قرینه‌های اثبات‌کننده عسروحرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش مشروح قبلی این شعبه (26 دیوان عالی کشور) اجمالاً این که خواهان زوجه خانم ف.م. فرزند م.، خانه دار، با وکالت آقای ….س. طی دادخواست تقدیمی به ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی مشهد، پیوست رونوشت مصدق سند ازدواج و مدارک دیگر به طرفیت خوانده، شوهرش آقای م.ف. فرزند ح.، محل اقامت زوجین مشهد تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) و حکم به پرداخت خسارات وارده نموده و نوشته اینجانب همسر شرعی و قانونی دایمی خوانده محترم می باشم که طبق سند ازدواج در تاریخ 9/1/88 به عقد ازدواج دایمی خوانده درآمده ام، حال با عنایت به تحقق بند 1 از شروط ضمن عقد نکاح و محکومیت خوانده به پرداخت نفقه معوقه و صدور حکم جلب خوانده به کرات و عدم پرداخت آن در پرونده های اجرای احکام که موجب عسر و حرج شدید اینجانب شده است تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق نموده است و پرونده پس از تشریفات ثبت و ارجاع در شعبه 18 دادگاه عمومی مشهد مطرح و دادگاه مذکور همان طور که در گزارش قبلی ذکر شده پس از تحقیقات انجام شده و ملاحظه پرونده های اجرایی که خلاصه ای از پرونده های اجرایی را ذکر نموده و همین طور ملاحظه نظریه داوران زوجین و اظهارات وکلای طرفین در دادنامه شماره 282-16/12/91 با احراز تخلف زوج از شروط ضمن عقد و این که سعی و تلاش داوران و دادگاه در جهت اصلاح مؤثر واقع نشده و به دلیل عسر و حرج ایجاد شده برای زوجه و اصرار وی به طلاق و قرائن دیگر دعوای زوجه محمول بر صحت تشخیص و به استناد مواد قانونی که ذکر نموده به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق با بذل قسمتی از مهریه اش و نیز انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه و واقعه را ثبت نماید و نیز خوانده را به پرداخت هزینه دادرسی حق الوکاله محکوم نموده است که از ناحیه زوج آقای م.ف. با وکالت آقای م.س. مورد اعتراض و طی دادخواست تقدیمی تقاضای تجدیدنظر نموده است لذا پرونده در شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و در دادنامه شماره 001186-18/5/91 نظـر به این که حسب محتویات پـرونده دادنامه معترض عنه بر اساس مستندات و دلایل موجود و مطابق موازین صادر گردیده است، ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را عیناً تأیید نموده است که از ناحیه زوج مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی نسبت به دادنامه مذکور تجدیدنظر نموده است لذا پرونده در نهایت در این شعبه (26 دیوان عالی کشور) مطرح و در دادنامه شماره 00091-25/2/92 نظر به این که اولاً- زوج مقداری از مهریه پرداخت نموده و حق حبس آن ساقط گردیده است و ثانیاً- زوج نفقات معوقه محکوم بها را طبق فیش های مندرج در پرونده پرداخت نموده است، لذا شرط اول مورد استناد دادگاه محقق نشده است و دادنامه ها موجه نمی باشد اعتراض را وارد دانسته و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده را به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع نموده است، متعاقباً پرونده در شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و در دادنامه شماره 000468-12/3/92 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ف. با وکالت آقای م.س. به طرفیت خانم ف.م. از رأی شماره 00283-16/2/91 شعبه 18 دادگاه عمومی حقوقی مشهد نظر به این که زوج نفقات معوقه مورد حکم را پرداخت نموده و شرط ضمن عقد به نظر محقق نگردیده است و عسر و حرج هم ثابت نبوده ضمن نقض حکم صادره حکم به رد طلاق صادر نموده است که از ناحیه زوجه خانم ف.م. با وکالت آقای ….س. مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی و لایحه پیوست فرجام خواهی نموده است و زوج آقای م.ف. با وکالت آقای م.چ. طی لایحه تقدیمی با مدارک پیوست از دادخواست و لایحه فرجامی پاسخ داده اند ب. ش. د. و لوایح تبادل شده طرفین لذا پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به جهت سابقه پرونده به این شعبه (26) ارجاع گردیده است و متذکر می گردد ز. ط. ل. و مدارک پیوست که از طریق پست به این شعبه ارسال نموده است به دلیل این که خود را در عسر و حرج می داند نوشته حاضرم دو ثلث از مهریه ام را در قبال طلاق بذل نمایم. رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و سیر مراحل آن که قبلاً نیز همان طور که ذکر شد در این شعبه (26 دیوان عالی کشور) مطرح و مورد رسیدگی قرار گرفته است در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوجه خانم ف.م. با وکالت آقای ….س. به طرفیت فرجام خوانده شوهرش آقای م.ف. با وکالت آقای م.چ. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه محترم پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دادنامه شماره 00282-16/2/91 شعبه 18 دادگاه عمومی مشهد مبنی بر اجازه به زوجه تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق با بذل قسمتی از مهریه اش خود را مطلقه و واقعه را ثبت نماید نقض و حکم به رد طلاق صادر نموده است، متذکر می گردد گرچه همان طور که شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر ذکر نموده و نظر این شعبه (26 دیوان عالی کشور) نزد دادنامه قبلی بود که پس از پرداخت نفقات معوقه محکوم بها توسط زوج شرط ضمن عقد نکاح محقق نشده کما این که تحقق عسر و حرج نیز مورد تردید بود و لیکن د. ا. م. از رسیدگی چون ز. ط. ل. تقدیمی به این شعبه که ضمیمه پرونده گردیده حاضر شده از یکصد و پنجاه عدد سکه بهار آزادی یعنی از مهریه استحقاقی چون کل مهریه اش 300 عدد سکه است و به لحاظ غیر مدخوله بودن استحقاق نصف آن را که یکصد و پنجاه عدد است، دارد و حاضر شده یکصد عدد آن را در قبال طلاق بذل کند و این جهت را در شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر مطرح نکرده بوده است و حاکی از صحت ادعای زوجه است مبنی بر عسر و حرج و این که در اثر شدت کراهت از زوج به هیچ وجه تحمل ادامه زندگی مشترک را ندارد لذا در حال حاضر با اذعان به تحقق عسر و حرج زوجه خصوصاً این که بیش از چهار سال است از زمان عقد می گذرد هنوز زوج مقدمات عروسی و زندگی مشترک را فراهم نکرده است با فرجام خواهی موافقت می شود و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده طبق بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب جهت رسیدگی به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع می گردد. رییس شعبه 26 دیوان عالی کشور - مستشار انصاری - افشاری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی قرینه های اثبات کننده عسروحرج زوجه در تاریخ 30 مهر 1392، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن، زوجه درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و پرداخت خسارات از همسر خود را مطرح نمود. زوجه ادعا کرد که همسرش به پرداخت نفقه معوقه محکوم شده و به دلیل عسر و حرج شدید، خواهان طلاق است. دادگاه عمومی مشهد با استناد به تخلف همسر از شروط ضمن عقد و عدم موفقیت در اصلاح وضعیت، به زوجه اجازه طلاق داد. این حکم به تجدیدنظر خواسته شد و دادگاه تجدیدنظر نیز حکم اولیه را تایید کرد. سپس همسر به دیوان عالی کشور فرجام خواهی کرد. دیوان عالی با بررسی مستندات به این نتیجه رسید که همسر نفقه معوقه را پرداخت کرده و بنابراین شرط ضمن عقد محقق نشده است و حکم به رد طلاق صادر کرد. زوجه مجدداً فرجام خواهی کرد و د. ا. م. اعلام نمود که حاضر است بخشی از مهریه خود را در ازای طلاق بذل کند. دیوان عالی ب. ت. ب. این ادعا و وضعیت عسر و حرج زوجه، حکم به نقض دادنامه تجدیدنظر و ارجاع پرونده به شعبه دیگری از دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی صادر کرد. این تصمیم بر اساس بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/07/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعوای طلاق مبتنی بر عسر وحرج مطروحه، میزان مهریه بذل شده و تعدد سنوات اختلاف و مفارقت جسمانی از امارات مثبت عسر وحرج و زمینه ساز صدور حکم طلاق زوجه محسوب می‌شود. رای خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش مشروح قبلی این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) اجمالا این که خواهان زوجه خانم ف.م. فرزند م.، خانه دار، با وکالت آقای ….س. طی دادخواست تقدیمی به ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی مشهد، پیوست رونوشت مصدق سند ازدواج و مدارک دیگر به طرفیت خوانده، شوهرش آقای م.ف. فرزند ح.، محل اقامت زوجین مشهد تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) و حکم به پرداخت خسارات وارده نموده و نوشته اینجانب همسر شرعی و قانونی دایمی خوانده محترم می باشم که طبق سند ازدواج در تاریخ 9/1/88 به عقد ازدواج دایمی خوانده درآمده ام، حال با عنایت به تحقق بند 1 از شروط ضمن عقد نکاح و محکومیت خوانده به پرداخت نفقه معوقه و صدور حکم جلب خوانده به کرات و عدم پرداخت آن در پرونده های اجرای احکام که موجب عسر و حرج شدید اینجانب شده است تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق نموده است و پرونده پس از تشریفات ثبت و ارجاع در شعبه --- دادگاه عمومی مشهد مطرح و دادگاه مذکور همان طور که در گزارش قبلی ذکر شده پس از تحقیقات انجام شده و ملاحظه پرونده های اجرایی که خلاصه ای از پرونده های اجرایی را ذکر نموده و همین طور ملاحظه نظریه داوران زوجین و اظهارات وکلای طرفین در دادنامه شماره --- - 16/12/91 با احراز تخلف زوج از شروط ضمن عقد و این که سعی و تلاش داوران و دادگاه در جهت اصلاح موثر واقع نشده و به دلیل عسر و حرج ایجاد شده برای زوجه و اصرار وی به طلاق و قرائن دیگر دعوای زوجه محمول بر صحت تشخیص و به استناد مواد قانونی که ذکر نموده به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق با بذل قسمتی از مهریه اش و نیز انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه و واقعه را ثبت نماید و نیز خوانده را به پرداخت هزینه دادرسی حق الوکاله محکوم نموده است که از ناحیه زوج آقای م.ف. با وکالت آقای م.س. مورد اعتراض و طی دادخواست تقدیمی تقاضای تجدیدنظر نموده است لذا پرونده در شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و در دادنامه شماره --- - 18/5/91 نظر به این که حسب محتویات پرونده دادنامه معترض عنه بر اساس مستندات و دلایل موجود و مطابق موازین صادر گردیده است، ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا تایید نموده است که از ناحیه زوج مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی نسبت به دادنامه مذکور تجدیدنظر نموده است لذا پرونده در نهایت در این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) مطرح و در دادنامه شماره --- - 25/2/92 نظر به این که اولا- زوج مقداری از مهریه پرداخت نموده و حق حبس آن ساقط گردیده است و ثانیا- زوج نفقات معوقه محکوم بها را طبق فیش های مندرج در پرونده پرداخت نموده است، لذا شرط اول مورد استناد دادگاه محقق نشده است و دادنامه ها موجه نمی‌باشد اعتراض را وارد دانسته و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده را به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع نموده است، متعاقبا پرونده در شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و در دادنامه شماره --- - 12/3/92 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.ف. با وکالت آقای م.س. به طرفیت خانم ف.م. از رای شماره --- - 16/2/91 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد نظر به این که زوج نفقات معوقه مورد حکم را پرداخت نموده و شرط ضمن عقد به نظر محقق نگردیده است و عسر و حرج هم ثابت نبوده ضمن نقض حکم صادره حکم به رد طلاق صادر نموده است که از ناحیه زوجه خانم ف.م. با وکالت آقای ….س. مورد اعتراض و طی دادخواست فرجامی و لایحه پیوست فرجام خواهی نموده است و زوج آقای م.ف. با وکالت آقای م.چ. طی لایحه تقدیمی با مدارک پیوست از دادخواست و لایحه فرجامی پاسخ داده اند ب. ش. د. و لوایح تبادل شده طرفین لذا پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به جهت سابقه پرونده به این شعبه ( 26 ) ارجاع گردیده است و متذکر می‌گردد ز. ط. ل. و مدارک پیوست که از طریق پست به این شعبه ارسال نموده است به دلیل این که خود را در عسر و حرج می داند نوشته حاضرم دو ثلث از مهریه ام را در قبال طلاق بذل نمایم. رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و سیر مراحل آن که قبلا نیز همان طور که ذکر شد در این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) مطرح و مورد رسیدگی قرار گرفته است در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوجه خانم ف.م. با وکالت آقای ….س. به طرفیت فرجام خوانده شوهرش آقای م.ف. با وکالت آقای م.چ. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه محترم پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دادنامه شماره --- - 16/2/91 شعبه --- دادگاه عمومی مشهد مبنی بر اجازه به زوجه تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق با بذل قسمتی از مهریه اش خود را مطلقه و واقعه را ثبت نماید نقض و حکم به رد طلاق صادر نموده است، متذکر می‌گردد گرچه همان طور که شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر ذکر نموده و نظر این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) نزد دادنامه قبلی بود که پس از پرداخت نفقات معوقه محکوم بها توسط زوج شرط ضمن عقد نکاح محقق نشده کما این که تحقق عسر و حرج نیز مورد تردید بود و لیکن د. ا. م. از رسیدگی چون ز. ط. ل. تقدیمی به این شعبه که ضمیمه پرونده گردیده حاضر شده از یکصد و پنجاه عدد سکه بهار آزادی یعنی از مهریه استحقاقی چون کل مهریه اش 300 عدد سکه است و به لحاظ غیر مدخوله بودن استحقاق نصف آن را که یکصد و پنجاه عدد است، دارد و حاضر شده یکصد عدد آن را در قبال طلاق بذل کند و این جهت را در شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر مطرح نکرده بوده است و حاکی از صحت ادعای زوجه است مبنی بر عسر و حرج و این که در اثر شدت کراهت از زوج به هیچ وجه تحمل ادامه زندگی مشترک را ندارد لذا در حال حاضر با اذعان به تحقق عسر و حرج زوجه خصوصا این که بیش از چهار سال است از زمان عقد می گذرد هنوز زوج مقدمات عروسی و زندگی مشترک را فراهم نکرده است با فرجام خواهی موافقت می‌شود و ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده طبق بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب جهت رسیدگی به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع می‌گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار