لزوم تفهیم حق سوگند به مدعی

رأی خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش قبلی این شعبه (ص 176-336) خانم ش.ک. د. ب. ط. آقای ….ط. با وکالت آقای ر. به خواسته صدور حکم نفقه برابر قانون و آقای ….ط. د. ب. ط. خانم ش.ک. با وکالت خانم ف.ک. به خواسته صدور حکم بطلان نکاح موضوع عقدنامه شماره 504244 مورخ 28/6/84 به دلیل قرابت رضاعی طرفین و حرمت ابدی نکاح موضوع ماده 1046 ق.م. تقدیم دادگاه عمومی شهرستان خ نموده اند. شعبه دوم دادگاه حقوقیشهرستان خ قرابت رضاعی را محرز ندانسته و حکم به بطلان دعوی بطلان نکاح صادر می نماید. متعاقب تجدیدنظرخواهی آقای ….ط. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر خ، تجدیدنظرخواهی را وارد و به استناد ماده 358 ق.آ.د.م. دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان نکاح موضوع عقدنامه فوق الذکر به دلیل قرابت رضاعی و حرمت ابدی طرفین نسبت به یکدیگر صادرواعلام می نماید. متعاقب فرجام خواهی وکیل خانم ش.ک. شعبه 23 دیوان عالی کشور برابر دادنامه شماره 91/197 مورخ 20/6/91 دادنامه فرجام خواسته را به علت نقص در رسیدگی به شرحی که در گزارش منعکس است و تکرار آن ضرورتی ندارد نقض پرونده را جهت رفع نقایص و صدور حکم مقتضی به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر اعاده نموده که د. ا. م. دادگاه تجدیدنظر بدون رفع نقص و رسیدگی لازم و با استدلالی که نموده در نظر خود باقی و مجدداً حکم به بطلان نکاح به علت قرابت رضاعی طرفین موضوع <a class="artref" href="/ماده/ماده-1046-a_0815110236702">ماده 1046 قانون مدنی</a> صادرواعلام می نماید رأی صادره پس از ابلاغ مورد اعتراض فرجامی وکیل خانم ش.ک. قرارگرفته و پرونده به لحاظ سابقه رسیدگی مجدد به شعبه 23 ارجاع می گردد و به شرح دادنامه شماره 0340 مورخ 6/7/92 رأی فرجام خواسته به لحاظ عدم تأمین نظریه دیوان عالی که در رأی قبلی منعکس گردیده است بار دیگر نقض و رسیدگی به همان دادگاه صادرکننده رأی منقوض ارجاع تا با در نظر گرفتن وظیفه قانونی خود رأی مقتضی صادر نمایند. ضمناً قید می گردد چنانچه قضات دادگاه تجدیدنظر در احراز بطلان نکاح به علم رسیده اند لازم است مبنای علم خود را نیز اعلام دارند. د. ا. م. دادگاه تجدیدنظر با تشکیل جلسه رسیدگی و استماع گواهی گواهان معرفی شده از سوی طرفین دعوا با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 00872 مورخ 19/11/1392 در خصوص اعتراض تجدیدنظرخواهی آقای ….ط. با وکالت آقای ح.م. و خانم ف.ک. به طرفیت خانم ش.ک. به دادنامه شماره 90/924 صادره از شعبه دوم دادگاه عمومی خ که به موجب آن حکم بر بطلان دعوی نامبرده صادر گردیده است و با اعتراض نامبرده پرونده در این شعبه مورد رسیدگی واقع شده و دادنامه مذکور نقض و حکم به بطلان نکاح طرفین صادر گردیده است و مشارٌالیه نسبت به دادنامه شعبه تجدیدنظر فرجام خواهی نموده و شعبه 23 دیوان عالی طی دو مرحله دادنامه فرجام خواسته را نقض و برای رسیدگی مجدد اعاده نموده است. دادگاه تجدیدنظر اقدام به رسیدگی و طرفین را برای جلسه دادگاه دعوت و از آنان می خواهد که دلایل خود را اعم از گواه و غیره به دادگاه معرفی نمایند در آخرین جلسه طرفین گواهانی به دادگاه معرفی که خلاصه اظهارات گواهان ت. ن. خ. دلالت بر این دارد که آقای ….ط. از خانم ز.ب. که مادر بزرگ وی م. ب. شیر کامل خورده و مادرش ف.