عدم استماع شهادت شهود شاکی

عدم استماع شهادت شهود شاکی خ. م.: در تاریخ 20 بهمن 1393، دادنامه‌ای در خصوص شکایت وکیل دادگستری از متهم به اتهام فحاشی و اهانت صادر گردید. پس از انجام تحقیقات مقدماتی و صدور قرار مجرمیت از سوی مرجع قضایی، پرونده به دادگاه عمومی جزایی ارجاع و متهم به پرداخت یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم شد. دادگاه با استناد به شکایت شاکی، کیفرخواست و شهادت گواهان، اتهام را تایید کرد. متهم این اتهام را انکار نمود و شاکی و وکیل وی به توهین و فحاشی متهم اشاره کردند، اما الفاظ مشخصی ارائه ندادند. در مراحل دادرسی، شهادت گواهان در تحقیقات مقدماتی مورد قبول قرار گرفت، اما دادگاه از دعوت آنان برای ادای شهادت در جلسه دادرسی خودداری کرد. متهم درخواست اعاده دادرسی به دیوان عالی کشور ارائه داد و در آن به کذب بودن شهادت گواهان و عدم حضور شاکی در زمان وقوع جرم اشاره نمود. دیوان عالی کشور با پذیرش درخواست اعاده دادرسی، به عدم استماع شهادت گواهان در دادرسی و محرومیت متهم از حق جرح آنان اشاره کرده و بر اساس بندهای 5 و 6 ماده 272 قانون آیین دادرسی، رسیدگی مجدد به اتهام م. ع. را به شعبه دیگری از دادگاه تجدیدنظر ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/20 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: عدم استماع شهادت شهود شاکی در جلسه دادرسی و از بین رفتن فرصت محکومٌ علیه جهت جرح شهود و به سنده نمودن به شهادت شهود در مرحله تحقیقات مقدماتی، از جهات پذیرش اعاده دادرسی است. رای خلاصه جریان پرونده 1 - ف. وکیل دادگستری به وکالت از آقای ر. علیه آقای …. شکایت دایر بر فحاشی و اهانت نموده و پس از انجام تحقیقات مقدماتی از سوی نیروی انتظامی، پرونده به بازپرس شعبه دوم دادسرای عمومی و انقلاب... ارجاع شده، ایشان پس از استماع شکایت شاکی و وکیل وی و گواهی گواهان او و تفهیم اتهام و اخذ آخرین دفاع، قرار مجرمیت متهم را صادر پس از موافقت دادیار اظهارنظر با آن، کیفرخواست صادرشده و پرونده برای رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی جزایی... برای رسیدگی ارجاع شده و این دادگاه وقت دادرسی تعیین کرده ( 1393/04/09 ) و طرفین و نماینده دادستان را برای رسیدگی دعوت کرده است. در جلسه دادرسی مقرر که با حضور نماینده دادستان و طرفین تشکیل‌شده، شکایت شاکی و اظهارات نماینده دادستان استماع و در صورت‌مجلس منعکس‌شده و به متهم اتهام فحاشی و اهانت تفهیم شده و وی اتهام موصوف را نپذیرفته است ولی دادگاه آخرین دفاع را نیز از وی اخذ نموده و با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه شماره --- - 1393/04/09 وی را به استناد ماده 608 قانون مجازات اسلامی به پرداخت یک‌میلیون ریال جزای نقدی محکوم کرده و حکم مزبور وفق دادنامه شماره --- - 1393/06/11 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... مورد تایید قرارگرفته است. 2 - استدلال دادگاه در احراز بزه‌کاری و مجرمیت محکومٌ‌علیه، شکایت شاکی، کیفرخواست، گزارش نیروی انتظامی، گواهی گواهان در مراحل تحقیقات مقدماتی و سایر قرائن موجود در پرونده است. دادگاه گواهان را برای ادای شهادت دعوت ننموده و به گواهی آنان در تحقیقات مقدماتی اکتفا کرده است. 3 - شاکی و وکیل وی اعلام کرده‌اند که متهم به شاکی و خانواده‌اش توهین و فحاشی نموده و الفاظ رکیک استعمال کرده است ولی لفظی که به‌کاربرده شده مشخص نکرده‌اند. 4 - خانم ث. به شرح برگ 18 پرونده در نیروی انتظامی چنین شهادت داده: «این‌جانب مالک طبقه دوم در جریان اختلاف و آزار و اذیت‌های آقای …. هستم که به‌عناوین‌مختلف برای آقای ر. و خانواده ایشان داشته و از ایشان با شکایت‌های کذب که داشته و ایشان را طی مدت دو سال گذشته به زندان انداخته... و مرتب ایشان و خانواده‌ ایشان را تهدید و توهین نموده و حرف‌های رکیک و ناموسی... می‌دهد.» 5 - آقای ع. در برگ 39 پرونده به‌عنوان گواه نزد بازپرس چنین بیان داشته: اواخر برج یازده پارسال بود برادرخانم … ر. به نام الف. به من گفت من را به منزل خواهرم برسان همین‌که پیچیدم داخل کوچه خواهر آقای ر. در کوچه جلوی درب دیدم متهم جلوی درب منزل بود فحش‌های بدی می‌داد می‌گفت این‌ها نجس هستند و‌ آقای ر. در زندان بود که براثر شکایت متهم بازداشت‌شده بود...» 6 - آقای ….