مباشرت و تسبیب در فرض مرگ ناگهانی و ناشی از اصابت ضربه به نقاط حساس بدن

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: در پرونده ی کلاسه ی *سرگرد س. ه. ق. ز.. ط. ع. افسر نیروی انتظامی ( جمعی نیروی انتظامی مشهد ، کلانتری ۲۷ شهید رجایی ) متهم است.به قتل عمدی مرحوم ه. ر. از طریق تیراندازی با سلاح کلت سازمانی که پس از انجام رسیدگی مقدماتی در شعبه **قرار منع تعقیب ( به شماره ۳۵۳ ۹۷/۱۰/۳ ) صادر گردیده و قرار نهایی دادسرا در شعبه *به موجب دادنامه ی شماره ۷۴۰ ۹۷/۱۰/۲۶ عینا تایید شده که مادر متوفی ( خانم م. ا. ) با وکالت اقای ا. گ. نسبت به دادنامه ی مذکور تقاضای فرجام کرده و با ارسال پرونده به دیوان عالی کشور ، رسیدگی فرجامی به شعبه *ارجاع شده است. خلاصه ی جریان رسیدگی به پرونده سه جلدی ان است.که در تاریخ ۹۶/۴/۱۵ ( ساعت ۲۰/۳۰ شب ) در پی اعلام این که افراد شرور در *با سلاح سرد ( قمه و چاقو ) موجبات رعب و وحشت اهالی و بر هم زدن نظم و امنیت اجتماعی را فراهم نموده اند و … جهت انتقال اراذل و اوباش به کلانتری ... مشهد ، سرگرد س. ه. ق. ز. به همراه رییس کلانتری و چند افسر دیگر در محل درگیری حاضر شده و در پی فرمان ایست انان ، برخی از افراد خاطی با موتورسیکلت متواری شده و بعضی دیگر مقاومت نموده و نظامی یاد شده ( حسب گزارش منعکس در برگ ۵ پرونده ) با رعایت قانون بکارگیری سلاح پس از ایست دادن و عدم توجه افراد متواری ، با اسلحه زماف شماره ... دو تیر هوایی شلیک کرده و چون متهمین توجه نکرده اند ، تیر سوم را به قصد جلوگیری از افراد انان به پایین تنه ی ا. از متهمین شلیک کرده که حسب گواهی پزشکی قانونی به خلف تنه و بالای باسن اقای ه. ر. اصابت کرده و از زیر ناف ( قدام ) خارج و پس از انتقال به بیمارستان فرد مجروح فوت شده است. در تحقیقات مقدماتی از اعضای خانواده ی مرحوم و مادر وی ( ولی دم مقتول ) ، شهود و مطلعین ، پرسنل *حاضر در محل وقوع جرم و متهم به قتل اقای س. ه. ق. ز. تحقیق شده است. متهم ضمن پذیرش تیراندازی به طرف مرحوم و سایر ، گفته به همراه ریاست کلانتری به محل پورسینا مراجعه و مشاهده گردید ، افرادی با چند دستگاه موتورسیکلت با الات و ادوات چاقو ، چماق ، شمشیر و … قصد بر هم زدن نظم عمومی هستند که با رعایت قانون بکارگیری سلاح ایست داده و سپس دو تیر هوایی شلیک کردم که مرحوم اقدام به فرار نمود ، جهت دستگیری وی تیر سوم را شلیک کردم که به مرحوم اصابت کرد ، شلیک از ناحیه کمر به پایین بوده و حدود ۲۰ الی ۲۵ متر با متهم فاصله داشتم و … ، گزارش معاینه جسد در برگ ۶۷ مضبوط است.و علت مرگ اصابت گلوله به خلف تنه و عوارض ان تعیین شده است. در ص ۹۲اقای ا. گ. از مادر مرحوم به عنوان ولی دم اعلام وکالت کرده ، صورتجلسه و نظریه هیات بازسازی کارشناسی قانون بکارگیری سلاح در صفحات ۱۱۸ تا ۱۲۲ ضمیمه است.و اعلام شده که تیراندازی صورت گرفته با شقوق ماده ۳ قانون بکارگیری سلاح قابل انطباق نمی باشد. گواهی حصر وراثت مرحوم در ص ۱۲۷ م. ب.. ) پرونده در شعبه *مورد رسیدگی مقدماتی قرار گرفته است. ضمنا پرونده با همین موضوع به کلاسه ی بایگانی *در شعبه *تشکیل شده بود که به موجب قرار عدم صلاحیت مورخ ۹۶/۶/۳۰ پرونده به شعبه *ارسال شده است. در ص ۲۹۳ اداره حقوقی نیروی انتظامی وکالت از متهم نظامی یاد شده را برعهده گرفته و اقایان ح. ه. و م. ا. به عنوان وکیل معرفی شده اند. در ص ۳۵۰ پزشکی قانونی اعلام کرده که متهم اختلال عمده ی روان پزشکی که موجبات سلب قوه تمییز و اراده وی را فراهم نماید. ، ندارد. بازپرس شعبه *به خلاصه ی اوراق ۳۶۰ تا ۳۶۴ با این توضیح که متهم صرفا یک گلوله شلیک کرده و قانون بکارگیری سلاح را رعایت نکرده و … به استناد بند ب ماده ۲۹۰ ق.م.اسلامی ، قرار جلب به دادرسی صادر و سپس با صدور کیفرخواست ، پرونده به دادگاه کیفری یک ( شعبه پنجم ) ارسال و مفتوح رسیدگی قرار گرفته ، در ص ۴۰۴ جلد سوم اقای م. م. از متهم نظامی اعلام وکالت کرده و در ص ۴۰۹ اقای ع. ا. به عنوان وکیل متهم از سوی اداره حقوقی نیروی انتظامی معرفی شده است. دادگاه مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۹۲ ۹۷/۶/۲۶ با این استدلال که متهم در مقام ضابطیت متهم بزه انتسابی نشده تا رسیدگی به ان در صلاحیت محاکم دادگستری باشد. ، بلکه در اجرای ماموریت خاص انتظامی و سازمانی مرتکب بزه انتسابی گردیده و در صلاحیت ذاتی محاکم نظامی یک م. ب..؛ بنابراین قرار عدم صلاحیت صادر و پرونده به محاکم نظامی یک *رضوی ارسال شده که در شعبه *نظامی یک مورد رسیدگی قرار گرفته ، به طوری که به خلاصه ص ۴۵۰ پرونده با صدور قرار نقص تحقیقاتی ، پرونده به دادسرای نظامی خراسان رضوی ارسال و در شعبه ... تحقیق از اقای س. ه. ق. ز. ( متهم پرونده ) ، به موجب قرار شماره ۳۵۳ ۹۷/۱۰/۳ ب. ت. ب. نتیجه تحقیقات بعمل امده از جمله گزارش و صورتجلسه کارشناس سلاح و نظریه ی پزشکی قانونی ، اظهارات مطلعین و دفاعیات متهم و … ، وصف عدوانی و عمدی بودن قتل را منتفی دانسته و از این جهت قرار منع تعقیب صادر نموده و قتل واقع شده را شبه عمد دانسته و به استناد بند پ ماده ۲۹۱ به جلب دادرسی متهم اظهارنظر نموده است. جانشین دادستان نظامی *رضوی با عقیده بازپرس موافقت کرده و در قسمت اخیر مقرر شده با صدور کیفرخواست پرونده به دادگاه ارسال شود. و در مورد قرار منع تعقیب وکیل ولی دم با تقدیم لایحه ای نسبت به ان اعتراض نموده است. ( ص ۵۴۱ تا ۵۵۲ ) پرونده در شعبه *با تاکید بر غیر عمدی بودن قتل واقع شده ، قرار منع تعقیب دادسرا را عینا تایید و ابرام نموده که نسبت به دادنامه ی شماره ۷۴۰ ۹۷/۱۰/۲۶ اعتراض شده و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. مفاد لایحه ی فرجامی وکیل مدافع خانم م. ا. ( مادر مقتول ) هنگام شور هییت شعبه قرائت خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای ح. ا. عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای دکتر ا. ق. دادیار محترم دادسرای دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر اینکه ب. ت. ب. نظریه کارشناس اسلحه و مهمات و اظهارات گواهان و مطلعین و دفاعیات متهم ، رای صادره منطبق بر موازین قانونی است.مستندا به ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری عقیده به تایید دادنامه صادره را دارم. در خصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد. رأی متن رأی رای شعبه در خصوص اعتراض و فرجام خواهی خانم م. ا. ( مادر و ولی دم مرحوم ه. ر. ) با وکالت اقای ا. گ. ، نسبت به دادنامه شماره ۷۴۰ ۹۷/۱۰/۲۶ صادر شده از شعبه *که به موجب ان قرار منع تعقیب سرگرد س. ه. ق. ز. از اتهام قتل عمدی مرحوم ه. ر. ( با احراز شبه عمد بودن قتل واقع شده ) صادر شده از شعبه *به شماره ۳۵۳ ۹۷/۱۰/۳ عینا تایید و ابرام گردیده ، ب. ت. ب. این که ف. خ. دلیل اثباتی قانع کننده ای بر عمدی بودن قتل مورثش وسیله سرگرد س. ه. ق. ز. ارائه ننموده و اظهارات و مفاد لایحه ی فرجامی وکیل محترم یاد شده در مقام اثبات قتل عمدی بلاوجه و غیرموثر است؛ چه صرف رعایت نکردن تمام ضوابط و شرایط بکارگیری سلاح در ماموریت های سازمانی پلیس و نیروی انتظامی از جمله متهم موصوف که در مقام حفظ نظم و پیشگیری از وقوع جرم و تعقیب و دستگیری اخلال کنندگان نظم عمومی اقدام به تیراندازی نموده و بنا بر اشتباه یا خطای انسانی تیر شلیک شده به موضعی اصابت کرده که النهایه منجر به مرگ مرحوم ه. ر. گردیده ، قتل عمد تلقی نمی شود.؛ بلکه همان طور که در قرار نهایی بازپرسی دادسرای نظامی و ایضا دادگاه نظامی یک *مورد استدلال و استنتاج قرار گرفته ، قتل ناشی از عدم رعایت مقررات قانونی در انجام ماموریت سازمانی و بکارگیری سلاح در اختیار بوده که از مصادیق قتل شبه عمد م. ب.. و موجب ضمان در پرداخت دیه است.و از لحاظ جنبه ی عمومی نیز قابل تعقیب و رسیدگی قضایی است.و از این جهت هییت شعبه دیوان بنا به تجویز تبصره ماده ۴۲۸ ق.ا.د.ک مصوب سال ۹۲ به دادگاه صادر کننده ی رای که دادسرای نظامی در معیت ان انجام وظیفه نموده ، تذکر قانونی بعمل می اورد. علیهذا با عنایت به این که رای مورد تقاضای رسیدگی فرجامی با رعایت اصول و تشریفات و موازین قانونی صادر شده و دلیل قابل اعتنایی بر تخدیش و بی اعتباری ان ارائه نگردیده ، مستندا به بند الف ماده ۴۶۹ ق.ا.د.ک مصوب سال ۹۲ عینا تایید و ابرام می گردد. رییس شعبه *: ح. ا. عضو معاون: ح. ا. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی