رأی
مسئولیت محیط زیست در فرض برخورد حیوانات وحشی با خوردرو
رأی شعبه دیوان عالی کشور
خلاصه جریان پرونده:
در تاریخ 94/5/12 آقای …. قدمی وکیل پ. ی. د. بوکالت از 1ـ خانم ش. ع.پ. اصالتاً و قیمومتاً بر ف. و ف. ح.
2ـ ن. ح.
3ـ خ.ن. ی.و. دادخواستی بطرفیت اداره کل محیط زیست استان لرستان ـ محیط زیست شهرستان الشتر و محیط زیست شهرستان خرم آباد به دادگاه عمومی الشتر تسلیم کرده و توضیح داده مورث موکلین بنام مرحوم ع.پ. ح. در تاریخ 1390/9/7 در محور الشتر ، خرم آباد بر اثر برخورد با یک رأس گراز وحشی فوت مینماید هیئت کارشناسی سه نفره علت اصلی تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) بصورت عرضی و ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده که منجر به واژگونی سواری پراید و در نهایت فوت راننده آن شده است . ن. ب. ا. وظیفه حفاظت و نگهداری از حیوانات وحشی بر عهده محیط زیست م. ب. و با در نظر گرفتن این موضوع که علت اصلی (تامه) تصادف و در نهایت فوت راننده عبور گراز وحشی بوده است لذا تقاضای صدور حکم بر محکومیت خواندگان به پرداخت یک فقره دیه کامله یک مرد مسلمان در ماه حرام (دوم محرم سال 1432 هجری قمری) با احتساب کلیه خسارات دادرسی از جمله حق الوکاله م. ا. مشارالیه اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را نیز درخواست کرده رسیدگی دردستور کار شعبه اول دادگاه عمومی الشتر قرار گرفته و مرجع مذکور با رسیدگی به دعوی اعسار مطروحه طی دادنامه شماره 00547 ــ 94/6/3 حکم به اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر کرده حکم مذکور که مورد اعتراض اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان واقع شده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان لرستان حسب دادنامه شماره 00729 ــ 94/8/17 تایید و استوار گردیده است و در ماهیت موضوع طرفین دعوت به رسیدگی شده اند . در جلسه مورخ 94/10/16 وکیل خ. ه. گفته خواسته بشرح دادخواست تقدیمی م. ب. وی اضافه کرده مورث موکلین درتاریخ 1390/9/7 درمحور الشتر خرم آباد دراثر برخورد با یک رأس گراز وحشی تصادف می نماید و هیئت سه نفره کارشناسان علت تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) به صورت ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده است . چون محیط زیست مسئولیت نصب تابلوهای هشدار دهنده را دارد باید خسارات مربوط به حیوانات رها شده را پرداخت نماید مشارالیه در پایان صدور حکم بر محکومیت خواندگان را درخواست کرده نماینده حقوقی خواندگان بنام خانم م.ت.ز. پاسخ داده وکیل خ. ه. د. اظهارات خود اعلام نموده برخورد یک دستگاه پراید با گراز پس نتیجه اینکه شخص مذکور (متوفی) قوانین راهنمائی و رانندگی را رعایت ننموده چه بسا اگر با سرعت مجاز رانندگی مینمود ماشین پراید قابل کنترل بود ضمناً از کجا معلوم که حتماً گراز منشاء خسارت بوده است ، محیط زیست طبق ماده 9 قانون شکار و صید در مناطق تحت مدیریت و مناطق حفاظت شده آن هم در حدود مجوز های صادره مسئول است لذا دعوی مطروحه علیه محیط زیست بی اساس بوده است و دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره 01156 ــ 94/10/26 اجمالاً چنین رأی داده ب. ت. ب. اینکه اولاً نصب کلیه علائم هشداردهنده جاده ای برابر مقررات ماده 97 آئین نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 1384 به عهده وزارت راه و ترابری نهاده شده ثانیاً برابر مقررات ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات بعمل آمده در سال 1371 و مواد 2 ـ 4 و 5 آئین نامه مربوطه تکالیف و وظایف سازمان محیط زیست در جهت حفظ و نگهداری و ایجاد فضای مناسب جهت حمایت از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار و ایجاد محیط امن برای زیست آنها در مناطق خاص حفاظت شده تعیین گردیده است و این تکالیف سرایت به سایر مناطق آزاد و حفاظت نشده ندارد ثالثاً مقررات ماده 9 قانون شکار و صید ناظر به پرداخت خسارات از ناحیه سازمان محیط زیست در مناطق صرفاً حفاظت شده م. ب. درحالیکه در ما نحن فیه محل تصادف و برخورد گراز وحشی با خودروی شخص متوفی خارج از مناطق حفاظت شده م. ب. از طرفی حسب اعلام وکیل خواهان و آنچه که در نظریه هیئت سه نفره کارشناس مورد استناد وی بیان گردیده حمله ای از طرف گراز به خودرو شخصی متوفی بعمل نیامده بلکه به سبب وضعیت جوی حین حادثه و لغزنده بودن جاده وضعت و سیستم ایمنی و ترمز خودروی پراید و ترمز زدن ناگهانی مورث خ. ه. د. حین عبور گراز ازعرض جاده و در نتیجه برخورد خودرو با گراز خودروی مذکور واژگون و راننده نیز دراین حادثه فوت می نماید فلذا به سبب خروج موضوع از شرایط مقرر در مواد مرقوم و دستور العمل نحوه جلوگیری ، رفع و جبران خسارات ناشی از حملات جانوران آسیب رسان مصوب 1386 دعوی خ. ه. را وارد ندانسته حکم بر بطلان دعوی صادر می نماید با ابلاغ دادنامه صادره و انقضاء مهلت تجدیدنظر فرجام خواهی شده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول دردستور کار این شعبه قرار گرفته اعتراضات فرجامی و پاسخ اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان هنگام طرح و شور قرائت و پرونده بررسی میشود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل است . پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد:
رأی شعبه:
با ملاحظه دادنامه فرجام خواسته و مبانی صدور آن و محتویات پرونده اعتراضات آقای …. ق. بوکالت از وراث مرحوم ع.پ. به دادنامه شماره 01156 ــ 94/10/26 شعبه اول دادگاه عمومی الشتر وارد و موجه نمی باشد و دادنامه معترض عنه بر اساس محتویات پرونده طبق موازین قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی و بنحو صحیح صادر شده و اعتراضات ف. خ. د. حدّی نیست که نقض آن را ایجاب نماید بنابمراتب با رد فرجام خواهی مطروحه دادنامه فرجام خواسته را باستناد ماده 370 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام می نماید .
شعبه بیست وپنجم دیوان عالی کشور
رئیس: رحمت اله سعیدی
مستشار : دکتر …
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
مسئولیت محیط زیست در فرض برخورد حیوانات وحشی با خوردرو
در تاریخ 3 مرداد 1395، شعبه بیست و پنجم دیوان عالی کشور به یک پرونده رسیدگی کرد که در آن، خواستهای به منظور دریافت دیه و خسارات دادرسی به دلیل فوت یک فرد در تصادف با یک گراز وحشی مطرح شده بود. خواهان، به نمایندگی از وراث متوفی، ادعا کرد که اداره کل محیط زیست مسئول حفاظت از حیوانات وحشی است و باید خسارات ناشی از این تصادف را جبران نماید. در مقابل، نماینده حقوقی خواندگان اظهار داشت که متوفی قوانین راهنمایی و رانندگی را رعایت نکرده و تصادف ناشی از عوامل دیگری بوده است. <br>دادگاه عمومی الشتر در ابتدا حکم به اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر کرد و سپس در ماهیت دعوی، با استناد به مواد قانونی از جمله ماده 97 آییننامه راهنمایی و رانندگی و ماده 9 قانون شکار و صید، دعوی خواهان را رد و حکم به بطلان آن صادر نمود. دیوان عالی کشور پس از بررسی پرونده و اعتراضات خواهان، حکم دادگاه را به دلیل رعایت اصول و قواعد دادرسی و عدم وجود دلایل موجه برای نقض، تایید کرد.
تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/03
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: (ملاحظه: آییننامه "تکالیف و وظایف سازمان محیط زیست در جهت حفظ و نگهداری و ایجاد فضای مناسب جهت حمایت از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار..." را پیدا نکردم)ب. ت. ب. اینکه سازمان محیط زیست در مناطق خاص حفاظت شده تکلیف به حفظ و نگهداری از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار دارد و این تکالیف به سایر مناطق آزاد و حفاظت نشده سرایت ندارد؛ در صورتی که راننده خودرو خارج از این مناطق، با یک حیوان وحشی تصادف کرده و فوت شود، سازمان محیط زیست در برابر ورثه وی مسئولیتی جهت پرداخت دیه ندارد.
رای شعبه دیوان عالی کشور
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/03 - 12 : 05 قاضی: رحمت اله سعیدی قاضی: علی خوشوقتی
در تاریخ 94/5/12 آقای …. قدمی وکیل پ. ی. د. به وکالت از 1 - خانم ش. ع.پ. اصالتا و قیمومتا بر ف. و ف. ح.
2 - ن. ح.
3 - خ.ن. ی.و. د. ب. ط. اداره کل محیط زیست استان لرستان - محیط زیست شهرستان الشتر و محیط زیست شهرستان خرم آباد به دادگاه عمومی الشتر تسلیم کرده و توضیح داده مورث موکلین به نام مرحوم ع.پ. ح. در تاریخ 1390/09/07 در محور الشتر، خرم آباد بر اثر برخورد با یک راس گراز وحشی فوت مینماید هیات کارشناسی سه نفره علت اصلی تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) به صورت عرضی و ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده که منجر به واژگونی سواری پراید و در نهایت فوت راننده آن شده است. ن. ب. ا. وظیفه حفاظت و نگهداری از حیوانات وحشی بر عهده محیط زیست م. ب. و با در نظر گرفتن این موضوع که علت اصلی (تامه) تصادف و در نهایت فوت راننده عبور گراز وحشی بوده است لذا تقاضای صدور حکم بر محکومیت خواندگان به پرداخت یک فقره دیه کامله یک مرد مسلمان در ماه حرام (دوم محرم سال 1432 هجری قمری) با احتساب کلیه خسارات دادرسی از جمله حق الوکاله م. ا. مشارالیه اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را نیز درخواست کرده رسیدگی دردستور کار شعبه اول دادگاه عمومی الشتر قرار گرفته و مرجع مذکور با رسیدگی به دعوی اعسار مطروحه طی دادنامه شماره --- -- 94/6/3 حکم به اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر کرده حکم مذکور که مورد اعتراض اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان واقع شده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان لرستان حسب دادنامه شماره --- -- 94/8/17 تایید و استوار گردیده است و در ماهیت موضوع طرفین دعوت به رسیدگی شده اند. در جلسه مورخ 94/10/16 وکیل خ. ه. گفته خواسته ب. ش. د. تقدیمی م. ب. وی اضافه کرده مورث موکلین در تاریخ 1390/09/07 درمحور الشتر خرم آباد دراثر برخورد با یک راس گراز وحشی تصادف مینماید و هیات سه نفره کارشناسان علت تصادف را عبور حیوان وحشی (گراز) به صورت ناگهانی از سطح جاده تشخیص داده است. چون محیط زیست مسئولیت نصب تابلوهای هشدار دهنده را دارد باید خسارات مربوط به حیوانات رها شده را پرداخت نماید مشارالیه در پایان صدور حکم بر محکومیت خواندگان را درخواست کرده نماینده حقوقی خواندگان به نام خانم … پاسخ داده وکیل خ. ه. د. اظهارات خود اعلام نموده برخورد یک دستگاه پراید با گراز پس نتیجه اینکه شخص مذکور (متوفی) قوانین راهنمائی و رانندگی را رعایت ننموده چه بسا اگر با سرعت مجاز رانندگی مینمود ماشین پراید قابل کنترل بود ضمنا از کجا معلوم که حتما گراز منشاء خسارت بوده است، محیط زیست طبق ماده 9 قانون شکار و صید در مناطق تحت مدیریت و مناطق حفاظت شده آن هم در حدود مجوز های صادره مسئول است لذا دعوی مطروحه علیه محیط زیست بی اساس بوده است و دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- -- 94/10/26 اجمالا چنین رای داده ب. ت. ب. اینکه اولا نصب کلیه علائم هشداردهنده جاده ای برابر مقررات ماده 97 آییننامه راهنمایی و رانندگی مصوب 1384 به عهده وزارت راه و ترابری نهاده شده ثانیا برابر مقررات ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات به عمل آمده در سال 1371 و مواد 2 - 4 و 5 آییننامه مربوطه تکالیف و وظایف سازمان محیط زیست در جهت حفظ و نگهداری و ایجاد فضای مناسب جهت حمایت از جانوران وحشی و حیوانات قابل شکار و ایجاد محیط امن برای زیست آنها در مناطق خاص حفاظت شده تعیین گردیده است و این تکالیف سرایت به سایر مناطق آزاد و حفاظت نشده ندارد ثالثا مقررات ماده 9 قانون شکار و صید ناظر به پرداخت خسارات از ناحیه سازمان محیط زیست در مناطق صرفا حفاظت شده م. ب. درحالی که در ما نحن فیه محل تصادف و برخورد گراز وحشی با خودروی شخص متوفی خارج از مناطق حفاظت شده م. ب. از طرفی حسب اعلام وکیل خواهان و آنچه که در نظریه هیات سه نفره کارشناس مورد استناد وی بیان گردیده حمله ای از طرف گراز به خودرو شخصی متوفی به عمل نیامده بلکه به سبب وضعیت جوی حین حادثه و لغزنده بودن جاده وضعت و سیستم ایمنی و ترمز خودروی پراید و ترمز زدن ناگهانی مورث خ. ه. د. حین عبور گراز ازعرض جاده و در نتیجه برخورد خودرو با گراز خودروی مذکور واژگون و راننده نیز دراین حادثه فوت مینماید فلذا به سبب خروج موضوع از شرایط مقرر در مواد مرقوم و دستور العمل نحوه جلوگیری، رفع و جبران خسارات ناشی از حملات جانوران آسیب رسان مصوب 1386 دعوی خ. ه. را وارد ندانسته حکم بر بطلان دعوی صادر مینماید با ابلاغ دادنامه صادره و انقضاء مهلت تجدیدنظر فرجام خواهی شده که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول دردستور کار این شعبه قرار گرفته اعتراضات فرجامی و پاسخ اداره کل حفاظت محیط زیست استان لرستان هنگام طرح و شور قرائت و پرونده بررسی میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
با ملاحظه دادنامه فرجام خواسته و مبانی صدور آن و محتویات پرونده اعتراضات آقای …. قدمی به وکالت از وراث مرحوم ع.پ. به دادنامه شماره --- -- 94/10/26 شعبه اول دادگاه عمومی الشتر وارد و موجه نمیباشد و دادنامه معترض عنه بر اساس محتویات پرونده طبق موازین قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی و به نحو صحیح صادر شده و اعتراضات ف. خ. د. حدّی نیست که نقض آن را ایجاب نماید بنا به مراتب با رد فرجام خواهی مطروحه دادنامه فرجام خواسته را به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام مینماید.
موارد مرتبط 18
آرای مرتبط 10
-
رأی
هماستناد
رای شماره 246 مورخ 1401/02/06 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
-
رأی
هماستناد
مسئولیت محیط زیست در فرض برخورد حیوانات وحشی با خوردرو
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات به عمل آمده د
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000670940 مورخ 1403/03/22 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353
-
رأی
هماستناد
رای شماره 911 مورخ 1400/08/03 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و ماده 6
-
رأی
هماستناد
دادنامه 140331390000670940 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری — 1403/03/22 — ابطال بندهای 27، 28 و 31 از جدول پیوست مصوبه مورخ 1395/12/24 شورای عالی حفاظت محیط زیست
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات بعدی
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۹۱۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۸/۰۳ هیأت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری(۱) ابطال مواد ۳ ، ۴، ۵ و ۹ شیوهنامه رسیدگی و حلاختلاف فیمابین نیروهای مسلح با سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغی به شماره ۲۳۰/۱۰۷/۴۸۴۱/۵/م ب مورخ ۱۶/۱/۹۰ ۲)ابطال بند ۱ رای شماره ۳۱۳۹/۷۱-۱۰/۷/۶۸ سازمان برنامه و بودجه ۳) ابطال
قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و ماده 6
-
رأی
هماستناد
شرایط تصدیق ورود خسارت توسط سازمان محیط زیست
ماده 9 قانون شکار و صید می باشد که تنها با شرایطی آن را پذیرفته است]نظر
-
رأی
هماستناد
شرایط تصدیق ورود خسارت توسط سازمان محیط زیست
ماده 9 قانون شکار و صید می باشد که تنها با شرایطی آن را پذیرفته است]نظر
-
رأی
هماستناد
رای شماره 732 و 733 مورخ 1401/10/03 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و ماده 6
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۷۳۲ و ۷۳۳ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۰۳ هیأت تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری(مـوضـوع شـکایت و خواسته : ابطال بند ۲ مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۰۶ و نامه شماره ۴۷۹۹۸؍۱۰۰؍۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۵ سازمان حفاظت محیط زیست)
قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و همچنین مغایرت با ماده 6
نظریات مشورتی 3
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/1329 مورخ 1131/10/12
ماده 9 قانون شکار و صید درخواست محکومیت سازمان مزبور می نمایند حال استدع
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/95/1329 مورخ 1395/06/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص قانون شکار و صید با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 9 قانون شکار و صید با رعایت سایر مقررات قانون مذکور و قانون حفاظت و
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 1329/95/7 مورخ 1395/10/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص پرداخت خسارت موضوع ماده 9 قانون شکار و صید اصلاحی 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 9 قانون شکار و صید درخواست محکومیت سازمان مزبور می نمایند حال استدع
نشستهای قضایی 2
-
نشست قضایی
هماستناد
پرداخت دیه از بیتالمال برای چوپان آسیب دیده
ماده 9 قانون شکار و صید اصلاحی 75/9/25 با سازمان محیط زیست طبق شرایط تحق
-
نشست قضایی
هماستناد
مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست به پرداخت دیه ناشی از حمله حیوانات وحشی
مواد 9 و 30 قانون شکار و صید مسئول پرداخت دیه باشد از محل درآمدهای ناشی از اج
مواد مرتبط 2
-
اعمال
از این صفحه
ماده 9 — قانون شکار و صید
ماده 9 قانون شکار و صید در مناطق تحت مدیریت و مناطق حفاظت شده آن هم در ح
-
اعمال
از این صفحه
ماده 6 — قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 با اصلاحات بعمل آمده در
دکترین 1
-
مقاله
هماستناد
تحلیل ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست؛ چالش ها و راهکارها
ماده 6 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
