مسئولیت صندوق تامین خسارتهای بدنی در مورد دیه به عنوان مجازات اولیه

رأی شعبه دیوان عالی کشور ف. خ.: ۱اقای ا. ز. ب. به وکالت از ع. ی. پ. فرزند غ. ۲ اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان * فرجام خوانده: دادنامه طرفین فرجام خواسته دادنامه شماره *۱۴۰۱/۳/۱۸ صادره از شعبه * تاریخ ابلاغ دادنامه به ف. خ.: ۱۴۰۱/۳/۳۰ تاریخ وصول دادخواست فرجامی: ۱۴۰۱/۴/۶ ۱۴۰۱/۴/۷ مرجع رسیدگی: شعبه * هییت شعبه اقایان: س. ح. ج. ( رییس ) و ا. ع. ( عضو معاون ) خلاصه جریان پرونده: در پرونده کلاسه بالا متهم ع. ی. پ. فرزند غ. با وکالت اقای ز. ب. با اتهام مباشرت در قتل عمدی مرحومه خانم م. س. ش. فرزند م. ( مادرش ) تحت پیگرد قانونی قرار گرفته و پرونده در شعبه *حسب الارجاع رسیدگی شده و مالا دادگاه طی دادنامه شماره *۱۴۰۱/۳/۱۸ ضمن تهیه گردش کار مفید چنین رای صادر کرده است: ( خلاصه جریان پرونده: محتویات پرونده حکایت از ان دارد. مقارن ساعت ۱۸ سی ام دی ماه سال یک هزار و سیصد و نود و شش در پی وصول گزارشی به کلانتری ۱۱ شهر *مبنی به انتقال یک نفر خانم … از طریق عوامل اورژانس از *بررسی موضوع در دستور کار قرار گرفته است. در ادامه مشخص می گردد. بیمار از *توسط عوامل ۱۱۵ به ان بیمارستان منتقل شده است. و با انجام تحقیقات محلی هویت وی به نام خانم م. س. ش. فرزند م. شناسایی و مشخص می گردد. که توسط فرزند ش به هویت ع. ی. پ. فرزند غ. مورد ضرب و جرح قرار گرفته است. متهم دستگیر ابتدا به نوعی منکر ارتکاب جنایت شده و در ادامه تحقیقات اذعان داشته بر اثر مصرف مواد روان گردان تعادل خود را از داده و با مادرش درگیر و اقدام به ضرب و شتم وی نموده است.… من تو اشپزخانه مادرم را هل دادم و تو اتاق یک سیلی به او زدم افتاد روی مبل … در تاریخ ۱۳۹۶/۱۱/۰۲ مصدوم بر اثر ضربات وارده فوت نوده است. پزشکی قانونی در شرح معاینه جسد اثار تورم اهیانه راست ، سیانوز لبها ، دو مورد خراشیدگی قدام گردن ، اثار احیا قدام قفسه سینه ، پوست رفتگی بین دو پستان و تعبیه لوله سینه ای دو طرف ، جرات بخیه شده قدام شکم ( محل لاواژ صفاقی ) ، اثار بریدگی خطی بازوی راست ، خراشیدگی کوچک بازوی چپ ، خلف ساعد راست ، ساق چپ و باسن راست ، اثار التهاب پرده بکارت و اطراف ان و پارگی جدید در پوست میاندوراه ، خونمردگی در ناحیه اهیانه ای چپ و بین دو ابرو ، شکستگی استخوانی اهیانه ای چپ ، اثار خونریزی زیر سخت شامه ای و تحت عنکبوتیه را منعکس و پس از انجام ازمایشات سم شناسی و اسیب شناسی علت فوت خونریزی مغزی بدنبال اصابت جسم سخت به سر یا بالعکس تعیین شده است. ( ص۳۲۸۸ ) . و در خصوص متهم اعلام شده که واجد قوه تشخیص م. ب.. ( ص۸۴ ) . پس از انجام اقدامات تعقیبی و تحقیقی مقتضی قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست صادر و جهت رسیدگی به این دادگاه ارجاع و مورد رسیدگی قرار گرفته است. نسبت به بزه زنای به عنف با محارم در شعبه *یک رسیدگی و منتهی به دادنامه شماره *مبنی بر منع تعقیب شده است. در تحقیقات و بررسی های انجام شده و بر حسب اوراق هویتی بدست امده اولیا دم مقتوله ، خانم ها م. و م. ی. پ. فرزند ا. م. مورد شناسایی قرار گرفته اند. د. ا. م. نامبردگان ضمن اعلام گذشت نسبت به مرتکب ، خواستار رسیدگی به مازاد بر مسئولیت مرتکب در باب قتل ان مرحومه و صدور حکم بر پرداخت ان از طریق مبادی قانونی شده اند. بر این اساس سازمان *جهت رسیدگی دعوت و ان مرجع لایحه ای را ارسال و پیوست پرونده شده است. علیهذا دادگاه با احرازکفایت رسیدگی پس ازمشاوره ختم دادرسی را اعلام و با استعانت ازخداوند متعال به شرح ذیل مبادرت به انشا رای می نماید. رای دادگاه در خصوص اتهام اقای ع. ی. پ. فرزند غ. ، متولد ۱۳۷۰ ، مجرد ، دارای پیشینه کیفری ، اهل و ساکن *دائر بر ایراد صدمه بدنی عمدی به وسیله ضربات مشت و چاقو و مباشرت در قتل عمدی مادرش مرحومه م. س. ش. . با عنایت به گزارش و تحقیقات مرجع انتظامی ، شرح معاینه جسد و نظریه پزشکی قانونی در خصوص علت فوت ، اقاریر صریح و مقرون به واقع متهم در مراحل تحقیق و رسیدگی و سایر قرائن و امارات حالیه و مقالیه موجود در پرونده و مفید علم و اقناع وجدان انتساب جنایات به مشار الیه محرز و مسلم بوده و با لحاظ اعلام گذشت اولیا دم نسبت به مرتکب و در حدود مسئولیت وی و تقاضای رسیدگی به مازاد بر مسئولیت مرتکب ، مستندا به ماده۲۱۱ از کتاب اول و بند ب ماده۲۹۰ ازکتاب سوم و ماده۵۵۰ و تبصره ماده۵۵۱ از کتاب چهارم و ماده۶۱۲ از کتاب چهارم قانون مجازات اسلامی و ماده۱۳ قانون ایین دادرسی کیفری بابت جنبه خصوصی موضوع و در حدود مسئولیت مرتکب قرار موقوفی تعقیب و بابت جنبه عمومی و مازاد بر مسئولیت مرتکب رای بر محکومیت متهم موصوف بابت بزه قتل عمد به تحمل ده سال حبس تعزیری درجه چهار با احتساب ایام بازداشت قبلی و با لحاظ اینکه اعلام گذشت ولی دم نسبت به مرتکب در حدود مسئولیت وی در قبال جنایات بوده و نسبت به مازاد ان که بر عهده مراجع پیش بینی شده در قانون است.بنا به اظهار خودشان رضایت نداشته اند ، رای بر پرداخت یک دوم دیه کامله از صندوق سازمان *د. ح. اولیا دم مقتوله صادر و اعلام می گردد. و نسبت به بزه ایراد جر ح با چاقو با عنایت عدم کفایت شواهد و قرائن موجود و دال بر وقوع صدمات با شیی نوک تیز ( سلاح سرد ) و حاکمیت اصل برائت مستندا به اصل۳۷ قانون اساسی رای بر برائت وی صادر و اعلام می گردد. رای صادره حضوری وظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجامخواهی در شعب محترم دیوانعالی کشور م. ب.. ) ٪ از رای صادره حسب مورد اقای ا. ز. ب. به وکالت از م. ع. و اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان *با تقدیم لوایحی درخواست فرجام خواهی کرده اند که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردیده و حسب الارجاع تحت نظر قرار دارد. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ح. ج. عضو ممیز ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای ح. خ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی براقدام شایسته درخصوص دادنامه شماره *۱۴۰۱/۳/۱۸ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه در خصوص فرجام خواهی اقای ا. ز. ب. به وکالت از م. ع. ع. ی. پ. فرزند غ. از بخش محکومیت تعزیری وی و فرجام خواهی اقای م. ص. م. ا. به نمایندگی حقوقی از صندوق تامین سازمان *در بخش محکومیت صندوق در پرداخت نصف دیه کامله د. ح. اولیا دم مقتوله به عمد ب. ت. ب. مجموع محتویات پرونده اولا: فرجام خواهی اقای ا. ز. ب. به وکالت از م. ع. فوق الذکر غیر مدلل تشخیص و مردود اعلام و دادنامه فرجام خواسته استنادا به شق الف ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری با رعایت ماده ۴۳۵ همان قانون ابرام می گردد. ثانیا: فرجام خواهی نماینده حقوقی صندوق تامین سازمان *ب. ت. ب. اینکه قتل انتسابی مباشرت در قتل عمدی مرحومه م. س. ش. فرزند م. مادر متهم بوده و همین عنوان نیز نسبت به دادگاه صادرکننده رای فرجام خواسته احراز گردیده و از جنبه عمومی بزه یادشده محکوم شده است.اولیا نیز از قصاص نفس و مطالبه دیه منجزا نسبت به متهم اعلام گذشت کرده اند النهایه از صندوق مذکور نسبت به اصطلاح دیه مازاد بر مسئولیت متهم؟!! داشته اند که در این خصوص اولا مفاد مواد ۵۵۰ و ۵۵۱ و تبصره ذیل ماده اخیر از قانون مجازات اسلامی موضوعا منصرف از موضوع ما نحن فیه م. ب.. چرا که مواد و ضوابط قانونی در خصوص ، ناظر به مواردی است.که عنوان اولیه جنایات وارده ، دیه بوده باشد. و در قتل عمد با فرض اعلام گذشت و عدم مطالبه دیه از سوی اولیا دم ، موضوعی بر تحقق دیه و پرداخت ان از سوی صندوق باقی نمی ماند و مطالبه چنین به اصطلاح حقی!! از موارد سو استفاده از حق م. ب.. که قانونا و شرعا مردود است.ثانیا: مطالبه دیه در موارد قتل عمدی در مرحله بعدی قرار داشته و تحقق ان و میزان دیه با توافق متهم و اولیا دم قابلیت اقدام را دارد. که در پرونده حاضر معلوم نیست دادگاه با چه استنادی دیه مقرره قتل را ملاک عمل قرار داده است.فلذا این بخش از دادنامه فرجام خواسته نقض و ادامه رسیدگی قانونی استنادا به بند چهارم از شق ب ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری به دادگاه همعرض صادرکننده رای منقوض انحصارا در بخش منقوض ارجاع می گردد./ت شعبه * س. ح. ج. ( رییس ) ا. ع. ( عضو معاون ) فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی