نقش محکومیت کیفری زوج در عسر و حرج

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ر.الف. د. ب. ط. آقای ر.الف به خواسته صدور حکم طلاق به علت غیبت زوج و حصول عسرو حرج تقدیم شعبه دوم حقوقی شهرستان ... نموده و عنوان نموده علت تقاضای وی عدم پرداخت نفقه و اعتیاد به انواع مواد مخدر و نگهداری آن و ترک منزل و حصول عسر و حرج و تلاش دادگاه و مساعی داور زوجه مؤثر واقع نشده و خوانده جهت دفاع از خود در دادگاه حاضر نشده و در رابطه با اتهام ضرب‌وجرح عمدی خواهان به پرداخت 8 فقره دیه د. ح. خ. محکوم شده و در دادگاه انقلاب به جریمه نقدی و تحمل شلاق محکوم شده و به اتهام کلاهبرداری به سه سال حبس و به ردّ مال د. ح. دولت نیز محکوم گردیده و در مجموع دادگاه عسروحرج زوجه را محرز دانسته و زوجه را در دادنامه شماره 000422-17/04/1392 مجاز به رجوع به یکی از دفاتر جهت طلاق خلع نموده و رأی صادره را غیابی دانسته و در اثر واخواهی خوانده پرونده در شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ... مطرح و دادگاه اعتراض خوانده را موجه ندانسته و همچنان عسروحرج زوجه و تخلف از شروط ضمن عقد را محقق دانسته و در دادنامه شماره 0001215-12/09/1392 ضمن ردّ اعتراض واخواه و تعیین طلاق بائن (طلاق قضائی) واخوانده را صادر و در صورت امتناع زوج دادگاه خود اقدام می‌کند و نیابت به دفتر طلاق می‌دهد و رأی صادره مورد اعتراض خوانده قرارگرفته و پرونده در شعبه نوزدهم تجدیدنظر استان ... مطرح و دادگاه در دادنامه شماره 000834-29/11/1392 اعتراض را موجه ندانسته و رأی بدوی را تأیید نموده است. سپس خوانده آقای ر.الف. درخواست فرجام‌خواهی نموده و پرونده به این شعبه از دیوان عالی کشور ارسال گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و تحقیقات انجام‌شده و احکام قضایی مشتمل بر محکومیت‌های زوج بابت ضرب‌وجرح زوجه و کلاهبرداری و غیره و احراز عسروحرج از سوی محاکم بدوی و تجدیدنظر دادنامه فرجام‌خواسته شماره 00834-29/11/1392 صادره از شعبه نوزدهم دادگاه تجدیدنظر استان ... از جهت اجازه طلاق خلعی به زوجه مطابق مقررات تشخیص و مستنداً به مواد 370 و 396 قانون آئین دادرسی مدنی ابرام می‌گردد. لازم به یادآوری است اجرای طلاق خلعی منوط به بذل مالی از سوی زوجه خواهد بود. رئیس و مستشار شعبه 27 دیوان عالی کشور مرتضی فاضل - عزیزالله رزاقی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقش محکومیت کیفری زوج در عسر و حرج در تاریخ 9 تیرماه 1393، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای پرداخت که در آن، ی. ا. ط. درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای صیغه طلاق را به دلیل اعتیاد به مواد مخدر و سوابق کیفری طرف مقابل مطرح کرده بود. خواهان ادعا کرد که اعتیاد و سوابق کیفری طرف مقابل موجب ایجاد عسر و حرج شدید برای وی شده و طرف مقابل در زمان عقد نکاح به این سوابق اشاره‌ای نکرده است. طرف مقابل در دفاعیات خود، اعتیاد و سوابق کیفری را انکار کرده و گواهی عدم اعتیاد از پزشکی قانونی ارائه نمود. <br>دادگاه بدوی با استناد به ماده 1257 قانون مدنی، دعوی خواهان را غیر ثابت تشخیص داده و آن را رد کرد. خواهان به حکم صادره تجدیدنظرخواهی کرده و ادعاهای جدیدی از جمله عدم اطلاع از سن واقعی و سوابق کیفری طرف مقابل را مطرح نمود. با این حال، دادگاه تجدیدنظر نیز حکم بدوی را تایید کرد. <br>در نهایت، دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات و دلایل ارائه‌شده، حکم تجدیدنظر را تایید و فرجام‌خواهی را رد نمود. بنابراین، دادنامه بدوی و تجدیدنظر تایید گردید و هیچ ایرادی از نظر تشریفات دادرسی و استنباط دادگاه وارد ندانسته شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/04/09 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: وجود سابقه محکومیت کیفری زوج قبل از ازدواج، نمی تواند به عنوان عسر و حرج زوجه تلقی گردد. رای خلاصه جریان پرونده خانم ز.پ. به طرفیت آقای س.ب. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به دلیل اعتیاد به مواد مخدر و سوابق کیفری متعدد، و عسر‌و‌حرج طرح دعوی نموده است بدین توضیح با عنایت به رابطه زوجیت دائم و سند نکاحیه پیوست و اینکه شوهر وی اعتیاد به مواد مخدر و سوابق کیفری متعدد و طویل المدت دارد که باعث عسر و حرج شدید خواهان شده است. مضافا اینکه در حین انعقاد عقد نکاح شوهر از سوابق بسیار زیاد خود اظهاری ننموده و از این حیث نیز فریب خورده، لذا به لحاظ عسر‌و‌حرج تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را نموده است. خوانده در تاریخ 1392/03/28 در جلسه دادگاه اظهار داشته یک سالی است که از زندان آزادشده ام این خانم یک سال و نیم است که به عقد من در آمده است حاضر به طلاق نیستم، اعتیاد ندارم، حاضرم همین امروز به پزشکی قانونی معرفی شوم(صفحه 10 ). پزشکی قانونی حسب شماره نامه 1/2624/05/511/92 مورخ 1392/04/06 به شرح مندرج در آن نتیجه آزمایش را در ادرار منفی اعلام کرده است(صفحه 12 ). خ. د. م. دفاع در جلسه 1392/06/02 اظهار داشته خواهرم به مدت دو سال به خواستگاری این خانم می رفت، سابقه زندان را اعلام کرده بودم، هنوز در عقدم است یک روز به من گفت مادرم برای من مشکل ایجاد کرده بیا دنبالم، رفتم دنبال ایشان مدت سه ماه به خانه ام آمد، هفتاد میلیون تومان طلا خریدم و بیست میلیون تومان پول نقد داده ام. یک روز گفت یک رازی می خواهم بیان کنم و می گفت خواهر کوچک ام که دو سال از من کوچک تر است طلاق گرفته و شما را در جریان قرار ندادم، به سراغ آن خانواده رفتم و سوال کردم آن ها می گفتند که پنجاه میلیون تومان از ما گرفته است، متوجه شدم شگرد این ها این است که به عقد کسی دربیایند و کلاهبرداری کنند و من طلاق نمی دهم....(صفحات 15 ، 16 ) دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و بالاخره شعبه --- دادگاه عمومی... به موجب شماره دادنامه --- مورخ 1392/08/06 ذیل را صادر کرده است: « رای دادگاه در خصوص دادخواست خانم ز.پ. به طرفیت آقا س.ب. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل اعتیاد زوج به مواد مخدر و سوابق کیفری ب. ت. ب. جامع محتویات پرونده و استماع اظهارات متداعیین و مدافعات خوانده که حاکی است خواهان از سابقه محکومیت شوهرش به زندان مطلع بوده و در حال حاضر 7 سال است که از زندان آزادشده و به مدت 2 سال خوانده از طریق خواهرش به خواستگاری وی رفته است و مقادیر زیادی طلا و جواهرات برای وی خریداری کرده و مدتی هم به خانه زوج سکونت داشته و نسبت به اعتیاد نیز منکر شده و بنا بر انجام آزمایش اعتیاد پزشکی قانونی جواب آن را منفی اعلام نموده و هرگونه بدرفتاری را تکذیب می‌نماید. زوج خود را ملتزم و متعهد به رعایت حقوق متقابل و انجام تکالیف می داند علی هذا ب. ت. ب. مراتب فوق تخلف از شروط ضمن عقد یا عقد خارج لازم و یا احیانا عسر و حرج در تداوم زندگی احراز نگشته دعوی مطروحه غیرثابت تشخیص داده شده مستندا به ماده 1257 قانون مدنی حکم به عدم ثبوت و رد دعوی صادر و اعلام می‌گردد رای صادره حضوری است و ظرف مدت 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در مرکز استان م. ب.»;(صفحات 25 ، 26 ). خواهان برگ استشهادیه مبنی براینکه خوانده مدت 17 سال به جرم شرارت سابقه زندان داشته و مدتی پس از عقد متوجه این امر شده و نیز خوانده به هنگام عقد خود را 32 ساله اعلام در صورتی که 44 ساله بوده، ارائه نموده است(صفحه 31 ). در جریان رسیدگی خانم ز.پ.، م.الف. را وکیل رسمی خود معرفی کرده است، مشارٌالیه طی لایحه ای نسبت به دادنامه --- یادشده تجدیدنظرخواهی نموده که خلاصه ای از آن درج می‌شود: 1 - برابر عقدنامه تنظیمی در دفترخانه شماره... حوزه ثبتی...، تجدیدنظر خوانده، موکله را در مورخ 1391/01/10 با مهریه به میزان 114 عدد سکه بهار آزادی و حج عمره به عقد رسمی و دائم خویش درآورده است. 2 - زوجین در دوران عقد بسر می برند و هنوز زندگی مشترک را آغاز ننموده اند. 3 - موکله متولد 65 است و در حال حاضر دختری 27 ساله م. ب. و حسب اظهار موکله، ت. ن. خ. در زمان خواستگاری خود را 32 ساله اعلام نموده درحالی که 44 ساله م. ب.. 4 - حسب اظهار موکله، تجدید خوانده دادرسی سوء سوابق کیفری بسیار زیادی بوده و حداقل 17 سال در زندان مرکزی.... به جرم شرارت، زندانی بوده است که در زمان خواستگاری و حتی قبل از وقوع عقد از بیان این مطلب و واقعیت ها امتناع ورزیده 5 - به کرات شاهد استعمال مواد مخدر (بنگ) و قرص های روان گردان از ناحیه ایشان بوده است و مشارٌالیه در اعتراض موکله اظهار داشته گاهی اوقات استفاده می نمایم این در حالی است که موکله شدیدا مدعی است ایشان اعتیاد به آن مواد داشته و دارد و اینکه آزمایش اخذشده پاسخ آن منفی بوده دلیل قطعی و یقینی عدم اعتیاد مشارٌالیه نمی تواند باشد. مشارٌالیه همیشه از الفاظ زشت و رکیک نسبت به موکله استفاده می نموده که در این خصوص حتی دادنامه های مختلفی مبنی بر توهین، تهدید و فحاشی از ناحیه شعبه --- دادگاه عمومی جزایی صادر که مشارٌالیه به تحمل 74 ضربه شلاق محکوم شده است. و نیز وجود خال کوبی در بدن ایشان موجب عسر‌و‌حرج شدید موکله شده است. موکله در دادخواست تقدیمی به سوابق کیفری استناد نموده که استعلام نشده است، موکله در دادخواست تقدیمی اظهار داشته ت. ن. خ. اعتیاد به مواد مخدر داشته و حتی استعمال بنگ و قرص های روان گردان را شخصا رویت نموده کاملا پیداست که شخصی که بااطلاع قبلی خود را نیز به پزشکی قانونی جهت آزمایش معرفی می کند ب. ت. ب. زمان حاصله قطعا از هر ترفندی جهت گمراه کردن پزشکی قانونی و حتی محاکم استفاده می‌نماید و انجام این آزمایش نمی تواند دلیل قطعی و یقینی عدم اعتیاد نام‌برده باشد... لذا ب. ت. ب. مدارک استنادی و احراز تخلف ت. ن. خ. از بند 2 و 9 شروط ضمن العقد، عسر‌و‌حرج حاصل شده و استدعای نقض دادنامه معترضٌ عنه را نموده است. بالاخره شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان به موجب شماره دادنامه --- -مورخه 1393/01/11 و به شرح منعکس در آن دادنامه بدوی را تایید کرده است این دادنامه در 1393/01/23 به خانم م.الف. ابلاغ گردیده است. خانم ز.پ. در تاریخ 1393/02/13 نسبت به دادنامه --- - مارّالذکر فرجام خواهی نموده است که پرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- دیوان ارجاع شده است کلیه محتویات پرونده به هنگام شور قرائت می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور ف. خ. ایراد و اعتراض موثری که مستلزم نقض رای فرجام خواسته باشد ننموده است ازنظر تشریفات دادرسی نیز ایرادی بر آن وارد نیست استنباط دادگاه از دلایل و مدارک ارائه شده ب. ت. ب. گواهی عدم اعتیاد زوج به شماره 1/2624/05/511/92 مورخ 1392/04/06 پزشکی قانونی و انکار زوج به اعتیاد به مواد مخدر و اینکه تاریخ تولد زوجین در سند نکاحیه قید می‌گردد و طرفین از آن مطلع می گردند و محکومیت کیفری زوج حسب الاظهار مربوط به هفت سال قبل از ازدواج با ف. خ. م. ب. و از شمول شرایط ضمن العقد خارج است و اینکه زندگی مشترک زوجین شروع نشده تا عسر‌و‌حرج در آن مصداق داشته باشد خالی از اشکال است. رای فرجام خواسته به شماره 9209975133500029 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان نتیجتا تایید می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار و مستشار فاتحی- عبدالرضا کریمی صحنه سرائی در تاریخ 21 تیرماه 1393، رایی از شعبه دیوان عالی کشور صادر گردید که به بررسی پرونده‌ای مربوط به درخواست طلاق از سوی زوجه به دلایل غیبت زوج، عدم پرداخت نفقه، اعتیاد و ترک منزل پرداخته است. زوجه با استناد به عسرو حرج به مرجع قضایی مراجعه و در پی عدم حضور زوج و محکومیت‌های وی به دلیل جرایم ضرب و جرح و کلاهبرداری، دادگاه بدوی حکم طلاق خلع را به نفع زوجه صادر نمود. اعتراض زوج به این حکم در دادگاه تجدیدنظر نیز رد شد و پرونده در نهایت به دیوان عالی کشور ارجاع گردید. دیوان با بررسی مستندات و احکام قبلی، عسرو حرج زوجه را محرز دانسته و بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم طلاق خلع را تایید و اجرای آن را مشروط به بذل مالی از سوی زوجه اعلام نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/04/21 پیام: صدور احکام قضایی مشتمل بر محکومیت‌های زوج بابت ضرب ‌و جرح زوجه و کلاهبرداری، از مصادیق عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک بوده و موجب صدور حکم طلاق خواهد بود. خانم ر.الف. د. ب. ط. آقای ر.الف به خواسته صدور حکم طلاق به علت غیبت زوج و حصول عسرو حرج تقدیم شعبه دوم حقوقی شهرستان... نموده و عنوان نموده علت تقاضای وی عدم پرداخت نفقه و اعتیاد به انواع مواد مخدر و نگهداری آن و ترک منزل و حصول عسر و حرج و تلاش دادگاه و مساعی داور زوجه موثر واقع نشده و خوانده جهت دفاع از خود در دادگاه حاضر نشده و در رابطه با اتهام ضرب‌وجرح عمدی خواهان به پرداخت 8 فقره دیه د. ح. خ. محکوم شده و در دادگاه انقلاب به جریمه نقدی و تحمل شلاق محکوم شده و به اتهام کلاهبرداری به سه سال حبس و به ردّ مال د. ح. دولت نیز محکوم گردیده و در مجموع دادگاه عسروحرج زوجه را محرز دانسته و زوجه را در دادنامه شماره --- - 1392/04/17 مجاز به رجوع به یکی از دفاتر جهت طلاق خلع نموده و رای صادره را غیابی دانسته و در اثر واخواهی خوانده پرونده در شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی... مطرح و دادگاه اعتراض خوانده را موجه ندانسته و همچنان عسروحرج زوجه و تخلف از شروط ضمن عقد را محقق دانسته و در دادنامه شماره --- - 1392/09/12 ضمن ردّ اعتراض واخواه و تعیین طلاق بائن (طلاق قضائی) واخوانده را صادر و در صورت امتناع زوج دادگاه خود اقدام می‌کند و نیابت به دفتر طلاق می‌دهد و رای صادره مورد اعتراض خوانده قرارگرفته و پرونده در شعبه نوزدهم تجدیدنظر استان... مطرح و دادگاه در دادنامه شماره --- - 1392/11/29 اعتراض را موجه ندانسته و رای بدوی را تایید نموده است. سپس خوانده آقای ر.الف. درخواست فرجام‌خواهی نموده و پرونده به این شعبه از دیوان عالی کشور ارسال گردیده است. ب. ت. ب. محتویات پرونده و تحقیقات انجام‌شده و احکام قضایی مشتمل بر محکومیت‌های زوج بابت ضرب‌وجرح زوجه و کلاهبرداری و غیره و احراز عسروحرج از سوی محاکم بدوی و تجدیدنظر دادنامه فرجام‌خواسته شماره 00834 - 1392/11/29 صادره از شعبه نوزدهم دادگاه تجدیدنظر استان... از جهت اجازه طلاق خلعی به زوجه مطابق مقررات تشخیص و مستندا به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام می‌گردد. لازم به یادآوری است اجرای طلاق خلعی منوط به بذل مالی از سوی زوجه خواهد بود. رئیس و مستشار شعبه --- دیوان عالی کشور