محدوده مسئولیت بانک نسبت به تخلفات کارمند

رأی شعبه دیوان عالی کشور خلاصه جریان پرونده در تاریخ 92/11/7 آقای س. الف. و س.م. م.الف.ک. با وکالت آقای …. گ.د. د. ب. ط. مؤسسه مالی و اعتباری مولی الموحدین (بانک ایران زمین) به خواسته مبلغ 2000/000/000 بابت اصل سپرده گذاری کوتاه مدت با احتساب سود 20% وعده داده شد از تاریخ 92/5/1 الی اجرای حکم با احتساب کلیه خسارات دادرسی اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل تقدیم دادگاه های عمومی شهرستان بندر انزلی نموده و توضیح داده در تاریخ 90/4/21 موکلین در مؤسسه مولی الموحدین سابق که هم اکنون به بانک ایران زمین تغییر نام یافته افتتاح حساب سپرده کوتاه مدت به شماره 78-01069827092610 در کد شعبه 0798 در غازیان مینمایند پس از مدتی حسب ارشاد ریاست شعبه موکلین به افتتاح حساب سپرده کوتاه مدت ویژه دهه فجر که سود بالاتری را به صاحبان حساب ارائه می نموده تشویق می کردند و النهایه موکلین در تاریخ 90/12/10 حساب ویژه دهه فجر شماره 00022230 در همان شعبه گشایش می نمایند کلیه موجودی حساب سابق که مشتمل بر 58000/000 تومان بوده حساب جدید انتقال و در یک پروسه یک سال و نیم موجودی پس انداز و سپرده موکلین به مبلغ 196/000/000 تعیین می گردد. در طول یک سال و نیم موکل با حضور در شعبه مربوط سود حاصل از سپرده گذاری خویش را دریافت می نمود و مشکلی در این خصوص موجود نبوده است تا اینکه در تاریخ 92/5/1 شعبه مربوط از پرداخت هرگونه وجهی به موکلین خودداری و تحویل دار صندوق به جهت تخلفات عدیده اداری از جمله آن برداشت از حساب افراد بوده از بانک اخراج می گردد. بانک مربوط از استرداد وجوه پس انداز توسط موکلین به عناوین واهی خودداری و مسئولیتی را متوجه خود نمی داند لذا با عنایت به مراتب صدور حکم به محکومیت شرکت خوانده به پرداخت اصل مبلغ پس انداز با احتساب سود 20% وعده داده شده در هنگام افتتاح حساب از تاریخ استنکاف که تاریخ 94/5/1 م. ب. با احتساب کلیه خسارات اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل از محضر عالی تمنا می شود. دادخواست به شعبه دوم ارجاع گردیده است دادگاه مرجوع الیه وقت رسیدگی معین و طرفین را دعوت نموده است در جلسه دادرسی مورخ 93/2/24 وکیل خواهان حاضر گردید. خوانده علی رغم ابلاغ حاضر نشده و لایحه ای ارسال ننموده است. وکیل خواهان اظهارات خود را تکرار نموده است. دادگاه از بانک طرف پرونده استعلام نموده که میزان سپرده خ. ه. و نحوه دریافت آن چگونه بوده و اصول مستندات دریافتی را به دادگاه ارسال نماید. آقای م. غلام پور به وکالت از خوانده لایحه ای ارسال نموده و در آن ضمن اذعان گردش مالی خواهان به عنوان سپرده توضیح داده که دفترچه شماره سریال مربوط به خواهان اصلی آن دفترچه خام متعلق به شعبه غازیان است که توسط شعبه گلسار ممهور شده و دفترچه های خام در شعبه مربوط مهر و امضاء می گردد این دفترچه توسط آقای س. الف. که تحصیلدار و نیروهای خدماتی بانک شعبه غازیان بوده از داخل شعبه سرقت شده و سپس خودش با درج مبلغ واهی و تحت حساب واهی آن راممهور به مهر شعبه گلسار می نماید که به صورت دست نویس و بدون پرفراژ در اختیار خ. ه. بوده است. اولاً تحصیلدار حق استفاده از سیستم و تحویل وجه از مشتری را نداشته ثانیاً هیچ مرجعی دفترچه بدون پرفراژ شده و بدون درج اسم و امضاء گیرنده وجه را نمی پذیرد. خ. ه. بدواً از آقای س. الف. به اتهام تحصیل مال نامشروع شکایت کیفری که مطابق دادنامه شماره0001011-92/10/23 منتهی به محکومیت گردیده است و فتوکپی 1013 کیفری و پاسخ بانک ایران زمین خطاب به کلانتری 11 بندرانزلی نیز پیوست پرونده گردیده که حکایت از آن دارد که اعلام شده دفترچه مربوط به مؤسسه مولی الموحدین بوده ولی مندرجات آن از نظر صاحب حساب و مبلغ و شماره حساب قید شده در آن فاقد هر گونه سابقه در سیستم م. ب.. دادگاه راجع به مبنای اصل خواسته و سود 20% از وکیل خواهان اخذ توضیح نموده که وکیل خواهان اعلام نمود کارمند خاطی اقدام به عملیات بانکی از جمله افتتاح حساب و دریافت و پرداخت پول می نمود و دارای کد کاربری به شماره 5 بوده و این بدان معناست که وی کارمند رسمی بوده و با کد کاربری مربوط توانائی ورود به سیستم بانکی و انجام هر گونه اقدام را داشته است و کلیه اسناد مالی کد کاربری با نام کد کاربری بر روی اسناد ممهور گردیده است دادگاه ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه شماره 001299 مورخ 94/11/25 با این استدلال که آقای س. الف. برابر دادنامه شماره 0001011 مورخ 92/10/23 به اتهام تحصیل مال نامشروع به حبس و جزای نقدی و رد مال د. ح. خ. محکوم گردیده و حکم نیز در مرحله تجدیدنظر طی دادنامه شماره 00385 مورخ 93/3/18 شعبه دوازدهم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان تأیید گردیده است و صحت ادعا و استحقاق خ. ه. ب. مطالبه مبلغ مذکور محرز گردیده است از طرفی ب. ت. ب. بند ج ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور بانک ها در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان می شود مسئول و متعهد به جبران خواهند بود و اظهارات وکیل خ. م. ب. اینکه شخص سیاوش الف. به عنوان تحصیلدار و خدماتی مؤسسه بوده و اختیار عملیات بانکی را نداشته وجاهت قانونی ندارد چرا که فیش شماره 773369-90/4/21 نشان می دهد که نامبرده دارای کد 861761 به عنوان متصدی آن مؤسسه بوده و عملیات بانکی توسط ایشان انجام یافته است و از طرفی محکومیت متصدی به ردمال کیفری مانع مراجعه متضرر به بانک نخواهد بود. دعوی را وارد و ثابت تشخیص خوانده را اولاً به مبلغ 1/964/627/297 ریال بابت اصل خواسته و سود سپرده 20 درصدی از92/5/1 لغایت اجرای حکم ثانیاً مبلغ 40/060/000 ریال خسارات دادرسی و حق الوکاله بر مبنای تعرفه که هنگام اجرا محاسبه خواهد شد د. ح. خ. ها محکوم می گردد پس از ابلاغ رأی محکوم ٌعلیه مؤسسه مالی و اعتباری مولی الموحدین با وکالت آقای م. غلام پور واجارگاه فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح که هنگام شورا قرائت می شود پرونده به دیوان عالی کشور ارسال به این شعبه ارجاع گردیده است. هیأت شعبه پس از ملاحظه گزارش عضو ممیز به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می نماید: رأی شعبه: فرجام خواهی بانک ف. خ. وارد نمی باشد اولاً ب. ت. ب. سمت کارمند خاطی در بانک ف. خ. و اقدامات وی در اخذ وجوه از مشتری و داشتن کد کاربری بانکی تماماً دلالت بر این دارد که اقدامات انجام شده توسط کارمند خاطی مشمول عموم و اطلاق عملیات بانکی موضوع بند ج ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور م. ب. ثانیاً استدلال دیگر ف. خ. مبنی بر اینکه کارمند خاطی در دادگاه جزایی محکومیت کیفری به همراه ردمال یافته است قابل قبول نمی باشد زیرا صرف محکومیت کیفری و حکم به ردمال موجب برائت ذمه کارمند و زوال مسئولیت قانونی بانک ف. خ. نمی باشد علیهذا فرجام خواهی به عمل آمده بلادلیل تشخیص و مستنداً به ماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی مردود و دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. شعبه دهم دیوان عالی کشور رئیس: م. هادی عبداله پور عضو معاون: دکتر … شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی محدوده مسئولیت بانک نسبت به تخلفات کارمند در تاریخ 27 تیر 1395، دیوان عالی کشور به یک پرونده رسیدگی کرد که در آن خ. ه. ب. منظور دریافت مبلغ 2,000,000,000 ریال به عنوان اصل سپرده‌گذاری و سود 20% از تاریخ 1 مرداد 1392 تا زمان اجرای حکم، علیه یک موسسه مالی و اعتباری شکایت کردند. خ. ه. ادعا نمودند که پس از افتتاح حساب سپرده کوتاه‌مدت و انتقال موجودی به حساب ویژه، موسسه مذکور از پرداخت وجه مورد نظر خودداری کرده است. در دفاعیات، موسسه به سرقت دفترچه‌های خام توسط یکی از کارمندان اشاره کرده و عدم مسئولیت خود را مطرح ساخت. با این حال، دادگاه بدوی با استناد به مواد 35 قانون پولی و بانکی کشور و محکومیت کیفری کارمند خاطی، حکم به محکومیت موسسه به پرداخت مبلغ خواسته به همراه خسارات دادرسی صادر کرد. پس از ابلاغ حکم، موسسه اقدام به فرجام‌خواهی نمود که دیوان عالی کشور با رد فرجام‌خواهی و تایید حکم بدوی، اعلام کرد که اقدامات کارمند خاطی جزو عملیات بانکی بوده و محکومیت کیفری وی مسئولیت موسسه را زائل نمی‌کند. بنابراین، حکم بدوی به قوت خود باقی ماند. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: بانک‌ها در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان می‌شود، مسئول و متعهد به جبران هستند و محکومیت جزایی کارمند خاطی و حکم به رد مال در دادگاه جزایی، موجب برائت ذمه کارمند و زوال مسئولیت قانونی بانک در این خصوص نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/27 - 08 : 23 قاضی: غلامعلی صدقی قاضی: محمدهادی عبدالله پور در تاریخ 92/11/7 آقای س. الف. و س.م. م.الف.ک. با وکالت آقای …. گ.د. د. ب. ط. موسسه مالی و اعتباری مولی الموحدین (بانک ایران زمین) به خواسته مبلغ 2000/000/000 بابت اصل سپرده گذاری کوتاه مدت با احتساب سود 20 % وعده داده شد از تاریخ 92/5/1 الی اجرای حکم با احتساب کلیه خسارات دادرسی اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل تقدیم دادگاه‌های عمومی شهرستان بندر انزلی نموده و توضیح داده در تاریخ 90/4/21 موکلین در موسسه مولی الموحدین سابق که هم اکنون به بانک ایران زمین تغییر نام یافته افتتاح حساب سپرده کوتاه مدت به شماره 78 - 01069827092610 در کد شعبه --- در غازیان مینمایند پس از مدتی حسب ارشاد ریاست شعبه موکلین به افتتاح حساب سپرده کوتاه مدت ویژه دهه فجر که سود بالاتری را به صاحبان حساب ارائه می نموده تشویق می کردند و النهایه موکلین در تاریخ 90/12/10 حساب ویژه دهه فجر شماره 00022230 در همان شعبه گشایش می نمایند کلیه موجودی حساب سابق که مشتمل بر 58000/000 تومان بوده حساب جدید انتقال و در یک پروسه یک سال و نیم موجودی پس انداز و سپرده موکلین به مبلغ 196/000/000 تعیین می‌گردد. در طول یک سال و نیم موکل با حضور در شعبه مربوط سود حاصل از سپرده گذاری خویش را دریافت می نمود و مشکلی در این خصوص موجود نبوده است تا اینکه در تاریخ 92/5/1 شعبه مربوط از پرداخت هرگونه وجهی به موکلین خودداری و تحویل دار صندوق به جهت تخلفات عدیده اداری از جمله آن برداشت از حساب افراد بوده از بانک اخراج می‌گردد. بانک مربوط از استرداد وجوه پس انداز توسط موکلین به عناوین واهی خودداری و مسئولیتی را متوجه خود نمی داند لذا با عنایت به مراتب صدور حکم به محکومیت شرکت خوانده به پرداخت اصل مبلغ پس انداز با احتساب سود 20 % وعده داده شده در هنگام افتتاح حساب از تاریخ استنکاف که تاریخ 94/5/1 م. ب. با احتساب کلیه خسارات اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل از محضر عالی تمنا می‌شود. دادخواست به شعبه دوم ارجاع گردیده است دادگاه مرجوع الیه وقت رسیدگی معین و طرفین را دعوت نموده است در جلسه دادرسی مورخ 93/2/24 وکیل خواهان حاضر گردید. خوانده علی رغم ابلاغ حاضر نشده و لایحه ای ارسال ننموده است. وکیل خواهان اظهارات خود را تکرار نموده است. دادگاه از بانک طرف پرونده استعلام نموده که میزان سپرده خ. ه. و نحوه دریافت آن چگونه بوده و اصول مستندات دریافتی را به دادگاه ارسال نماید. آقای م. غلام پور به وکالت از خوانده لایحه ای ارسال نموده و در آن ضمن اذعان گردش مالی خواهان به عنوان سپرده توضیح داده که دفترچه شماره سریال مربوط به خواهان اصلی آن دفترچه خام متعلق به شعبه غازیان است که توسط شعبه گلسار ممهور شده و دفترچه های خام در شعبه مربوط مهر و امضا می‌گردد این دفترچه توسط آقای …. که تحصیلدار و نیروهای خدماتی بانک شعبه غازیان بوده از داخل شعبه سرقت شده و سپس خودش با درج مبلغ واهی و تحت حساب واهی آن راممهور به مهر شعبه گلسار می‌نماید که به صورت دست نویس و بدون پرفراژ در اختیار خ. ه. بوده است. اولا تحصیلدار حق استفاده از سیستم و تحویل وجه از مشتری را نداشته ثانیا هیچ مرجعی دفترچه بدون پرفراژ شده و بدون درج اسم و امضا گیرنده وجه را نمی پذیرد. خ. ه. بدوا از آقای …. به اتهام تحصیل مال نامشروع شکایت کیفری که مطابق دادنامه شماره --- - 92/10/23 منتهی به محکومیت گردیده است و فتوکپی 1013 کیفری و پاسخ بانک ایران زمین خطاب به کلانتری 11 بندرانزلی نیز پیوست پرونده گردیده که حکایت از آن دارد که اعلام شده دفترچه مربوط به موسسه مولی الموحدین بوده ولی مندرجات آن از نظر صاحب حساب و مبلغ و شماره حساب قید شده در آن فاقد هر گونه سابقه در سیستم م. ب.. دادگاه راجع به مبنای اصل خواسته و سود 20 % از وکیل خواهان اخذ توضیح نموده که وکیل خواهان اعلام نمود کارمند خاطی اقدام به عملیات بانکی از جمله افتتاح حساب و دریافت و پرداخت پول می نمود و دارای کد کاربری به شماره 5 بوده و این بدان معناست که وی کارمند رسمی بوده و با کد کاربری مربوط توانائی ورود به سیستم بانکی و انجام هر گونه اقدام را داشته است و کلیه اسناد مالی کد کاربری با نام کد کاربری بر روی اسناد ممهور گردیده است دادگاه ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 94/11/25 با این استدلال که آقای …. برابر دادنامه شماره --- مورخ 92/10/23 به اتهام تحصیل مال نامشروع به حبس و جزای نقدی و رد مال د. ح. خ. محکوم گردیده و حکم نیز در مرحله تجدیدنظر طی دادنامه شماره --- مورخ 93/3/18 شعبه دوازدهم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان تایید گردیده است و صحت ادعا و استحقاق خ. ه. ب. مطالبه مبلغ مذکور محرز گردیده است از طرفی ب. ت. ب. بند ج ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور بانک ها در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان می‌شود مسئول و متعهد به جبران خواهند بود و اظهارات وکیل خ. م. ب. اینکه شخص سیاوش الف. به عنوان تحصیلدار و خدماتی موسسه بوده و اختیار عملیات بانکی را نداشته وجاهت قانونی ندارد چرا که فیش شماره 773369 - 90/4/21 نشان می دهد که نامبرده دارای کد 861761 به عنوان متصدی آن موسسه بوده و عملیات بانکی توسط ایشان انجام یافته است و از طرفی محکومیت متصدی به ردمال کیفری مانع مراجعه متضرر به بانک نخواهد بود. دعوی را وارد و ثابت تشخیص خوانده را اولا به مبلغ 1/964/627/297 ریال بابت اصل خواسته و سود سپرده 20 درصدی از 92/5/1 لغایت اجرای حکم ثانیا مبلغ 40/060/000 ریال خسارات دادرسی و حق الوکاله بر مبنای تعرفه که هنگام اجرا محاسبه خواهد شد د. ح. خ. ها محکوم می‌گردد پس از ابلاغ رای محکوم ٌعلیه موسسه مالی و اعتباری مولی الموحدین با وکالت آقای م. غلام پور واجارگاه فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح که هنگام شورا قرائت می‌شود پرونده به دیوان عالی کشور ارسال به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه پس از ملاحظه گزارش عضو ممیز به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید: فرجام خواهی بانک ف. خ. وارد نمی‌باشد اولا ب. ت. ب. سمت کارمند خاطی در بانک ف. خ. و اقدامات وی در اخذ وجوه از مشتری و داشتن کد کاربری بانکی تماما دلالت بر این دارد که اقدامات انجام شده توسط کارمند خاطی مشمول عموم و اطلاق عملیات بانکی موضوع بند ج ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور م. ب. ثانیا استدلال دیگر ف. خ. مبنی بر اینکه کارمند خاطی در دادگاه جزایی محکومیت کیفری به همراه ردمال یافته است قابل قبول نمی‌باشد زیرا صرف محکومیت کیفری و حکم به ردمال موجب برائت ذمه کارمند و زوال مسئولیت قانونی بانک ف. خ. نمی‌باشد علیهذا فرجام خواهی به عمل آمده بلادلیل تشخیص و مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی مردود و دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد.