رای شماره 417 تا 419 مورخ 1382/10/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
خ. م.:
در تاریخ 21 دی 1382، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به بررسی پروندههای 75/181، 76/67 و 77/54 پرداخت که موضوع آن ابطال بخشنامههای شماره 22/15 مورخ 8/1/74، 7535/15 مورخ 23/12/75 و 6921/15 مورخ 18/12/76 وزیر دادگستری بود. شاکی ادعا کرد که این بخشنامهها به موجب دستور ریاست قوه قضاییه و بر اساس فتوای مقام معظم رهبری، قیمت سوقیه اعیان احشام را تعیین کرده و به نوعی با مواد 12، 15 و 294 قانون مجازات اسلامی و فتاوی مراجع تقلید مغایرت دارد و موجب تغییر مجازات میشود. در پاسخ، اداره حقوقی قوه قضاییه اعلام کرد که این بخشنامهها بر اساس فتوای رهبری صادر شده و هیچ مغایرتی با قوانین ندارند. همچنین دبیر شورای نگهبان نیز خلاف شرع بودن این بخشنامهها را رد کرده است. در نهایت، هیات عمومی دیوان عدالت اداری با اکثریت آراء، این بخشنامههای مورد اعتراض را خلاف شرع ندانسته و اعلام کرد که این بخشنامهها احکام و قواعد آمره لازمالاجرا نیستند و دیه بهطور شرعی و قانونی مشخص شده است، بنابراین نیازی به رسیدگی و اتخاذ تصمیم در این خصوص وجود ندارد.
تاریخ: 1382/10/21
شماره دادنامه: 417، 418، 419
کلاسه پرونده: 75/181، 76/67، 77/54
شاکی: خانم …
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامههای شماره 22/15 مورخ 8/1/74 و 7535/15 مورخ 23/12/75 و 6921/15 مورخ 18/12/76 وزیر دادگستری
مقدمه: شاکی به شرح دادخواستهای تقدیمی اعلام داشته است، وزیر دادگستری به موجب بخشنامه شماره 22/15 مورخ 8/1/74 در اجرای دستور شماره 2/23263/1 مورخ 27/11/73 ریاست قوه قضاییه در خصوص تعیین قیمت سوقیه اعیان احشام موضوع احکام دیات و ماده 297 قانون مجازات اسلامی و ب. ت. ب. فتوی مقام معظم رهبری ارزش دعایات احشام را برای یک سال تعیین نموده است. بخشنامه وزیر دادگستری که در سنوات بعدی نیز صادر شده است از مقوله تهیه و تصویب مقررات دولتی به منظور شرح و تبیین هدف قانونگذار محسوب نیست و ایجاد قاعده آمره م. ب. و ناسخ بعض مواد قانونی خصوصاً ماده 297 قانون مجازات اسلامی است. بنا به صراحت مواد 12 و 15 و 294 دیه مجازات مالی محسوب است لذا در غیر تعذر عین، تبدیل دیه از عین به قیمت به نوعی تغییر مجازات به نظر میرسد. همچنین بخشنامه شماره 22/15 مورخ 8/1/74 مخالف با مقررات شرعی و فتاوی اجله مراجع تقلیدی و فقهای عطام م. ب.. بنابه مراتب درخواست ابطال بخشنامههای مورد شکایت را دارد.
اداره حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 3243/7 مورخ 14/5/76 اعلام داشتهاند، صرفنظر از اینکه بخشنامه مورد تقاضای ابطال با انقضاء سال مذکور لازمالعمل نمیباشد اصولاً اعتراض شاکی به قیمت گذاری اعیان ثلاثه دیه موجه نیست. صدور بخشنامه یا دستورالعمل مورد شکایت بر اساس فتوای مقام معظم رهبری و دستور ریاست قوه قضاییه است. تعیین قیمتهای مغایر هیچ یک از فتاوی و یا ماده 297 قانون مجازات اسلامی نیست. دبیر محترم شورای نگهبان در خصوص ادعای خلاف شرع بودن بخشنامه شماره 22/15 مورخ 8/1/74 وزیر دادگستری طی نامه شماره 1189/21/76 مورخ 19/5/76 اعلام داشتهاند، چون مفاد بخشنامه مذکور الزام طرفین به پرداخت و دریافت قیمت نیست فلذا بخشنامه مذکور خلاف شرع تشخیص داده نشد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلاموالمسلمین درینجفآبادی و با حضور روسای شعب بدوی و روسا ومستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
علاوه براین که بخشنامههای مورد اعتراض متضمن اظهارنظر کارشناسی راجع به ارزش اعیان احشام به منظور تامین و پرداخت دیه اشخاص در اجرای احکام قطعی مراجع قضایی ذیصلاح بر اساس مقررات جزای اسلامی به موجب نظریه شماره 1189/21/76 مورخ 19/5/76 فقهای محترم شورای نگهبان خلاف شرع شناخته نشده است. اساساً بخشنامههای مزبور فینفسه متضمن احکام و قواعد آمره لازم الاجرایی نیست. و دیه درع عنوان شرعاً و قانوناً مشخص و تعیین شده است. بنابراین موردی برای رسیدگی و اتخاذ تصمیم در خصوص اعتراض نسبت به بخشنامههای مزبور وجود ندارد.
دری نجف آبادی- رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موارد مرتبط 39
آرای مرتبط 8
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 653 مورخ 1380/07/03 هیات عمومی دیوان عالی کشور | نقش و اختیارات دادیار در تجدیدنظرخواهی از آراء دادگاههای نظامی تحت نظر دادستان
ماده 297 قانون مجازات اسلامی حکم به پرداخت دیه کامل یک مرد مسلمان از طرف ن
-
رأی
هماستناد
شیوه نگارش دادنامه
ماده 297 قانون مجازات اسلامی ضمن صدور حکم بر منع تعقیب متهم گروهبان یکم ه
-
رأی
هماستناد
ایراد ضرب و جرح عمدی؛ تأیید دیه و نقض جزای نقدی در دادگاه تجدیدنظر به دلیل وقوع در محیط خانوادگی
مواد 297 ، 302 ، 367 ، 382 ، 480 ، 481 ، 484 قانون مجازات اسلامی متهم ردیف اول را از حیث جنبه خصوصی جرم بابت ک
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 297، 302، 367، 382، 480، 481، 484 قانون مجازات اسلامی متهم ردیف اول را از حیث جنبه خصوصی جرم بابت ک
-
رأی
هماستناد
قتل غیر عمد ناشی از عدم رعایت نظامات دولتی
مواد 297 و 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 160 مورخ 1383/04/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 297 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول
به استناد مواد 294 و 295 و تبصره 2 این ماده و ماده 297 قانون مجازات اسلامی به لحاظ این که متهم به ادعای مستحق بودن خود ب
-
رأی
هماستناد
افراد مجاز به تجدیدنظرخواهی
به استناد تبصره 3 ماده 295 و بند «ب»; ماده 302 و مواد 297 و 616 قانون مجازات اسلامی و رعایت ماده 46
نظریات مشورتی 14
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/778 مورخ 1398/07/21
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در مقام بیان دیه مرد مسلمان
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/370 مورخ 1398/05/19
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 نیز تکرار شده است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/706 — 1399/06/01
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در مقام بیان دیه مرد مسلمان
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/778 — 1398/07/21
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در مقام بیان دیه مرد مسلمان
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4849 مورخ 1378/07/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: دیه قتل مرد مسلمان یکی از امور ششگ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2622 مورخ 1382/07/29 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: قیمت هر یک از امور ششگانه در صورت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2401 مورخ 1384/04/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی که مقرر داشته «قیمت هریک از امور ششگانه در صو
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5006 مورخ 1378/08/16 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: دیه قتل مرد مسلمان یکی از امور ششگ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/778 مورخ 1398/07/21 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص محاسبه مهرالسنه بر اساس ماده 162 قانون مدنی و مهریههای مبتنی بر طلا و نقره با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در مقام بیان دیه مرد مسلمان
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6938 مورخ 1385/09/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص عطف بماسبق شدن احکام مربوط به دیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/370 مورخ 1398/05/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص نحوه احتساب مهرالسنه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در مقام بیان دیه مرد مسلمان
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6326 مورخ 1386/09/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص رجوع به قیمت دیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8668 مورخ 1386/12/27 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص محکومیت دستگاه دولتی به پرداخت مبلغ معینی به عنوان دیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی در صورت تراضی طرفین به پرداخت قیمت به جای عین
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2503 مورخ 1387/04/29 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: دیه قتل مرد مسلمان یکی از امور ششگ
مواد مرتبط 1
-
اعمال
از این صفحه
ماده 297 — قانون مجازات اسلامی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی و با توجه به فتوی مقام معظم رهبری ارزش دعایات
مقرراتِ مرتبط 7
-
بخشنامه
هماستناد
تعیین نرخ دیه کامل مرد مسلمان در ماه های غیر حرام و حرام از تاریخ 1390/08/01
ماده 297 قانون مجازات اسلامی
-
بخشنامه
هماستناد
تعیین ارزش ریالی احشام موضوع احکام دیات برای نیمه اول سال 1374
ماده 297 قانون مجازات اسلامی و با توجه به فتوای مقام معظم رهبری حضرت آیه ا
-
بخشنامه
هماستناد
تعیین قیمت سوقیه اعیان احشام احکام موضوع دیات برای نیمه دوم سال 1374
ماده 297 قانون مجازات اسلامی با توجه به نظر هیات کارشناسی از افراد خبره
-
بخشنامه
هماستناد
تعیین قیمت احشام سه گانه تعیین شده برای اجرای دیات در سال 1384
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 با اصلاحات بعدی و اختیار جانی در ان
-
بخشنامه
هماستناد
ارزش دیه در سال 1384
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 با اصلاحات بعدی و اختیار جانی در ان
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین نرخ دیه کامل مرد مسلمان در ماه های غیر حرام و حرام از تاریخ 1390/8/1 با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی
-
تصویبنامه
هماستناد
تعیین قیمت احشام سه گانه تعیین شده برای اجرای دیات در سال 1384 با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 با اصلاحات بعدی و اختیار جانی در ان
دکترین 6
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم
ماده 297 قانون مجازات اسلامی منسوخ که اقلام دیه را شش نوع معرفی کرده مبادر
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم — اما دادخواهی خ
ماده 297 قانون مجازات اسلامی منسوخ که اقلام دیه را شش نوع معرفی کرده مبادر
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم — اما دادخواهی خ
ماده 297 قانون مجازات اسلامی منسوخ که اقلام دیه را شش نوع معرفی کرده مبادر
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم — ایراد شرکت بیمه بر ذینفع نبودن
مواد 297 و 302 و 304 قانون مجازات اسلامی منسوخ
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم — علی ایحال دادگاه ب
مواد 297 و 302 و 304 قانون مجازات اسلامی منسوخ
-
مقاله
هماستناد
ملاحظات بیمه ای در هنگام صدور حکم — علی ایحال دادگاه ب
مواد 297 و 302 و 304 قانون مجازات اسلامی منسوخ
نکتههای مرتبط 3
-
هماستناد
توجه قضات نسبت به نکاتی در خصوص دیه
ماده 297 قانون مجازات اسلامی و مویدا به قول مشهور فقیهان امامیه
-
هماستناد
اصلاحیه نرخ دیه سال 1389
ماده 297 قانون مجازات اسلامی در بندهای 1
-
هماستناد
ارزش دیه در سال 1386 با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 297 قانون مجازات اسلامی به شرح زیر پیشنهاد شده و برای اجرا رد سال 138
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
