شماره پــرونـــده : هـ ع/9901430 شماره دادنامه: 140109970906000183 تاریخ: 1401/04/05

شماره پــرونـــده : هـ ع/9901430 شماره دادنامه: 140109970906000183 تاریخ: 1401/04/05 * شاکی : آقای … *طرف شکایت : شورای اسلامی شهر اراک *موضوع شکایت و خواسته : ابطال بندهای( 11-2-1 ) و( 11-2-2 ) تعرفه سال 1399 عوارض بر حق مشرفیت * شاکی د. ب. ط. شورای اسلامی شهر اراک به خواسته ابطال بندهای( 11-2-1 ) و( 11-2-2 ) تعرفه سال 1399 عوارض بر حق مشرفیت به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : 11-2-1 – املاکی که از سمت معبری که تعریض یا احداث و توسعه و یا اصلاح می شود عقب نشینی ندارند از فرمول: متراژ عرصه × p 3 ×(عرض معبر قدیم – عرض معبر جدید) محاسبه واخذ گردد. 11-2-2- املاکی که از سمت معبری که تعریض یا احداث و توسعه و یا اصلاح می شود عقب نشینی دارند از فرمول متراژ عرصه باقیمانده × p 5/1 × (عرض معبر قدیم- عرض معبر جدید) محاسبه و اخذ گردد. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : شاکی از دو جهت ابطال مصوبه را درخواست نموده است؛ الف: از بعد شرعی: دلایل درخواست خ. ر. ب. شرح ذیل اعلام نموده است: 1- قاعده حرمت اکل مال بباطل 2- موثقه سماعه از امام صادق (ع)؛ لا یحل دم امرا مسلم و لا ماله بطیب نفسه» و اینکه حضرت فرموده است: «لایحل لاحدان یتصرف فی مال غیره بغیر اذنه» که رضایت مالک را جواز تصرف دانسته و بدون آن هرگونه تصرفی را خواه حقیقی، خواه اعتباری، حرام و باطل انگاشته است. 3- حدیث نبوی «الناس مسلطون علی اموالهم» و قاعده تسلیط 4- نامه حضرت علی (ع) خطاب به مالک اشتر که فرمودند: «من طلب الخراج بغیر عماره اخرب البلاد و اهلک العباد» کسی که بخواهد خراج و مالیات را بدون توجه به درآمد افراد از آنان بگیرد، شهرها را ویران و مردم را به نابودی می کشاند. این خود مبین عدم مشروعیت عوارض اجحاف آمیز و گزاف است. ب: از بعد خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بودن: 1- قانون راجع به لغو مرغوبیت مصوب 1360/8/28 که به موجب آن دریافت حق مرغوبیت از مالک یا مالکین املاکی که در اثر توسعه معابر و یا میادین و امثال آن، به املاک آنها تعلق می گرفته، منتفی گردیده است. 2- تبصره 4 ماده 10 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی و عمرانی و نظامی دولت مصوب 1358/11/7 چرا که آنچه در فتوای مقام معظم رهبری و فقهای محترم شورای نگهبان در این خصوص تجویز شده است، جعل عوارض بر حق، آن هم توسط مقام قانونی است نه آن گونه که شورای شهر با اختیار خود علیرغم ممنوعیت قانونی به شرح مصوبه، مقرر نموده است. 3- مطابق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 و نیز تبصره 3 ماده 63 قانون برنامه پنجم توسعه اخذ هرگونه وجه، کالا و خدمات توسط دستگاههای اجرایی منوط به تجویز قانوگذار است. همچنین وفق نظریه شورای محترم نگهبان، مندرج در رای شماره ی 333 مورخ 1390/9/3 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، دریافت وجه با تجویز آیین نامه و دستورالعمل، مغایر شرع است. 4- صلاحیت شورای شهر در خصوص تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن، مطابق بند 16 ماده 80 قانون اصلاح قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور تعیین می شود، تجویز گردیده است. 5- در قانون برنامه ششم توسعه، هیچ ذکری از عوارض یاد شده به میان نیامده و ب. ت. ب. اینکه مهلت اجرای قانون برنامه پنجم توسعه به پایان رسیده و قانونگذار در مقام بیان بوده است بنابراین عدم ذکر آن در قانون برنامه ششم توسعه، دال بر آن است که قانونگذار اراده اش بر دوام و استمرار اخذ چنین عوارضی نبوده است از سوی دیگر فقهای محترم شورای نگهبان در آخرین نظریه خود صراحتاً به حق جعل اخذ عوارض بر حق مشرفیت در چارچوب قانون، اشاره داشته که تشخیص آن با دیوان عدالت اداری است به نظر در حال حاضر نمی توان با تمسک به بند «16» ماده 80 قانون اصلاح موادی از قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و ایضاً تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده، آن را قانونی تلقی و تجویز نموده بنابراین تقاضای ابطال مصوبات موضوع خواسته به لحاظ تعارض با شرع و خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بودن از زمان تصویب مورد تقاضاست. * در پاسخ به شکایت مذکور ، شهردار اراک به موجب لایحه شماره 42497 مورخ 1399/8/27 به طور خلاصه توضیح داده است که : 1- مطابق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحات و الحاقات بعدی، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاستهای عمومی دولت و نیز بند 26 ماده ی مذکور، تصویب نرخ خدمات ارایه شده توسط شهرداری و سازمان های وابسته به آن با رعایت آیین نامه مالی شهرداری ها از جمله وظایف شورای اسلامی شهرهاست. 2- مطابق تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، وضع عوارض محلی تجویز شده است. 3- مطابق آراء شماره های 587 مورخ 1383/11/25 و 786 مورخ 1396/8/9 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، عوارض از جمله حقوق دیوانی بوده و غیر از جرایم مربوط به کمیسیونهای ماده 100 قانون شهرداریها م. ب.. 4- بند الف ماده 74 قانون برنامه پنجم توسعه کشور 5- در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آراء شماره های 105 مورخ 1374/7/1 و 81 مورخ 1383/5/4 و 1187 مورخ 1386/10/23 و 1229 مورخ1386/10/23 وضع عوارض بر «حق مشرفیت» در بخشنامه های وزارت کشور و شهرداری تهران و مصوبات شورای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده نشده است. 6- بر اساس رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی به شماره ی 9909970906011136 مورخ 1399/8/21 وضع عوارض بر ارزش افزوده ناشی از اجرای طرحهای تعریض یا توسعه معابر شهری (عوارض بر حق مشرفیت) موضوع تعرفه مشابه در سال 1398 و نیز دادنامه های شماره 46- 970997090600043 مورخ 1397/2/31 هیات مذکور مشعر بر قانونی بودن وضع و وصول عوارض مورد شکایت مورد تایید قرار گرفته است بنابراین رد شکایت شاکی م. ا.. هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل ، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرایت گزارش عضو ممیز و بـررسی و انجام مشاوره بـه اتفاق آراء اعضاء حاضر در جلسه بـه شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید . رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی طبق بند16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با درنظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می شود ازجمله وظایف و مسیولیتهای شورای اسلامی شهر محسوب شده و درتبصره یک ماده 50 قانون مالیات برارزش افزوده مصوب سال 1387 وضع عوارض محلی جدید تجویز شده است و ب. ت. ب. اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداری ها طبق بند ب رای شماره 79 مورخ 1395/2/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نگردیده و طبق آراء شماره 587 مورخ 1383/11/25 و 786 مورخ 1396/8/9 هیات عمومی عوارض از جمله حقوقی دیوانی بوده و غیر از جرایم مربوط به کمیسیون های ماده صد قانون شهرداریها م. ب.. همچنین ب. ت. ب. قوانین مذکور و ن. ب. ا. در آراء هیات عمومی از جمله 105 مورخ 1374/7/1 و 1187 مورخ 1386/10/23 و 1229 مورخ 1386/10/23 و غیره تجویز وضع عوارض بر حق مشرفیت در بخشنامه های وزارت کشور و شهرداری تهران و وضع عوارض مشرفیت در مصوبات شورای های اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نگردیده است بنابراین بندهای ( 11-2-1 ) و( 11-2-2 ) تحت عنوان عوارض بر ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح های تعریض یا توسعه معابر شهری (عوارض بر حق مشرفیت) مصوب شورای اسلامی شهر اراک سال 1399 مـغایر قانون و خارج از حـدود اختیارات نبوده و به اسـتناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای بـه رد شکایت صادر می شود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است./ط رحمان پیوست رییس هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری