رأی
عدم کفایت ماترک متهم و عدم تمکن عاقله و پرداخت دیه از بیت المال
رأی خلاصه جریان پرونده
آقای ع.ب. معروف به ع.ن. که در حال حاضر متواری است، به اتهام قتل عمدی مرحوم ش.الف. فرزند خ. با شکایت اولیاء دم مورد تعقیب قرار گرفته. با این توضیح که حسب اظهارات همسر نام برده، مرحوم با متهم از منزل خارج می شود و دیگر مراجعه ننموده، سپس جسد او را در خانه باغی پایین تر از روستا از توابع شهرستان م پیدا می کنند و اولیاء دم از متهم شکایت می کنند و پزشکی قانونی علت فوت را برخورد گلوله به جمجمه و خونریزی مغزی اعلام نموده است و در نهایت پرونده در شعبه 102 دادگاه عمومی جزایی مطرح و دادگاه در دادنامه شماره 0000251-31/3/91 به واسطه فقد دلیل متهم را تبرئه نموده است؛ و از جهت کشف جسد در ملاءعام، حکم به پرداخت دیه کامله از بیت المال د. ح. اولیاء دم صادر نموده است و پرونده به این شعبه از دیوان عالی کشور ارسال شده است.
رأی شعبه دیوان عالی کشور
رأی صادره از جهاتی مخدوش است، اولاً طبق اظهارات فرزند مرحوم، متهم در حدود ساعت 6 یا 5/6 به درب منزل آمده و مرحوم را با خود از منزل خارج نموده که از این حیث اگر دلیل دیگری در کار نباشد، متهم طبق ماده 338 مأخوذ به دیه است که باید دیه مرحوم را بپردازد...؛ و از طرف دیگر بر فرض که مورد از مصادیق این ماده هم نباشد، باز تبرئه نمودن متهم بدون اجرای موازین قضایی (البینه علی المدعی و الیمین علی مدعی علیه با درخواست اولیاء دم) موجه نیست و چنانچه اولیاء حاضر به قسم متهم نباشند، قرار توقف دعوی طبق نظر مقام معظم رهبری و برخی دیگر از اعلام، صادر می شود و از طرف دیگر چون اولیاء شدیداً مصر هستند که قاتل متهم است، طبق مقررات جای پرداخت دیه از بیت المال نمی باشد. لهذا ضمن نقض رأی به عنوان نوعی نقص، نقض و در راستای بند 2 شق ب ماده 265 از قانون آیین دادرسی به دادگاه عودت داده می شود تا با حضور دادستان مطابق موازین اقدام به رسیدگی مجدد و صدور رأی نماید.
رئیس شعبه 27 دیوان عالی کشور ـ مستشار
فاضل ـ رزاقی
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
عدم کفایت ماترک متهم و عدم تمکن عاقله و پرداخت دیه از بیت المال
در تاریخ 22 تیرماه 1401، شعبه دوم دادگاه کیفری یک شهرستان بجنورد به پروندهای مرتبط با قتل عمدی رسیدگی کرد. در این پرونده، ورثه مقتول به منظور دریافت دیه کامل اقدام به طرح دعوی کردند. دادگاه با بررسی شواهد و مستندات، از جمله دادنامههای پیشین و اقاریر متهم، به این نتیجه رسید که قتل توسط فرد مشخصی صورت گرفته است. ب. ت. ب. فوت مرتکب جرم و عدم امکان اجرای مجازات قصاص، دادگاه بر اساس ماده 435 قانون مجازات اسلامی، ورثه متوفی را به پرداخت دیه کامل مقتول از محل ماترک محکوم نمود. در صورت ناکافی بودن ماترک برای پرداخت دیه، عاقله مرتکب جرم مسئول پرداخت دیه خواهند بود و در صورت عدم توانایی مالی آنها، مسئولیت پرداخت به عهده بیت المال مسلمین خواهد بود. این رای به صورت حضوری صادر شده و ظرف بیست روز پس از ابلاغ، امکان فرجامخواهی در دیوان عالی کشور وجود دارد.
تاریخ دادنامه قطعی: 1401/04/22
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: با فوت متهم و ب. ت. ب. گذشت مدت نوزده سال از تاریخ وقوع جرم مهلتی برای پرداخت دیه متصور نمیباشد. و در صورتی که ماترک متهم کفایت برای پرداخت دیه ننماید.، عاقله مسئول پرداخت دیه بوده و در صورت عدم تمکن مالی عاقله، دیه از بیت المال پرداخت میشود
پرونده کلاسه --- شعبه دوم دادگاه کیفری یک شهرستان بجنورد تصمیم نهایی شماره 140127390000825440
1 . اقای ع. ا. فرزند عوض م. 2 . اقای م. ا. فرزند عوض م.
3 . اقای م. ا. فرزند عوض م. 4 . اقای س. ا. فرزند عوض م.
5 . خانم ع. ا. م. فرزند ر. 6 . خانم س. ا. فرزند م.
اتهام: قتل عمدی مسلمان
به نام خدا: به تاریخ 1401/04/22 و در وقت فوق العاده شعبه دوم دادگاه کیفری یک بجنورد به تصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل و پرونده به کلاسه فوق تحت نظر است. هیات دادگاه پس ازمطالعه پرونده و مشاوره و حصول توافق ختم دادرسی را اعلام وبه شرح ذیل انشای رای مینماید.
در مورد تقاضای اقایان ع. - م. - م. و س. ش. همگی ا. فرزندان عوض م. و خانمها ع. ا. م. فرزند ر. و خانم س. ا. فرزند م. متولد 1389/12/28 که خانم ع. ا. م. قیمومیت خانم س. ا. را به عهده دارد. مبنی بر محکومیت بیت المال مسلمین به پرداخت یک فقره دیه کامله مرد مسلمان مرحوم ع. م. ا. فرزند اقاجان متولد 1339/07/05 به شماره ملی* که در تاریخ 1382/02/23 برابر با 11 ربیع الاول 1424 ه. ق توسط اقای ج. ب. فرزند ح. به شماره ملی* در *) به قتل رسیده است. و طی دادنامه شماره --- - 82/6/13 صادره از شعبه دوم دادگاه عمومی شهرستان اسفراین حکم به قصاص نفس اقای ج. ب. صادرو این حکم طی دادنامه شماره --- مورخه 83/2/29 در شعبه --- دیوان عالی کشور تایید شده است. (اوراق شماره 209 الی 229 و 274 و 275 پرونده) و در زمان اجرای حکم، ورثه مقتول به شرح برگ شماره 336 - 307 و 310 توافق به اخذ دیه نمودهاند ولی اقای ج. ب. که مدتی از زندان به مرخصی اعزام شده به شرح برگ 369 و 370 پرونده فوت نموده است.و ورثه مرحوم ب. یا عاقله ایشان هیچ مبلغی بابت دیه به وراث مرحوم ا. پرداخت ننمودهاند فلذا ب. ت. ب. تقاضای اولیای دم مرحوم ع. م. ا. و شرح معاینه جسد و ملاحظه دادنامه های مذکور و اقاریر مرحوم ب. در مراحل دادرسی در دادگاه عمومی شهرستان اسفراین، ارتکاب قتل توسط مرحوم ج. ب. محرز است.و ب. ت. ب. فوت قاتل که امکان قصاص نمیباشد. و از طرفی گذشت از قصاص مشروط به دریافت دیه بوده است.و موضوع از نظر این دادگاه مشمول ماده 435 قانون مجازات اسلامی است.فلذا مستند به مواد 462 - 492 - 549 - 448 - 488 قانون مجازات اسلامی حکم بر محکومیت ورثه مرحوم ج. ب. به پرداخت یک فقره دیه کامله مرد مسلمان به نرخ یوم الادای از محل ماترک مرحوم ج. ب. د. ح. ورثه مرحوم ع. م. ا. که به نسبت سهم الارث بین ایشان تقسیم خواهد شد صادر مینماید. و ب. ت. ب. گذشت مدت نوزده سال از تاریخ وقوع جرم مهلتی برای پرداخت دیه متصور نمیباشد. بدیهی است.در صورتی که ماترک مرحوم ب. کفایت برای پرداخت دیه ننماید.، عاقله وی طبق مواد 468 - 469 و 470 قانون مجازات اسلامی مسیول پرداخت دیه میباشند و عاقله عبارتند از پدر، پسر و بستگان ذکور پدری یا پدر و مادری که تمکن پرداخت دیه را داشته باشند و در صورت عدم تمکن مالی عاقله، بیت المال مسلمین مسیول پرداخت دیه خواهد بود. این حکم حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور است.
رییس شعبه دوم دادگاه کیفری یک خراسان شمالی - م. ج.
مستشار شعبه دوم دادگاه کیفری یک خراسان شمالی - م. د.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
