مرجع صالح در رسیدگی به دعوی تغییر نام خانوادگی

رأی خلاصه جریان پرونده درتاریخ 91/09/12 آقای ع. ه.ز. فرزند ج. دادخواستی بطرفیت اداره ثبت احوال بدره به خواسته تغییر نام خانوادگی از ه.ز. به پ. تقدیم دادگستری دره شهر نموده وتوضیح داده است ب. ت. ب. اینکه من وابسته به خانواده بزرگ پ. بوده وتمام اهالی محل به این امر آگاهی دارند وقصد دارم نام خانوادگی خ. ر. ب. پ. تغییر دهم بشرح خواسته تقاضای صدور رأی دارم ، شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دره شهر عهده دار رسیدگی به پرونده میشود اداره ثبت احوال دردفاع از دعوی مطروحه خلاصتاً اعلام می نماید که موضوع خواسته خواهان مطابق قوانین موضوعه ازجمله مواد 997 قانون مدنی و 40 و 41 و 42 قانون ثبت احوال در صلاحیت ذاتی ثبت احوال م. ب. ، جلسه دادگاه در تاریخ 91/10/24 با حضور خواهان تشکیل میگردد نماینده اداره خوانده حضور پیدا نمی کند خواهان اظهار میدارد خواسته ام بشرح دادخواست تقدیمی است نام خانوادگی من نام نامناسبی است واز این نام فامیلی درعذاب هستم از طرفی من از جمله وابستگان خانواده پ. میباشم تقاضادارم با درخواست من موافقت فرمائید ... چندین بار از طریق اداره ثبت احوال اقدام کرده ام لیکن با تغییر آن موافقت نکرده اند ، دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین ختم رسیدگی رااعلام و بشرح دادنامه شماره 1754 - 91/11/02 با وارد تشخیص دادن دعوی خواهان حکم به الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه برای خواهان با نام پ. صادر میکند ، اداره ثبت احوال از رأی صادره تجدیدنظر خواهی میکند ، شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام به موجب دادنامه شماره 100030- 92/02/08 تجدیدنظر خواهی را وارد ندانسته و با رد آن ، رأی تجدیدنظر خواسته را تأیید می کند . پس از طی این مراحل وبه دنبال درخواست ثبت احوال ، رئیس کل محترم د ادگستری استان در اجرای ماده 18 اصلاحی موضوع را بررسی و بااظهار عقیده به مخدوش بودن آراء صادره از محضر ریاست محترم قوه قضائیه درخواست رسیدگی مجدد می نماید وبا دستور معظم له پرونده در معاونت قضائی قوه قضائیه درکمیسیون شماره 2 مورد بررسی واقع و قضات محترم گروه دوم اظهارنظرمینمایدکه به صراحت ماده 40قانون ثبت احوال تغییرنام خانوادگی در صلاحیت سازمان ثبت احوال است . بنابراین دادگاه بدوی وتجدیدنظر خارج از حدود صلاحیت ذاتی خود مبادرت به رسیدگی و صدور رأی نموده اند ورأی صادره در راستای ماده 18 اصلاحی در خور رسیدگی مجدد م. ب. . متعاقباً پس از اجرائی شدن ماده 477 ق آ د کیفری پرونده به محضر ریاست معظم قوه قضائیه ارائه و معظم له در اجرای ماده مرقوم بااعاده دادرسی موافقت وپرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … وملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و مفاد گزارش ونظریه قضات محترم معاونت قضائی قوه قضائیه که فوقاً اشاره شده است . اولاً باعنایت به نظریه ریاست محترم قوه قضائیه درخصوص تجویز اعاده دادرسی نسبت به دادنامه های شماره 1754 - 91/11/02 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دره شهر و شماره 100030 -92/02/08 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام وباالتفات به مفاد ماده 477 قانون آئین دادرسی کیفری راجع به تکلیف قانونی در نقض آراء مورد تقاضای اعاده دادرسی پس از تجویز اعاده دادرسی جهت ورود به رسیدگی ماهوی پرونده ، آراء موصوف نقض می گردد . ثانیاً ماده 40 قانون ثبت احوال که تغییر نام خانوادگی را از وظایف سازمان ثبت احوال می داند دلالتی بر صلاحیت اداره مذکور در رسیدگی به اختلاف ودعاوی را ندارد و به عبارت دیگرنفی صلاحیت از محاکم دادگستری به عنوان مرجع تظلم خواهی نمی کند وحسب ادعای خواهان وی دوباربه اداره ثبت احوال مراجعه،امااداره مذکوردعوی را اجابت نکرده است،دراین صورت دادگستری به عنوان مرجع تظلمات موظف به رسیدگی بوده است بنابراین ایراد بر دادنامه های صادره به نظر این مرجع وارد نبوده است وبه جهات اشعاری ولحاظ صلاحیت عام محاکم دادگستری ، بشرح دادنامه 1754 - 91/11/02 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی و استدلال مندرج در آن مجدداً حکم به الزام اداره ثبت احوال دره شهر به تغییر نام خانوادگی طبق خواسته صادر می نماید .خ الف شعبه بیست وسوم دیوان عالی کشور یعقوب انصاری ( رئیس ) ذکرالله احمدی (مستشار) فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مرجع صالح در رسیدگی به دعوی تغییر نام خانوادگی در تاریخ 11 اردیبهشت 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن درخواست تغییر نام خانوادگی به "پیرزادیان" مطرح شده بود و طرف دعوی اداره ثبت احوال بود. خواهان با ارائه دادخواست، به وابستگی خود به خانواده بزرگ پیرزادیان و نارضایتی از نام خانوادگی فعلی‌اش اشاره کرد و تقاضای تغییر آن را نمود. اداره ثبت احوال در دفاع از خود به صلاحیت ذاتی‌اش بر اساس مواد 997 قانون مدنی و مواد 40، 41 و 42 قانون ثبت احوال استناد کرد. <br>دادگاه بدوی به این خواسته رسیدگی کرده و حکمی صادر کرد که اداره ثبت احوال را ملزم به صدور شناسنامه با نام جدید کرد؛ این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد. اما پس از درخواست رئیس کل دادگستری و بررسی مجدد پرونده، دیوان عالی کشور با استناد به ماده 40 قانون ثبت احوال و ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری، آرای قبلی را نقض و حکم به الزام اداره ثبت احوال به تغییر نام خانوادگی خواهان صادر کرد. دیوان عالی کشور تاکید کرد که صلاحیت محاکم دادگستری در رسیدگی به دعاوی مربوط به تغییر نام خانوادگی نفی نمی‌شود و ب. ت. ب. عدم پاسخگویی اداره ثبت احوال، دادگاه موظف به رسیدگی بوده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/11 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تغییر نام خانوادگی در صلاحیت سازمان ثبت احوال است؛ اما این امر دلالتی بر صلاحیت اداره مذکور در رسیدگی به اختلافات و دعاوی مربوط به این موضوع نداشته و از محاکم دادگستری به عنوان مرجع عالم تظلم خواهی، نفی صلاحیت نمی کند. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/02/11 - 12 : 18 قاضی: ذکرالله احمدی قاضی: یعقوب انصاری در تاریخ 91/09/12 آقای … ه.ز. فرزند ج. د. ب. ط. اداره ثبت احوال بدره به خواسته تغییر نام خانوادگی از ه.ز. به پیرزادیان تقدیم دادگستری دره شهر نموده وتوضیح داده است ب. ت. ب. اینکه من وابسته به خانواده بزرگ پیرزادیان بوده وتمام اهالی محل به این امر آگاهی دارند وقصد دارم نام خانوادگی خ. ر. ب. پیر زادیان تغییر دهم به شرح خواسته تقاضای صدور رای دارم، شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دره شهر عهده دار رسیدگی به پرونده میشود اداره ثبت احوال دردفاع از دعوی مطروحه خلاصتا اعلام می‌نماید که موضوع خواسته خواهان مطابق قوانین موضوعه ازجمله مواد 997 قانون مدنی و 40 و 41 و 42 قانون ثبت احوال در صلاحیت ذاتی ثبت احوال می‌باشد، جلسه دادگاه در تاریخ 91/10/24 با حضور خواهان تشکیل میگردد نماینده اداره خوانده حضور پیدا نمی کند خواهان اظهار میدارد خواسته ام ب. ش. د. تقدیمی است نام خانوادگی من نام نامناسبی است واز این نام فامیلی درعذاب هستم از طرفی من از جمله وابستگان خانواده پیرزادیان میباشم تقاضادارم با درخواست من موافقت فرمائید... چندین بار از طریق اداره ثبت احوال اقدام کرده ام لیکن با تغییر آن موافقت نکرده اند، دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین ختم رسیدگی رااعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 91/11/02 با وارد تشخیص دادن دعوی خواهان حکم به الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه برای خواهان با نام پیرزادیان صادر میکند، اداره ثبت احوال از رای صادره تجدیدنظر خواهی میکند، شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام به موجب دادنامه شماره --- - 92/02/08 تجدیدنظر خواهی را وارد ندانسته و با رد آن، رای تجدیدنظر خواسته را تایید می کند. پس از طی این مراحل وبه دنبال درخواست ثبت احوال، رئیس کل محترم د ادگستری استان در اجرای ماده 18 اصلاحی موضوع را بررسی و بااظهار عقیده به مخدوش بودن آراء صادره از محضر ریاست محترم قوه قضائیه درخواست رسیدگی مجدد می‌نماید وبا دستور معظم له پرونده در معاونت قضایی قوه قضائیه درکمیسیون شماره 2 مورد بررسی واقع و قضات محترم گروه دوم اظهارنظرمینمایدکه به صراحت ماده 40 قانون ثبت احوال تغییرنام خانوادگی در صلاحیت سازمان ثبت احوال است. بنابراین دادگاه بدوی وتجدیدنظر خارج از حدود صلاحیت ذاتی خود مبادرت به رسیدگی و صدور رای نموده‌اند ورای صادره در راستای ماده 18 اصلاحی در خور رسیدگی مجدد م. ب.. متعاقبا پس از اجرایی شدن ماده 477 ق آ د کیفری پرونده به محضر ریاست معظم قوه قضائیه ارائه و معظم له در اجرای ماده مرقوم بااعاده دادرسی موافقت وپرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … وملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و مفاد گزارش ونظریه قضات محترم معاونت قضایی قوه قضائیه که فوقا اشاره شده است. اولا باعنایت به نظریه ریاست محترم قوه قضائیه در خصوص تجویز اعاده دادرسی نسبت به دادنامه های شماره --- - 91/11/02 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دره شهر و شماره 100030 - 92/02/08 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان ایلام وباالتفات به مفاد ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری راجع به تکلیف قانونی در نقض آراء مورد تقاضای اعاده دادرسی پس از تجویز اعاده دادرسی جهت ورود به رسیدگی ماهوی پرونده، آراء موصوف نقض می‌گردد. ثانیا ماده 40 قانون ثبت احوال که تغییر نام خانوادگی را از وظایف سازمان ثبت احوال می داند دلالتی بر صلاحیت اداره مذکور در رسیدگی به اختلاف ودعاوی را ندارد و به عبارت دیگرنفی صلاحیت از محاکم دادگستری به عنوان مرجع تظلم خواهی نمی کند وحسب ادعای خواهان وی دوباربه اداره ثبت احوال مراجعه،امااداره مذکوردعوی را اجابت نکرده است،دراین صورت دادگستری به عنوان مرجع تظلمات موظف به رسیدگی بوده است بنابراین ایراد بر دادنامه های صادره به نظر این مرجع وارد نبوده است وبه جهات اشعاری ولحاظ صلاحیت عام محاکم دادگستری، به شرح دادنامه --- - 91/11/02 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی و استدلال مندرج در آن مجددا حکم به الزام اداره ثبت احوال دره شهر به تغییر نام خانوادگی طبق خواسته صادر می‌نماید.خ الف در تاریخ 20 تیرماه 1400، گروهی از خ. ه. ب. منظور اثبات نسب و تغییر نام خانوادگی از ک. ر. به ر. ش. دعوی را علیه یک سازمان و فردی دیگر مطرح کردند. دادگاه نخستین با صدور رایی به اثبات نسب و الزام به تغییر نام خانوادگی رسید. پس از آن، سازمان مذکور به این رای اعتراض کرد و دادگاه تجدیدنظر با استناد به ماده 4 قانون حمایت خانواده، صلاحیت رسیدگی را به دادگاه‌های حقوقی اعلام نمود. در ادامه، دادگاه شاندیز نیز با صدور قرار عدم صلاحیت، رسیدگی به موضوع را به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع داد. همچنین، در خصوص تغییر نام خانوادگی، با استناد به ماده 40 قانون ثبت احوال، صلاحیت را به سازمان ثبت احوال اختصاص داد. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شد و هیات شعبه با استناد به ماده 40 قانون ثبت احوال، صلاحیت سازمان را در تغییر نام خانوادگی تایید و پرونده را برای اقدامات بعدی به مرجع ذیصلاح اعاده کرد. در تاریخ 1400/04/20 خانمها و اقایان 1- ر. ا. 2- ف. 3- م. ش. هر سه ک. ر. فرزند ا. ح. 4- ط. گ. فرزند م. علیه سازمان *و خانم ط. ر. فرزند م. به خواسته اثبات نسب و نیز تغییر نام خانوادگی پدر از ک. ر. به ر. ش. طرح دعوی کرده اند که رسیدگی به خواسته های معنونه در بدو امر به شعبه **ارجاع و این دادگاه برابر دادنامه شماره *ضمن اثبات دعوی خ. ه. حکم به اثبات نسب مرحوم ح. ک. ر. به مرحوم م. ر. و نیز الزام سازمان *مشهد به تغییر نام خانوادگی خواهان از ک. ر. به ر. ش. صادر و اعلام نموده است.متعاقب ان سازمان *مشهد با نماینده حقوقی اقای ح. م. اعتراضاتی نسبت به رای صادره عنوان و رسیدگی در مقام تجدیدنظر را درخواست کرده است.که جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع و دادگاه مرجوع الیه هم با استدلال به کار رفته در دادنامه شماره *با استدلال اینکه … ب. ت. ب. ماده 4 قانون حمایت خانواده رسیدگی به موضوع در صلاحیت دادگاه خانواده نمی‌باشد. بلکه در صلاحیت دادگاه‌های حقوقی م. ب.. … ضمن دادنامه تجدیدنظرخواسته سابقه کار به محکمه ذیصلاح ارسال که حسب الارجاع رسیدگی به مورد بدوا به شعبه *شاندیز ارجاع و این دادگاه مطابق دادنامه شماره *در خصوص دعوی ر. ا.، ف.، م. ک. ر. و نیز خانم ط. گ. علیه خانم ط. ر. و سازمان *مشهد دائر به اثبات نسب مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به اعتبار و شایستگی دادگاه عمومی حقوقی شهرستان *شاندیز نموده است. بدنبال صدور دادنامه اخیرالذکر، متعاقبا و در یک اقدام مشابه دیگری، همان دادگاه (شعبه *) به موجب دادنامه شماره *درباره تغییر نام خانوادگی پدر، از ک. ر. به ر. ش. ضمن نفی صلاحیت، قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه‌های حقوقی شهرستان *شاندیز صادر که رسیدگی به مورد به شعبه *ارجاع و دادگاه مرجوع الیه هم طبق دادنامه شماره *و در تعقیب تحقق اختلاف در امر صلاحیت خود با شعبه *ارسال میدارد.، ولیکن در خصوص خواسته دوم خواهان‌ها، صرفنظر از صحت و سقم موضوع، با عنایت به اینکه به دلالت ماده 40 قانون ثبت احوال رسیدگی به خواسته تغییر نام خانوادگی در صلاحیت سازمان *قرار دارد.، دادگاه ضمن نفی صلاحیت ذاتی از خود به استناد مقرره مذکور در ماده 26 همان قانون قرار عدم صلاحیت به اعتبار و شایستگی سازمان *صادر … الخ ب. ت. ب. امور مذکور و بدنبال حدوث اختلاف در باب صلاحیت و لزوم تعیین تکلیف در خصوص مورد و با ارسال پرونده به دیوان عالی کشور رسیدگی به مورد به این شعبه محول گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ق. پ. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده، مشاوره نموده چنین رای می دهد: همانطوریکه از سوی دادگاه حقوقی *اظهارنظر گردیده و ماده 40 قانون ثبت احوال نیز تصریح کرده است، تغییر نام خانوادگی در صلاحیت ذاتی سازمان ثبت احوال کشور م. ب.. فلذا با تشخیص صلاحیت سازمان مذکور در رسیدگی به موضوع مستندا به ماده 28 قانون ایین دادرسی مدنی سابقه امر جهت اقدامات بعدی به مرجع مرسل اعاده تا از ان طریق به سازمان ذیصلاح ارسال شود.. غ رئیس شعبه چهارم دیوانعالی کشور: ق. پ. مستشار: ع. ض.