شرط مقدم بر اجرای قسامه

شرط مقدم بر اجرای قسامه خ. م.: موضوع این پرونده به اتهام قتل عمدی مرتبط است. متهم به دلیل ارتکاب قتل نسبت به فردی دیگر تحت تعقیب قرار گرفته و در مراحل ابتدایی به مجازات قصاص نفس محکوم گردیده است. با این حال، دیوان عالی کشور به دلیل عدم کفایت ادله، رای اولیه را نقض کرده و پرونده به شعبه همعرض ارجاع شده است. در این مرحله، متهم بار دیگر به مجازات قصاص نفس با پرداخت فاضل دیه محکوم شده است. وکلای م. ن. ب. این رای اعتراض کرده‌اند. بررسی‌های به عمل آمده نشان می‌دهد که مراسم قسامه به درستی اجرا شده و اظهارات متهم و سایر مطلعین به نفع اتهام بوده است. همچنین، نظریه پزشکی قانونی نشان‌دهنده وجود اختلال روانی متهم در زمان ارتکاب جرم م. ب.. دیوان عالی کشور در رای خود به ایرادات شرعی و قانونی اشاره کرده و مواد 246 و 317 قانون مجازات اسلامی و ماده 91 این قانون را مورد استناد قرار داده است. بر اساس این مواد، عدم تفهیم حق دفاع به متهم و عدم بررسی وضعیت روانی او در زمان وقوع جرم، منجر به نقض رای دادگاه و ارجاع مجدد پرونده به همان دادگاه برای رسیدگی شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/12/17 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت حصول لوث، نخست از متهم مطالبه دلیل بر نفی اتهام می‌شود؛ اگر دلیلی ارائه شود نوبت به قسامه شاکی نمی رسد و متهم تبرئه می‌گردد، در غیر این صورت قسامه اجرا می‌شود. رای خلاصه جریان پرونده پیرو گزارشات سابق این شعبه دیوان عالی کشور که از تکرار آن خودداری می‌شود، آقای م. به اتهام قتل عمدی بانو ز. تحت تعقیب قرار گرفته و طی دادنامه شماره --- - 1387/10/04 صادره از شعبه --- دادگاه کیفری استان... با استناد به علم به قصاص نفس محکوم شده است. این شعبه دیوان عالی کشور طی دادنامه شماره --- - 1388/04/18 با استدلال به عدم‌کفایت قرائن موجود برای حصول علم، رای صادره را نقض و پرونده به شعبه هم‌عرض ارجاع گردیده است. این بار شعبه --- دادگاه کیفری استان... به موضوع رسیدگی و با تصریح به تطبیق مورد با موضوع لوث و اجرای قسامه، رای به قصاص نفس با پرداخت فاضل دیه صادر نمود که مورد اعتراض وکلای محکومٌ ‌علیه قرار گرفته است. محتویات پرونده حاکی از اجرای مراسم قسامه توسط افرادی که در پرونده منعکس و از سوی اولیای‌دم به‌عنوان اقربای آنان معرفی شده است که دادگاه وجود شرایط لازم را احراز نموده و از سوی معترض، دلیلی بر عدم قرابت برخی از حالفین اقامه نشده است. همچنین متهم در تحقیقات انجام‌شده، اقرار ضمنی به موضوع داشته و قرائن ظنیه بر توجه اتهام به متهم کافی بوده و اظهارات سایر متهمان و مطلعین نیز، موید موضوع است. النهایه بر اساس نظریه پزشکی قانونی به شرح مندرج در(صفحه 1439 )، متهم مبتلا به اختلال روانی از نوع جنون ادواری بوده، هرچند که در حال حاضر در وضعیت افاقه است. پرونده به این شعبه دیوان عالی کشور ارجاع با قرائت گزارش رزاقی و ملاحظه نظریه حاتمی دادیار دادسرای دیوان عالی کشور مبنی بر اصراری بودن رای به شرح آتی اقدام به صدور رای نموده و متذکر می‌گردد ب. ت. ب. این‌که رای دادگاه اول بر اساس علم بوده، دیوان عالی کشور استدلال می‌نماید که دلایل علمی کافی نبوده و حداکثر مورد، از موارد لوث است. رای دادگاه نقض شده و دادگاه دوم با پذیرش نظریه دیوان عالی کشور بر اساس لوث اجرای قسامه نموده است، لذا رای دادگاه دوم اصراری تلقی نمی‌شود و لذا به شرح آتی اقدام به صدور رای می‌گردد. رای شعبه دیوان عالی کشور هرچند در پرونده امر، قرائن و امارات کافی ظن آور بر توجه اتهام به متهم و حصول لوث وجود دارد و احراز موضوع توسط دادگاه خالی از ایراد و خدشه است، لکن دادنامه صادره با دو ایراد شرعی و قانونی مواجه است: 1 - برابر ماده 246 قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1380/10/23 هرگاه مدعی علیه برای تبرئه خود بینه اقامه کند، لوث محقق نمی‌شود و تبرئه می‌گردد و مطابق ماده 317 قانون مجازات اسلامی 1392 در صورت حصول لوث، نخست از متهم مطالبه دلیل بر نفی اتهام می‌شود، اگر دلیلی ارائه گردد نوبت به قسامه شاکی نمی‌رسد و متهم تبرئه می‌شود. در پرونده فعلی دادگاه محترم صریحا به متهم تفهیم نکرده است که آیا دلیلی بر برائت خود دارد یا خیر و نسبت به انکار وی برای حضور در محل نیز، زمینه امکان ارائه دلیل برای وی فراهم نشده است. 2 - مطابق ماده 91 قانون مجازات اسلامی 1392 که به لحاظ مساعد بودن به حال متهم عطف به ما سبق می‌شود: در جرائم موجب حد یا قصاص هرگاه افراد بالغ کمتر از هجده سال، ماهیت جرم انجام‌شده و یا حرمت آن را درک نکنند و یا در رشد و کمال عقل آنان شبهه وجود داشته باشد حسب مورد ب. ت. ب. سن آن‌ها به مجازات پیش‌بینی‌شده در این فصل محکوم می‌شوند و مطابق محتویات پرونده متهم در زمان ارتکاب جرم 17 ساله بوده به‌علاوه برابر نظریه پزشکی قانونی به شرح مندرجات صفحه 1439 پرونده متهم مبتلا به اختلال روانی از نوع جنون ادواری است؛ هرچند در حال حاضر در حال افاقه است. همچنین دادگاه محترم در رابطه با وضعیت متهم در زمان ارتکاب جرم تحقیق و بررسی و اظهارنظر ننموده و مفاد ماده مرقوم در رسیدگی و رای دادگاه رعایت نشده است و نظریه پزشکی قانونی نیز ناظر به احراز رشد عقلی در زمان وقوع جرم نیست. لذا از جهات فوق، رسیدگی دادگاه ناقص تشخیص و دادنامه تجدیدنظرخواسته شماره --- - 93/09/11 صادره از شعبه --- دادگاه کیفری استان خوزستان مخدوش بوده مستندا به بند 2 شق ب ماده 265 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری نقض رسیدگی مجدد به همان دادگاه ارجاع می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار مرتضی فاضل - عزیزالله رزاقی