ملاک تعیین اقامتگاه در فرض صلاحیت دادگاه محل اقامت خواهان

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ….ع. به توسط وکیل خود به طرفیت همسرش آقای س.ن. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق تقدیم و محل اقامت خود را در حوزه قضایی اعلام و خوانده را مجهول المکان معرفی نموده است. دادخواست مطروحه در شعبه ششم دادگاه حقوقی ثبت و دادگاه ضمن صدور قرار ارجاع امر به داوری با تعیین وقت رسیدگی از خوانده از طریق نشر آگهی در مطبوعات دعوت به عمل آورده است در جلسه دادرسی مورخ 13/4/91 خواهان و وکیل وی حاضر شدند ولی خوانده علی رغم انتشار آگهی در روزنامه حاضر نشده و لایحه ای تقدیم نکرده است وکیل خواهان توضیحات خود را پیرامون دعوی موکله خود بیان داشته که در صورت مجلس منعکس گردیده و دادگاه پس از یک سلسله رسیدگی و اقدامات سرانجام به موجب رأی شماره 600961 ـ 5/7/91 با اعلام اینکه خواهان خوانده را مجهول المکان معرفی نموده و خواهان اقامتگاه خود را کرج اعلام کرده است لذا دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و به استناد مواد 11 و 26 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی دادگاه عمومی حقوقی شهرستان کرج صادر نموده و پس از وصول پرونده به دادگستری کرج و ثبت آن در شعبه 11 دادگاه حقوقی شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده به موجب رأی شماره 1101484 ـ 25/7/91 با اعلام اینکه اقامتگاه زوجه حسب محتویات پرونده و لایحه تقدیمی از ناحیه وکیل ایشان شهرستان بوده و حسب اعلام وکیل زوجه در برگ 29 پرونده مشارالیها در طبقه تحتانی منزل پدر زوج سکونت داشته و از آنجایی که ملاک صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست م. ب. و در زمان تقدیم دادخواست خواهان در شهرستان اقامت داشته و تغییر بعدی اقامتگاه ایشان مستلزم تغییر دادگاه صالح نمی باشد لذا این دادگاه عقیده به صلاحیت دادگاه خانواده داشته و ضمن عدم پذیرش صلاحیت خود به لحاظ حدوث اختلاف در صلاحیت پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول جهت حل اختلاف به این شعبه ارجاع گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اختلاف در صلاحیت فی مابین شعبه ششم دادگاه حقوقی و شعبه 11 دادگاه حقوقی کرج در رسیدگی به دعوی مطروحه به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق ب. ت. ب. محتویات پرونده ن. ب. ا. وکیل خواهان ب. ش. د. و لوایح تقدیمی به لحاظ اقامت خوانده در خارج از کشور که به جهت پناهندگی به خارج از کشور عزیمت نموده نامبرده را مجهول المکان معرفی نموده و تحقیقات انجام شده از طرف دادگاه هم مؤید اقامت خوانده در خارج از کشور م. ب. لذا مستنداً به قسمت اخیر ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 7 قانون حمایت خانواده که مقرر داشته در صورتی که یکی از زوجین مقیم خارج از کشور باشد رسیدگی به دعوی ناشی از اختلافات خانوادگی در صلاحیت دادگاه محل اقامت طرفی که در ایران اقامت دارد می باشد، رسیدگی به دعوی مطروحه در صلاحیت دادگاه محل اقامت خواهان که مقیم ایران بوده خواهد بود که این امر بین محاکم مذکور مفروغ عنه بوده و محل اختلاف بین این محاکم فقط راجع به محل اقامت خواهان م. ب. که هر یک از این محاکم به جهت اقامت خواهان در حوزه قضایی یکدیگر از خود نفی صلاحیت نموده اند و ن. ب. ا. تعیین اقامتگاه خ. د. د. طبق بند یک ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی به عهده خود خواهان بوده و در مواردی که محل اقامت خواهان ملاک صلاحیت دادگاه بوده، محل اقامتی را که خواهان برای خود تعیین می نماید ملاک قانونی خواهد بود که در مانحن فیه هم وکیل خواهان در راستای این تکلیف قانونی محل اقامت موکله خود را در دادخواست تقدیمی در حوزه قضایی شهرستان اعلام داشته و حضور خواهان در دادگاه عمومی در تاریخ 29/3/89 جهت معرفی داور خود و همچنین حضور نامبرده در جلسه دادرسی مورخ 13/4/89 مبین اقامت خواهان در حوزه قضایی شهرستان در تاریخ تقدیم دادخواست بوده که تأکید مجدد وکیل خواهان بر سکونت موکله خود در همان آدرس مقید در دادخواست در لایحه مورخ 3/6/88 مؤید این امر م. ب. و از طرفی هم طبق قسمت اخیر ماده 26 قانون آیین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست بوده و به فرض اینکه خواهان در حال حاضر در شهرستان کرج سکونت داشته باشد این امر به منزله تغییر محل اقامت ایشان بعد از تقدیم دادخواست محسوب خواهد شد که از حیث صلاحیت مؤثر در مقام نبوده و نافی صلاحیت دادگاهی که به اعتبار محل اقامت خ. د. ت. تقدیم دادخواست صلاحیت خود را بدست آورده نخواهد بود بنابراین و به جهات مرقوم رسیدگی به دعوی مطروحه به اعتبار اقامت خوانده در خارج از کشور و اقامت خواهان در حوزه قضایی شهرستان در تاریخ تقدیم دادخواست در صلاحیت دادگاه عمومی ویژه خانواده شهرستان بوده فلذا در اجرای تبصره ماده 27 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن تأیید رأی شماره 1101484 ـ 25/7/91 شعبه 11 دادگاه حقوقی کرج و نقض رأی شماره 900961 ـ 5/7/91 شعبه ششم دادگاه حقوقی و تأیید صلاحیت این دادگاه در رسیدگی به دعوی مطروحه فی مابین محاکم مرقوم حل اختلاف می گردد مقرر می دارد پرونده از موجودی کسر و به مرجع ذیربط اعاده گردد. رییس شعبه 8 دیوان عالی کشور - مستشاران عباسیان - ناصح - اللهیاری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ملاک تعیین اقامتگاه در فرض صلاحیت دادگاه محل اقامت خواهان در تاریخ 19 دی‌ماه 1391، دعوی به منظور صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق مطرح گردید. دادگاه نخستین به دلیل معرفی خوانده به عنوان مجهول‌المکان و اقامت خواهان در کرج، قرار عدم صلاحیت خود را صادر و پرونده را به دادگاه عمومی حقوقی شهرستان کرج ارجاع داد. دادگاه کرج با استناد به اقامت خواهان در زمان تقدیم دادخواست و مواد 11 و 26 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 7 قانون حمایت خانواده، صلاحیت خود را تایید و پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال نمود. دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات و ادعاهای طرفین، به این نتیجه رسید که صلاحیت رسیدگی به دعوی در دادگاه عمومی ویژه خانواده شهرستان است و بنابراین رای دادگاه کرج را تایید و رای دادگاه نخستین را نقض نمود. در نتیجه، پرونده به مرجع ذیربط اعاده گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1391/10/19 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در مواردی که محل اقامت خواهان ملاک صلاحیت دادگاه است (در اینجا اقامت خوانده در خارج از کشور و مجهول المکانی وی) محل اقامتی را که خواهان برای خود طی دادخواست تعیین می‌نماید ملاک قانونی دادگاه صالح رسیدگی به دعوی است. رای خلاصه جریان پرونده خانم ….ع. به توسط وکیل خود به طرفیت همسرش آقای س.ن. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق تقدیم و محل اقامت خود را در حوزه قضایی اعلام و خوانده را مجهول المکان معرفی نموده است. دادخواست مطروحه در شعبه ششم دادگاه حقوقی ثبت و دادگاه ضمن صدور قرار ارجاع امر به داوری با تعیین وقت رسیدگی از خوانده از طریق نشر آگهی در مطبوعات دعوت به عمل آورده است در جلسه دادرسی مورخ 13/4/91 خواهان و وکیل وی حاضر شدند ولی خوانده علی رغم انتشار آگهی در روزنامه حاضر نشده و لایحه ای تقدیم نکرده است وکیل خواهان توضیحات خود را پیرامون دعوی موکله خود بیان داشته که در صورت مجلس منعکس گردیده و دادگاه پس از یک سلسله رسیدگی و اقدامات سرانجام به موجب رای شماره --- - 5/7/91 با اعلام اینکه خواهان خوانده را مجهول المکان معرفی نموده و خواهان اقامتگاه خود را کرج اعلام کرده است لذا دادگاه خود را صالح به رسیدگی ندانسته و به استناد مواد 11 و 26 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم صلاحیت خ. ر. ب. شایستگی دادگاه عمومی حقوقی شهرستان کرج صادر نموده و پس از وصول پرونده به دادگستری کرج و ثبت آن در شعبه --- دادگاه حقوقی شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده به موجب رای شماره --- - 25/7/91 با اعلام اینکه اقامتگاه زوجه حسب محتویات پرونده و لایحه تقدیمی از ناحیه وکیل ایشان شهرستان بوده و حسب اعلام وکیل زوجه در برگ 29 پرونده مشارالیها در طبقه تحتانی منزل پدر زوج سکونت داشته و از آنجایی که ملاک صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست م. ب. و در زمان تقدیم دادخواست خواهان در شهرستان اقامت داشته و تغییر بعدی اقامتگاه ایشان مستلزم تغییر دادگاه صالح نمی‌باشد لذا این دادگاه عقیده به صلاحیت دادگاه خانواده داشته و ضمن عدم پذیرش صلاحیت خود به لحاظ حدوث اختلاف در صلاحیت پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و پس از وصول جهت حل اختلاف به این شعبه ارجاع گردیده است. رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اختلاف در صلاحیت فی مابین شعبه ششم دادگاه حقوقی و شعبه --- دادگاه حقوقی کرج در رسیدگی به دعوی مطروحه به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق ب. ت. ب. محتویات پرونده ن. ب. ا. وکیل خواهان ب. ش. د. و لوایح تقدیمی به لحاظ اقامت خوانده در خارج از کشور که به جهت پناهندگی به خارج از کشور عزیمت نموده نامبرده را مجهول المکان معرفی نموده و تحقیقات انجام شده از طرف دادگاه هم موید اقامت خوانده در خارج از کشور م. ب. لذا مستندا به قسمت اخیر ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 7 قانون حمایت خانواده که مقرر داشته در صورتی که یکی از زوجین مقیم خارج از کشور باشد رسیدگی به دعوی ناشی از اختلافات خانوادگی در صلاحیت دادگاه محل اقامت طرفی که در ایران اقامت دارد می‌باشد، رسیدگی به دعوی مطروحه در صلاحیت دادگاه محل اقامت خواهان که مقیم ایران بوده خواهد بود که این امر بین محاکم مذکور مفروغ عنه بوده و محل اختلاف بین این محاکم فقط راجع به محل اقامت خواهان م. ب. که هر یک از این محاکم به جهت اقامت خواهان در حوزه قضایی یکدیگر از خود نفی صلاحیت نموده‌اند و ن. ب. ا. تعیین اقامتگاه خ. د. د. طبق بند یک ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی به عهده خود خواهان بوده و در مواردی که محل اقامت خواهان ملاک صلاحیت دادگاه بوده، محل اقامتی را که خواهان برای خود تعیین می‌نماید ملاک قانونی خواهد بود که در مانحن فیه هم وکیل خواهان در راستای این تکلیف قانونی محل اقامت موکله خود را در دادخواست تقدیمی در حوزه قضایی شهرستان اعلام داشته و حضور خواهان در دادگاه عمومی در تاریخ 29/3/89 جهت معرفی داور خود و همچنین حضور نامبرده در جلسه دادرسی مورخ 13/4/89 مبین اقامت خواهان در حوزه قضایی شهرستان در تاریخ تقدیم دادخواست بوده که تاکید مجدد وکیل خواهان بر سکونت موکله خود در همان آدرس مقید در دادخواست در لایحه مورخ 3/6/88 موید این امر م. ب. و از طرفی هم طبق قسمت اخیر ماده 26 قانون آیین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست بوده و به فرض اینکه خواهان در حال حاضر در شهرستان کرج سکونت داشته باشد این امر به منزله تغییر محل اقامت ایشان بعد از تقدیم دادخواست محسوب خواهد شد که از حیث صلاحیت موثر در مقام نبوده و نافی صلاحیت دادگاهی که به اعتبار محل اقامت خ. د. ت. تقدیم دادخواست صلاحیت خ. ر. ب. دست آورده نخواهد بود بنابراین و به جهات مرقوم رسیدگی به دعوی مطروحه به اعتبار اقامت خوانده در خارج از کشور و اقامت خواهان در حوزه قضایی شهرستان در تاریخ تقدیم دادخواست در صلاحیت دادگاه عمومی ویژه خانواده شهرستان بوده فلذا در اجرای تبصره ماده 27 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن تایید رای شماره --- - 25/7/91 شعبه --- دادگاه حقوقی کرج و نقض رای شماره --- - 5/7/91 شعبه ششم دادگاه حقوقی و تایید صلاحیت این دادگاه در رسیدگی به دعوی مطروحه فی مابین محاکم مرقوم حل اختلاف می‌گردد مقرر می‌دارد پرونده از موجودی کسر و به مرجع ذیربط اعاده گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشاران