لزوم ارجاع به داوری در دعاوی خانوادگی

رأی خلاصه جریان پرونده خانم س.ج. د. ب. ط. آقای ف.ج. به‌خواسته صدور حکم طلاق به‌واسطه سوء رفتار زوج تقدیم شعبه 14 دادگاه حقوقی ... نموده‌است و دادگاه در دادنامه شماره 000552-29/08/1392 بر اساس اینکه هنوز طرفین زندگی مشترکی آغاز ننموده‌اند تا حسن‌رفتار یا سوءرفتار مشخص شود و از طرفی در مورد نیاز به داوران احراز نمی‌گردد، چون شقاقی متصور نیست؛ در مجموع دادگاه دعوای خواهان را غیرثابت تشخیص می‌دهد و حکم به بطلان دعوای خواهان صادرمی‌کند. سپس رأی صادره مورد اعتراض خواهان واقع و درخواست فرجام‌خواهی نموده‌است و پرونده به این شعبه از دیوان‌عالی‌کشور ارسال شده‌است. رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اعتراض و فرجام‌خواهی خانم س.ج. به‌طرفیت آقای ف.ج. نسبت به دادنامه 700552-29/08/1392 صادره از شعبه 14 دادگاه عمومی(حقوقی) شهرستان ... ن. ب. ا. دادگاه مفاد ماده 27 قانون حمایت خانواده را که تعیین داور است نپذیرفته و با توجیه ارجاع امر به داوری را رد نموده‌است که توجیه بلاوجه و قانونی نیست. لذا اعتراض و فرجام‌خواهی وارد تشخیص، ضمن نقض دادنامه فرجام‌خواسته، پرونده به‌استناد بند(ج) ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی به شعبه هم‌عرض دادگاه صادرکننده رأی منقوص ارجاع می‌شود. رئیس و مستشار شعبه 27 دیوان عالی کشور مرتضی فاضل - محمد ربانی نژاد فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی لزوم ارجاع به داوری در دعاوی خانوادگی در تاریخ 1 مرداد 1393، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای با موضوع درخواست طلاق به دلیل سوء رفتار زوج رسیدگی کرد. خواهان، درخواست خ. ر. ب. دادگاه عمومی حقوقی تسلیم نمود. دادگاه در تاریخ 29 آبان 1392، با استناد به عدم آغاز زندگی مشترک و نبود شقاق، دعوای خواهان را غیرثابت تشخیص داده و حکم به بطلان آن صادر کرد. این رای به اعتراض خواهان مواجه شد و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردید. دیوان در بررسی اعتراض، به عدم پذیرش مفاد ماده 27 قانون حمایت خانواده توسط دادگاه بدوی اشاره و این اقدام را بلاوجه و غیرقانونی تلقی کرد. در نتیجه، دیوان عالی کشور با نقض دادنامه مورد اعتراض، پرونده را به استناد بند (ج) ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی به شعبه همعرض دادگاه صادرکننده رای معیوب ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/05/01 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در رسیدگی به دعاوی خانوادگی، قبل از صدور گواهی عدم امکان سازش، ارجاع امر به داوری الزامی است. رای خلاصه جریان پرونده خانم س.ج. د. ب. ط. آقای ف.ج. به‌خواسته صدور حکم طلاق به‌واسطه سوء رفتار زوج تقدیم شعبه --- دادگاه حقوقی... نموده‌است و دادگاه در دادنامه شماره --- - 1392/08/29 بر اساس اینکه هنوز طرفین زندگی مشترکی آغاز ننموده‌اند تا حسن‌رفتار یا سوءرفتار مشخص شود و از طرفی در مورد نیاز به داوران احراز نمی‌گردد، چون شقاقی متصور نیست؛ در مجموع دادگاه دعوای خواهان را غیرثابت تشخیص می‌دهد و حکم به بطلان دعوای خواهان صادرمی‌کند. سپس رای صادره مورد اعتراض خواهان واقع و درخواست فرجام‌خواهی نموده‌است و پرونده به این شعبه از دیوان‌عالی‌کشور ارسال شده‌است. رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اعتراض و فرجام‌خواهی خانم س.ج. به‌طرفیت آقای ف.ج. نسبت به دادنامه --- - 1392/08/29 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی(حقوقی) شهرستان... ن. ب. ا. دادگاه مفاد ماده 27 قانون حمایت خانواده را که تعیین داور است نپذیرفته و با توجیه ارجاع امر به داوری را رد نموده‌است که توجیه بلاوجه و قانونی نیست. لذا اعتراض و فرجام‌خواهی وارد تشخیص، ضمن نقض دادنامه فرجام‌خواسته، پرونده به‌استناد بند(ج) ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی به شعبه هم‌عرض دادگاه صادرکننده رای منقوص ارجاع می‌شود. رئیس و مستشار شعبه --- دیوان عالی کشور در تاریخ 11 شهریور 1393، پرونده‌ای به منظور صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل سوء رفتار و محکومیت‌های متعدد ی. ا. ط. و همچنین تحقق عسر و حرج طرف دیگر تشکیل گردید. طرف درخواست‌کننده در دادخواست خود به مشکلات زناشویی و ادعای ناشزه بودن طرف مقابل اشاره کرده و با استناد به محکومیت‌های پیشین، خواهان رسیدگی به موضوع گردید. دادگاه بدوی با ارجاع به داوری و عدم توافق بین طرفین، درخواست را رد کرد. رای دادگاه تجدیدنظر نیز این تصمیم را تایید نمود. پس از فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده پرداخت و با استناد به ماده 27 قانون حمایت خانواده مصوب 1 اسفند 1391، اعلام کرد که دادگاه بدوی نظر داور طرف را اخذ نکرده و بدون ذکر دلیل، درخواست را رد کرده است. بنابراین، دادرسی ناقص تشخیص داده شد و بر اساس بند 5 ماده 371 و بند (الف) ماده 401 قانون آیین دادرسی کیفری، رای دادگاه تجدیدنظر نقض و رسیدگی مجدد به همان دادگاه ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/06/11 خانم م.د. با تقدیم د. ب. ط. آقای ع.د. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش بواسطه سوء رفتار زوج و محکومیتهای متعدد زوج و تحقق عسر و حرج خواستار رسیدگی شد. زوج اعلام نمود: از سال 89 تاکنون مشکل داشتیم، درخواست تمکین دادم. ایشان ناشزه شده است. تصویر دادنامه محکومیت زوج به پرداخت مهریه و نفقه معوقه مبلغ شصت هزار تومان ضمیمه است و پرداخت نفقه جاریه منوط به تمکین زوجه شده است. متعاقبا زوجه طی دادنامه شماره --- - 26/9/90 محکوم به تمکین شده است و برابر دادنامه شماره --- - 10/7/91 به زوج اجازه ازدواج مجدد به لحاظ عدم تمکین زوجه داده شده و ادعای استفاده از حق حبس با استدلال به مدخوله بودن زوجه مردود اعلام شده است. دادگاه بدوی با ارجاع اختلاف زوجین به داوری و تفهیم موضوع داوری به آنان، داور زوجه ضمن تقدیم لایحه با حضور در جلسه دادگاه اعلام نموده است: چندین جلسه برگزار کردیم، بنده و داور زوج نتوانستیم زوجین را به توافق برسانیم. دادگاه طی دادنامه شماره --- - 29/11/92 خواسته خواهان را موجه ندانسته و حکم به بطلان دعوی صادر نموده، تجدیدنظرخواهی زوجه در دادگاه تجدیدنظر مطرح و شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان قم طی دادنامه فرجام خواسته رای بدوی را تایید نموده است. با فرجام خواهی خانم م.د. پرونده به این شعبه دیوان عالی کشور ارجاع، با قرائت گزارش آقای … و ملاحظه نظریه آقای … بر: نقض رای به لحاظ عدم اخذ نظر داور زوج، به شرح زیر اقدام به صدور رای می‌گردد. ب. ت. ب. اینکه برابر ماده 27 قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/91 در کلیه موارد درخواست طلاق به جز طلاق توافقی، دادگاه باید به منظور ایجاد صلح و سازش موضوع را به داوری ارجاع کند، دادگاه در این موارد باید ب. ت. ب. نظر داوران رای صادر و چنانچه آن را نپذیرد نظریه داوران را با ذکر دلیل رد کند و در مانحن فیه دادگاه بدوی نظر داور زوج را اخذ نکرده و علیرغم اینکه داور زوجه نظر به جدایی داشته، بدون ذکر دلیل و بدون توجه به این موضوع خواسته زوجه را مردود اعلام نموده است و دادگاه تجدیدنظر نیز بدون رعایت بیان صریح قانونگذار رای بدوی را تایید نموده است. لذا دادرسی ناقص تشخیص و مستندا به بند 5 ماده 371 و بند (الف) ماده 401 قانون آیین دادرسی کیفری، دادنامه فرجام خواسته شماره 00194 - 20/2/93 نقض، رسیدگی مجدد به همان دادگاه ارجاع می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار