مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت بعد از فوت زوج

رأی خلاصه جریان پرونده آقای ع. ک. به وکالت از خانم ف. ن. ( همسرمرحوم ر. ق. ) به طرفیت خانم ع. ق. ( خواهر شوهر خواهان ) دادخواست مطالبه مهریه به نرخ روز و اجرت المثل ایام زوجیت از 63/2/9 با جلب نظر کارشناس تقدیم دادگاه های عمومی زنجان نموده که در شعبه دوم به کلاسه 931578 ثبت و آقای ع. م. به وکالت از خوانده معرفی شده (ص13 ) و در جلسه مورخ 93/12/3 دفاع کرده که درخصوص مهریه تصمیم با دادگاه است ولی در مورد اجرت المثل ، در صورت عدم تبّرع در زمان حیات مرحوم اقدام می کرد و رأی تقسیم ترکه از شعبه 5 صادر شده ، تقاضای رد خواسته را در خصوص اجرت المثل دارم. وکیل خواهان نیز توضیح داده که موکل قصد تبّرع نداشته علاوه بر زحماتی که در منزل انجام داده در مغازه سوپر آن مرحوم نیز از صبح تا شب با فروشندگی کار می کرده ... و مستنداً به ماده 279 قانون آئین دادرسی مدنی اتیان سوگند موکل م. ا. . (ص15 تا 18 )متعاقباً دادگاه بموجب دادنامه شماره 2787-93/12/3 حکم به محکومیت خوانده به عنوان وارث قانونی زوج به پرداخت مبلغ 56/818/181 ریال به عنوان مهریه به نرخ روز و هزینه های دادرسی از اموال بجا مانده از زوج د. ح. خ. صادر ولی در مورد مطالبه اجرت المثل با عدم احراز قصد اخذ اجرت خواهان و عدم مطالبه آن در زمان حیات زوج ، حکم به رد دعوی داده است . (ص20 و 21) این رأی در تاریخ 93/12/9 به وکیل خواهان ابلاغ و ایشان در تاریخ 94/1/20 فرجامخواهی نموده (ص31) و پس از تبادل لوایح فرجامی (ص33 و 34) ، در تاریخ 94/2/17 پرونده از طریق دفتر دادگاه به دادگاه های تجدیدنظر استان ارسال شده و مدیر دفتر شعبه اول محاکم تجدیدنظر نیز در پرونده کلاسه 940289 به شعبه گزارش نموده که تجدیدنظر خواهی خارج از موعد است (ص36) و مستشاران هم بدون توجه به اینکه پرونده تجدیدنظر خواهی نبوده ، در ظهرهمان گزارش پرونده را از آمار کسر و اعاده نموده اند . ذیل نامه اعاده پرونده ، در تاریخ 94/3/10 مرقوم شده : دفتر ثبت ب. ت. ب. اینکه اعتراض از سوی وکیل در تاریخ 94/1/20 صورت گرفته و دادنامه در تاریخ 94/12/9 (93 صحیح است ) به نامبرده ابلاغ شده لیکن اعتراض خارج از مهلت قانونی بوده است لذا اقدامی متصور نیست پرونده بایگانی شود امضاء 94/3/10 . (معلوم نیست نویسنده این دستور و سمت وی چه بوده است ) (ص37)با تذکر وکیل ف. خ. طی لایحه ثبت شده به شماره 1504-95/5/11 پس از یکسال و اندی اطاله و بایگانی شدن پرونده ، دادگاه دستور ارسال پرونده را به دیوانعالی کشور صادر کرده است ! پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور ، در تاریخ 95/5/25 به این شعبه ارجاع شده است. هیأت شعبه در تاریخ فوق تشکیل است پس از قرائت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره بشرح ذیل رأی صادر می نماید: رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. طبق شرع و مفاد ماده 336 قانون مدنی و تبصره الحاقی آن ، اصل بر عدم تبّرع در انجام کارهایی که عرفاً برای آن اجرت معین است بخصوص فروشندگی در مغازه سوپر که قطعاً دارای اجرت م. ب. در حالی که دادگاه اصل را بر عدم تبّرع دانسته و بدون ارجاع امر به کارشناسی حکم به رد دعوی درخصوص مطالبه اجرت المثل صادر نموده و دلیل آنرا عدم مطالبه در زمان حیات زوج اعلام نموده ، در صورتی که حق مکتسب در هر زمان قابل مطالبه است لذا رأی فرجامخواسته را به دلیل مرقوم در قسمت اجرت المثل مستنداً به بندهای 2 و 3 و 5 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض نموده و رسیدگی مجدد را به شعبه دیگر دادگاه عمومی زنجان ارجاع می نماید. شعبه پنجم دیوان عالی کشور رئیس شعبه : مهدی اسلامی مستشار: احمد کریم زاده فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت بعد از فوت زوج موضوع این پرونده، درخواست پرداخت مهریه به نرخ روز و اجرت المثل ایام زوجیت است که از سوی همسر مرحوم زوج علیه خواهر شوهر مطرح شده است. خواهان ادعا کرده که در طول زندگی مشترک، به ویژه در مغازه سوپرمارکت مرحوم، مشغول به کار بوده و قصد تبرع نداشته است. در مقابل، خوانده به رد دعوی اجرت المثل استناد کرده و مدعی شده که این اجرت در زمان حیات زوج مطالبه نشده و خواهان قصد اخذ آن را نداشته است. <br>دادگاه در مرحله نخست به پرداخت مهریه حکم داده، اما دعوی اجرت المثل را به دلیل عدم احراز قصد اخذ اجرت و عدم مطالبه در زمان حیات زوج رد کرده است. این رای به خ. ا. ش. و پس از فرجام‌خواهی، پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال گردید که تجدیدنظرخواهی را خارج از موعد تشخیص و پرونده را بایگانی کرد. نهایتاً، دیوان عالی کشور با استناد به ماده 336 قانون مدنی و عدم ارجاع به کارشناسی در خصوص اجرت المثل، رای دادگاه را نقض و رسیدگی مجدد را به شعبه دیگر دادگاه عمومی ارجاع داده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/15 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: عدم مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک در زمان حیات زوج، موجب از بین رفتن حق مطالبه آن از وراث پس از وفات زوج نیست؛ زیرا حق مکتسب در هر زمان قابل مطالبه است. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پنجم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/15 - 14 : 35 قاضی: احمد کریم زاده قاضی: مهدی اسلامی آقای … ک. به وکالت از خانم ف. ن. (همسرمرحوم رشید ق.) به طرفیت خانم ع. ق. (خواهر شوهر خواهان) دادخواست مطالبه مهریه به نرخ روز و اجرت المثل ایام زوجیت از 63/2/9 با جلب نظر کارشناس تقدیم دادگاه‌های عمومی زنجان نموده که در شعبه دوم به کلاسه --- ثبت و آقای ع. م. به وکالت از خوانده معرفی شده (ص 13 ) و در جلسه مورخ 93/12/3 دفاع کرده که در خصوص مهریه تصمیم با دادگاه است ولی در مورد اجرت المثل، در صورت عدم تبّرع در زمان حیات مرحوم اقدام می کرد و رای تقسیم ترکه از شعبه --- صادر شده، تقاضای رد خواسته را در خصوص اجرت المثل دارم. وکیل خواهان نیز توضیح داده که موکل قصد تبّرع نداشته علاوه بر زحماتی که در منزل انجام داده در مغازه سوپر آن مرحوم نیز از صبح تا شب با فروشندگی کار می کرده... و مستندا به ماده 279 قانون آیین دادرسی مدنی اتیان سوگند موکل م. ا.. (ص 15 تا 18 )متعاقبا دادگاه به موجب دادنامه شماره --- - 93/12/3 حکم به محکومیت خوانده به عنوان وارث قانونی زوج به پرداخت مبلغ 56/818/181 ریال به عنوان مهریه به نرخ روز و هزینه های دادرسی از اموال بجا مانده از زوج د. ح. خ. صادر ولی در مورد مطالبه اجرت المثل با عدم احراز قصد اخذ اجرت خواهان و عدم مطالبه آن در زمان حیات زوج، حکم به رد دعوی داده است. (ص 20 و 21 ) این رای در تاریخ 93/12/9 به وکیل خواهان ابلاغ و ایشان در تاریخ 94/1/20 فرجامخواهی نموده (ص 31 ) و پس از تبادل لوایح فرجامی (ص 33 و 34 )، در تاریخ 94/2/17 پرونده از طریق دفتر دادگاه به دادگاه‌های تجدیدنظر استان ارسال شده و مدیر دفتر شعبه اول محاکم تجدیدنظر نیز در پرونده کلاسه --- به شعبه گزارش نموده که تجدیدنظر خواهی خارج از موعد است (ص 36 ) و مستشاران هم بدون توجه به اینکه پرونده تجدیدنظر خواهی نبوده، در ظهرهمان گزارش پرونده را از آمار کسر و اعاده نموده اند. ذیل نامه اعاده پرونده، در تاریخ 94/3/10 مرقوم شده: دفتر ثبت ب. ت. ب. اینکه اعتراض از سوی وکیل در تاریخ 94/1/20 صورت گرفته و دادنامه در تاریخ 94/12/9 ( 93 صحیح است) به نامبرده ابلاغ شده لیکن اعتراض خارج از مهلت قانونی بوده است لذا اقدامی متصور نیست پرونده بایگانی شود امضا 94/3/10 . (معلوم نیست نویسنده این دستور و سمت وی چه بوده است) (ص 37 )با تذکر وکیل ف. خ. طی لایحه ثبت شده به شماره 1504 - 95/5/11 پس از یک سال و اندی اطاله و بایگانی شدن پرونده، دادگاه دستور ارسال پرونده را به دیوانعالی کشور صادر کرده است ! پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور، در تاریخ 95/5/25 به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ فوق تشکیل است پس از قرائت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره به شرح ذیل رای صادر می‌نماید: ن. ب. ا. طبق شرع و مفاد ماده 336 قانون مدنی و تبصره الحاقی آن، اصل بر عدم تبّرع در انجام کارهایی که عرفا برای آن اجرت معین است بخصوص فروشندگی در مغازه سوپر که قطعا دارای اجرت م. ب. در حالی که دادگاه اصل را بر عدم تبّرع دانسته و بدون ارجاع امر به کارشناسی حکم به رد دعوی در خصوص مطالبه اجرت المثل صادر نموده و دلیل آن را عدم مطالبه در زمان حیات زوج اعلام نموده، در صورتی که حق مکتسب در هر زمان قابل مطالبه است لذا رای فرجامخواسته را به دلیل مرقوم در قسمت اجرت المثل مستندا به بندهای 2 و 3 و 5 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض نموده و رسیدگی مجدد را به شعبه دیگر دادگاه عمومی زنجان ارجاع می‌نماید.