مفهوم اختلاف در صلاحیت میان دادگاه ها

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409985113901362 شماره دادنامه : 9509970910700507 شعبه : شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/05/12-09:18 قاضی : حسن قاسمی قاضی : جواد اسلامی خلاصه جریان پرونده شعبه 44 دادگاه حقوقی مشهد در خصوص دعوی خانم ن. ن.خ.ز. به طرفیت همسرش آقای م. د. به خواسته های الزام خوانده به تدارک منزل و وسایل زندگی مطابق شأن و با لحاظ شرط ضمن نکاح ( در محل کار و شغل ) 2- الزام خوانده به پرداخت نفقه معوقه 27 ماه گذشته م. ب. 21/600/000 تومان ، هر ماه هفتصد هزار تومان ، و الزام وی به پرداخت نفقه جاری و جبران هزینه دادرسی ، به موجب دادنامه شماره 19 - 95/1/7 به لحاظ این که محل سکونت و کار خواهان در تهران و محل اقامت خوانده در کرج م. ب. و خوانده در دادگاه خانواده محل سکونت خود و یا محل اقامت خوانده می تواند اقامه دعوی نماید با لحاظ مواد 1003 و 1005 ق . م . مست ن. به ماده 11 قانون آیین دادرسی ... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت حوزه قضائی کرج صادر نموده است . پس از آن پرونده به شعبه 29 دادگاه حقوقی کرج ارجاع گردیده و دادگاه طبق دادنامه شماره 375 - 95/3/16 با این استدلال که (خواهان محل اقامت خود را در صورتجلسه دادگاه تهران اعلام نموده و با طرح دعوی در تهران در حقیقت از مفاد ماده 12 قانون حمایت خانواده استفاده نموده ) ضمن نفی صلاحیت خود به استناد ماده 11 قانون آیین دادرسی ... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی تهران صادر و پرونده را برای حل اختلاف در صلاحیت به دیوان عالی کشور ارسال نموده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه برای رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است . [ دادگاه حقوقی کرج به دقت پرونده را بررسی و ملاحظه نکرده است . ]هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد رأی شعبه مستفاد از ماده 27 قانون آیین دادرسی ... در امور مدنی این است که اختلاف در صلاحیت بین دو دادگاه زمانی محقق می شود که هر یک دیگری را برای رسیدگی به دعوی موضوع پرونده صالح تشخیص دهد ، بر این اساس چون به شرحی که در گزارش آمده اگر چه دادگاه حقوقی مشهد به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی کرج قرار عدم صلاحیت صادر کرده ، لکن دادگاه اخیر الذکر دادگاه حقوقی تهران را صالح برای رسیدگی دانسته و به اعتبار صلاحیت آن دادگاه قرار عدم صلاحیت صادر کرده است . با این ترتیب بین دادگاههای حقوقی مشهد و کرج اختلاف در صلاحیت حادث نشده تا دیوان عالی کشور آن را حل نماید ، لذا پرونده از این حیث قابل رسیدگی نیست و به دادگاه حقوقی کرج ( شعبه 29 ) اعاده می گردد تا اقدام قانونی لازم معمول دارد . شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشوررئیس : جواد اسلامی مستشار : ح. قاسمی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مفهوم اختلاف در صلاحیت میان دادگاه ها در تاریخ 12 مرداد 1395، پرونده‌ای در دیوان عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت که خواهان آن، به طرفیت همسر خود، درخواست الزام به تدارک منزل و وسایل زندگی، پرداخت نفقه معوقه به مبلغ 21,600,000 تومان و نفقه جاری را مطرح کرده بود. دادگاه حقوقی مشهد به دلیل عدم صلاحیت خود، پرونده را به دادگاه حقوقی کرج ارجاع داد. دادگاه کرج نیز با استناد به ماده 12 قانون حمایت خانواده و ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی، خود را غیر صالح تشخیص داد و صلاحیت دادگاه حقوقی تهران را برای رسیدگی به دعوی تایید کرد. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 27 قانون آیین دادرسی مدنی، اعلام نمود که بین دادگاه‌های مشهد و کرج اختلافی در صلاحیت وجود ندارد و پرونده را به دادگاه حقوقی کرج اعاده کرد تا اقدامات قانونی لازم صورت پذیرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/12 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اختلاف در صلاحیت بین دو دادگاه زمانی محقق می‌شود که هر یک، دیگری را برای رسیدگی به دعوی موضوع پرونده صالح تشخیص دهد؛ بنابراین در صورتی که دادگاه مرجوع الیه، دادگاه سومی را صالح به رسیدگی بداند و دادگاه نخست را، اختلاف در صلاحیت محقق نشده و موجبی برای ارسال پرونده به دیوان عالی کشور وجود ندارد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/12 - 09 : 18 قاضی: حسن قاسمی قاضی: جواد اسلامی شعبه --- دادگاه حقوقی مشهد در خصوص دعوی خانم ن. ن.خ.ز. به طرفیت همسرش آقای م. د. به خواسته های الزام خوانده به تدارک منزل و وسایل زندگی مطابق شان و با لحاظ شرط ضمن نکاح (در محل کار و شغل) 2 - الزام خوانده به پرداخت نفقه معوقه 27 ماه گذشته م. ب. 21/600/000 تومان، هر ماه هفتصد هزار تومان، و الزام وی به پرداخت نفقه جاری و جبران هزینه دادرسی، به موجب دادنامه شماره --- - 95/1/7 به لحاظ این که محل سکونت و کار خواهان در تهران و محل اقامت خوانده در کرج م. ب. و خوانده در دادگاه خانواده محل سکونت خود و یا محل اقامت خوانده می‌تواند اقامه دعوی نماید با لحاظ مواد 1003 و 1005 ق. م. مست ن. به ماده 11 قانون آیین دادرسی... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت حوزه قضایی کرج صادر نموده است. پس از آن پرونده به شعبه --- دادگاه حقوقی کرج ارجاع گردیده و دادگاه طبق دادنامه شماره --- - 95/3/16 با این استدلال که (خواهان محل اقامت خود را در صورتجلسه دادگاه تهران اعلام نموده و با طرح دعوی در تهران در حقیقت از مفاد ماده 12 قانون حمایت خانواده استفاده نموده) ضمن نفی صلاحیت خود به استناد ماده 11 قانون آیین دادرسی... مدنی قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی تهران صادر و پرونده را برای حل اختلاف در صلاحیت به دیوان عالی کشور ارسال نموده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه برای رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. [ دادگاه حقوقی کرج به دقت پرونده را بررسی و ملاحظه نکرده است. ]هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد مستفاد از ماده 27 قانون آیین دادرسی... در امور مدنی این است که اختلاف در صلاحیت بین دو دادگاه زمانی محقق می‌شود که هر یک دیگری را برای رسیدگی به دعوی موضوع پرونده صالح تشخیص دهد، بر این اساس چون به شرحی که در گزارش آمده اگر چه دادگاه حقوقی مشهد به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی کرج قرار عدم صلاحیت صادر کرده، لکن دادگاه اخیر الذکر دادگاه حقوقی تهران را صالح برای رسیدگی دانسته و به اعتبار صلاحیت آن دادگاه قرار عدم صلاحیت صادر کرده است. با این ترتیب بین دادگاه‌های حقوقی مشهد و کرج اختلاف در صلاحیت حادث نشده تا دیوان عالی کشور آن را حل نماید، لذا پرونده از این حیث قابل رسیدگی نیست و به دادگاه حقوقی کرج (شعبه --- ) اعاده می‌گردد تا اقدام قانونی لازم معمول دارد.