نحوه اجرای ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن

بـسـمـه‌تـعـالـی هیات تخصصی صنایع و بازرگانی * شماره پــرونـــده : هـ ت/ 0200205 – 0200206 *شماره دادنامه سیلور: 140231390003128300 تاریخ:1402/11/29 * شـاکــیان : خانم … و آقای … * طرف شکایت : وزارت صنعت، معدن و تجارت * مـوضـوع شکایت و خـواستـه : ابطال بخشنامه شماره 20828/60 مورخ 1397/8/9 معاون امور معادن و صنایع معدنی و دبیر شورای عالی معادن و بخشنامه شماره 174060/60 مورخ 1396/8/3 مدیرکل دفتر بهره‌برداری معادن وزارت صنعت، معدن و تجارت ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاکی د. ب. ط. وزارت صنعت، معدن و تجارت به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : بخشنامه شماره 20828/60 مورخ 1397/8/9 معاون امور معادن و صنایع معدنی و دبیر شورای عالی معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت 31 استان و جنوب کرمان، مناطق آزاد چابهار، قشم، ارس و ماکو موضوع : نحوه اجرای ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن با سلام موضوع نحوه اجرای ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن در جلسه مورخ 6/6/97 شورای عالی معادن مطرح گردید که با عنایت به تبصره 4 ماده 12 قانون معادن رای قطعی و لازم الاجرای شورا طبق شرح ذیل جهت اقدام لازم ارسال می‌گردد. «درخصوص درخواست تعدادی از سازمان صنعت، معدن و تجارت استانها دایر بر نحوه اجرای مصوبه مورخ 7/10/95 شورای عالی معادن در ارتباط با ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن از جمله استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور جهت استقرار و راه اندازی واحدهای کانه آرایی، فرآوری و صنایع معدنی، پیرو مصوبه مورخ 7/10/95 شورای عالی معادن ضمن توصیه به متقاضیان احداث واحدهای مذکور جهت اخذ جواز تاسیس، از نظر شورا استعلام عرصه مورد نظر جهت استقرار واحدهای کانه آرایی، ، فرآوری و صنایع معدنی از سازمان حفاظت محیط زیست به استناد ماده 11 قانون هوای پاک مصوب سال 96 و اخذ موافقت سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور (در صورت عدم وقوع در محدوده مورد موافقت قبلی) الزامی م. ب..» تذکر : مصوبات شورای عالی معادن برای اشخاص داخل کشور 3 (سه) ماه و افراد مقیم خارج از کشور 6 (شش) ماه از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری خواهد بود. بدیهی است خارج از مهلتهای مذکور، تصمیمات شورای عالی معادن در دیوان عدالت اداری قابل اعتراض نخواهد بود. لذا مقتضی است ضمن اجرای رای مذکور، رونوشتی از اقدامات به عمل آمده به دبیرخانه شورای عالی معادن ارسال گردد. بخشنامه شماره 174060/60 مورخ 1396/8/3 مدیرکل دفتر بهره‌برداری معادن جناب آقای … محترم سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مرکزی با سلام و احترام بازگشت به نامه شماره 28661/102 مورخ 29/7/96 موضوع درخواست آقای … به استحضار می‌رساند وفق ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن بهره‌برداران معادنی که احداث واحد کانه آرایی، فرآوری و صنایع معدنی حسب درخواست آنها در طرح بهره‌برداری به تصویب برسد نیازی به صدور جواز تاسیس برای آنها نیست و مجازند در محدوده پروانه مربوط، نسبت به ایجاد واحد مذکور اقدام کنند. ولی مراتب به منزله عدم استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست نمی‌باشد. ضمناً در راستای اجرای ابلاغیه شورای عالی معادن به شماره 240487/60 مورخ 9/11/95 در صورت تصویب ایجاد واحد فرآوری در طرح بهره‌برداری و یا ارایه اصلاحیه طرح بهره‌برداری (برای واحدهای احداث شده قبلی) در محدوده مورد موافقت قبلی اداره کل منابع طبیعی دارای پروانه بهره‌برداری، نیاز به استعلام و اخذ موافقت مجدد از اداره کل منابع طبیعی نمی‌باشد و در صورتی که خارج از محدوده مورد موافقت قبلی اداره کل منابع طبیعی باشد نیاز است برای دریافت عرصه از اداره کل منابع طبیعی استعلام شود. همچنین اختیار اخذ جواز تاسیس و پروانه ‌بهره‌برداری صنعتی و یا اقدام وفق ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن برعهده متقاضی است. *دلایل شاکیان برای ابطال مقررات مورد شکایت : 1- براساس ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن : « بهره‌برداران معادنی که احداث واحد کانه‌ آرایی، فرآوری و صنایع معدنی حسب درخواست آنها در طرح بهره‌برداری به تصویب برسد، نیازی به صدور جواز تاسیس برای آنها نیست و مجازند در محدوده پروانه مربوط، نسبت به ایجاد واحد مذکور اقدام و دستگاههای اجرایی موظّفند با این قبیل بهره‌برداران نظیر سایر دارندگان جواز تاسیس رفتار کنند. این قبیل بهره‌برداران مشمول حمایتها و مشوقهای دولت خواهند بود » و برمبنای ماده 11 قانون هوای پاک : « هرگونه احداث، توسعه، تغییر خط تولید و تغییر محل واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی مستلزم رعایت مقررات ابلاغی از سوی سازمان م. ب.. سازمان موظّف است حداکثر ظرف مدت یک ماه به استعلامهای درخواست جواز تاسیس و بهره‌برداری را پاسخ دهد و در صورت عدم موافقت آن سازمان، دلایل آن را به استعلام‌کننده به صورت کتبی ارایه کند. عدم پاسخ در مدت یادشده، به منزله تایید م. ب. » و این در حالی است که براساس مقرره مورد شکایت اعلام شده است که استعلام عرصه مورد نظر جهت استقرار واحدهای کانه آرایی، فرآوری و صنایع معدنی از سازمان حفاظت محیط زیست به استناد ماده 11 قانون هوای پاک مصوب سال 96 و اخذ موافقت سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور (در صورت عدم وقوع در محدوده مورد موافقت قبلی) الزامی م. ب..» 2- به استناد بند (ت) ماده 1 قانون معادن موضوع فرآوری مواد معدنی جزء فعالیتهای معدنی محسوب می‌گردد و مستند به ماده 24 قانون معادن استعلام فعالیتهای معدنی اعم از اکتشاف و بهره‌برداری در عرصه‌های منابع طبیعی از اداره منابع طبیعی و فقط یک بار برای صدور پروانه اکتشاف صورت می‌گیرد و مطابق بند (چ) از ماده قانونی مزبور فعالیتهای فوق شامل اکتشاف و استخراج و فرآوری تنها در صورت وقوع در مناطق چهارگانه زیست محیطی مستلزم استعلام از اداره حفاظت محیط زیست است. بنابراین احداث واحد فرآوری در داخل محدوده‌های معدن در عرصه‌های منابع طبیعی جزیی از فعالیتهای معدنی محسوب می‌شود و در صورتی که در طرح بهره‌برداری معدن پیش‌بینی گردد، نیازی به صدور جواز تاسیس نیست و احداث واحد فرآوری موضوع ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون مزبور در شمول فراز آغازین ماده 11 قانون هوای پاک قرار گرفته و صرفاً مستلزم رعایت مقررات ابلاغی اداره حفاظت محیط زیست است و به دلیل عدم نیاز به صدور جواز تاسیس از شمول فراز دوم ماده 11 قانون هوای پاک خارج بوده و استعلام احداث واحدهای فرآوری موضوع ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون یادشده از اداره محیط زیست موضوعیت نداشته و دارای وجاهت قانونی نیست. زیرا در قوانین معنونه، قانونگذار احداث واحد فرآوری در داخل محدوده‌های معدنی موضوع ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن را به دلیل ماهیت معدنی آن ولو در داخل شعاع 30 کیلومتری شهرهای بزرگ از استعلام ضوابط استقرار واحدهای صنعتی موضوع ماده 11 قانون هوای پاک مستثنی نموده است. *در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر حقوقی وزارت صنعت، معدن و تجارت به موجب لایحه شماره 767566 مورخ 1402/5/18 اعلام کرده است که: اولاً براساس بند 23 ماده 1 قانون تمرکز امور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنایع و معادن، صدور مجوز تاسیس واحدهای تولیدی و صنعتی مستلزم رعایت مقررات زیست محیطی است و براساس مواد 2 و 11 قانون هوای پاک، تمامی اشخاص برای احداث و توسعه واحدهای صنعتی باید ضوابط ابلاغی سازمان حفاظت محیط زیست را رعایت نمایند و شورای عالی معادن درخصوص بهره‌بردارانی که احداث واحدهای صنایع معدنی را در طرح بهره‌برداری تصویب نکرده و قصد دارند در محدوده معدنی اقدام به احداث آن نمایند ب. ت. ب. عدم صراحت ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن اقدام به رفع ابهام کرده و استعلام از محیط زیست را در این موارد الزامی اعلام کرده است. ثانیاً موضوع ماده 24 قانون معادن استعلام در هنگام صدور پروانه اکتشاف بوده و شامل عملیات کانه آرایی و فرآوری نمی‌شود و براساس ماده 11 قانون هوای پاک استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست در هر مکانی ضروری است. پرونده‌ ‌های کلاسه 0202816 و 202820 (0202506 و 0200206) به خواسته ابطال بخشنامه شماره 20828/60 مورخ 1397/8/9 معاون امور معادن و صنایع معدنی و دبیر شورای عالی معادن و بخشنامه شماره 174060/60 مورخ 1396/8/3 مدیرکل دفتر بهره‌برداری معادن وزارت صنعت، معدن و تجارت ، در هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری مطرح شد و پس از بحث و بررسی، بیش از سه چهارم اعضای هیات تخصصی قایل به رد شکایت بوده و مستند به حکم مقرر در بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 به شرح زیر به صدور رای اقدام کردند: رای هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری اولاً براساس بند 23 ماده 1 قانون تمرکز امور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنایع و معادن، صدور مجوز تاسیس واحدهای تولیدی و صنعتی مستلزم رعایت مقررات زیست محیطی است و برمبنای مواد 2 و 11 قانون هوای پاک، تمامی اشخاص برای احداث و توسعه واحدهای صنعتی باید ضوابط ابلاغی سازمان حفاظت محیط زیست را رعایت نمایند و شورای عالی معادن درخصوص بهره‌بردارانی که احداث واحدهای صنایع معدنی را در طرح بهره‌برداری تصویب نکرده و قصد دارند در محدوده معدنی اقدام به احداث آن نمایند ب. ت. ب. عدم صراحت ماده 90 آیین‌نامه اجرایی قانون معادن اقدام به رفع ابهام کرده و استعلام از محیط زیست را در این موارد الزامی اعلام نموده است. ثانیاً موضوع ماده 24 قانون معادن استعلام در هنگام صدور پروانه اکتشاف بوده و شامل عملیات کانه آرایی و فرآوری نمی‌شود و براساس ماده 11 قانون هوای پاک استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست در هر مکانی ضروری است. ب. ت. ب. مراتب فوق، بخشنامه شماره 20828/60 مورخ 1397/8/9 معاون امور معادن و صنایع معدنی و دبیر شورای عالی معادن و بخشنامه شماره 174060/60 مورخ 1396/8/3 مدیرکل دفتر بهره‌برداری معادن وزارت صنعت، معدن و تجارت خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و لذا به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. این رای مستند به ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل بوده و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. علی ‌ رضا خلیل‌زاده رییس هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری