رای شماره 465 مورخ 1384/09/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
خ. م.:
در پرونده شماره 304/81، موضوع شکایت از ابطال آییننامه اجرایی ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی مطرح شده است. شاکی ادعا میکند که ماده 54 این قانون، حق شکایت برای اشخاص حقیقی و حقوقی در مورد خسارات ناشی از تخلفات را محفوظ داشته، اما هیچ تصریحی در خصوص تنظیم آییننامه اجرایی ندارد. شاکی همچنین بر این باور است که آییننامه مذکور، صلاحیتهای قوه مجریه را فراتر از حدود تعیینشده توسط قانونگذار گسترش داده و با اصول 156 و 159 قانون اساسی و ماده 10 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مغایرت دارد. در پاسخ، معاون اداری و مالی وزارت بازرگانی و رئیس سازمان تعزیرات حکومتی به استناد اصل 127 قانون اساسی و تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی، تاکید کردند که تنظیم آییننامه اجرایی برای تحقق اهداف قانونی ضروری است و هیچ مغایرتی با قانون ندارد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از بررسی، با اکثریت آراء، به این نتیجه رسید که آییننامه مورد اعتراض با قوانین و اصول مذکور مغایرت ندارد و بنابراین، ابطال آن را رد کرد.
بسمه تعالی
کلاسه پرونده: 304/81
شاکی: آقای …: ابطال آییننامه اجرایی ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی
تاریخ رای: یکشنبه 20 آذر 1384
شماره دادنامه: 465
مقدمه:شاکی ب. ش. د. تقدیمی اعلام داشتهاست، در ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1367/12/23 مجمع تشخیص مصلحت نظام مقرر داشته «در کلیه مواردی که به علت وقوع تخلفات مشمول تعزیرات حکومتی، خسارتی متوجه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی شده باشد حق شکایت برای آنها محفوظ خواهد بود.» ماده مزبور هیچ تصریحی که متضمن اختیار تنظیم و تصویب آییننامه اجرایی برای ماده فوق باشد ندارد. لیکن نمایندگان ویژه رئیس جمهور در ستاد پشتیبانی برنامه تنظیم بازار مبادرت به تنظیم و تصویب آییننامه اجرایی برای ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی نموده است. استناد نمایندگان ویژه رئیس جمهور به تصویب نامه شماره 40214/ت287 مورخ 1373/07/23 هیات وزیران در خصوص وضع آییننامه، نامربوط و این اقدام خارج از اختیار تعیین شده در تصویب نامه فوق م. ب.. به علاوه آییننامه تصویبی در موارد زیر خلاف قانون و تجاوز قوه مجریه از حدود صلاحیتهای قانونی این قوه م. ب..ماده 54 قانون مذکور رسیدگی به ادعای خسارت را که ماهیتاً یک امر مدنی است بر عهده سازمان تعزیرات حکومتی قرار داده است و ب. ت. ب. اختیار عام محاکم قضایی اصل عدم اختیار برای سازمان تعزیرات حکومتی جاری حال آنکه ماده یک آییننامه موضوع شکایت رسیدگی به شکایاتی که موضوع آن خسارت م. ب. را در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی قرار داده و به علاوه طی تبصره یک امر تکمیل پرونده را برعهده سازمان بازرسی و نظارت محول نموده و در ماده 2 و تبصره آن نیز تشریفات رسیدگی را معین نموده است. لذا ب. ت. ب. اصول 156 و 159 قانون اساسی و ماده 10 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379 مواد یک و 2 آییننامه فوق ناقض صلاحیتهای ذاتی محاکم دادگستری و خلاف قوانین فوق م. ب.. ب. ت. ب. مواد 2، 3، 5، 6، 7، 8 و 9 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1367 چنانچه کالایی توسط مراجع رسمی قیمتگذاری نشده یا شبکه و ضوابطی برای توزیع آن مقرر نگردیده یا مشمول طرح برنامه تنظیم بازار نبوده یا تحت ضوابط قیمت گذاری نباشند از شمول قانون تعزیرات حکومتی خارج خواهد بود. در حالی که در ماده یک آییننامه فوق قوه مجریه مبادرت به قانونگذاری نموده و تخلفات موضوع مواد 2، 3، 6، 7، 8، 9، 10، 11 و 15 قانون تعزیرات حکومتی را به کلیه کالاها و خدمات تسری داده و صلاحیتی فراتر از آنچه مجمع تشخیص مصلحت برای شعب تعزیرات حکومتی در نظر گرفته برای این شعب تعیین نموده است که این اقدام نیز خلاف اصل 71 قانون اساسی است. بنا به مراتب تقاضای ابطال کل آییننامه فوق را دارم.معاون دفتر امور حقوقی دولت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 1577 مورخ 1382/02/16 مبادرت به ارسال تصویر نظرات شماره 4739/100 مورخ 1381/11/10 سازمان تعزیرات حکومتی و شماره 27181/25/02 مورخ 1381/11/12 وزارت بازرگانی نموده است.
الف- معاون اداری،مالی و امور مجلس وزارت بازرگانی در نامه تقدیمی اعلام داشتهاند، به موجب اصل 127 قانون اساسی تصمیمات نماینده یا نمایندگان رئیس جمهور به منزله تصمیم رئیس جمهور و هیات وزیران تلقی میگردد و از آنجا که تصمیم رئیس جمهوری در شرایط زمانی خاص و به منظور انطباق ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی با واقعیت موجود در جامعه صورت گرفته است و این امر به معنای مغایرت یا تغییر قانون نیست با استفاده از روح قانون و بدیهات عقلی هیچ ماده قانونی نمیتواند مجمل مبهم و بدون راهکار اجرایی به حال خود رها شود و نیاز به توضیح و راهکار اجرایی برای ماده مذکور محسوس است.
ب- رئیس سازمان تعزیرات حکومتی نیز در نامه شماره 4739/100 مورخ 1381/11/07 اعلام داشتهاند:هرچند که ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی هیچ تصریحی که متضمن اختیار تنظیم و تصویب آییننامه اجرایی برای ماده مذکور باشد نیست لکن این عدم تصریح به منزله نداشتن اختیار تنظیم و تصویب آییننامه اجرایی نمیباشد، زیرا به موجب تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1373/07/19 مجمع تشخیص مصلحت نظام، نحوه رسیدگی و ضوابط اجرایی ماده واحده مذکور مبنی بر اجرای مقررات و ضوابط مربوط به آن به دولت تحویل گردیده است. که در صدر ماده یک آییننامه اجرایی موضوع ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی نیز به این امر تصریح گردیده است به علاوه در فرض اینکه این وظیفه برای هیات وزیران در قانون تصریح نمیشد نیز هیات وزیران مستنداً به قسمت اخیر اصل 138 قانون اساسی برای تامین اجرای قوانین مجاز به تهیه و تنظیم آییننامه اجرایی مورد نیاز بود. تصویب 40214/ت287 مورخ 1373/07/23 هیات وزیران نیز متضمن تفویض اختیار وضع آییننامه اجرایی به نمایندگان ویژه رئیس جمهوری م. ب.. مجمع تشخیص مصلحت نظام با علم و اطلاع از وجود مقررات عمومی کافی در باب جبران خسارت و در مقام بیان مبادرت به انشاء و تصویب مقررات ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی نموده و در صدد ایجاد صلاحیت برای مرجع مجری قانون تعزیرات حکومتی در رسیدگی به خسارات ناشی از تخلفات موضوع آن قانون م. ب. و این امر ایجاد صلاحیت مضاعف نیست بلکه قانونگذار مستفاد از مقررات آیین دادرسی کیفری، قاعده صلاحیت مرجع کیفری در رسیدگی به خسارات ناشی از جرم را مجری دانسته و به آن تصریح نموده است.هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از استماع توضیحات نماینده دفتر امور حقوقی دولت و نماینده سازمان تعزیرات حکومتی و بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
قانونگذار در مقام اعمال نظارت و کنترل دولت بر فعالیتهای اقتصادی و لزوم اجرای مقررات قیمت گذاری و ضوابط توزیع مبادرت به وضع قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1367 نموده و به منظور اجتناب از اطاله دادرسی در مراجع قضایی و تسریع در تحقق اهداف مقنن، رسیدگی به تخلفات مقرر در قانون مذکور و تعیین مجازات متخلفین و همچنین الزام عاملان خسارات وارده به شرکتها و موسسات مندرج در ماده 19 آن قانون را به شرح ماده 53 در صلاحیت مراجع صدور احکام تعزیرات حکومتی قرار داده و در تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح تعزیرات حکومتی مصوب 1373 تصریح کرده است که «سازمان، تشکیلات و عوامل نظارت و بازرسی، رسیدگی، صدور حکم واجرای آن، تجدیدنظر و رسیدگی به شکایات و شرح وظایف آنها، نحوه رسیدگی و ضوابط اجرایی مالی و استخدامی به موجب آییننامهای خواهد بود که به تصویب هیات دولت میرسد…».نظر به مراتب فوقالذکر سیاق عبارات ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی در باب حقانیت اشخاص حقیقی و حقوقی به طرح شکایت به واسطه خسارات ناشی از تخلفات موضوع قانون مزبور، ظهور در قابلیت رسیدگی به شکایت اشخاص به تبع رسیدگی به تخلفات مربوط در مراجع ذیصلاح سازمان تعزیرات حکومتی دارد و آییننامه مورد اعتراض از حیث تصویب آن توسط هیات وزیران و همچنین شقوق یک و 2 آییننامه مزبور ب. ت. ب. مقررات فوقالذکر و اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قوه مجریه در وضع مقررات دولتی نمیباشد.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 44
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای ابطال اجرائیه ثبت اسناد به استناد مبایعه نامه عادی
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض قرار مذکور با توجه به ماده 28 قانو
-
رأی
هماستناد
مرجع رسیدگی به دعوای مطالبه بهای زمین از نهاد دولتی
مواد 10 و 28 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
نقض دادنامه بدوی و رد دعوی مطالبه خسارت به دلیل عدم تخلیه ملک به علت وجود تصرف شخص ثالث و سند رسمی انتقال ملک
مواد 10 و 219 و 230 قانون مدنی و همچنین مواد 198 و 515 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تفسیر عرفی از شرط فاسخ
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
درخواست تسلیم ملک به استناد قرارداد عادی فروش سرقفلی
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
مطالبه وجه التزام تاخیر توسط موسسات مالی و اعتباری
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
اعتبار توافق راجع به محکمه صالح در قراردادهای بین المللی
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
لازمه انتقال اعیانی با عرصه موقوفه
مواد 10 ، 219 ، 221 ، 223 و 1257 قانون مدنی و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت خواندگان ب
-
رأی
هماستناد
اثر اقاله بر شروط قرارداد
مواد 10، 219، 220 و 1257 قانون مدنی و همچنین مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای الزام به تنظیم سند رسمی ملک در رهن
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
مرجع رسیدگی به دعوی رفع مزاحمت ناشی از گشودن درب به ملک مجاور
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
1- محدوده قائم مقامی خریدار ملک 2- اثر انتقال موضوع قرارداد مشارکت در ساخت
مواد 10، 190، 219، 223 و 231 قانون مدنی و همچنین مواد 519 و 198 آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
انتساب فعل زیان بار بر مطالبه خسارت تاخیر تادیه شرط مطالبه وجه التزاممصداق عدم استحقاق وجه التزام
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
تأثیر اعطای وکالت به متعهدله بر تکلیف متعهد
مواد 10 قانون مدنی و 358 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه موص
-
رأی
هماستناد
خسارات دادرسی در فرض اعمال حاکمیت
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
ماهیت قانون تملک آپارتمانها و حدود اعتبار تصمیمات مجمع عمومی ساختمان
قانون آیین دادرسی مدنی و تبصره 3 ماده 10
-
رأی
هماستناد
مطالبه همزمان وجه التزام و خسارت قراردادیتعیین وجه التزام مستحق للغیردرآمدن مبیع
قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین مواد 10
-
رأی
هماستناد
دعوای اثبات مالکیت آپارتمان
مواد 10 ، 219 ، 220 ، 362 و 1257 از قانون مدنی و نیز مواد 515 و 519 از قانون آیین دادرسی مدنی حکم به
-
رأی
هماستناد
مصادیق فورس ماژور
مواد 10 و 219 و 220 قانون مدنی و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت آقایان د
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای طرح دعوای فسخ
قانون آیین دادرسی مدنی مواد 10
-
رأی
هماستناد
رد دعوی مطالبه مابهالتفاوت حقوق کارگران و مالیات تکلیفی توسط دادگاه بدوی و تایید در تجدیدنظر
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
مرجع رسیدگی به دعوی ابطال عملیات اجرایی
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به تغییر نام و جنسیت مندرج در شناسنامه
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط استحقاق وجه التزام در عقود معاوضی
مواد 10 قانون مدنی و 198 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عم
-
رأی
هماستناد
تقاضای اعلام بطلان قرارداد از مرجع قضایی
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
طرح دعوی تقابل درمرحله واخواهی
مواد 10 و 219 و 220 قانون مدنی 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به الزام خواندگان
-
رأی
هماستناد
نقش مدت تصرف در دعوای تصرف عدوانی
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
الزام به تنظیم سند رسمی ملک مرهونه
قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 10
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در رسیدگی به شکایت ادارات دولتی از آرای هیأت های مستقر در وزارت کار
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه تخلف مجری قرارداد مشارکت و تنظیم سندرسمی به نام خریدار
مواد 10 و 183 و 190 و 220 و 238 قانون مدنی و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت خوان
-
رأی
هماستناد
مطالبه وجه چک تضمینیاثر اعطای وکالتنامه رسمی برای انتقال سند در مطالبه خسارت قراردادی
مواد 10، 219، 221، 226 و 1257 قانون مدنی و همچنین مواد 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر متمم بر مفاد قرارداد اصلی
مواد 10، 219، 220، 221 و 362 قانون مدنی و همچنین مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
امارات احراز رابطه استیجاری
مواد 10 قانون مدنی و 198 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای تخلف از شرط فعل
مواد 10، 194، 197 و 219 قانون مدنی و همچنین مواد 348 و 358 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خروج وکیل از حدود اختیارات وکالتتجدیدنظرخواهی به طرفیت خوانده بدوی
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به دعوی علیه دانشگاه آزاد
مواد 10 و 28 قانون آیین دادرسی مدنی و پس از بررسی محتوای پرونده و مطالبات خواه
-
رأی
هماستناد
تاثیر عدم تعیین شاخص بانک مرکزی بر خسارت تاخیر تادیه
مواد 10 و 727 و 725 قانون مدنی 522 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی خوانده به پرداخت مبلغ
-
رأی
هماستناد
توافق بانک ها با مشتریان در خصوص خسارت تأخیر تأدیه
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 10
-
رأی
هماستناد
اقرار ضمنی به صحت قرارداد
مواد 10، 219 و 220 قانون مدنی و همچنین مواد 198 و 565 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط الزام به تحویل مبیع غیرمنقول
مواد 10، 219، 220 و 362 قانون مدنی و همچنین مواد 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1069 مورخ 1396/05/09
ماده 10 قانون آیین دادرسی مدنی اصل بر صلاحیت محاکم دادگستری است
مواد مرتبط 3
-
اعمال
از این صفحه
ماده 54 — قانون تعزیرات حکومتی
ماده 54 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 1367/12/23 مجمع تشخیص مصلحت نظام مقرر د
-
اعمال
از این صفحه
ماده 10 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 10 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379 مواد یک و 2 آیین نامه فو
-
اعمال
از این صفحه
ماده 2 — قانون تعزیرات حکومتی
مواد 2، 3، 6، 7، 8، 9، 10، 11 و 15 قانون تعزیرات حکومتی را به کلیه کالاها و خدمات تسری داده و صلاحیت
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