م. که از اقلیت‌های دینی بوده و بدون (اتیان سوگند شهادت وی استماع شده) در برگ 38 پرونده به‌عنوان شاهد چنین گفته: «در اسفندماه سال 92 یک روز ساعت 12/30 بنده آمدم منزل دوستم آقای ر. تا موتور ایشان را بگیرم و دنبال کاری بروم دیدم دختر آقای ک. رد شد و آقای ر. صحبت می‌کردند در خصوص رضایت گرفتن توسط آقای ر. از پدر ایشان من موتور را از پارکینگ بیرون می‌آورم دیدم دختر آقای ک. شروع کرد به فریاد کشیدن رفتم جلو گفتم آرام باشید دیدم آقای ک. آمدند راه‌پله و شروع کردند به فحاشی کردن و سمت ایشان می‌گفتند برو چاقوکش(مادر...) من می‌خندیدم که دیگر آقای ر. رد شد و ایشان هنوز فحاشی می‌کرد که من هم رفتم». 7 - آقای ….م. در برگ 11 پرونده نزد مامورین انتظامی چنین شهادت داده: «رفته بودم بابت حساب... از آقای ر. چک بگیرم شنیدم از الف.، پیرمرد همسایه ایشان مشغول به فحاشی و بی‌احترامی به ایشان است...». 8 - محکومٌ‌علیه از دادنامه شماره --- /7331393 صادرشده از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... درخواست پذیرش اعاده دادرسی از دیوان عالی کشور نموده که پس از ثبت در دبیرخانه به شعبه --- برای رسیدگی ارجاع شده است. نام‌برده در لایحه تقدیمی چنین توضیح داده: «شهادت کذب ع.، شهادت کذب الف.م. شاهد دیگر پرونده را افشا می‌کند. ع. اذعان دارد که اهانت بدون حضور شاکی پرونده در وقت وقوع آن بوده است او در ادای این مطلب صداقت دارد و برگ ورود به زندان ر. موید آن است. ر.، شاکی پرونده به تاریخ 1392/11/20 وارد زندان می‌شود و به تاریخ 1392/12/07 از زندان خارج می‌شود این فاصله زمانی منطبق است با ماه‌های بهمن و اسفند که شهود هر یک از آن دو را ماه وقوع جرم می‌داند. افزون بر آن، الف.م. در هنگام ادای شهادت خود را بیکار معرفی می‌کند حال آن‌که نگارنده در چند روز اخیر اطلاع حاصل می‌کند که به تاریخ 1391/04/29 وکالت‌نامه کاری به شماره 3107 در دفترخانه... بین ر. و الف.م. بدون محدودیت زمانی منعقد می‌گردد. استعلام آن را درخواست دارد. این قرارداد اثباتی است بر رابطه خادم و مخدومی بین آن دو که از مقام قضایی کتمان می‌دارند. دریافت دادنامه شعبه --- دادگاه تجدیدنظر... و مشاهده آدرس محل سکونت ر. مندرج در قسمت راست سربرگ فرصتی فراهم آورد تا پوچی و ساختگی بودن پرونده را که خود واقف بودم ولی مجالی نداده بود تا بازگو کنم اکنون مطرح می دارم. شاکی پرونده شکایت خود را بر مبنای رنج‌ها، مرارت‌ها و اهانت‌های متحمل شده از جانب همسایه‌ می‌گشاید شهود وی بر اساس آن شهادت می‌دهند...» رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص درخواست محکومٌ‌ علیه آقای …. مبنی بر پذیرش اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- - 1393/06/11 صادرشده از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان...، قطع‌نظر از این‌که دادگاه، شهود شاکی را ب. ت. ب. انکار متهم به ارتکاب بزه اهانت و فحاشی برای استماع شهادت آنان که مبنای گزارش نیروی انتظامی و کیفرخواست بر احراز بزه‌کاری و مجرمیت متهم است دعوت ننموده و به گواهی آنان در مرحله تحقیقات مقدماتی اکتفا کرده است و قطع‌نظر از این‌که درباره‌ الفاظ به‌کاررفته از سوی محکومٌ‌علیه مبنی بر این‌که متضمن اهانت است یا نه تحقیق نشده(ماده‌واحده قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین و یا هتک حرمت مندرج در مقررات جزایی مواد 513 ، 514 ، 608 ، 609 قانون مجازات اسلامی و بند 7 و 8 ماده 6 و مواد 26 و 27 قانون مطبوعات 1379 ). ب. ت. ب. این‌که شهادت شهود موصوف، در مراحل دادرسی استماع نشده و محکومٌ‌علیه از حق جرح آنان(ماده 168 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری) محروم شده و چنین امری موجب پذیرش اظهارات آنان در تحقیقات مقدماتی به‌عنوان شهادت و گواهی و نتیجتا احراز بزه‌کاری محکومٌ ‌علیه شده است؛ بنابراین به لحاظ انطباق درخواست با بندهای 5 و 6 ماده 272 قانون اخیر قرار قبولی آن صادر و به استناد ماده 274 همان قانون رسیدگی مجدد به اتهام محکومٌ‌علیه را به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان... محول می‌نماید. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون جواد اسلامی - حسن قاسمی