رأی
رأی شماره 76 الی 79 مورخ 1370/07/02 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص عدم مغایرت دستورالعمل های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مبنی بر نحوه بکارگیری فارغ التحصیلان دوره کارش
موضوع :
1 ـ ابطال بند يك و هفت دستورالعمل نحوه بكارگيري فارغالتحصيلان دكتري علوم آزمايشگاهي به شماره 25962/ 10 مورخ 15/11/69
2 ـ صدور حكم لغو و ابطال مصوبه صادره از شاخه علوم آزمايشگاهي ستاد انقلاب فرهنگي مصوبه دي ماه 61 و اظهارنظر خارج از صلاحيت مرجع مذكور درخصوص منسوخ اعلام نمودن رشته تخصصي آزمايشگاه تشخيص طبي و صدور حكم لغو و ابطال دستورالعمل نحوه بكارگيري فارغالتحصيلان دوره كارشناسي ارشد
يا دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي
تاريخ: 2/7/70 ـ شماره دادنامهها: 79 , 78 , 77 , 76
كلاسه پروندهها: 69/126 ـ 70/28 ـ 69/142 ـ 69/151
شاكي :
1ـ آقايان : سعيد شبستري خياباني, بهمن رشيديان, عليرضا فلاح, علياكبر جمشيدي به نمايندگي از طرف فارغالتحصيلان و دانشجويان رشته دكتري علوم آزمايشگاهي
2ـ آقايان: سيدكمال فرزام, سعيد مؤيدنيا و بهرام گودرزي, به نمايندگي از طرف پزشكان رزيدنت پاتولوژي
طرف شكايت :
1ـ معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي 2ـشاخه علوم آزمايشگاهي ستاد انقلاب فرهنگي, معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي
مقدمه و گردش كار :
1ـ الف ـ شوراي نمايندگان دانشجويان دكتراي علوم آزمايشگاهي بشرح دادخواست مورخ 9/10/69 اعلام داشتهاند بخشنامه مورخه 20/8/69 معاونت آموزشي بهداشت, درمان و آموزش پزشكي در مورد آييننامه اجرايي امتحان جامع براي دانشجويان دكتراي علوم آزمايشگاهي با ضوابط شرع و قانون مخالف بوده و لذا بطلان و ملغيالاثر بودن آن م. ا.. بموجب اساسنامه شوراي عالي انقلاب فرهنگي جمهوري اسلامي ايران, اساساً شوراي عالي برنامهريزي منتسب به ستاد مذكور و مشخصات كلي برنامهها و سرفصل آموزش دروس دوره كارشناسي ارشد (دكتراي حرفهاي) علوم آزمايشگاهي به مسؤوليت (كميته تخصصي علوم آزمايشگاهي گروه پزشكي) اعم از بيان مقدمه و تعريف و هدف و تعيين طول دورهها و شكل نظام و واحدهاي درسي و صورت زير دروس علوم پايه و اصلي دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي را يكصد و چهلمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخ 16/11/67 براي فارغالتحصيلان مذكور به تفصيل و از هر جهت جامع و كامل كه جناب آقاي دكتر فاضل وزير محترم بهداشت «بعنوان سرپرست گروه پزشكي» يكي از مسجلين آن بوده و رونوشت اين مصوبه به معاونت آموزش وزارت بهداشت, جهت اجرا ابلاغ شده است, طرحريزي و تا تاريخ ابلاغ دستورالعمل مورخ 20/8/ 69مابهالاعتراض دقيقاً بدون هيچگونه اشكال و ايرادي در دانشگاههاي علوم پزشكي ايران عمل و اجرا ميشده است بنابراين بخشنامه 20/8/69 كه صرفاً تضييع حقوق آشكار فارغالتحصيلان اين رشته و با ابداع و اختراع مواردي كه با هيچيك از ضوابط فوقالذكر مطابقت ندارد تدوين شده از اين جهت مخدوش و قابل بطلان است.
مصوبات 16/11/67 شوراي عالي برنامهريزي ستاد انقلاب فرهنگي در حالي كه از هر نظر جامع و كامل است در بحث راجع به طول دوره و شكل نظام پس از روشن كردن تقسيم دروس نظري و عملي و كارورزي خارج از دانشكده و كيفيت پايان دروس نظري و عملي و كارورزي و نحوه انتخاب واحد سمينار دقيقاً در قسمت اخير اين مبحث بيان داشته است «كليه فارغالتحصيلان اين دوره پس از پايان دوره كارورزي در يك امتحان جامع شركت ميكنند كه در صورت پذيرفته شدن به دريافت مدرك دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي نائل ميگردند ...» بنابراين مشروط كردن اجباري فارغالتحصيل شدن كليه دانشجويان دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي به قبول در امتحانات جامع و نهايي باعنايت به تعبير و تفسير و استنتاج غلطي كه در بخشنامه فوقالذكر شده است عملا برخلاف ضوابط و بالمال محكوم به بطلان است براساس تبصره 2 ضوابط مربوط به برگزاري امتحانات جامع و نهايي بخشنامه 20/8/69 چنين آمده است «دانشجوياني كه براي بار دوم از عهده امتحانات برنيايند, به يكي از رشتههاي كارشناسي ارشدي دوره علوم پايه پزشكي تغيير رشته و تطبيق واحد داده خواهد شد.» اعطاي مدرك كارشناسي ارشد «فوقليسانس تك رشتهاي» بشرط عدم موفقيت در امتحانات جامع و نهايي پس از گذراندن حداقل 270 واحد درسي «علاوه بر تطبيق واحدي كه در تبصره آمده و در جاي خود حدوداً 20 واحد بوده و با منظور كردن حداقل 6 ماه تمديد دورهاي كه مبهم اعلام شده و احتمال دارد حداكثري نيز براي چند ماه و يا چند سال وجود داشته باشد با احتساب اين واحدها تصديق خواهند فرمود تعداد واحدهاي گذرانده شده توسط دانشجوي فارغالتحصيل از مرز 300 واحد نيز خواهد گذشت خلاف شرع و قانون بوده و محكوم به بطلان است.
مطابق تعريف و هدف بيان شده در شوراي عالي برنامهريزي منتسب به ستاد انقلاب فرهنگي» دوره دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي يكي از دورههاي آموزش عالي است كه پس از دوره كارداني آغاز ميشود و هدف آن تربيت افراد لايق و متعهد بمنظور قبول مسؤوليت اداره آزمايشگاههاي تشخيص طبي و ديگر اهداف ذكر شده در مصوبه مذكور است. دانشجويان اين دوره از ميان فارغالتحصيلان دوره كارداني كه حداقل دو سال كار آزمايشگاهي كرده و تجربه كافي كسب نموده باشند و در امتحان ورودي موفق شوند انتخاب ميگردند دروس اين دوره متشكل از دروس عمومي پايه و اصلي و اختصاصي و كارورزي و تحقيق و تتبع ميباشد.
ب. ت. ب. مراتب ابطال بخشنامه 20/8/69 صادره از معاونت آموزشي وزارت بهداشت م. ا..
ب ـ فارغالتحصيلان و نمايندگان دانشجويان دكتري علوم آزمايشگاهي طي دادخواست مورخ 10/2/70 چنين اعلام داشتهاند: به دنبال كارشكنيها و ايذاء دانشجويان دكتري علوم آزمايشگاهي از طرف وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي و صدور دستورالعمل نحوه بكارگيري فارغالتحصيلان دكتري علوم آزمايشگاهي بشماره 25962/10ـ15/11/69 كه خود ناقض دستورالعمل 18681/10ـ20/8/69 ميباشد اعتراض و شكايت خود را بر عليه بند 7 دستورالعمل فوق اعلام داشته و تقاضاي رسيدگي و صدور حكم داريم.
بنابر اساسنامه دوره دكتري علوم آزمايشگاهي در صورتي كه هدف از تأسيس اين رشته تحقيق و بررسي و برنامهريزي در زمينه مسايل آزمايشگاهي تجهيز و سرپرستي آزمايشگاههاي تشخيص طبي, جبران كمبودهاي برنامهريزي در جهت حل مشكلات و معضلات آزمايشگاهي تشخيص طبي كشور تحقيق و تدريس در دانشكدههاي گروه پزشكي و... (صفحه 6اساسنامه دكتري علوم آزمايشگاهي مصوب 16/11/67 شوراي عالي برنامهريزي) بوده است. معاونت وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي دقيقاً برخلاف اهداف فوق عمل كرده و طبق دستورالعمل 25962/10ـ15/11/69 اعلام نموده كه فارغالتحصيلان دكتري علوم آزمايشگاهي پس از گذراندن تعهدات قانوني تنها در شهرهايي كه فاقد دانشكده پزشكي باشند مجاز هستند آزمايشگاه داير نمايند.
اين دستورالعمل نه تنها ناقض مصوبه ستاد محترم انقلاب فرهنگي است بلكه بصورت استثناء ظالمانه فقط در مورد فارغالتحصيلان دكتري علوم آزمايشگاهي است در حالي كه چنين قيد و بندي در مورد فارغالتحصيلان پزشكي, داروسازي, دامپزشكي و دندانپزشكي وجود ندارد. دستورالعمل مذكور عملا فارغالتحصيلان دكتري علوم آزمايشگاهي را از ارائه خدمت محروم ساخته است. از طرف ديگر محدود كردن فارغالتحصيلان فوق به داير كردن آزمايشگاه در شهرهاي فاقد دانشكده پزشكي بعد از انجام تعهدات قانوني برخلاف اصل آزادي انتخاب محل سكونت و خدمت بوده و با اصول اوليه اسلام و قانون اساسي تناقض دارد, لذا درخواست بطلان بند 7 آن و رفع محدوديت را داريم.
ج ـ نماينده فارغالتحصيلان و دانشجويان رشته دكتري علوم آزمايشگاهي طي نامه مورخ 5/5/70 اعلام داشتهاند ب. ت. ب. حل مشكل امتحان جامع و نهايي موضوع دادخواست مورخ 9/10/69 خواهشمند است دادخواست مذكور كان لم يكن تلقي شود. هيأت عمومي ديوان ب. ت. ب. اعلام شاكي مبني بر مغايرت بند 7 دستورالعمل شماره 25962/10ـ15/11/69 با اصول و موازين اسلامي خواستار اعلام نظر فقهاي محترم شوراي نگهبان گرديد. دبير محترم شوراي نگهبان در پاسخ طي نامه شماره 1592ـ13/6/70 چنين اعلام داشتهاند: موضوع در جلسه فقهاء شوراي نگهبان مطرح گرديد و بند 7 دستورالعمل مذكور خلاف موازين شرع شناخته نشد.
2 ـ الف ـ نمايندگان پزشكان رزيدنتهاي پاتولوژي در دادخواست تقديمي مورخ 16/11/69 اعلام داشتهاند: شاخه علوم آزمايشگاهي ستاد انقلاب فرهنگي و معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي مبادرت به صدور مصوباتي خارج از موازين و حيطه قانوني خود نموده كه انطباق با حوزه صلاحيت اعطاء شده به آنان را ندارد بدين شرح كه رشته تخصصي پاتولوژي (تخصص آزمايشگاه تشخيص طبي باليني و تشريحي) از جمله تخصصهاي رشته پزشكي است و از نظر حدود صلاحيتها فقط پزشكان ميتوانند به اين تخصص نائل شوند.
مرجع اظهارنظر برنامهريزي, ارزشيابي و انحلال يا تشكيل تخصصهاي رشته پزشكي شوراي آموزشي و تخصصي پزشكي كشور ميباشد. متأسفانه شاخه علوم آزمايشگاهي بخش پيراپزشكي ستاد انقلاب فرهنگي «كه اعضايش غيرپزشك و فاقد تخصص آزمايشگاه تشخيص طبي باليني بودهاند». با برنامهريزي دورهاي بنام كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي جهت جايگزيني دورههاي ليسانس و فوق ليسانس اين رشته ضمن منسوخ كردن دورههاي مزبور «تخصص آزمايشگاه تشخيص طبي باليني» را نيز منسوخ اعلام نمودهاند, حال آنكه از نظر قانوني به دليل عدم صلاحيت اين مرجع در منسوخ اعلام كردن يكي از تخصصهاي مربوط به رشته پزشكي اين مصوبه برخلاف حدود و وظايف شاخه علوم آزمايشگاهي بخش پيراپزشكي ستاد انقلاب فرهنگي بوده است.
معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي بدون توجه به مصوبات سي و سومين نشست شوراي آموزشي و تخصصي پزشكي كشور و بدون توجه به مصوبات هيأت ممتحنه بورد آسيبشناسي «هر دو مورخ شهريور ماه 69» اقدام به ابلاغ آييننامهاي به نام دستورالعمل نحوه بكارگيري دكتراي علوم آزمايشگاهي نموده است كه مفاد آن بشرح ذيل مغاير با قوانين مصوب مجلس شوراي اسلامي و مصوبات شوراي تخصصي پزشكي و هيأت ممتحنه بورد آسيبشناسي «پاتولوژي» ميباشد.
عنوان اين دستورالعمل و بند اول آن فارغالتحصيلان دوره كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي را «دكتراي عمومي» علوم آزمايشگاهي ناميده است حال آنكه تا زمان صدور اين ابلاغ در آبان ماه 69 عنوان ايشان از سوي شوراي عالي برنامهريزي و به تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي «دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي» اطلاق شده است. در بند سوم آييننامه مذكور مجوز كار به عنوان مسؤول فني آزمايشگاه و كار به عنوان مسؤول آزمايشگاه در طرحهاي خودكفايي به ايشان داده شده است, حال آنكه اين امر مغاير با آخرين مصوبات مجلس شوراي اسلامي در اين مورد «موضوع قانون اصلاح بعضي از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشكي و دارويي و مواد خوردني و آشاميدني مصوب 1334» ميباشد كه پس از تصويب مجلس و تأييد شوراي محترم نگهبان در تاريخ 31/2/67 جهت ابلاغ به دستگاههاي اجرايي از رياست جمهوري به نخستوزيري ارسال شده است ميباشد.
در بند ششم آييننامه برخلاف مصوبات مجلس شوراي اسلامي مورد اشاره در فوق به اين فارغالتحصيلان مجوز تصدي فني و تأسيس آزمايشگاه در حين اشتغال به خدمات قانوني در شهرهاي فاقد دانشكده پزشكي و مناطق محروم داده شده كه براساس مصوبات قانوني مذكور اين مجوز برخلاف قانون صادر شده است, مضافاً آنكه شوراي تخصصي پزشكي و هيأت ممتحنه بورد پاتولوژي نيز اين صلاحيت را منحصر به پزشكان متخصص اين رشته تخصصي اعلام نمودهاند. توضيحاً اشعار ميدارد كه مسؤول فني يا متصدي فني آزمايشگاه بايد اولا متخصص اين رشته بوده و ثانياً بعنوان مسؤول در مقابل قانون و اعتراضات رسيده از سوي مراجع قضايي و نظام پزشكي پاسخگو باشد و كسي كه صلاحيت تصدي فني آزمايشگاه را ندارد و غير متخصص است به طريق اولي صلاحيت تأسيس آزمايشگاه را نيز در هيچ شرايطي از نظر قانوني ندارد و عناويني مانند سرپرست آزمايشگاه و يا سوپروايزر و يا ناظم فني در آزمايشگاه و ساير بخشهاي پزشكي به افراد غيرمتخصص اطلاق ميشود كه وظيفه نظارت بر هماهنگي بخشهاي مختلف را زير نظر مسؤول يا متصدي فني يا به عبارت ديگر رياست بخش يا آزمايشگاه برعهده دارند عليهذا باعنايت به موارد ذكر شده فوقالاشعار خواهشمند است به استناد ماده 11 و تبصره 1 قانون ديوان عدالت اداري به موضوع رسيدگي شايسته فرموده و رأي به ابطال و لغو مصوبات مذكور را صادر فرماييد.
ب ـ نمايندگان پزشكان رزيدنتهاي پاتولوژي در دادخواست مورخ 13/12/69 در تكميل دادخواست مورخ 16/11/69 اعلام داشتهاند: متأسفانه از زمان بنيانگذاري رشتهاي بنام كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي, به دليل حضور محصلين اين رشته در ستاد انقلاب فرهنگي «به عنوان نماينده دانشجويان» و حضور در پستهاي اجرايي مانند قائممقامي معاونت آموزشي در چند سال قبل متأسفانه با حضور مستقيم و غيرمستقيم در برخي تصميمگيريها برخلاف قوانين و مقررات موجود اقدام به اعمال فشار در زمينه اخذ امتيازات خلاف قانون توسط اين گروه صورت گرفته است كه متأسفانه در برخي موارد نيز موفق شدهاند كه آييننامههاي مورد شكايت نيز از آن جمله ميباشد.
وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي در بخشنامه شماره 25962/10 مورخ 15/11/ 69كه به جايگزيني بخشنامه قبلي بشماره 18681/10 مورخ 20/8/69 موسوم به دستورالعمل بكارگيري دوره «دكتراي حرفهاي» علوم آزمايشگاهي صادر نموده, در عنوان بخشنامه و در بند اول آن به فارغالتحصيلان اين رشته به عنوان دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي اطلاق نموده است, حال آنكه براساس مصوبه يكصد و چهل و نهمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخ 16/11/67 اين دوره تحصيلي دوره كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي ناميده شد و عليرغم اعطاي عنوان دكتراي حرفهاي به ايشان در مصوبه 28/8/68 آييننامه دورههاي كارشناسي ارشد را مورد تجديدنظر كلي قرار داده و براساس بند دوم ماده دوم اين آييننامه دانشجويان دوره كارشناسي ارشد پيوسته از بين فارغالتحصيلان دوره كارداني انتخاب و پس از طي دوره به دريافت درجه كارشناسي ارشد نائل ميگردند و ماده 28 آييننامه مذكور از زمان ابلاغ كليه آييننامهها و بخشنامهها و دستورالعملهاي مغاير مربوط به دوره كارشناسي ارشد از جمله مصوبه نود و يكمين جلسه آن شورا را مبني بر اعطاي عنوان دكتراي حرفهاي به فارغالتحصيلان دوره كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي را ملغي اعلام نموده است.
مفاد بند چهارم آييننامه 25962/10 مورخ 15/11/69 مبني بر اعطاء صلاحيت مسؤوليت فني آزمايشگاه و كار بعنوان مسؤول آزمايشگاه در طرحهاي خودكفايي خارج از صلاحيت آن مرجع بوده و مغاير با قانون اصلاح بعضي از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشكي و دارويي و مواد خوردني و آشاميدني مصوب 1334 ميباشد. مفاد بند هفتم آييننامه مذكور برخلاف قوانين و مصوبات مجلس شوراي اسلامي بوده و خارج از صلاحيت معاونت آموزشي وزارت بهداشت و درمان ميباشد طبق مصوبات شوراي عالي برنامهريزي پس از طي دوره كارشناسي ارشد اين گروه ميتوانند در دوره موسوم به دوره Ph.D.
«يا دوره دكتري براي گروههاي غيرپزشكي» ادامه تحصيل دهند و پس از گذراندن اين دوره اين افراد به عنوان دكتراي حرفهاي نائل ميشوند ولي ملاحظه ميشود كه اين گروه كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي برخلاف قوانين اصرار دارند قبل از گذراندن دوره Ph.D. عنوان دكتراي حرفهاي به ايشان اعطاء شود. گروه كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي ضمن مخالفت با امتحان جامع كه مصوب شوراي عالي برنامهريزي است متقاضي صلاحيتي معادل پزشكان متخصص رشته پاتولوژي ميباشند كه مغاير با كليه مصوبات شوراي عالي آموزشي و تخصصي پزشكي و شوراي عالي برنامهريزي و مجلس محترم شوراي اسلامي ميباشد.
لذا باعنايت به موارد ذكر شده خواهشمند است رأي به ابطال مصوبات مذكور صادر فرماييد. در پاسخ به شكايت نمايندگان پزشكان رزيدنت پاتولوژي بطرفيت شاخه علوم آزمايشگاهي ستاد انقلاب فرهنگي مسؤول زير شاخه علوم آزمايشگاهي طي نامه مورخ 26/4/70 چنين اعلام داشتهاند: مرجع صدور مصوبه برنامه آموزشي علوم آزمايشگاهي كه خارج از موازين قانوني ذكر شده, طبق روال تمامي برنامههاي آموزشي ابتدا توسط چند تن از متخصصين تهيه و در گروه مربوطه كه گروه پزشكي بوده است بررسي و تصويب شده و آنگاه در حضور اعضاء محترم ستاد انقلاب فرهنگي «اكنون شوراي عالي برنامهريزي» بررسي و به تصويب نهايي رسيده است كه در متن حكم حضرت امام رحمتاالله عليه جنبه قانوني آن مندرج ميباشد.
مرجع ارزشيابي و برنامهريزي بعد از انقلاب شكوهمند اسلامي توسط حضرت امام «ره» بعهده ستاد انقلاب فرهنگي واگذار گرديد و تمام احكام آموزشي قبلي را باطل نموده و در تبصره 1 آييننامه كار شوراي عالي انقلاب فرهنگي هم آمده است: «كه آييننامههاي آموزشي, ايجاد رشتههاي جديد و يا حذف رشتههاي فعلي بايد به تصويب نهايي شوراي عالي برنامهريزي برسد.» برنامه آموزشي دوره دكتراي علوم آزمايشگاهي كه در شاخه مربوطه تدوين و تهيه گرديده است و اعضاء آن متخصص بيوشيمي, پاتولوژيست, متخصص خونشناسي, متخصص علوم آزمايشگاهي, ايمنيشناس, انگلشناس و مربيان رشته علوم آزمايشگاهي بودهاند و اينكه دكتر و متخصص نبودهاند صحيح نميباشد منسوخ اعلام شدن برنامههاي آموزشي ليسانس, فوقليسانس و تخصص آزمايشگاه تشخيص طبي باليني نيز انجام گرديده و هيچگونه دورهاي امروزه به اين نامها وجود ندارد و در مورد پاتولوژي كه مربوط به دورههاي پاتولوژي كلينيكال و آناتوميكال بود و مخصوص فارغالتحصيلان رشته پزشكي است هيچگاه صحبتي نشده و همچنان مطابق قوانين آموزشي كشور ادامه دارد, حال آنكه تخصص باليني آزمايشگاه تشخيص طبي را داوطلبان داروسازي و دامپزشكي ادامه ميدادهاند و در پانزدهمين جلسه شوراي تخصصي «سال 1360» نيز اين مسأله تصويب گرديده است در مورد عنوان كارشناسي ارشد و دكتري به استحضار ميرساند كه در ابتداي برنامهريزي رشتههاي گروه پزشكي و دندانپزشكي, علوم آزمايشگاهي, داروسازي, دامپزشكي به عنوان كارشناسي ارشد نام نهاده شده بودند كه در دفترچه كنكور هم هنوز گاهي اشاره ميشود و ستاد محترم انقلاب فرهنگي در جلسه مورخ 9/2/62 طي شماره 65325ـ13/5/62 عنوان دكتري را به تمام رشتههاي ذكر شده از جمله علوم آزمايشگاهي تصويب نمودهاند.
توضيحاً اضافه مينمايد در جلسه 219 مورخ 19/3/70 شوراي عالي برنامهريزي به دنبال درخواست وزارت بهداشت و شوراي تخصصي آموزش پزشكي مجدداً كليه مصوبات قبلي در مورد برنامه آموزشي و عنوان دكتراي علوم آزمايشگاهي تأييد و تصويب گرديد. در پايان اعلام ميدارد كه در نهايت پاسخگوي مصوبات ستاد انقلاب فرهنگي يا شوراي عالي انقلاب فرهنگي اعضاء محترم آن شورا ميباشند. معاون آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي در پاسخ به شكايتهاي مذكور طي نامه شماره 288/10/مـ7/3/70 اعلام داشتهاند: موضوع اعتراض به بخشنامههاي شماره 25962/10ـ15/11/69 و شماره 18681/10ـ20/8/69 حاوي دستورالعمل به كارگيري فارغالتحصيلان كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي, «دكتراي حرفهاي» در جلسه سي و چهارمين نشست شوراي آموزش پزشكي و تخصصي مورخ 26/12/69 در بابلسر با حضور مقام محترم وزارت 6 نفر منتخبين مقام وزارت رؤساي دانشگاههاي علوم پزشكي و معاونين آموزشي يا رؤساي دانشكدههاي پزشكي آن دانشگاهها بررسي گرديد, باعنايت به اين مسيله كه عمده اعتراضات عبارت بود از:
1ـ ناميدن اين فارغالتحصيلان به عنوان دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي.
2ـ دادن صلاحيت و مسؤوليت اداره آزمايشگاه و كار به عنوان مسؤول آزمايشگاه, كارشناسان ارشد علوم آزمايشگاهي و ب. ت. ب. اينكه اصولا با فارغالتحصيل شدن دانشجويان رشته كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي تداخلي در حيطه وظايف و مسؤوليتهاي آنان با متخصصين علوم آزمايشگاهي بوجود خواهد آمد پيشنهادات زير جهت ارائه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي و شوراي عالي برنامهريزي به تصويب رسيد:
1ـ ب. ت. ب. مشكلات حاصله از تأسيس دوره دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي پيشنهاد حذف اين رشته براي داوطلبين آزمون ورودي كارداني سال آينده مطرح و به تصويب رسيد. ضمناً مقرر گرديد نظر شورا در اين مورد جهت اخذ تأييد نهايي به شوراي عالي برنامهريزي فرستاده شود.
2ـ واگذاري صلاحيت و مسؤوليت اداره آزمايشگاه پاتولوژي «آسيبشناسي تشريحي و باليني» بايستي منحصراً به پزشكان متخصص در اين رشته داده شود.
3ـ هيأتي مركب از 6 نفر به انتخاب مقام محترم وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي دستورالعمل بكارگيري فارغالتحصيلان دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي و مقاطع تحصيلي آن را تهيه تا ضمن هماهنگي با شوراي عالي برنامهريزي مورد عمل قرار گيرد. لذا ب. ت. ب. تصويب سه مورد فوق معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي خود به موارد اعتراض واقف بوده و با اجراي آن موارد خود بخود اين مسأله حل خواهد شد. معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي مجدداً در نامه شماره 9935/ 10مورخ 2/5/70 اعلام داشتهاند: عمده اعتراضات به مطالب زير ميباشد:
1ـ ناميدن كارشناسان ارشد علوم آزمايشگاهي با عنوان دكتراي حرفهاي
2ـ دادن اجازه تصدي فني آزمايشگاه به فارغالتحصيلان كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي
3ـ گذاشتن شرط قبولي در امتحان جامع براي فارغالتحصيل شدن كارشناسان ارشد علوم آزمايشگاهي
4ـ دادن اجازه تأمين آزمايشگاه فقط در شهرهاي فاقد دانشكده پزشكي به فارغالتحصيلان كارشناسي ارشد علوم آزمايشگاهي. موارد 1 و 2 از طرف دستياران رشته پاتولوژي و موارد 3 و 4 از جانب دانشجويان كارشناسي ارشد ميباشد. در جواب اعتراضات, مورد اول: به استناد مصوبه يكصد و چهل و نهمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخ 16/11/1367 ميباشد. مورد دوم: براساس بند چهارم از فصل اول مصوبه يكصد و چهل و نهمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخ 16/11/ 1367بوده كه تجهيز و سرپرستي آزمايشگاهي تشخيص طبي را جزء نقش و توانايي فارغالتحصيلان كارشناسي ارشد ذكر كرده است گرچه ممكن است اين مسأله مطرح گردد كه تصدي فني با تجهيز و سرپرستي متفاوت است.
مورد سوم: به استناد بند دوم از فصل اول مصوبه يكصد و چهل و نهمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخه 16/11/1367 ميباشد. مورد چهارم: ب. ت. ب. اينكه براساس قانون اصلاح بعضي از مواد مقررات امور پزشكي و دارويي مصوبه 19/2/67 مجلس شوراي اسلامي اجازه تأسيس آزمايشگاه فقط به متخصصين رشته علوم آزمايشگاهي و يا پياچ دي اين رشته داده شده است و نه به كارشناسان ارشد اين رشته لذا دادن امتياز به كارشناسان ارشد علوم آزمايشگاهي براي تأسيس آزمايشگاه در شهرهاي فاقد دانشكده پزشكي نيز فقط به دليل احساس نياز آن مناطق بوده و اين امتياز برخلاف قانون مجلس شوراي اسلامي مذكور در فوق ميباشد.
در پايان ب. ت. ب. اينكه مصوبه يكصد و هفتاد و چهارمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي مورخ 28/8/68 و نيز قانون مجلس شوراي اسلامي مذكور در فوق با مصوبه يكصد و چهل و نهمين جلسه شوراي عالي برنامهريزي داراي موارد متفاوت و بعضاً متناقض است, رأي آن ديوان راهگشا و مورد استناد بخشنامههاي بعدي اين معاونت خواهد بود.
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ فوق به رياست حجهالاسلام محمدرضا عباسي فرد و با حضور رؤساي شعب ديوان تشكيل, و پس از بحث و بررسي و عنايت به توضيحات نماينده معاونت آموزشي وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي و نمايندگان زير شاخه علوم آزمايشگاهي ستاد انقلاب فرهنگي و نماينده فارغالتحصيلان و دانشجويان دكتراي علوم آزمايشگاهي و نماينده پزشكان رزيدنت پاتولوژي «در جلسه مورخ 25/4/70 هيأت عمومي» با اكثريت آراء بشرح آتي مبادرت به صدور رأي مينمايد.
رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري :
اولا ـ ب. ت. ب. اينكه مقررات آييننامه اجرايي امتحانات مبني بر الزام دانشجويان رشته دكتراي علوم آزمايشگاهي به گذراندن امتحانات جامع از تاريخ 16/11/67 قابل اجرا بوده است و شاكيان عدم شمول آن را نسبت به خود اعلام داشتهاند, لذا اعتراض در اين قسمت سالبه به انتفاء موضوع است و امعان نظر قضايي پيرامون آن ضرورتي ندارد.
ثانياً ـ باعنايت به اختيارات قانوني ستاد انقلاب فرهنگي و واحدهاي تابع آن درخصوص تعيين ضوابط و خط مشي و برنامههاي آموزش عالي و اينكه مصوبات ستاد مذكور و شوراي عالي برنامهريزي در باب دوره كارشناسي ارشد «دكتراي حرفهاي» رشته علوم آزمايشگاهي از حيث برنامه و محتواي آموزشي و ارزش تحصيلي رشته مزبور و درجه و عنوان فارغالتحصيلان آن رشته و نحوه بكارگيري آنان بشرح مصوبه جلسه 219 مورخ 19/3/1370 مورد تأييد و تنفيذ شوراي عالي برنامهريزي قرار گرفته است, مصوبه مورخ 18/10/61 و همچنين دستورالعمل نحوه بكارگيري فارغالتحصيلان دكتراي علوم آزمايشگاهي در قسمتهاي فوقالذكر مخالفتي با قانون ندارد.
ثالثاً ـ بند 3 دستورالعمل مورد اعتراض با درنظر گرفتن رشته تحصيلي و تأييد صلاحيت فارغالتحصيلان رشته علوم آزمايشگاهي و مقررات قانون نظام پزشكي مغاير قانون تشخيص داده نميشود.
رابعاً ـ ب. ت. ب. ماده 6 و 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشكي و دارويي و مواد خوردني و آشاميدني مصوب خرداد ماه 1334 مبني بر اجازه تأسيس و يا تصدي فني آزمايشگاه طبي به دارندگان مدارج علمي خاص به تشخيص مراجع صلاحيتدار و اينكه تبصرههاي اصلاحي و الحاقي ماده 6 قانون مذكور مصوب فروردين ماه 1367 مجلس شوراي اسلامي هم نافي جواز اعطاء امتيازات مزبور به فارغالتحصيلان رشته علوم آزمايشگاهي «دكتراي حرفهاي» نيست صدر بند 6 دستورالعمل مورخ 20/8/69 و قسمت اول بند 7 دستورالعمل مورخ 15/11/69 درخصوص اجازه تجهيز و سرپرستي آزمايشگاه تشخيص طبي به فارغالتحصيلان دكتراي حرفهاي علوم آزمايشگاهي خلاف قانون شناخته نميشود.
خامساً ـ قسمت آخر بند 7 دستورالعمل مورخ 15/11/69 موضوع اعطاء اجازه مسؤوليت فني و تأسيس آزمايشگاههاي بخش آزاد در شهرهاي فاقد دانشكده پزشكي حسب نامه شماره 1592 مورخ 13/6/1370 از طرف فقهاي محترم شوراي نگهبان خلاف موازين شرع شناخته نشده است و باعنايت به اختيارات قانوني وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي در امر توزيع عادلانه امكانات بهداشتي و درماني در سراسر نقاط كشور مغاير قانون نيز تشخيص داده نميشود.
رای شماره 76 تا 79 مورخ 1370/07/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
در پرونده با کلاسه 126.69 - 28.70 - 142.69 - 151.69 به تاریخ 2 مهر 1370، شکایتی از سوی نمایندگان پزشکان رزیدنت پاتولوژی و فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی به منظور ابطال بندهای یک و هفت دستورالعمل نحوه به کارگیری فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی و مصوبات مربوطه مطرح شد. خواسته شاکیان، ابطال مصوبات ستاد انقلاب فرهنگی و دستورالعملهای وزارت بهداشت به دلیل مغایرت با قوانین و تضییع حقوق فارغالتحصیلان بود.
شاکیان استدلال کردند که این مصوبات و دستورالعملها خارج از صلاحیت مرجع مربوطه صادر شده و با قوانین جاری مغایرت دارند و بهویژه بند 7 دستورالعمل به محدودیتهای غیرمنصفانهای برای فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی اشاره داشت. در نهایت، هیات عمومی دیوان عدالت اداری ب. ت. ب. اختیارات قانونی ستاد انقلاب فرهنگی و مصوبات شورای عالی برنامهریزی، به این نتیجه رسید که مصوبات مورد اعتراض مغایرتی با قانون ندارند و به همین دلیل درخواست ابطال آنها را رد کرد.
کلاسه پرونده: 126.69 - 28.70 - 142.69 - 151.69
شماره دادنامه: 79، 78، 77، 76
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی:
1 - آقایان: سعید شبستری خیابانی، بهمن رشیدیان، علیرضا فلاح، علیاکبر جمشیدی به نمایندگی از طرف فارغالتحصیلان و دانشجویان رشتهدکتری علوم آزمایشگاهی.
2 - آقایان، سید کمال فرزام، سعید مویدنیا و بهرام گودرزی، به نمایندگی از طرف پزشکان رزیدنت پاتولوژی.
طرف شکایت:
1 - معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
2 - شاخه علوم آزمایشگاهی ستاد انقلاب فرهنگی، معاونت آموزشیوزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
موضوع شکایت و خواسته:
1 - ابطال بند یک و هفت دستورالعمل نحوه به کارگیری فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی به شماره 10.25962 -69.11.15.
2 - صدور حکم لغو ابطال مصوبه صادره از شاخه علوم آزمایشگاهی ستاد انقلاب فرهنگی مصوبه دی ماه 61 و اظهار نظر خارج از صلاحیت مرجعمذکور در خصوص منسوخ اعلام نمودن رشته تخصصی آزمایشگاه تشخیص طبی و صدور حکم لغو و ابطال دستورالعمل نحوه به کارگیریفارغالتحصیلان دور کارشناسی ارشد یا دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی.
مقدمه -
1 - الف: شورای نمایندگان دانشجویان دکترای علوم آزمایشگاهی ب. ش. د. مورخ 69.10.9 اعلام داشتهاند بخشنامه مورخ69.8.20 معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد آییننامه اجرای امتحان جامع برای دانشجویان دکترای علومآزمایشگاهی با ضوابط شرع و قانون مخالف بوده و لذا بطلان و ملغیالاثر بودن آن مورد استدعا است. به موجب اساسنامه شورای عالی انقلابفرهنگی جمهوری اسلامی ایران، اساساً شورای عالی برنامهریزی منتسب به ستاد مذکور و مشخصات کلی برنامهها و سر فصل آموزش دروس دورهکارشناسی ارشد (دکترای حرفهای) علوم آزمایشگاهی به مسئولیت (کمیته تخصصی علوم آزمایشگاهی گروه پزشکی) اعم از بیان مقدمه و تعریف وهدف و تعیین طول دورهها و شکل نظام و واحدهای درسی و صورت زیر دروس علوم پایه و اصلی دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی را یکصد وچهلمین جلسه شورای عالی برنامهریزی مورخ 67.11.16 برای فارغالتحصیلان مذکور به تفصیل و از هر جهت جامع و کامل که جناب آقای … بهداشت "به عنوان سرپرست گروه پزشکی" یکی از مجلسین آن بوده و رونوشت این مصوبه به معاونت آموزش وزارت بهداشت،جهت اجراء ابلاغ شده است، طرحریزی و تا تاریخ ابلاغ دستورالعمل مورخ 69.8.20 مابهالاعتراض دقیقاً بدون هیچگونه اشکال و ایرادی دردانشگاههای علوم پزشکی ایران عمل و اجرا میشده است بنابر این بخشنامه 69.8.20 که صرفاً تضییع حقوق آشکار فارغالتحصیلان این رشته و باابداع و اختراع مواردی که با هیچ یک از ضوابط فوقالذکر مطابقت ندارد تدوین شده از این جهت مخدوش و قابل بطلان است.
مصوبات 67.11.16شورای عالی برنامهریزی ستاد انقلاب فرهنگی در حالی که از هر نظر جامع کامل است در بحث راجع به طول دوره و شکل نظام پس از روشن کردنتقسیم دروس نظری و عملی و کارورزی خارج از دانشکده و کیفیت پایان دروس نظری و عملی و کارورزی و نحوه انتخاب واحد سیمنار دقیقاً درقسمت اخیر این مبحث بیان داشته است "کلیه فارغالتحصیلان این دوره پس از پایان دوره کارورزی در یک امتحان جامع شرکت میکنند که در صورتپذیرفته شدن به دریافت مدرک دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی نائل میگردند...." بنا بر این مشروط کردن اجباری فارغالتحصیل شدن کلیهدانشجویان دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی به قبول در امتحانات جامع و نهایی با عنایت به تعبیر و تفسیر و استنتاج غلطی که در بخشنامه فوقالذکرشده است عملاً بر خلاف ضوابط و بالمال محکوم به بطلان است بر اساس تبصره 2 ضوابط مربوط به برگزاری امتحانات جامع و نهایی بخشنامه69.8.20 چنین آمده است "دانشجویانی که برای بار دوم از عهده امتحانات بر نیایند، به یکی از رشتههای کارشناسی ارشدی دوره علوم پایه پزشکیتغییر رشته و تطبیق واحد داده خواهد شد." اعطای مدرک کارشناسی ارشد "فوق لیسانس تک رشتهای" به شرط عدم موفقیت در امتحانات جامع ونهایی پس از گذراندن حداقل 270 واحد درسی "علاوه بر تطبیق واحدی که در تبصره آمده و در جای خود حدوداً 20 واحد بوده و با منظور کردنحداقل 6 ماه تمدید دورهای که مبهم اعلام شده و احتمال دارد حداکثری نیز برای چند ماده و یا چند سال وجود داشته باشد با احتساب این واحدهاتصدیق خواهند فرمود تعداد واحدهای گذرانده شده توسط دانشجوی فارغالتحصیل از مرز 300 واحد نیز خواهد گذشت خلاف شرع و قانون بوده ومحکوم به بطلان است.
مطابق تعریف و هدف بیان شده در شورای عالی برنامهریزی منتسب به ستاد انقلاب فرهنگی" دوره دکترای حرفهای علومآزمایشگاهی یکی از دورههای آموزش عالی است که پس از دوره کاردانی آغاز میشود و هدف آن تربیت افراد لایق و متعهد به منظور قبول مسئولیت اداره آزمایشگاههای تشخیص طبی و دیگر اهداف ذکر شده در مصوبه مذکور است. دانشجویان این دوره از میان فارغالتحصیلان دوره کاردانی که حداقلدو سال کار آزمایشگاهی کرده و تجربه کافی کسب نموده باشند در امتحان ورودی موفق شوند انتخاب میگردند دروس این دوره متشکل از دروسعمومی پایه و اصلی و اختصاصی و کارورزی و تحقیق و تتبع م.
ب.. ب. ت. ب. مراتب ابطال بخشنامه 69.8.20 صادره از معاونت آموزشی وزارتبهداشت م. ا..
ب - فارغالتحصیلان و نمایندگان دانشجویان دکتری علوم آزمایشگاهی طی دادخواست مورخ 70.2.10 چنین اعلام داشتهاند: به دنبال کارشکنیها وایذاء دانشجویان دکتری علوم آزمایشگاهی از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و صدور دستورالعمل نحوه به کارگیری فارغالتحصیلاندکتری علوم آزمایشگاهی به شماره 10.25962 - 69.11.15 که خود ناقض دستورالعمل 10.18681 - 69.8.20 م.
ب. اعتراض و شکایت خودرا بر علیه بند 7 دستورالعمل فوق اعلام داشته و تقاضای رسیدگی و صدور حکم داریم. بنا بر این اساسنامه دوره دکتری علوم آزمایشگاهی در صورتیکه هدف از تاسیس این رشته تحقیق و بررسی و برنامهریزی در زمینه مسائل آزمایشگاهی تجهیز و سرپرستی آزمایشگاههای تشخیص طبی، جبرانکمبودهای برنامهریزی در جهلت حل مشکلات و معظلات آزمایشگاهی تشخیص طبی کشور تحقیق و تدریس در دانشکدههای گروه پزشکی و....(صفحه 6 اساسنامه دکتری علوم آزمایشگاهی مصوب 67.11.16 شورای عالی برنامهریزی) بوده است.
معاونت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دقیقاً بر خلاف اهداف فوق عمل کرده و طبق دستورالعمل 10.25962 - 69.11.15 اعلام نمودهکه فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی پس از گذراندن تعهدات قانونی تنها در شهرهایی که فاقد دانشکده پزشکی باشند مجاز هستند آزمایشگاهدایر نمایند.
این دستورالعمل نه تنها ناقض مصوبه ستاد محترم انقلاب فرهنگی است بلکه به صورت استثناء ظالمانه فقط در مورد فارغالتحصیلاندکتری علوم آزمایشگاهی است در حالی که چنین قید و بندی در مورد فارغالتحصیلان پزشکی، داروسازی، دامپزشکی و دندانپزشکی وجود ندارد.دستورالعمل مذکور عملاً فارغالتحصیلان دکتری علوم آزمایشگاهی را از ارائه خدمت محروم ساخته است. از طرف دیگر محدود کردن فارغالتحصیلانفوق به دایر کردن آزمایشگاه در شهرهای فاقد دانشکده پزشکی بعد از انجام تعهدات قانونی بر خلاف اصل آزادی انتخاب محل سکونت و خدمت بودهو با اصول اولیه اسلام و قانون اساسی تناقض دارد، لذا درخواست بطلان بند 7 آن و رفع محدودیت را داریم.
ج - نماینده فارغالتحصیلان و دانشجویان رشته دکتری علوم آزمایشگاهی طی نامه مورخ 70.5.5 اعلام داشتهاند ب. ت. ب. حل مشکل امتحان جامعو نهایی موضوع دادخواست مورخ 69.10.9 خواهشمند است دادخواست مذکور کانلمیکن تلقی شود. هیات عمومی دیوان ب. ت. ب. اعلام شاکیمبنی بر مغایرت بند 7 دستورالعمل شماره 10.25962 - 69.11.15 با اصول و موازین اسلامی خواستار اعلام نظر فقهای محترم شواری نگهبانگردید.
دبیر محترم شورای نگهبان در پاسخ طی نامه شماره 1592 - 70.6.13 چنین اعلام داشتهاند، موضوع در جلسه فقهاء شورای نگهبان مطرح گردید بند7 دستورالعمل مذکور خلاف موازین شرع شناخته نشد.
2 - الف - نمایندگان پزشکان رزیدنتهای پاتولوژی در دادخواست تقدیمی مورخ 69.11.16 اعلام داشتهاند: شاخه علوم آزمایشگاهی ستاد انقلابفرهنگی و معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبادرت به صدور مصوباتی خارج از موازین و حیطه قانونی خود نموده کهانطباق با حوزه صلاحیت اعطاء شده به آنان را ندارد بدین شرح که رشته تخصصی پاتولوژی (تخصص آزمایشگاه تشخیص طبی بالینی و تشریحی) ازجمله تخصصهای رشته پزشکی است و از نظر حدود صلاحیتها فقط پزشکان میتوانند به این تخصص نائل شوند.
مرجع اظهار نظر برنامهریزی،ارزشیابی و انحلال یا تشکیل تخصصهای رشته پزشکی شورای آموزشی و تخصصی پزشکی کشور م. ب.. متاسفانه شاخه علوم آزمایشگاهی بخشپیراپزشکی ستاد انقلاب فرهنگی "که اعضایش غیر پزشک و فاقد تخصص آزمایشگاه تشخیص طبی بالینی بودهاند." با برنامهریزی دورهای به نامکارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی جهت جایگزینی دورههای لیسانس و فوق لیسانس این رشته ضمن منسوخ کردن دورههای مزبور "تخصصآزمایشگاه تشخیص طبی بالینی" را نیز منسوخ اعلام نمودهاند، حال آن که از نظر قانونی به دلیل عدم صلاحیت این مرجع در منسوخ اعلام کردن یکی ازتخصصهای مربوط به رشته پزشکی این مصوبه بر خلاف حدود و وظایف شاخه علوم آزمایشگاهی بخش پیراپزشکی ستاد انقلاب فرهنگی بودهاست.
معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بدون توجه به مصوبات سی و سومین نشست شورای آموزشی و تخصصی پزشکیکشور و بدون توجه به مصوبات هیات ممتحنه بورد آسیبشناسی "هر دو مورخ شهریور ماه 69" اقدام به ابلاغ آییننامهای به نام دستورالعمل نحوه بهکارگیری دکترای علوم آزمایشگاهی نموده است که مفاد آن به شرح ذیل مغایر با قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی و مصوبات شورای تخصصیپزشکی و هیات ممتحنه بورد آسیبشناسی "پاتولوژی" م.
ب.. عنوان این دستورالعمل و بند اول آن فارغالتحصیلان دوره کارشناسی ارشد علومآزمایشگاهی را "دکترای عمومی" علوم آزمایشگاهی نامیده است حال آن که تا زمان صدور این ابلاغ در آبان ماه 69 عنوان ایشان از سوی شورای عالیبرنامهریزی و به تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی "دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی" اطلاق شده است.
در بند سوم آییننامه مذکور مجوز کار به عنوان مسئول فنی آزمایشگاه و کار به عنوان مسئول آزمایشگاه در طرحهای خودکفایی به ایشان داده شده است،حال آن که این امر مغایر با آخرین مصوبات مجلس شورای اسلامی در این مورد "موضوع قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امورپزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334" م.
ب. که پس از تصویب مجلس و تایید شورای محترم نگهبان در تاریخ 67.2.31جهت ابلاغ به دستگاههای اجرایی از ریاست جمهوری به نخستوزیری ارسال شده است م. ب.. در بند ششم آییننامه بر خلاف مصوبات مجلسشورای اسلامی مورد اشاره در فوق به این فارغالتحصیلان مجوز تصدی فنی و تاسیس آزمایشگاه در حین اشتغال به خدمات قانونی در شهرهای فاقددانشکده پزشکی و مناطق محروم داده شده که بر اساس مصوبات قانونی مذکور این مجوز بر خلاف قانون صادر شده است، مضافاً آن که شورایتخصصی پزشکی و هیات ممتحنه بورد پاتولوژی نیز این صلاحیت را منحصر به پزشکان متخصص این رشته تخصصی اعلام نمودهاند.
توضیحاً اشعارمیدارد که مسئول فنی یا متصدی فنی آزمایشگاه باید اولاً متخصص این رشته بوده و ثانیاً به عنوان مسئول در مقابل قانونی و اعتراضات رسیده از سویمراجع قضایی و نظام پزشکی پاسخگو باشد و کسی که صلاحیت تصدی فنی آزمایشگاه را ندارد و غیر متخصص است به طریق اولی صلاحیت تاسیسآزمایشگاه را نیز در هیچ شرایطی از نظر قانونی ندارد و و عناوینی مانند سرپرست آزمایشگاه و یا سوپروایزر و یا ناظم فنی در آزمایشگاه و سایر بخشهایپزشکی به افراد غیر متخصص اطلاق میشود که وظیفه نظارت بر هماهنگی بخشهای مختلف را زیر نظر مسئول یا متصدی فنی یا به عبارت دیگرریاست بخش یا آزمایشگاه بر عهده دارند علیهذا با عنایت به موارد ذکر شده فوقالاشعار خواهشمند است به استناد ماده 11 و تبصره 1 قانون دیوانعدالت اداری به موضوع رسیدگی شایسته فرموده و رای به ابطال و لغو مصوبات مذکور را صادر فرمایید.
ب - نمایندگان پزشکان رزیدنتهای پاتولوژی در دادخواست مورخ 69.12.13 در تکمیل دادخواست مورخ 69.11.16 اعلام داشتهاند: متاسفانه اززمان بنیانگذاری رشتهای به نام کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی، به دلیل حضور محصلین این رشته در ستاد انقلاب فرهنگی "به عنوان نمایندهدانشجویان" و حضور در پستهای اجرایی مانند قائم مقامی معاونت آموزشی در چند سال قبل متاسفانه با حضور مستقیم و غیر مستقیم در برخیتصمیمگیریها بر خلاف قوانین و مقررات موجود اقدام به اعمال فشار در زمینه اخذ امتیازات خلاف قانون توسط این گروه صورت گرفته است کهمتاسفانه در برخی موارد نیز موفق شدهاند که آییننامههای مورد شکایت نیز از آن جمله م.
ب..
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در بخشنامه شماره 10.25962 - 69.11.15 که به جایگزینی بخشنامه قبلی به شماره 10.18681 مورخ69.8.20 موسوم به دستورالعمل به کارگیری دوره "دکترای حرفهای" علوم آزمایشگاهی صادر نموده، در عنوان بخشنامه و در بند اول آن بهفارغالتحصیلان این رشته به عنوان دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی اطلاق نموده است، حال آن که بر اساس مصوبه یکصد و چهل و نهمین جلسهشورای عالی برنامهریزی مورخ 67.11.16 این دوره تحصیلی دوره کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی نامیده شد و علیرغم اعطای عنوان دکترایحرفهای به ایشان در مصوبه 68.8.28 آییننامه دورههای کارشناسی ارشد را مورد تجدید نظر کلی قرار داده و بر اساس بند دوم ماده دوم این آییننامهدانشجویان دوره کارشناسی ارشد پیوسته از بین فارغالتحصیلان دوره کاردانی انتخاب و پس از طی دوره به دریافت درجه کارشناسی ارشد نائلمیگردند و ماده 28 آییننامه مذکور از زمان ابلاغ کلیه آییننامهها و بخشنامهها و دستورالعملهای مغایر مربوط به دوره کارشناسی ارشد از جمله مصوبهنود و یکمین جلسه آن شورا را مبنی بر اعطای عنوان دکترای حرفهای به فارغالتحصیلان دوره کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی را ملغی اعلام نمودهاست.
مفاد بند چهارم آییننامه 10.25962 - 69.11.15 مبنی بر اعطاء صلاحیت مسئولیت فنی آزمایشگاه و کار به عنوان مسئول آزمایشگاه درطرحهای خود کفایی خارج از صلاحیت آن مرجع بوده و مغایر با قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و موادخوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 م. ب.. مفاد بند هفتم آییننامه مذکور بر خلاف قوانین و مصوبات مجلس شورای اسلامی بوده و خارج ازصلاحیت معاونت آموزشی وزارت بهداشت و در مان م. ب.
طبق مصوبات شورای عالی برنامهریزی پس از طی دوره کارشناسی ارشد این گروهمیتوانند در دوره موسوم به دوره PHD "یا دوره دکتری برای گروههای غیر پزشکی" ادامه تحصیل دهند و پس از گذراندن این دوره این افراد به عنواندکترای حرفهای نائل میشوند ولی ملاحظه میشود که این گروه کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی بر خلاف قوانین اصرار دارند قبل از گذراندن دورهPHD عنوان دکترای حرفهای به ایشان اعطاء شود. گروه کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی ضمن مخالفت با امتحان جامع که مصوب شورای عالیبرنامهریزی است متقاضی صلاحیتی معادل پزشکان متخصص رشته پاتولوژی میباشند که مغایر با کلیه مصوبات شورای عالی آموزشی و تخصصیپزشکی و شورای عالی برنامهریزی و مجلس محترم شورای اسلامی م.
ب.. لذا با عنایت به موارد ذکر شده خواهشمند است رای به ابطال مصوباتمذکور صادر فرمایید. در پاسخ به شکایت نمایندگان پزشکان رزیدنت پاتولوژی به طرفیت شاخه علوم آزمایشگاهی ستاد انقلاب فرهنگی مسئول زیرشاخه علوم آزمایشگاهی طی نامه مورخ 70.4.26 چنین اعلام داشتهاند: مرجع صدور مصوبه برنامه آموزشی علوم آزمایشگاهی که خارج از موازینقانونی ذکر شده، طبق روال تمامی برنامههای آموزشی ابتدا توسط چند تن از متخصصین تهیه و در گروه مربوطه که گروه پزشکی بوده است بررسی وتصویب شده و آنگاه در حضور اعضاء محترم ستاد انقلاب فرهنگی "اکنون شورای عالی برنامهریزی" بررسی و به تصویب نهایی رسیده است که در متنحکم حضرت امام رحمتالله علیه جنبه قانونی آن مندرج م.
ب.. مرجع ارزشیابی و برنامهریزی بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی توسط حضرت امام"ره" به عهده ستاد انقلاب فرهنگی واگذار گردید و تمام احکام آموزشی قبلی را باطل نموده و در تبصره 1 آییننامه کار شورای عالی انقلاب فرهنگی همآمده است: "که آییننامههای آموزشی، ایجاد رشتههای جدید و یا حذف رشتههای فعلی باید به تصویب نهایی شورای عالی برنامهریزی برسد." برنامهآموزشی دوره دکترای علوم آزمایشگاهی که در شاخه مربوطه تدوین و تهیه گردیده است و اعضاء آن متخصص بیوشیمی، پاتولوژیست، متخصصخونشناسی، متخصص علوم آزمایشگاهی، ایمنیشناس، انگلشناس و مربیان رشته علوم آزمایشگاهی بودهاند و این که دکتر و متخصص نبودهاندصحیح نمیباشد منسوخ اعلام شدن برنامههای آموزشی لیسانس، فوق لیسانس و تخصص آزمایشگاه تشخیص طبی بالینی نیز انجام گردیده وهیچگونه دورهای امروزه به این نامها وجود ندارد و در مورد پاتولوژی که مربوط به دورههای پاتولوژی کلینیکال و آناتومیکال بود و مخصوصفارغالتحصیلان رشته پزشکی است هیچگاه صحبتی نشده و همچنان مطابق قوانین آموزشی کشور ادامه دارد، حال آن که تخصص بالینی آزمایشگاهتشخیص طبی را داوطلبان داروسازی و دامپزشکی ادامه میدادهاند و در پانزدهمین جلسه شورای تخصصی "سال 1360" نیز این مسئله تصویبگردیده است در مورد عنوان کارشناسی ارشد و دکتری به استحضار میرساند که در ابتدای برنامهریزی رشتههای گروه پزشکی و دندانپزشکی، علومآزمایشگاهی، داروسازی، دامپزشکی به عنوان کارشناسی ارشد نام نهاده شده بودند که در دفترچه کنکور هم هنوز گاهی اشاره میشود و ستاد محترمانقلاب فرهنگی در جلسه مورخ 68.2.9 طی شماره 65325 - 62.5.13 عنوان دکتری را به تمام رشتههای ذکر شده از جمله علوم آزمایشگاهیتصویب نمودهاند.
توضیحاً اضافه مینماید در جلسه 219 مورخ 70.3.19 شورای عالی برنامهریزی به دنبال درخواست وزارت بهداشت و شورایتخصصی آموزش پزشکی مجدداً کلیه مصوبات قبلی در مورد برنامه آموزشی و عنوان دکترای علوم آزمایشگاهی تایید و تصویب گردید.
در پایان اعلام میدارد که در نهایت پاسخگوی مصوبات ستاد انقلاب فرهنگی یا شورای عالی انقلاب فرهنگی اعضاء محترم آن شورا میباشند. معاونآموزشی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی در پاسخ به شکایتهای مذکور طی نامه.10.288م - 70.3.7 اعلام داشتهاند: موضوع اعتراضبه بخشنامههای 10.25962 - 69.11.15 و 10.18681 - 69.8.20 حاوی دستورالعمل به کارگیری فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد علومآزمایشگاهی، "دکترای حرفهای" در جلسه سی و چهارمین نشست شورای آموزش پزشکی و تخصصی مورخ 69.12.26 در بابلسر با حضور مقاممحترم وزارت 6 نفر منتخبین مقام وزارت روسای دانشگاههای علوم پزشکی و معاونین آموزشی یا روسای دانشکدههای پزشکی آن دانشگاهها بررسیگردید، با عنایت به این مسئله که عمده اعتراضات عبارت بود از:
1 - نامیدن این فارغالتحصیلان به عنوان دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی.
2 - دادنصلاحیت و مسئولیت اداره آزمایشگاه و کار به عنوان مسئول آزمایشگاه، کارشناسان ارشد علوم آزمایشگاهی و ب. ت. ب. این که اصولاً با فارغالتحصیلشدن دانشجویان رشته کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی تداخل در حیطه وظایف و مسئولیتهای آنان با متخصصین علوم آزمایشگاهی به وجود خواهد آمد پیشنهادات زیر جهت ارائه به شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی برنامهریزی به تصویب رسید:
1 - ب. ت. ب. مشکلات حاصله ازتاسیس دوره دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی پیشنهاد حذف این رشته برای داوطلبین آزمون ورودی کاردانی سال آینده مطرح و به تصویب رسید.ضمناً مقرر گردید نظر شورا در این مورد جهت اخذ تایید نهایی به شورای عالی برنامهریزی فرستاده شود.
2 - واگذاری صلاحیت و مسئولیت ادارهآزمایشگاه پاتولوژی "آسیبشناسی تشریحی و بالینی" بایستی منحصراً به پزشکان متخصص در این رشته داده شود.
3 - هیاتی مرکب از 6 نفر بهانتخاب مقام محترم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دستورالعمل به کارگیری فارغالتحصیلان دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی و مقاطعتحصیلی آن را تهیه تا ضمن هماهنگی با شورای عالی برنامهریزی مورد عمل قرار گیرد. لذا ب. ت. ب. تصویب سه مورد فوق معاونت آموزش وزارتبهداشت، درمان و آموزش پزشکی خود به موارد اعتراض واقف بوده و با اجرای آن موارد خود به خود این مسئله حل خواهد شد. معاونت آموزشیوزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجدداً در نامه 10.9935 - 70.5.2 اعلام داشتهاند: عمده اعتراضات به مطالب زیر م. ب.:
1 - نامیدنکارشناسان ارشد علوم آزمایشگاهی با عنوان دکترای حرفهای.
2 - دادن اجازه تصدی فنی آزمایشگاه به فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد علومآزمایشگاهی.
3 - گذاشتن شرط قبولی در امتحان جامع برای فارغالتحصیل شدن کارشناسان ارشد علوم آزمایشگاهی.
4 - دادن اجازه تامین آزمایشگاهفقط در شهرهای فاقد دانشکده پزشکی به فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد علوم آزمایشگاهی. موارد 1 و 2 از طرف دستیاران رشته پاتولوژی و موارد 3و 4 از جانب دانشجویان کارشناسی ارشد م. ب.. در جواب اعتراضات، مورد اول: به استناد مصوبه یکصد و چهل و نهمین جلسه شورای عالیبرنامهریزی مورخ 1367.11.16 م. ب..
مورد دوم: بر اساس بند چهارم از فصل اول مصوبه یکصد و چهل نهمین جلسه شورای عالی برنامهریزی مورخ 1367.11.16 بوده که تجهیز وسرپرستی آزمایشگاهی تشخیص طبی را جزء نقش و توانایی فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد ذکر کرده است گر چه ممکن است این مسئله مطرح گرددکه تصدی فنی با تجهیز و سرپرستی متفاوت است.
مورد سوم: به استناد بند دوم از فصل اول مصوبه یکصد و چهل و نهمین جلسه شورای عالیبرنامهریزی مورخ 1367.11.16 م. ب.. مورد چهارم: ب. ت. ب. این که بر اساس قانون اصلاح بعضی از مواد مقررات امور پزشکی و دارویی مصوبه67.2.19 مجلس شورای اسلامی اجازه تاسیس آزمایشگاه فقط به متخصصین رشته علوم آزمایشگاهی و یا پی اچ دی این رشته داده شده است و نه بهکارشناسان ارشد این رشته لذا دادن امتیاز به کارشناسان ارشد علوم آزمایشگاهی برای تاسیس آزمایشگاه در شهرهای فاقد دانشکده پزشکی نیز فقط بهدلیل احساس نیاز آن مناطق بوده و این امتیاز بر خلاف قانون مجلس شورای اسلامی مذکور در فوق م.
ب.. در پایان ب. ت. ب. این که مصوبه یکصد وهفتاد و چهارمین جلسه شورای عالی برنامهریزی مورخ 68.8.28 و نیز قانون مجلس شورای اسلامی مذکور در فوق با مصوبه یکصد و چهل و نهمینجلسه شورای عالی برنامهریزی دارای موارد متفاوت و بعضاً متناقض است، رای آن دیوان راهگشا و مورد استناد بخشنامههای بعدی این معاونت خواهدبود.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری، در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلام … و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل و پس ازبحث و بررسی و عنایت به توضیحات نماینده معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و نمایندگان زیر شاخه علوم آزمایشگاهیستاد انقلاب فرهنگی و نماینده فارغالتحصیلان و دانشجویان دکترای علوم آزمایشگاهی و نماینده پزشکان رزیدنت پاتولوژی "در جلسه مورخ70.4.25 هیات عمومی" با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
اولاً - ب.
ت. ب. این که مقررات آییننامه اجرایی امتحانات مبنی بر الزام دانشجویان رشته دکترای علوم آزمایشگاهی به گذراندن امتحانات جامع ازتاریخ 67.11.16 قابل اجراء بوده است و شاکیان عدم شمول آن را نسبت به خود اعلام داشتهاند، لذا اعتراض در این قسمت سالبه به انتفاء موضوعاست و امعان نظر قضایی پیرامون آن ضرورتی ندارد.
ثانیاً - با عنایت به اختیارات قانونی ستاد انقلاب فرهنگی و واحدهای تابع آن در خصوص تعیین ضوابط و خط مشی و برنامههای آموزش عالی و اینکه مصوبات ستاد مذکور و شورای عالی برنامهریزی در باب دوره کارشناسی ارشد "دکترای حرفهای" رشته علوم آزمایشگاهی از حیث برنامه و محتوایآموزشی و ارزش تحصیلی رشته مزبور و درجه و عنوان فارغالتحصیلان آن رشته و نحوه به کارگیری آنان به شرح مصوبه جلسه 219 مورخ1370.3.19 مورد تایید و تنفیذ شورای عالی برنامهریزی قرار گرفته است، مصوبه مورخ 61.10.18 و همچنین دستورالعمل نحوه به کارگیریفارغالتحصیلان دکترای علوم آزمایشگاهی در قسمتهای فوقالذکر مخالفتی با قانون ندارد.
ثالثاً - بند 3 دستورالعمل نحوه به کارگیری فارغالتحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی و مقررات قانون نظام پزشکی مغایر قانون تشخیص داده نمیشود.
رابعاً - ب.
ت. ب. ماده 6 و 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب خرداد ماه 1334 مبنی بر اجازهتاسیس و یا تصدی فنی آزمایشگاه طبی به دارندگان مدارج علمی خاص به تشخیص مراجع صلاحیتدار و این که تبصرههای اصلاحی و الحاقی ماده 6قانون مذکور مصوب فروردین ماه 1367 مجلس شورای اسلامی هم نافی جواز اعطاء امتیازات مزبور به فارغالتحصیلان رشته علوم آزمایشگاهی" دکترای حرفهای" نیست صدر بند 6 دستورالعمل مورخ 69.8.20 و قسمت اول بند 7 دستورالعمل مورخ 69.11.15 در خصوص اجازه تجهیز وسرپرستی آزمایشگاه تشخیص طبی به فارغالتحصیلان دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی خلاف قانون شناخته نمیشود.
خامساً - قسمت آخر بند 7 دستورالعمل مورخ 69.11.15 موضوع اعطاء اجازه مسئولیت فنی و تاسیس آزمایشگاههای بخش آزاد در شهرهای فاقددانشکده پزشکی حسب نامه شماره 1592 مورخ 1370.6.13 از طرف فقهای محترم شوری نگهبان خلاف موازین شرع شناخته نشده است و باعنایت به اختیارات قانونی وزارت بهداشت، درمان آموزش پزشکی در امر توزیع عادلانه امکانات بهداشتی و درمانی در سراسر نقاط کشور مغایر قانوننیز تشخیص داده نمیشود.
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - محمدرضا عباسیفرد
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