ک. اصلاً شیر نداشت و گواهان تعرفه شده از طرف ت. ن. خ. گواهی داده اند که در زمان تولد آقای ….ط. حضور داشتند مادرش ف.ک. شیر داشت و از خانم مذکور شیر کامل خورده و از خانم ز.ب. اصلاً شیر نخورده است و . . . ب. ت. ب. مراتب ن. ب. ا. دلیل قانونی ت. ن. خ. برای اثبات ادعای خود گواهی گواهان بوده و در مقابل گواهی گواهان ت. ن. خ. نیز برخلاف مفاد گواهی گواهان نامبرده م. ب. و هیچ یک از طرفین دلیل دیگری برای اثبات ادعای خود ندارند. گواهی شهود طرفین به علت تعارض از اعتبار قانونی ساقط می شوند و دعوای آنان قابل اثبات نیست بنابراین دادگاه ازنظر قبلی خود عدول و به علت عدم ارائه دلیل قانونی از طرف ت. ن. خ. برای نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته به استناد ماده 358 ق.آ.د.م. ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی را تأیید می نماید وکیل آقای ….ط. از رأی صادره فرجام خواهی نموده و در لایحه فرجامی قید می نماید، دیوان فقط در خصوص عدالت گواهان ایراد نمود و من گواه بر عدالت گواهان حاضر نمودم . . . و بعضی از گواهان شهادت داده اند که من ندیدم مادرم به الف. شیر بدهد و این برخلاف گواهی قبلی وی است که گفته دیدم مادر الف. به وی شیر داده و مادرم دروغ می گوید که این گواهی به علت تعارض و تناقض قابل استناد نیست ثانیاً شهادت به نفی داده است و صرف دیدن لحظه زایمان و گذاشتن پستان مادر طفل در دهان وی اثبات کننده عدم شیر خوردن و ارتضاع و قرابت رضایی نیست و گواهی س.ک. را نیز تلقینی توصیف نموده و ادامه می دهد پدر ف. خ. ن. م. ب. و درنهایت مورد را از موارد تعارض ندانسته و اعلام می دارد بار اثبات دعوی طبق شرع مقدس بر عهده مدعی است که برابر بینه شرعیه ادعای خ. ر. ب. اثبات برساند پرونده پس از طی مراحل قانونی به دیوان عالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام خواسته مآلاً واجد خدشه است و قابلیت ابرام را ندارد زیرا هر چند مدعی بطلان نکاح دلیل قانع کننده ای برای اثبات ادعای خود اقامه نکرده است و شهادت شهود هم به علت تعارض و عدم حصول قناعت وجدانی کافی تشخیص داده نشده است لیکن خواهان این حق را دارد که از مدعی علیه تقاضای سوگند نماید و پرونده انعکاس از اعمال این حق و اینکه اصولاً خواهان توجه با این حق شرعی داشته یا خیر ندارد که در فرض اخیر طبق فتوای حضرت امام (ره) در کتاب قضاء تحریرالوسیله مسئله اول باب انکار مدعی علیه بر قاضی و حاکم دادگاه لازم بوده خواهان را به این حق آگاه تا چنانچه مایل باشد از آن استفاده نماید. بنا به مراتب رسیدگی ناقص و رأی صادره در وضعیت حاضر قابلیت تأیید را ندارد و نقض می گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رأی منقوض ارجاع می شود. رئیس شعبه23 دیوان عالی کشور ـ مستشار انصاری ـ جعفری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی لزوم تفهیم حق سوگند به مدعی در تاریخ 15 مرداد 1393، حکمی در خصوص دعوی نفقه و بطلان نکاح به دلیل قرابت رضاعی صادر گردید. ی. ا. ط. درخواست صدور حکم نفقه را مطرح و طرف دیگر خواستار بطلان نکاح بر اساس <a class="artref" href="/ماده/ماده-1046-a_0815110236702">ماده 1046 قانون مدنی</a> به دلیل قرابت رضاعی شد. دادگاه نخستین، با عدم احراز قرابت رضاعی، دعوی بطلان نکاح را رد نمود. شعبه تجدیدنظر، با نقض حکم اولیه، به بطلان نکاح به دلیل قرابت رضاعی رای داد. دیوان عالی کشور به دلیل نقص در رسیدگی، این حکم را نقض و پرونده را برای رفع نقص به شعبه تجدیدنظر ارجاع کرد. پس از رسیدگی مجدد و استماع گواهی‌ها، دادگاه تجدیدنظر به این نتیجه رسید که گواهی‌ها به علت تعارض فاقد اعتبار قانونی هستند و بنابراین، تجدیدنظرخواهی را رد و حکم اولیه را تایید کرد. طرف ت. ن. خ. به این حکم فرجام‌خواهی نمود و دیوان عالی کشور، ب. ت. ب. عدم ارائه دلیل قانع‌کننده و عدم اطلاع از استفاده از حق شرعی سوگند، حکم را نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/05/15 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه ادعای مدعی بدون دلیل باشد قاضی باید حق سوگند دادن منکر را به وی تفهیم کند. رای خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش قبلی این شعبه (ص 176 - 336 ) خانم ش.ک. د. ب. ط. آقای ….ط. با وکالت آقای ر. به خواسته صدور حکم نفقه برابر قانون و آقای ….ط. د. ب. ط. خانم ش.ک. با وکالت خانم ف.ک. به خواسته صدور حکم بطلان نکاح موضوع عقدنامه شماره 504244 مورخ 28/6/84 به دلیل قرابت رضاعی طرفین و حرمت ابدی نکاح موضوع ماده 1046 ق.م. تقدیم دادگاه عمومی شهرستان خ نموده اند. شعبه دوم دادگاه حقوقیشهرستان خ قرابت رضاعی را محرز ندانسته و حکم به بطلان دعوی بطلان نکاح صادر می‌نماید. متعاقب تجدیدنظرخواهی آقای ….ط. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر خ، تجدیدنظرخواهی را وارد و به استناد ماده 358 ق.آ.د.م. دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان نکاح موضوع عقدنامه فوق الذکر به دلیل قرابت رضاعی و حرمت ابدی طرفین نسبت به یکدیگر صادر و اعلام می‌نماید. متعاقب فرجام خواهی وکیل خانم ش.ک. شعبه --- دیوان عالی کشور برابر دادنامه شماره --- مورخ 20/6/91 دادنامه فرجام خواسته را به علت نقص در رسیدگی به شرحی که در گزارش منعکس است و تکرار آن ضرورتی ندارد نقض پرونده را جهت رفع نقایص و صدور حکم مقتضی به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر اعاده نموده که د. ا. م. دادگاه تجدیدنظر بدون رفع نقص و رسیدگی لازم و با استدلالی که نموده در نظر خود باقی و مجددا حکم به بطلان نکاح به علت قرابت رضاعی طرفین موضوع <a class="artref" href="/ماده/ماده-1046-a_0815110236702">ماده 1046 قانون مدنی</a> صادر و اعلام می‌نماید رای صادره پس از ابلاغ مورد اعتراض فرجامی وکیل خانم ش.ک. قرارگرفته و پرونده به لحاظ سابقه رسیدگی مجدد به شعبه --- ارجاع می‌گردد و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 6/7/92 رای فرجام خواسته به لحاظ عدم تامین نظریه دیوان عالی که در رای قبلی منعکس گردیده است بار دیگر نقض و رسیدگی به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع تا با در نظر گرفتن وظیفه قانونی خود رای مقتضی صادر نمایند. ضمنا قید می‌گردد چنانچه قضات دادگاه تجدیدنظر در احراز بطلان نکاح به علم رسیده اند لازم است مبنای علم خود را نیز اعلام دارند. د. ا. م. دادگاه تجدیدنظر با تشکیل جلسه رسیدگی و استماع گواهی گواهان معرفی شده از سوی طرفین دعوا با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1392/11/19 در خصوص اعتراض تجدیدنظرخواهی آقای ….ط. با وکالت آقای ح.م. و خانم ف.ک. به طرفیت خانم ش.ک. به دادنامه شماره --- صادره از شعبه دوم دادگاه عمومی خ که به موجب آن حکم بر بطلان دعوی نامبرده صادر گردیده است و با اعتراض نامبرده پرونده در این شعبه مورد رسیدگی واقع شده و دادنامه مذکور نقض و حکم به بطلان نکاح طرفین صادر گردیده است و مشارٌالیه نسبت به دادنامه شعبه تجدیدنظر فرجام خواهی نموده و شعبه --- دیوان عالی طی دو مرحله دادنامه فرجام خواسته را نقض و برای رسیدگی مجدد اعاده نموده است. دادگاه تجدیدنظر اقدام به رسیدگی و طرفین را برای جلسه دادگاه دعوت و از آنان می خواهد که دلایل خود را اعم از گواه و غیره به دادگاه معرفی نمایند در آخرین جلسه طرفین گواهانی به دادگاه معرفی که خلاصه اظهارات گواهان ت. ن. خ. دلالت بر این دارد که آقای ….ط. از خانم ز.ب. که مادر بزرگ وی م. ب. شیر کامل خورده و مادرش ف.ک. اصلا شیر نداشت و گواهان تعرفه شده از طرف ت. ن. خ. گواهی داده اند که در زمان تولد آقای ….ط. حضور داشتند مادرش ف.ک. شیر داشت و از خانم مذکور شیر کامل خورده و از خانم ز.ب. اصلا شیر نخورده است و... ب. ت. ب. مراتب ن. ب. ا. دلیل قانونی ت. ن. خ. برای اثبات ادعای خود گواهی گواهان بوده و در مقابل گواهی گواهان ت. ن. خ. نیز برخلاف مفاد گواهی گواهان نامبرده م. ب. و هیچ یک از طرفین دلیل دیگری برای اثبات ادعای خود ندارند. گواهی شهود طرفین به علت تعارض از اعتبار قانونی ساقط می‌شوند و دعوای آنان قابل اثبات نیست بنابراین دادگاه ازنظر قبلی خود عدول و به علت عدم ارائه دلیل قانونی از طرف ت. ن. خ. برای نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته به استناد ماده 358 ق.آ.د.م. ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی را تایید می‌نماید وکیل آقای ….ط. از رای صادره فرجام خواهی نموده و در لایحه فرجامی قید می‌نماید، دیوان فقط در خصوص عدالت گواهان ایراد نمود و من گواه بر عدالت گواهان حاضر نمودم... و بعضی از گواهان شهادت داده اند که من ندیدم مادرم به الف. شیر بدهد و این برخلاف گواهی قبلی وی است که گفته دیدم مادر الف. به وی شیر داده و مادرم دروغ می گوید که این گواهی به علت تعارض و تناقض قابل استناد نیست ثانیا شهادت به نفی داده است و صرف دیدن لحظه زایمان و گذاشتن پستان مادر طفل در دهان وی اثبات کننده عدم شیر خوردن و ارتضاع و قرابت رضایی نیست و گواهی س.ک. را نیز تلقینی توصیف نموده و ادامه می دهد پدر ف. خ. ن. م. ب. و درنهایت مورد را از موارد تعارض ندانسته و اعلام می‌دارد بار اثبات دعوی طبق شرع مقدس بر عهده مدعی است که برابر بینه شرعیه ادعای خ. ر. ب. اثبات برساند پرونده پس از طی مراحل قانونی به دیوان عالی کشور ارسال و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام خواسته مآلا واجد خدشه است و قابلیت ابرام را ندارد زیرا هر چند مدعی بطلان نکاح دلیل قانع کننده ای برای اثبات ادعای خود اقامه نکرده است و شهادت شهود هم به علت تعارض و عدم حصول قناعت وجدانی کافی تشخیص داده نشده است لیکن خواهان این حق را دارد که از مدعی علیه تقاضای سوگند نماید و پرونده انعکاس از اعمال این حق و اینکه اصولا خواهان توجه با این حق شرعی داشته یا خیر ندارد که در فرض اخیر طبق فتوای حضرت امام (ره) در کتاب قضاء تحریرالوسیله مسئله اول باب انکار مدعی علیه بر قاضی و حاکم دادگاه لازم بوده خواهان را به این حق آگاه تا چنانچه مایل باشد از آن استفاده نماید. بنا به مراتب رسیدگی ناقص و رای صادره در وضعیت حاضر قابلیت تایید را ندارد و نقض می‌گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار