مرجع رسیدگی به اختلاف در وقفیت ملک

رأی خلاصه جریان پرونده شماره پرونده : 9209984435100641 شماره دادنامه : 9409970908900613 تاریخ : 1394/12/22 خلاصه جریان پرونده آقای ح. م. دادخواستی بطرفیت 1- مؤسسه توان بخشی بهزیستی مادر شهرستان خوی 2- اداره اوقاف وامور خیریه شهرستان خوی 3- اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان خوی بخواسته اعتراض به نظریه شماره 300 - 90/3/30 مشعر بر اعلام وقفیت پلاک ثبتی 2841/75 بخش یک خوی صادره از شعبه حقوقی اداره تحقیق اوقاف استان آذربایجان شرقی و الغای نظریه مذکورو اقدامات ثبتی صورت گرفته تقدیم محاکم عمومی شهرستان خوی نموده که پرونده به شعبه اول عمومی حقوقی خوی ارجاع شده است . شرح دادخواست اجمالاً اینستکه شادروان خورشید منصور مالک ششدانگ یک باب خانه به شماره پلاک ثبتی مذکور درفوق ( به استثنای ثمینه اعیانی ) درتاریخ 89/3/5 فوت کرده است و وراث حین الفوت وی بر اثر گواهی حصر وراثت که پیوست پرونده است می باشند پس از وفات بانوی یاد شده مؤسسه توان بخشی مادرخوی با رو کردن یک برگ مبایعه نامه با مضمون وقف بتاریخ 88/7/10 مدعی شد که مرحومه خورشید در زمان حیاتش پلاک مبحوث عنه را د. ح. مؤسسه مذکور وقف کرده است و متعاقباً از طریق اداره ثبت موضوع را در شعبه حقوقی اداره تحقیق اوقاف خوی مطرح و شعبه مرقوم برابر نظریه 300 - 90/3/30 رأی بر وقفیت پلاک مذکور صادر نموده است و اداره ثبت اسناد خوی نیز متعاقباً با اتکاء بر نظریه موصوف که برایش لازم الاتباع هم نبوده یک سری اقداماتی را در خصوص ثبت وقفیت ملک یاد شده انجام داده است در حالی که مبایعه نامه 88/7/10 یا به اصلاح وقف نامه متکی به قصد و اراده خانم … . وی در حالتی که در بیمارستان نفسهای آخرش را می کشیده اثر انگشت و مهرش روی ورقه منقش شده که ب. ت. ب. اینکه بموجب رأی وحدت رویه شماره 508 - 67/3/4 هیأت عمومی دیوان عالی کشور صلاحیت رسیدگی به دعوی وقفیت را دارد . رأی شعبه حقوقی تحقیق اداره تحقیق اوقاف مورد اعتراض است و رسیدگی و صدور حکم مقتضی را درخواست کرده است . خواهان متعاقباً طی لایحه ای نیز اظهار داشته که مطالب وی بشرح دادخواست است اداره اوقاف شهرستان خوی نیز طی لایحه ای با ایراد اینکه اداره تحقیق اوقاف خود شخصیت حقوقی مستقلی است و حقا" باید طرف دعوی قرارگیرد درماهیت دعوی وقفنامه عادی تنظیمی را که در بنگاه معاملات شاه ولدی خوی تنظیم شده و به تأیید تعدادی از معتمدین محلی نیز رسیده ، ایرادات خواهان را درخصوص عدم رعایت تشریفات قانونی جهت تنظیم وفقنامه مردود و بی اساس دانسته و با استناد به ماده 56 قانون اوقاف آنرا صرفاً با ایجاب واقف و قبولی طبقه اول موقوف علیهم ی. ق. م. قانونی آنها محقق دانسته و با التفات به اینکه قبض مالی موقوفه از شرایط صحت وقف است با صحیح دانستن وقف مذکور رد دعوی را درخواست کرده است . در جلسه مورخ 93/2/31 دادگاه که با حضور خواهان و نمایندگان حقوقی خواندگان تشکیل شده است خواهان دعوی را بشرح دادخواست اعلام کرده است . نماینده حقوقی موسسه توان بخشی مادر خوی با ا شاره به وفقنامه اولیه و تأیید آن توسط اداره تحقیق اوقاف اشاره کرده و سپس نماینده حقوقی اداره اوقاف نیز مطالب را بشرح لایحه تقدیمی عنوان کرده است و با رد ادعای خواهان طرح دعوی بطرفیت اداره اوقاف را صحیح ندانسته و اداره تحقیق را دارای شخصیت حقوقی علیحده دانسته است و در ماهیت دعوی نیز با اشاره به وقف کردن ملک توسط خانم … در بنگاه معاملات املاک ادعای عدم رعایت تشریفات را نادرست خوانده و در ادامه با تکرار مطالب لایحه تقدیمی و استناد به کتاب تحریر الوسیله حضرت امام خمینی ( ره ) رد دعوی را خواستار شده است . در ادامه دادگاه حسب دادنامه 100279 - 93/2/31 با رد درخواست صدور دستور موقت نظر به عدم فوریت آن که در دادخواست درخواست شده بود و ب. ت. ب. اینکه در اصل دعوی اعتراض به نظریه اداره تحقیق اوقاف آذربایجان غربی بوده است لذا دعوی را قابل استماع ندانسته و قرار رد دعوی را صادر کرده است . با تجدید نظرخواهی خواهان اولیه نسبت به دادنامه مرقوم شعبه 11 دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی حسب دادنامه شماره 500589 - 93/6/30 با پذیرش تجدیدنظرخواهی قرار موصوف را نقض و پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به مرجع بدوی اعاده نموده است دادگاه وضعیت ثبتی ملک مذکور را از اداره ثبت استعلام کرده است که پاسخ مربوطه از اینقرار است ..... ششدانگ یک باب خانه به پلاک ثبتی 2841/75 اصلی بخش یک خوی بنام مصیب زینالی ثبت و سند صادر شده سپس بنام آقای … و متعاقباً آقای … و قطعی داده شده که وی نیز فوت و وراث مشارالیه بانوان خورشید منصور ( دختر ) و فرنگیس بیانلو ( عیال ) معرفی شده اند که بعداً خانم … و وراث مشارالیه خانم … ( خاله ) و ح. م. ( عمو) می باشند . پس از آن دادگاه طی دادنامه 101543 - 93/10/17 اینگونه رأی داده است .... نظر به محتویات پرونده اولاً برابر قرارداد شماره 7551 - 88/7/10 تنظیمی توسط خانم … پلاک 75 فرعی از 2841 اصلی بخش یک خوی با اراده شخصی وی وقف شده و این وقف اعتبار قانونی خود رامادام که ابطال نگردیده دارا م. ب. . ثانیاً احد از وراث خانم … بهستانی پس از فوت خانم … به اعلام وقف خانه مسکونی خانم … است-2- شعبه حقوقی تحقیق اداره اوقاف پس از معاینه و تحقیقات محلی و احراز صحت موضوع به وقفیت پلاک مذکور اظهار نظر کرده است . علیهذا نظریه مذکور با رعایت اصول و موازین قانونی صحیحاً انجام یافته و خدشه ای به آن مترتب نیست و لذا با رد اعتراض نظریه مذکور عیناً تأیید می شود با تجدید نظرخواهی آقای ح. م. نسبت به این رأی شعبه 11 دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی حسب دادنامه 500538 - 94/5/6 با رد تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی را مورد تأیید قرارداده است که اینک د. ا. م. آقای ح. م. نسبت به دادنامه 500538 - 94/5/6 شعبه 11 دادگاه تجدیدنظر فرجامخواهی کرده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و با ارجاع آن به این شعبه و ثبت وتکمیل پرونده توسط دفتر اینک پرونده تکمیلاً تحت نظر قرار دارد . لایحه اعتراضیه ف. خ. هنگام شور قرائت خواهد شد پرونده بیش از این حکایتی ندارد .بتاریخ فوق شعبه پنجم دیوان عالی کشور بتصدی امضاء کنندگان زیر تشکیل است . پرونده کلاسه فوق تحت نظر قراردارد . پس از بررسی محتویات پرونده و قرائت گزارش عضو ممیزو انجام مشاوره بشرح آتی انشاء رأی می نماید رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی نسبت به دادنامه فرجامخواسته از این جهت وارد است که با بررسی محتویات پرونده های امر ونظریه اداره تحقیق استان آذربایجان غربی و پاسخ استعلام ثبتی واصله به دادگاه ملک موضوع دعوی بنام ملک طلق درآن اداره دارای سابقه بوده و به ثبت رسیده است ، النهایه برابر بیع نامه عادی مورخ 88/7/10 مالک آن خانم … به موسسه توانبخشی بهزیستی مادر انتقال داده که درماده 3 قرارداد موصوف در موضوع ثمن معامله درج گردیده وقف قطعی و بدون دریافت وجه م. ب. . هرچند قرائن و دلایلی در ارتباط با وقفیت عملی ملک یاد شده و نظریه شعبه مذکور مورد اشاره و استناد قرارگرفته است اما قدرمسلم موضوع اینستکه پلاک موصوف سابقه ثبتی ملک غیر وقف داشته و ادعای وقفیت آن ابتدا به ساکن با بیع نامه مذکور که از آن مستفاد وقفیت میشود شروع شده است و لذا اصولاً ورود هیأت تحقیق اداره اوقاف درمسأله و اعلام وقفیت آن از مصادیق و اختیارات هیأت مذکور نبوده است خصوصاً که وارث مالک اولیه اصولاً ادعای وقفیت را قبول نداشته و مدعی عدم صحت وقف م. ب. ، بنابر این رسیدگی به این ادعا با التفات به آنچه فوقاً بیان شد در صلاحیت محاکم عمومی است و توجهاً به رأی وحدت رویه شماره 508 - 67/3/4 هیأت عمومی دیوان عالی کشور که درتأیید این امر باشد هیأت یاد شده صالح به رسیدگی به ادعای وقفیت ملک مذکور نبوده است و تأیید آن از سوی دادگاه صحیح بنظرنمیرسد بناء" علیهذا و توجهاً به مراتب فوق از آنجا که رأی صادره بر خلاف مفاهیم فوق اصدار یافته واجد اشکال قانونی بوده در خور تأیید نمی باشدو لذا به تجویز بند ج ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی پرونده را به شعبه دیگر دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع می شود. شعبه 5 دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار مهدی اسلامی - محمدحسن جلیلی تقویان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مرجع رسیدگی به اختلاف در وقفیت ملک در تاریخ 22 اسفند 1394، دیوان عالی کشور به بررسی دعوی مربوط به وقفیت یک پلاک ثبتی پرداخت. خ. ب. ط. نهادهای مرتبط با امور اوقاف و ثبت اسناد، نسبت به نظریه‌ای مبنی بر وقفیت پلاک ثبتی و اقدامات ثبتی انجام شده اعتراض کرد. وی ادعا نمود که مالک قبلی در زمان فوت خود قصد وقف ملک را نداشته و امضای وی تحت فشار و در شرایط نامناسب اخذ شده است. نهاد اوقاف و موسسه توانبخشی، با استناد به ماده 56 قانون اوقاف و تایید وقفنامه، ادعای خواهان را رد کردند و اعلام نمودند که وقف با ایجاب و قبول انجام شده است. در دادگاه بدوی، درخواست خواهان رد شد، اما پس از تجدیدنظرخواهی، دادگاه تجدیدنظر قرار رد را نقض و پرونده را به دادگاه بدوی ارجاع داد. در نهایت، دیوان عالی کشور با بررسی مستندات و نظریه‌های ارائه‌شده، اعلام کرد که هیات تحقیق اداره اوقاف صلاحیت رسیدگی به ادعای وقفیت را ندارد و این موضوع باید در محاکم عمومی مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین، رای صادره از سوی دادگاه بدوی به دلیل وجود اشکالات قانونی نقض و پرونده به شعبه دیگری از دادگاه تجدیدنظر ارجاع شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/22 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که ملکی سابقه ثبتی غیروقف داشته و ادعای وقفیت آن ابتدا به ساکن، به موجب سندی عادی آغاز شود؛ در فرض عدم پذیرش ادعای وقفیت از سوی وارث مالک اولیه، رسدگی به وقفیت و اعلام آن در صلاحیت محاکم دادگستری بوده و از صلاحیت هیات تحقیق اداره اوقاف خارج است. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/12/22 آقای ح. م. د. ب. ط. 1 - موسسه توان بخشی بهزیستی مادر شهرستان خوی 2 - اداره اوقاف وامور خیریه شهرستان خوی 3 - اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان خوی به خواسته اعتراض به نظریه شماره 300 - 90/3/30 مشعر بر اعلام وقفیت پلاک ثبتی --- بخش یک خوی صادره از شعبه حقوقی اداره تحقیق اوقاف استان آذربایجان شرقی و الغای نظریه مذکورو اقدامات ثبتی صورت گرفته تقدیم محاکم عمومی شهرستان خوی نموده که پرونده به شعبه اول عمومی حقوقی خوی ارجاع شده است. شرح دادخواست اجمالا اینستکه شادروان خورشید منصور مالک ششدانگ یک باب خانه به شماره پلاک ثبتی مذکور درفوق (به استثنای ثمینه اعیانی) در تاریخ 89/3/5 فوت کرده است و وراث حین الفوت وی بر اثر گواهی حصر وراثت که پیوست پرونده است می‌باشند پس از وفات بانوی یاد شده موسسه توان بخشی مادرخوی با رو کردن یک برگ مبایعه نامه با مضمون وقف به تاریخ 88/7/10 مدعی شد که مرحومه خورشید در زمان حیاتش پلاک مبحوث عنه را د. ح. موسسه مذکور وقف کرده است و متعاقبا از طریق اداره ثبت موضوع را در شعبه حقوقی اداره تحقیق اوقاف خوی مطرح و شعبه مرقوم برابر نظریه 300 - 90/3/30 رای بر وقفیت پلاک مذکور صادر نموده است و اداره ثبت اسناد خوی نیز متعاقبا با اتکاء بر نظریه موصوف که برایش لازم الاتباع هم نبوده یک سری اقداماتی را در خصوص ثبت وقفیت ملک یاد شده انجام داده است در حالی که مبایعه نامه 88/7/10 یا به اصلاح وقف نامه متکی به قصد و اراده خانم …. وی در حالتی که در بیمارستان نفسهای آخرش را می کشیده اثر انگشت و مهرش روی ورقه منقش شده که ب. ت. ب. اینکه به موجب رای وحدت رویه شماره 508 - 67/3/4 هیات عمومی دیوان عالی کشور صلاحیت رسیدگی به دعوی وقفیت را دارد. رای شعبه حقوقی تحقیق اداره تحقیق اوقاف مورد اعتراض است و رسیدگی و صدور حکم مقتضی را درخواست کرده است. خواهان متعاقبا طی لایحه ای نیز اظهار داشته که مطالب وی ب. ش. د. است اداره اوقاف شهرستان خوی نیز طی لایحه ای با ایراد اینکه اداره تحقیق اوقاف خود شخصیت حقوقی مستقلی است و حقا باید طرف دعوی قرارگیرد درماهیت دعوی وقفنامه عادی تنظیمی را که در بنگاه معاملات شاه ولدی خوی تنظیم شده و به تایید تعدادی از معتمدین محلی نیز رسیده، ایرادات خواهان را در خصوص عدم رعایت تشریفات قانونی جهت تنظیم وفقنامه مردود و بی اساس دانسته و با استناد به ماده 56 قانون اوقاف آن را صرفا با ایجاب واقف و قبولی طبقه اول موقوف علیهم ی. ق. م. قانونی آنها محقق دانسته و با التفات به اینکه قبض مالی موقوفه از شرایط صحت وقف است با صحیح دانستن وقف مذکور رد دعوی را درخواست کرده است. در جلسه مورخ 93/2/31 دادگاه که با حضور خواهان و نمایندگان حقوقی خواندگان تشکیل شده است خواهان دعوی را ب. ش. د. اعلام کرده است. نماینده حقوقی موسسه توان بخشی مادر خوی با ا شاره به وفقنامه اولیه و تایید آن توسط اداره تحقیق اوقاف اشاره کرده و سپس نماینده حقوقی اداره اوقاف نیز مطالب را به شرح لایحه تقدیمی عنوان کرده است و با رد ادعای خواهان طرح دعوی به طرفیت اداره اوقاف را صحیح ندانسته و اداره تحقیق را دارای شخصیت حقوقی علیحده دانسته است و در ماهیت دعوی نیز با اشاره به وقف کردن ملک توسط خانم … در بنگاه معاملات املاک ادعای عدم رعایت تشریفات را نادرست خوانده و در ادامه با تکرار مطالب لایحه تقدیمی و استناد به کتاب تحریر الوسیله حضرت امام خمینی (ره) رد دعوی را خواستار شده است. در ادامه دادگاه حسب دادنامه --- - 93/2/31 با رد درخواست صدور دستور موقت نظر به عدم فوریت آن که در دادخواست درخواست شده بود و ب. ت. ب. اینکه در اصل دعوی اعتراض به نظریه اداره تحقیق اوقاف آذربایجان غربی بوده است لذا دعوی را قابل استماع ندانسته و قرار رد دعوی را صادر کرده است. با تجدید نظرخواهی خواهان اولیه نسبت به دادنامه مرقوم شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی حسب دادنامه شماره --- - 93/6/30 با پذیرش تجدیدنظرخواهی قرار موصوف را نقض و پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به مرجع بدوی اعاده نموده است دادگاه وضعیت ثبتی ملک مذکور را از اداره ثبت استعلام کرده است که پاسخ مربوطه از اینقرار است..... ششدانگ یک باب خانه به پلاک ثبتی --- اصلی بخش یک خوی به نام مصیب زینالی ثبت و سند صادر شده سپس به نام آقای … و متعاقبا آقای … و قطعی داده شده که وی نیز فوت و وراث مشارالیه بانوان خورشید منصور (دختر) و فرنگیس بیانلو (عیال) معرفی شده اند که بعدا خانم … و وراث مشارالیه خانم … (خاله) و ح. م. (عمو) می‌باشند. پس از آن دادگاه طی دادنامه --- - 93/10/17 اینگونه رای داده است.... نظر به محتویات پرونده اولا برابر قرارداد شماره 7551 - 88/7/10 تنظیمی توسط خانم … پلاک --- فرعی از --- اصلی بخش یک خوی با اراده شخصی وی وقف شده و این وقف اعتبار قانونی خود رامادام که ابطال نگردیده دارا م. ب.. ثانیا احد از وراث خانم … به نام زهرا بهستانی پس از فوت خانم … به اعلام وقف خانه مسکونی خانم … است- 2 - شعبه حقوقی تحقیق اداره اوقاف پس از معاینه و تحقیقات محلی و احراز صحت موضوع به وقفیت پلاک مذکور اظهار نظر کرده است. علیهذا نظریه مذکور با رعایت اصول و موازین قانونی صحیحا انجام یافته و خدشه ای به آن مترتب نیست و لذا با رد اعتراض نظریه مذکور عینا تایید می‌شود با تجدید نظرخواهی آقای ح. م. نسبت به این رای شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی حسب دادنامه --- - 94/5/6 با رد تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی را مورد تایید قرارداده است که اینک د. ا. م. آقای ح. م. نسبت به دادنامه --- - 94/5/6 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر فرجامخواهی کرده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و با ارجاع آن به این شعبه و ثبت وتکمیل پرونده توسط دفتر اینک پرونده تکمیلا تحت نظر قرار دارد. لایحه اعتراضیه ف. خ. هنگام شور قرائت خواهد شد پرونده بیش از این حکایتی ندارد.به تاریخ فوق شعبه پنجم دیوان عالی کشور به تصدی امضا کنندگان زیر تشکیل است. پرونده کلاسه فوق تحت نظر قراردارد. پس از بررسی محتویات پرونده و قرائت گزارش عضو ممیزو انجام مشاوره به شرح آتی انشاء رای می‌نماید رای شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی نسبت به دادنامه فرجامخواسته از این جهت وارد است که با بررسی محتویات پرونده های امر ونظریه اداره تحقیق استان آذربایجان غربی و پاسخ استعلام ثبتی واصله به دادگاه ملک موضوع دعوی به نام ملک طلق درآن اداره دارای سابقه بوده و به ثبت رسیده است، النهایه برابر بیع نامه عادی مورخ 88/7/10 مالک آن خانم … آن را به موسسه توانبخشی بهزیستی مادر انتقال داده که در ماده 3 قرارداد موصوف در موضوع ثمن معامله درج گردیده وقف قطعی و بدون دریافت وجه م. ب.. هرچند قرائن و دلایلی در ارتباط با وقفیت عملی ملک یاد شده و نظریه شعبه مذکور مورد اشاره و استناد قرارگرفته است اما قدرمسلم موضوع اینستکه پلاک موصوف سابقه ثبتی ملک غیر وقف داشته و ادعای وقفیت آن ابتدا به ساکن با بیع نامه مذکور که از آن مستفاد وقفیت میشود شروع شده است و لذا اصولا ورود هیات تحقیق اداره اوقاف درمساله و اعلام وقفیت آن از مصادیق و اختیارات هیات مذکور نبوده است خصوصا که وارث مالک اولیه اصولا ادعای وقفیت را قبول نداشته و مدعی عدم صحت وقف می‌باشد، بنابر این رسیدگی به این ادعا با التفات به آنچه فوقا بیان شد در صلاحیت محاکم عمومی است و توجها به رای وحدت رویه شماره 508 - 67/3/4 هیات عمومی دیوان عالی کشور که درتایید این امر باشد هیات یاد شده صالح به رسیدگی به ادعای وقفیت ملک مذکور نبوده است و تایید آن از سوی دادگاه صحیح به نظرنمیرسد بناء علیهذا و توجها به مراتب فوق از آنجا که رای صادره بر خلاف مفاهیم فوق اصدار یافته واجد اشکال قانونی بوده در خور تایید نمی‌باشدو لذا به تجویز بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی پرونده را به شعبه دیگر دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع می‌شود. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار