تصمیم در هیات عمومی دیوان م. ب..
نظریه تهیه کننده گزارش: برای روشن شدن موضوع به نظر میرسد اشاره ای به چگونگی تابعیت شخص حقوقی، مفید باشد.
در خصوص تابعیت شخص حقوقی چند دیدگاه وجود دارد.
1- تابعیت شخص حقوقی، تابع اراده اعضای آن است.
2- تابعیت شخص حقوقی، تابعیت کشور محل تاسیس است.
3- تابعیت شخص حقوقی، با تابعیت اعضای آن بستگی دارد.
4- تابعیت شخص حقوقی، تابعی از اقامتگاه آن است.
به نظر میرسد قانون گذار داخلی معیاری دوگانه را پذیرفته است:
الف) ماده یک قانون ثبت شرکتها بیان میدارد که در شرکتی که در ایران تشکیل و مرکز اصلی آن در ایران باشد ایرانی است.
ب) در ماده 591 قانون تجارت بیان شد که اشخاص حقوقی تابعیت مملکتی را داشته که اقامتگاه آنها، در آن مملکت است. از جمع بین این دو ماده نتیجه میشود که شرکتی که در ایران تشکیل و مرکز و اقامتگاه آنها در ایران باشد، ایرانی محسوب میشود و فروش زمین به چنین شخصی مصداق فروش زمین به تبعه خارجی محسوب نمیشود. ضمن اینکه: ماده 8 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی بیان میدارد «سرمایه گذاری های خارجی مشمول این قانون از یک حقوق، حمایتها و تسهیلاتی که برای سرمایه گذاری های داخلی موجود است، به طور یکسان برخوردار میشوند.» عموم این ماده حتی دلالت امکان تملک به اراضی را با رعایت تشریفات قانونی به سرمایه گذار خارجی اعطاء نموده است. حتی اگر این نظر را نپذیریم، قانون مذکور دلالتی بر ممنوعیت خرید املاک توسط شرکتهای ایرانی دارای سرمایه گذار خارجی ندارد. بنابراین به نظر اینجانب مصوبه مورد شکایت مغایرتی با قوانین ذکر شده ندارد و نظر به عدم ابطال آن دارم. پیشنهاد میگردد نماینده طرف شکایت یا نماینده طرفین در جلسه هیات تخصصی دعوت شوند.تهیه کننده گزارش: سعید کریمی
رای هیات تخصصی
در خصوص گزارش سازمان بازرسی کل کشور خطاب به ریاست محترم دیوان عدالت اداری مبنی بر درخواست ابطال ماده 9 آییننامه اجرایی استفاده از زمین و منابع ملی در مناطق آزاد تجاری و صنعتی، موضوع در جلسه مورخ 11/6/97 هیات تخصصی اراضی و شهرسازی دیوان عدالت اداری مطرح شد. بیش از سه چهارم قضات عضو حاضر در جلسه با استدلال آتی نظر بر رد شکایت ابراز نمودند: «هر چند برای تبصره 1 ماده 24 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری و صنعتی جمهوری اسلامی ایران، فروش زمین به اتباع خارجی مطلقاً ممنوع است، اما چون بر اساس ماده (1) قانون راجع به ثبت شرکتها، هر شرکتی که در ایران تشکیل شود و مرکز اصلی آن در ایران باشد شرکت ایرانی محسوب میشود. بر اساس ماده 591 قانون تجارت، اشخاص حقوقی تابعیت مملکتی را دارند که اقامتگاه آن در آن مملکت است. لذا فروش زمین به شرکتهایی که دارای تابعیت ایرانی هستند، هرچند بخشی از سرمایه گذاری در شرکت مذکور از سوی سرمایه گذار خارجی باشد، مصداق فروش زمین به اتباع خارجی محسوب نمی شود.» بنابراین به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و مواد قانونی فوق الذکر حکم بر رد شکایت صادر میگردد. رای صادره ظرف بیست روز از تاریخ صدور، قابل اعتراض از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان است.
درزی رامندیرئیس هیات تخصصی اراضی، شهرسازی دیوان عدالت اداری
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 56
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
رای شماره 924 مورخ 1397/03/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 82 و 83 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000359742 مورخ 1403/02/17 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001496262 مورخ 1403/06/26 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001269484 مورخ 1403/05/30 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002190814 مورخ 1402/08/23 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001264917 مورخ 1403/05/30 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002034765 مورخ 1402/08/08 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000360687 مورخ 1403/02/17 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1266042 مورخ 1402/05/18 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002738991 مورخ 1402/10/20 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000246950 مورخ 1403/02/04 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000310121 مورخ 1403/02/10 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390001853235 مورخ 1402/07/19 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002412585 مورخ 1402/09/18 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002192254 مورخ 1402/08/23 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1513036 مورخ 1402/06/13 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002694958 مورخ 1402/10/17 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002411326 مورخ 1402/09/18 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001755114 مورخ 1403/07/24 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
مواد 91 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000358707 مورخ 1403/02/17 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000298766 مورخ 1403/02/09 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2137 مورخ 1400/07/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 80 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001590009 مورخ 1403/07/10 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1518637 مورخ 1402/06/14 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000725176 مورخ 1403/03/27 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002296563 مورخ 1402/09/06 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002413341 مورخ 1403/10/10 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003367866 مورخ 1402/12/23 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003150675 مورخ 1402/12/01 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1294087مورخ 1402/05/22 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001948804 مورخ 1403/08/15 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000175175 مورخ 1403/01/28 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000266941 مورخ 1403/02/08 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390001867027 مورخ 1402/07/22 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002743965 مورخ 1403/11/15 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002322046 مورخ 1402/09/06 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002191534 مورخ 1402/08/23 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000711159 مورخ 1403/03/26 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003082994 مورخ 1402/11/25 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1511809 مورخ 1402/06/13 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری
نظریات مشورتی 6
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/472 مورخ 1399/07/01
ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1375 مورخ 1399/09/19
ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/94/767 مورخ 1394/03/30
ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1404/27 مورخ 1404/06/03
ماده 8 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/94/767 مورخ 1394/03/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ثبت شرکت با سرمایه متعلق به خارجیان با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 22 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/14 مورخ 1399/03/17
ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 بیان می ک
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
هماستناد
توصیف مجرمانه فروش مال غیر به تبعه خارجی بدون رعایت مقررات حاکم بر آن و فروش مجدد به شخص دیگر
ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
مواد مرتبط 8
-
استناد
از این صفحه
ماده 2 — قانون تشویق و حمایت سرمایهگذاری خارجی
ماده 2 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1 — قانون راجع به ثبت شرکت ها مصوب 1310/03/02
ماده 1 قانون راجع به ثبت شرکت ها
-
اعمال
از این صفحه
ماده 591 — قانون تجارت
ماده 591 قانون تجارت
-
اعمال
از این صفحه
ماده 22 — قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/06/07
ماده 22 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1 — ضوابط محاسبه سهام شناورآزاد موضوع ماده (6) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی مصوب 1389/05/11
ماده 1 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44
-
اعمال
از این صفحه
ماده 8 — قانون تشویق و حمایت سرمایهگذاری خارجی
ماده 8 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی بیان می دارد «سرمایه گذاری
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 83 — قانون دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۸۵/۰۳/۰۹)
ماده 83 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 84 — قانون دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۸۵/۰۳/۰۹)
ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
بخشنامه سازمان امور مالیاتی در خصوص ابلاغ رای شماره 86 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع ابطال بند 2 مصوبه 30562/ت49128ه- مورخ 15 اردیبهشت 1392 هیات وزیران در مورد پروژه های مسکن
ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 و ضمن
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
