نحوه تعیین مجازات در صورت اثبات جنایت با قسامه

رأی خلاصه جریان پرونده در این پرونده م. دارای دو وکیل مدافع به اتهام ایراد جرح عمدی با چاقو منتهی به کور شدن چشم‌چپ شاکی تحت تعقیب قرار گرفته است. به این توضیح که در تاریخ 1393/12/24 ن. علیه ی. به اتهام ایراد ضرب‌وجرح عمدی با چاقو به چشم فرزندش ز. اعلام شکایت کرده است (ص 1). در همین تاریخ از شهود تحقیق شده است. م. اظهار داشته است شب چهارشنبه‌سوری بود با خانواده بیرون رفته بودیم. در اواسط جاده م. متوجه شدم که حدود 50 متر از جاده درگیری است. جلو رفتم دیدم که شخص با چاقو پشت بازوی ز. زد. در حرکت دوم با همان چاقو به صورت ز. زد. من ضارب را از قبل دیده بودم ولی مشخصات او را نمی‌دانستم تا این‌که مردمی که آنجا بودند گفتند که ضارب به نام ی. است. نامبرده پس از ضربات چاقو متواری شد. من و الف. و چند نفر دیگر، مصدوم را به جاده رساندیم و با یک خودرو رهگذری، او را به بیمارستان رساندیم. (ص 6) از سایر شهود به اسامی خ.الف. نیز تحقیق و نامبردگان نیز اظهارات خود را بیان داشته‌اند. خ. نیز گواهی نموده است که متهم ی. با چاقو دو ضربه به ز. زد و ز. بر زمین افتاد و م. صحنه را ترک کرد. ( ص6-7) اما خ.الف. گفته داخل ماشین نشسته بودم که دیدم شلوغ شد و رفتم دیدم یک نفر روی زمین افتاده و او را به بیمارستان بردم. (ص 9) از متهم در تاریخ 1391/01/7 اولین بازجوئی شده است. و. ا. د. در حدود 5 متری درگیری بوده و دخالتی نداشته است. (ص 15-16-17) شاکی پرونده (مضروب) ز. در برگ شکوائیه‌اش اظهار نموده شخصی که با چاقو به چشم من ضربه زد، ی. بود ابتدا با چاقو یک ضربه به چشم چپم و ضربه‌ای دیگر به شانه چپم زد و من بر روی زمین افتادم و دیگر متوجه نشدم. ( ص 17-18-19) پزشکی قانونی در تاریخ 1391/01/07 پس از معاینه از مضروب جراحات وارده بر وی را به شرح زیر گواهی کرده است. 1- جراحت دامیه پلک فوقانی چشم‌چپ 2- جراحت دامیه ابروی چپ 3- جراحت دامیه سمت خارج چپ 4- جراحت دامیه انتهای اندام فوقانی چپ 5- آسیب چشم که منجر به تخلیه چشم‌چپ گردیده است و در اثر اصابت جسم برنده حادث گردیده است. (ص 21) پس از ادامه تحقیق و بازجوئی از متهم و اخذ اظهارات شهود در دادسرا و صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست پرونده ابتدا به صلاحیت دادگاه عمومی جزایی شهرستان الف. سپس به محاکم کیفری استان ف. ارسال می‌شود. شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. طی چند جلسه از طرفین پرونده و مطلعین و شهود تعرفه شده از سوی شاکی تحقیق و موضوع را از مصادیق لوث تشخیص و پس از اجرای قسامه ، دادگاه مجرمیت متهم را محرز دانسته و به لحاظ اثبات جرم از طریق قسامه، صرفاً مجرم را از حیث پرداخت دیه ضامن تلقی کرده و وی را به پرداخت دیات مقرر قانونی محکوم کرده است. (ص 253 ) وکیل شاکی به حکم صادره از بابت عدم صدور مجازات حبس تعزیری اعتراض داشته و استدلال کرده که قسامه برای اثبات جرم است نه مجازات. همچنین م. ع. ی. نیز به رأی محکومیت خود اعتراض نموده و اجمالاً بیان داشته شهود تعرفه شده است از جانب شاکی هیچ‌کدام به‌صراحت ایراد ضرب توسط این‌جانب را مشاهده ننموده‌اند و آنان از بستگان شاکی بوده و دارای سوابق کیفری متعدد هستند و من شهود معارضی به دادگاه معرفی کرده‌ام. پرونده در مقام تجدیدنظر به این شعبه ارجاع گردیده است. ملاحظه می‌شود اعتراض متقاضیان تجدیدنظر در مهلت مقرر قانونی م. ب.. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر تأیید دادنامه و ردّ تجدیدنظرخواهی ب. ت. ب. این‌که ادله استنادی در حد حصول لوث وجود دارد و مراسم قسامه بر اساس موازین شرعی اجرا شده است و ایرادی بر رأی وارد نیست در خصوص دادنامه شماره 0143- 1393/07/3 شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. تجدیدنظر خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد. رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اعتراض و تجدیدنظرخواهی1- از شاکی پرونده ز. 2- ی. اولی از بابت عدم محکومیت ضارب به حبس تعزیری و دومی از بابت بی‌گناهی خودش نسبت به دادنامه شماره 0143 -1393/07/03 صادره از شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. نظر به محتویات پرونده و قرائن و شواهد مورد استدلال دادگاه که موجب ظن دادگاه به ارتکاب جنایت از سوی متهم و حصول لوث گردیده است و اجرای قسامه که با مراعات تشریفات قانونی بوده و عدم دفاع مؤثر متهم و این‌که مطالب ابرازی وی موجب ایراد خدشه به مبانی استدلال دادگاه نبوده است. همچنین ایراد وکیل شاکی نیز وارد نمی‌باشد، زیرا مستنبط از ماده 456 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 این است که درصورتی‌که جنایت بر عضو با قسامه ثابت شود، فقط دیه به‌عنوان مجازات اعمال می‌شود. بنابراین ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی متقاضیان تجدیدنظر و مستند به بند الف ماده 265 قانون آیین دادرسی در امور کیفری دادنامه تجدیدنظر خواسته عیناً تأیید و ابرام می‌گردد. رئیس شعبه 24 دیوان عالی کشور- مستشار ابراهیم لشکری - هادی احتشامی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نحوه تعیین مجازات در صورت اثبات جنایت با قسامه در این پرونده، متهم به ارتکاب جرح عمدی با استفاده از چاقو متهم شده است که منجر به آسیب دیدن چشم چپ شاکی شده است. شاکی و شهود وی اظهاراتی در خصوص وقوع درگیری و اقدام متهم به ضرب و جرح ارائه نموده‌اند. م. د. د. از خود ادعا کرده که درگیری را مشاهده نکرده و به اظهارات شهود معارض استناد کرده است. گزارش پزشکی قانونی جراحات وارده به شاکی را تایید کرده و دادگاه با استناد به قسامه، مجرمیت متهم را محرز دانسته و وی را به پرداخت دیه محکوم کرده است. وکیل شاکی به عدم صدور مجازات حبس تعزیری اعتراض کرده و متهم نیز بر بی‌گناهی خود تاکید کرده است. شعبه چهارم دادگاه کیفری استان پس از بررسی‌های لازم، رای خود را بر مبنای وجود لوث و اجرای صحیح قسامه تایید کرده است. در مرحله تجدیدنظر، دیوان عالی کشور با استناد به ماده 456 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، رای دادگاه را تایید و اعتراضات طرفین را رد نموده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/03/03 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورت اثبات جنایت بر عضو از طریق قسامه، صرفا مجازات دیه قابل إعمال است. رای خلاصه جریان پرونده در این پرونده م. دارای دو وکیل مدافع به اتهام ایراد جرح عمدی با چاقو منتهی به کور شدن چشم‌چپ شاکی تحت تعقیب قرار گرفته است. به این توضیح که در تاریخ 1393/12/24 ن. علیه ی. به اتهام ایراد ضرب‌وجرح عمدی با چاقو به چشم فرزندش ز. اعلام شکایت کرده است (ص 1 ). در همین تاریخ از شهود تحقیق شده است. م. اظهار داشته است شب چهارشنبه‌سوری بود با خانواده بیرون رفته بودیم. در اواسط جاده م. متوجه شدم که حدود 50 متر از جاده درگیری است. جلو رفتم دیدم که شخص با چاقو پشت بازوی ز. زد. در حرکت دوم با همان چاقو به صورت ز. زد. من ضارب را از قبل دیده بودم ولی مشخصات او را نمی‌دانستم تا این‌که مردمی که آنجا بودند گفتند که ضارب به نام ی. است. نامبرده پس از ضربات چاقو متواری شد. من و الف. و چند نفر دیگر، مصدوم را به جاده رساندیم و با یک خودرو رهگذری، او را به بیمارستان رساندیم. (ص 6 ) از سایر شهود به اسامی خ.الف. نیز تحقیق و نامبردگان نیز اظهارات خود را بیان داشته‌اند. خ. نیز گواهی نموده است که متهم ی. با چاقو دو ضربه به ز. زد و ز. بر زمین افتاد و م. صحنه را ترک کرد. (ص 6 - 7 ) اما خ.الف. گفته داخل ماشین نشسته بودم که دیدم شلوغ شد و رفتم دیدم یک نفر روی زمین افتاده و او را به بیمارستان بردم. (ص 9 ) از متهم در تاریخ 1391/01/07 اولین بازجوئی شده است. و. ا. د. در حدود 5 متری درگیری بوده و دخالتی نداشته است. (ص 15 - 16 - 17 ) شاکی پرونده (مضروب) ز. در برگ شکوائیه‌اش اظهار نموده شخصی که با چاقو به چشم من ضربه زد، ی. بود ابتدا با چاقو یک ضربه به چشم چپم و ضربه‌ای دیگر به شانه چپم زد و من بر روی زمین افتادم و دیگر متوجه نشدم. (ص 17 - 18 - 19 ) پزشکی قانونی در تاریخ 1391/01/07 پس از معاینه از مضروب جراحات وارده بر وی را به شرح زیر گواهی کرده است. 1 - جراحت دامیه پلک فوقانی چشم‌چپ 2 - جراحت دامیه ابروی چپ 3 - جراحت دامیه سمت خارج چپ 4 - جراحت دامیه انتهای اندام فوقانی چپ 5 - آسیب چشم که منجر به تخلیه چشم‌چپ گردیده است و در اثر اصابت جسم برنده حادث گردیده است. (ص 21 ) پس از ادامه تحقیق و بازجوئی از متهم و اخذ اظهارات شهود در دادسرا و صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست پرونده ابتدا به صلاحیت دادگاه عمومی جزایی شهرستان الف. سپس به محاکم کیفری استان ف. ارسال می‌شود. شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. طی چند جلسه از طرفین پرونده و مطلعین و شهود تعرفه شده از سوی شاکی تحقیق و موضوع را از مصادیق لوث تشخیص و پس از اجرای قسامه، دادگاه مجرمیت متهم را محرز دانسته و به لحاظ اثبات جرم از طریق قسامه، صرفا مجرم را از حیث پرداخت دیه ضامن تلقی کرده و وی را به پرداخت دیات مقرر قانونی محکوم کرده است. (ص 253 ) وکیل شاکی به حکم صادره از بابت عدم صدور مجازات حبس تعزیری اعتراض داشته و استدلال کرده که قسامه برای اثبات جرم است نه مجازات. همچنین م. ع. ی. نیز به رای محکومیت خود اعتراض نموده و اجمالا بیان داشته شهود تعرفه شده است از جانب شاکی هیچ‌کدام به‌صراحت ایراد ضرب توسط این‌جانب را مشاهده ننموده‌اند و آنان از بستگان شاکی بوده و دارای سوابق کیفری متعدد هستند و من شهود معارضی به دادگاه معرفی کرده‌ام. پرونده در مقام تجدیدنظر به این شعبه ارجاع گردیده است. ملاحظه می‌شود اعتراض متقاضیان تجدیدنظر در مهلت مقرر قانونی م. ب.. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر تایید دادنامه و ردّ تجدیدنظرخواهی ب. ت. ب. این‌که ادله استنادی در حد حصول لوث وجود دارد و مراسم قسامه بر اساس موازین شرعی اجرا شده است و ایرادی بر رای وارد نیست در خصوص دادنامه شماره --- - 1393/07/03 شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. تجدیدنظر خواسته مشاوره نموده چنین رای می‌دهد. رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص اعتراض و تجدیدنظرخواهی 1 - از شاکی پرونده ز. 2 - ی. اولی از بابت عدم محکومیت ضارب به حبس تعزیری و دومی از بابت بی‌گناهی خودش نسبت به دادنامه شماره --- - 1393/07/03 صادره از شعبه چهارم دادگاه کیفری استان ف. نظر به محتویات پرونده و قرائن و شواهد مورد استدلال دادگاه که موجب ظن دادگاه به ارتکاب جنایت از سوی متهم و حصول لوث گردیده است و اجرای قسامه که با مراعات تشریفات قانونی بوده و عدم دفاع موثر متهم و این‌که مطالب ابرازی وی موجب ایراد خدشه به مبانی استدلال دادگاه نبوده است. همچنین ایراد وکیل شاکی نیز وارد نمی‌باشد، زیرا مستنبط از ماده 456 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 این است که در صورتی که جنایت بر عضو با قسامه ثابت شود، فقط دیه به‌عنوان مجازات اعمال می‌شود. بنابراین ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی متقاضیان تجدیدنظر و مستند به بند الف ماده 265 قانون آیین دادرسی در امور کیفری دادنامه تجدیدنظر خواسته عینا تایید و ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار