مهلت رجوع زوجه به مابذل در طلاق خلع

رأی خلاصه جریان پرونده پرونده های محاکماتی کلاسه های 1/890047 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی ابهر و 900265 شعبه دوم این شهرستان 1 پرونده- 1/890047 شعبه اول دادگاه عمومی ابهر ، درتاریخ1389/05/03 خانم …. ت. دادخواستی بطرفیت شوهرش آقای ح. ع. بخواسته طلاق توافقی تقدیم می کند ودادگاه ب. ت. ب. توافق طرفین بشرح دادنامه شماره 890054 - 1389/05/14 بلحاظ اینکه زوجه مهریه خود را بطور کامل در قبال طلاق بذل نموده وزوج نیز باقبول بذل مهریه موافقت خود رابا طلاق اعلام کرده است وقید دیگر شرایط طرفین از جهت حضانت طفل مشترک وغیره ، گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق خلع صادر می کند وحکم صادره هم به مرحله اجرا گذاشته می شود . 2- در پرونده کلاسه 900265 شعبه دوم شهرستان ابهر ، در تاریخ 1390/03/18 خانم …. ت. دادخواستی بطرفیت آقای ح. ع. به خواسته صدور حکم مبنی بر مطالبه مهریه به تعداد یکصد سکه از یکهزار سکه مندرج در سند ازدواج واعسار از پرداخت هزینه دادرسی وخسارت وارده تقدیم واجمالاً توضیح داده است که برابر سند ازدواج شماره .... مور خ 1383/08/03 دفتر ازدواج شماره ... ابهر با مهریه یکهزار سکه به عقد دائم خوانده در آمده ام ودر اجرای گواهی عدم امکان سازش مورخ 1389/05/14 به شماره دادنامه 89099724100054 صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی ابهر بابذل مهریه طلاق انجام وبه ثبت رسیده است ولی اینجانبه در زمان عده درمورخ 1389/08/04 به ما بذل خود رجوع کرده ام وگواهی لازم از دفترخانه اخذ وکپی مصدق پیوست است ، نظر به مادتین 1145و بند 3- 1082 قانون مدنی صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت یکصد عدد سکه از هزار سکه مهریه مورداستدعاء است ، رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ابهر ارجاع می گردد . خ. د. ج. مورخ 1390/06/27 دادگاه که در غیاب خوانده تشکیل میگردد اظهار میدارد با مهریه یک هزار سکه تمام بهار آزادی با خوانده ازدواج نموده ودر تاریخ 1389/05/17 بصورت توافقی از همدیگر جدا شده ایم ودرتاریخ 1389/08/04 رجوع به مهریه کرده ام وبشرح قبل در دفتر خانه به ثبت رسیده است اکنون با تقدیم استشهادیه محلی بر معسر بودن ، ابتدا تقاضای صدور حکم به قبولی اعسار وسپس صدور حکم به اصل خواسته را دارم ، دادگاه پس از پاره ای اقدام برابر دادنامه شماره 9000459 ضمن صدور حکم به اعسار موقت خواهان ، خوانده را به پرداخت وتحویل یکصد قطعه سکه طلای تمام بهار آزادی وپرداخت هزینه دادرسی د. ح. خ. محکوم می نماید ومتعاقباً طبق رأی شماره 90/574 نسبت به اصلاح نام وکیل خوانده وحق الوکاله وکیل رأی اصلاحی صادر میکند ، زوج ضمن تجدیدنظرخواهی از رأی صادره درخواست اعسار از هزینه دادرسی نیز مینماید ، آقای ی. ص. وکیل دادگستری به عنوان وکیل ت. ن. خ. آقای ح. ع. ، درلایحه اعتراضیه ضمن ایراد شکلی در نحوه رسیدگی به اعسار خواهان ، درمورد اصل دعوی مطالبه مهریه اعلام می دارد رأی صادره مخالف قانون ومفاد تبصره ذیل بند 14 از ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 15 بهمن 1353 م. ب. ودرقانون مذکور رجوع از طلاق توافقی تصریحاً به توافق کتبی طرفین در زمان عده مشروط گردیده است در پرونده حاضر هیچگونه توافقی برای رجوع از طلاق توافقی انجام نگرفته است ....موکل اینجانب هیچ گونه اطلاعی از مراتب رجوع همسرش به ما بذل نداشته و با خاتمه دوران عده رابطه زناشوئی آنان خاتمه یافته است ، خواهان بدوی مهریه 1000 سکه ای خود را در قبال طلاق بخشیده بود حال که وی به ما بذل خود مراجعه کرده است پس عوض آن یعنی حق بازگشت شوهر به وی چه میشود....اگر موکل بخواهد به همسر سابقش رجوع کند به دلیل انقضای مدت عده وی چنین حقی ندارد واگر نتواند به وی رجوع نماید تسلیم مهریه زوجه با کدام مجوز قانونی و شرعی خواهد بود واگر سردفتر مربوطه مرتکب اشتباه شده تاوان آن به عهده موکل نمی باشد ....ودر نهایت هم تقاضای نقض دادنامه معترض عنه وصدور قرار رد دعوی به دلیل عدم مشروعیت دعوی مطروحه می گردد ، شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان پس از پاره ای اقدامات قضائی از جمله قبول اجمالی درخواست اعسار ت. ن. خ. ، بموجب دادنامه شماره 700551 - 1391/07/09 در رابطه با تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. چنین رأی میدهد . «درخصوص تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. باوکالت آقای ی. ص. به طرفیت خانم …. ت. ازدادنامه های 9009972424200459 - 9009972424200574 صادره از شعبه دوم محاکم عمومی ابهر مبنی بر صدورحکم به محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت یکصد عدد سکه تمام بهار آزادی از یکهزار عدد سکه تمام بهار آزادی ونیز هزینه دادرسی به شرح دادنامه با عنایت به محتویات پرونده وملاحظه طلاقنامه که زوجه به مابذل خود رجوع کرده ، تجدیدنظرخواهی باهیچیک از شقوق ماده 348 ق - آ- د- م انطباق نداشته و دلائلی که موجب نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته باشد ارائه نگردیده لذا ضمن رد اعتراض وتجدیدنظر خواهی به استناد ماده 358 قانون فوق الذکر دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید می نماید این رأی قطعی است »;متعاقباً دادرس محترم شعبه دوم دادگاه حقوقی ابهر با تهیه گزارش دادنامه اخیر را غیر صحیح اعلام وسپس معاون محترم قضائی استان نیز محکومیت آقای ح. ع. را خلاف بین شرع تشخیص و پرونده را با نظریه رئیس کل محترم دادگستری استان زنجان به حوزه ریاست قوه قضائیه ارسال وبادستور ریاست محترم قوه قضائیه جهت بررسی به معاونت قضائی قوه قضائیه ارسال میگردد ونهایتاً در کمیسیون شماره 3 مستقر در حوزه معاونت قضائی مورد بررسی واقع وقضات محترم کمیسیون مذکور هم اعلام میدارد رأی صادره واجد ایراداست زیرا قبلاً حکم طلاق توافقی بین طرفین صادر و زوجه کل مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل نموده وزوج هم قبول بذل کرده و درتاریخ 1389/06/17 با مراجعه به دفتر طلاق صیغه طلاق جاری شده است . لیکن رجوع زوجه در عده ، به مابذل به اطلاع زوج نرسیده تا وی هم بتواند از حق خود استفاده کرده به زن رجوع کند .در استعلامی که از دفتر ازدواج وطلاق شماره هفت چهارم ابهر به عمل آمده مشخض شد رونوشت نامه رجوع ازطریق پست عادی به زوج ارسال شده که به دست مشارالیه نرسیده و او ( ح. ع. ) از این امر بی اطلاع مانده است . علیهذا به عقیده اینجانبان پرونده نسبت به دادنامه شماره 9100551 - 1391/07/09 شعبه اول دادگاه تجدیدنظر زنجان در اجرای ماده 18 اصلاحی در مرجع صالح معدّ رسیدگی مجدد م. ب. درنهایت با حاکمیت ماده 477 قانون آئین دادرسی کیفری موضوع درمحضر ریاست محترم قوه قضائیه مطرح و معظم له در اجرای ماده مرقوم باتجویز اعاده دادرسی موافقت وپرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال وبه این شعبه ارجاع می گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ودقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده ، مخدوش بودن دادنامه مورد تقاضای اعاده دادرسی محرز و مسلم م. ب. ، زیرا همانگونه که در نظریه قضات محترم استان زنجان ونیز قضات محترم معاونت قضائی قوه قضائیه آمده است با توافق طرفین زوجه به طلاق خلع مطلقه گردیده است وطلاق خلع از اقسام طلاق بائن تلقی می شود و پس از اجرای صیغه طلاق مرد نمی تواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید لیکن زن میتواند به مالی که در قبال طلاق بذل نموده در زمان عده به آن رجوع کند و آن را پس بگیرد ودراین صورت زوج هم حق رجوع به زوجه را دارد ولی طبق موازین شرعی وقانونی رجوع زن باید دروقتی باشد که زوج بتواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید والا رجوع صحیح نمی باشد ، ودرمانحن فیه هرچند زوجه به مهریه رجوع کرده این رجوع به اطلاع زوج نرسیده تااینکه عده زوجه تمام شده است بنابراین اثری براین رجوع مترتب نبوده ودر نتیجه استحقاق زوجه به مهریه ثابت نمی باشد وچنانچه زوجه مدعی اطلاع زوج از رجوع وی به مابذل باشد باید ابتداء آن را ثابت وپس از معلوم شدن استحقاق او به مهریه آن را مطالبه کند علیهذا ب. ت. ب. نظریه ریاست محترم قوه قضائیه مبنی بر تجویز اعاده دادرسی ومستنداً به ماده 477 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 ، دادنامه شماره 9100551 - 1391/07/09 صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان نقض وبه جهات اشعاری در وضعیت حاضر حکم به بی حقی خواهان اولیه خانم …. ت. صادر واعلام میدارد . حکم صادره قطعی است . شعبه 23 دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مهلت رجوع زوجه به مابذل در طلاق خلع در تاریخ 9 اسفند 1394، دیوان عالی کشور به صدور رایی پرداخت که به بررسی دو پرونده مرتبط با طلاق توافقی و مطالبه مهریه اختصاص داشت. در پرونده اول، زوجه با بذل مهریه، درخواست طلاق توافقی از زوج را ارائه کرده و دادگاه با صدور گواهی عدم امکان سازش، طلاق را ثبت نمود. در پرونده دوم، زوجه به مطالبه 100 سکه از 1000 سکه مهریه خود که در قرارداد ازدواج قید شده بود، اقدام کرده و اعلام کرده است که در زمان عده به بذل مهریه رجوع کرده است. در دفاعیات، زوج به عدم اطلاع از رجوع زوجه و فقدان توافق کتبی در این خصوص اشاره کرده و درخواست نقض حکم دادگاه بدوی را مطرح کرد. شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان، با رد درخواست تجدیدنظر، حکم به پرداخت مهریه صادر نمود. اما پس از بررسی‌های قضایی و نظر قضات، مشخص شد که زوجه رجوع به بذل مهریه را به زوج اطلاع نداده است و از این رو، این رجوع اثر قانونی ندارد. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری، دادنامه تجدیدنظر را نقض و حکم به بی‌حقی خواهان صادر کرد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/09 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: پس از وقوع طلاق خلع، زوجه تا زمانی می‌تواند به مابذل رجوع کند که زوج نیز بتواند در زمان عده به زوجه رجوع کند؛ بنابراین، اگر رجوع زوجه تا پایان عده وی، به اطلاع زوج نرسد، اثری براین رجوع مترتب نبوده ودر نتیجه زوجه مستحق دریافت مهریه بذل شده نیست. رای خلاصه جریان پرونده پرونده های محاکماتی کلاسه های 1/890047 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی ابهر و 900265 شعبه دوم این شهرستان 1 پرونده- 1/890047 شعبه اول دادگاه عمومی ابهر، در تاریخ 1389/05/03 خانم …. ت. د. ب. ط. شوهرش آقای ح. ع. به خواسته طلاق توافقی تقدیم می کند ودادگاه ب. ت. ب. توافق طرفین به شرح دادنامه شماره --- - 1389/05/14 به لحاظ اینکه زوجه مهریه خ. ر. ب. طور کامل در قبال طلاق بذل نموده وزوج نیز باقبول بذل مهریه موافقت خود رابا طلاق اعلام کرده است وقید دیگر شرایط طرفین از جهت حضانت طفل مشترک وغیره، گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق خلع صادر می کند وحکم صادره هم به مرحله اجرا گذاشته می‌شود. 2 - در پرونده کلاسه --- شعبه دوم شهرستان ابهر، در تاریخ 1390/03/18 خانم …. ت. د. ب. ط. آقای ح. ع. به خواسته صدور حکم مبنی بر مطالبه مهریه به تعداد یکصد سکه از یکهزار سکه مندرج در سند ازدواج واعسار از پرداخت هزینه دادرسی وخسارت وارده تقدیم واجمالا توضیح داده است که برابر سند ازدواج شماره.... مور خ 1383/08/03 دفتر ازدواج شماره... ابهر با مهریه یکهزار سکه به عقد دائم خوانده در آمده ام ودر اجرای گواهی عدم امکان سازش مورخ 1389/05/14 به شماره دادنامه --- صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی ابهر بابذل مهریه طلاق انجام وبه ثبت رسیده است ولی اینجانبه در زمان عده درمورخ 1389/08/04 به ما بذل خود رجوع کرده ام وگواهی لازم از دفترخانه اخذ وکپی مصدق پیوست است، نظر به مادتین 1145 و بند 3 - 1082 قانون مدنی صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت یکصد عدد سکه از هزار سکه مهریه مورداستدعاء است، رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ابهر ارجاع می‌گردد. خ. د. ج. مورخ 1390/06/27 دادگاه که در غیاب خوانده تشکیل میگردد اظهار میدارد با مهریه یک هزار سکه تمام بهار آزادی با خوانده ازدواج نموده ودر تاریخ 1389/05/17 به صورت توافقی از همدیگر جدا شده ایم ودر تاریخ 1389/08/04 رجوع به مهریه کرده ام و به شرح قبل در دفتر خانه به ثبت رسیده است اکنون با تقدیم استشهادیه محلی بر معسر بودن، ابتدا تقاضای صدور حکم به قبولی اعسار وسپس صدور حکم به اصل خواسته را دارم، دادگاه پس از پاره ای اقدام برابر دادنامه شماره --- ضمن صدور حکم به اعسار موقت خواهان، خوانده را به پرداخت وتحویل یکصد قطعه سکه طلای تمام بهار آزادی وپرداخت هزینه دادرسی د. ح. خ. محکوم می‌نماید ومتعاقبا طبق رای شماره --- نسبت به اصلاح نام وکیل خوانده وحق الوکاله وکیل رای اصلاحی صادر میکند، زوج ضمن تجدیدنظرخواهی از رای صادره درخواست اعسار از هزینه دادرسی نیز مینماید، آقای ی. ص. وکیل دادگستری به عنوان وکیل ت. ن. خ. آقای ح. ع.، درلایحه اعتراضیه ضمن ایراد شکلی در نحوه رسیدگی به اعسار خواهان، در مورد اصل دعوی مطالبه مهریه اعلام می‌دارد رای صادره مخالف قانون ومفاد تبصره ذیل بند 14 از ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 15 بهمن 1353 م. ب. ودرقانون مذکور رجوع از طلاق توافقی تصریحا به توافق کتبی طرفین در زمان عده مشروط گردیده است در پرونده حاضر هیچگونه توافقی برای رجوع از طلاق توافقی انجام نگرفته است....موکل اینجانب هیچ گونه اطلاعی از مراتب رجوع همسرش به ما بذل نداشته و با خاتمه دوران عده رابطه زناشوئی آنان خاتمه یافته است، خواهان بدوی مهریه 1000 سکه ای خود را در قبال طلاق بخشیده بود حال که وی به ما بذل خود مراجعه کرده است پس عوض آن یعنی حق بازگشت شوهر به وی چه میشود....اگر موکل بخواهد به همسر سابقش رجوع کند به دلیل انقضای مدت عده وی چنین حقی ندارد واگر نتواند به وی رجوع نماید تسلیم مهریه زوجه با کدام مجوز قانونی و شرعی خواهد بود واگر سردفتر مربوطه مرتکب اشتباه شده تاوان آن به عهده موکل نمی‌باشد....ودر نهایت هم تقاضای نقض دادنامه معترض عنه وصدور قرار رد دعوی به دلیل عدم مشروعیت دعوی مطروحه می‌گردد، شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان پس از پاره ای اقدامات قضایی از جمله قبول اجمالی درخواست اعسار تجدیدنظر خواه، به موجب دادنامه شماره --- - 1391/07/09 در رابطه با تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. چنین رای میدهد. «در خصوص تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. باوکالت آقای ی. ص. به طرفیت خانم …. ت. ازدادنامه های 9009972424200459 - 9009972424200574 صادره از شعبه دوم محاکم عمومی ابهر مبنی بر صدور حکم به محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت یکصد عدد سکه تمام بهار آزادی از یکهزار عدد سکه تمام بهار آزادی ونیز هزینه دادرسی به شرح دادنامه با عنایت به محتویات پرونده وملاحظه طلاقنامه که زوجه به مابذل خود رجوع کرده، تجدیدنظرخواهی باهیچ یک از شقوق ماده 348 ق - آ- د- م انطباق نداشته و دلائلی که موجب نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته باشد ارائه نگردیده لذا ضمن رد اعتراض وتجدیدنظر خواهی به استناد ماده 358 قانون فوق الذکر دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید می‌نماید این رای قطعی است »;متعاقبا دادرس محترم شعبه دوم دادگاه حقوقی ابهر با تهیه گزارش دادنامه اخیر را غیر صحیح اعلام وسپس معاون محترم قضایی استان نیز محکومیت آقای ح. ع. را خلاف بین شرع تشخیص و پرونده را با نظریه رئیس کل محترم دادگستری استان زنجان به حوزه ریاست قوه قضائیه ارسال وبادستور ریاست محترم قوه قضائیه جهت بررسی به معاونت قضایی قوه قضائیه ارسال میگردد ونهایتا در کمیسیون شماره 3 مستقر در حوزه معاونت قضایی مورد بررسی واقع وقضات محترم کمیسیون مذکور هم اعلام میدارد رای صادره واجد ایراداست زیرا قبلا حکم طلاق توافقی بین طرفین صادر و زوجه کل مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل نموده وزوج هم قبول بذل کرده ودر تاریخ 1389/06/17 با مراجعه به دفتر طلاق صیغه طلاق جاری شده است. لیکن رجوع زوجه در عده، به مابذل به اطلاع زوج نرسیده تا وی هم بتواند از حق خود استفاده کرده به زن رجوع کند.در استعلامی که از دفتر ازدواج وطلاق شماره هفت چهارم ابهر به عمل آمده مشخض شد رونوشت نامه رجوع ازطریق پست عادی به زوج ارسال شده که به دست مشارالیه نرسیده و او (ح. ع.) از این امر بی اطلاع مانده است. علیهذا به عقیده اینجانبان پرونده نسبت به دادنامه شماره --- - 1391/07/09 شعبه اول دادگاه تجدیدنظر زنجان در اجرای ماده 18 اصلاحی در مرجع صالح معدّ رسیدگی مجدد م. ب. درنهایت با حاکمیت ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری موضوع درمحضر ریاست محترم قوه قضائیه مطرح و معظم له در اجرای ماده مرقوم باتجویز اعاده دادرسی موافقت وپرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال وبه این شعبه ارجاع می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ودقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده، مخدوش بودن دادنامه مورد تقاضای اعاده دادرسی محرز و مسلم می‌باشد، زیرا همانگونه که در نظریه قضات محترم استان زنجان ونیز قضات محترم معاونت قضایی قوه قضائیه آمده است با توافق طرفین زوجه به طلاق خلع مطلقه گردیده است وطلاق خلع از اقسام طلاق بائن تلقی می‌شود و پس از اجرای صیغه طلاق مرد نمی تواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید لیکن زن میتواند به مالی که در قبال طلاق بذل نموده در زمان عده به آن رجوع کند و آن را پس بگیرد ودراین صورت زوج هم حق رجوع به زوجه را دارد ولی طبق موازین شرعی وقانونی رجوع زن باید دروقتی باشد که زوج بتواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید والا رجوع صحیح نمی‌باشد، ودرمانحن فیه هرچند زوجه به مهریه رجوع کرده این رجوع به اطلاع زوج نرسیده تااینکه عده زوجه تمام شده است بنابراین اثری براین رجوع مترتب نبوده ودر نتیجه استحقاق زوجه به مهریه ثابت نمی‌باشد وچنانچه زوجه مدعی اطلاع زوج از رجوع وی به مابذل باشد باید ابتداء آن را ثابت وپس از معلوم شدن استحقاق او به مهریه آن را مطالبه کند علیهذا ب. ت. ب. نظریه ریاست محترم قوه قضائیه مبنی بر تجویز اعاده دادرسی ومستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 ، دادنامه شماره --- - 1391/07/09 صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان نقض وبه جهات اشعاری در وضعیت حاضر حکم به بی حقی خواهان اولیه خانم …. ت. صادر واعلام میدارد. حکم صادره قطعی است. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار