هیات تخصصی صنایع و بازرگانی

باسمه تعالی هیات تخصصی صنایع و بازرگانی شماره پرونده : 0400003 شماره دادنامه سیلور: 140431390003067731 تاریخ:1404/11/27 شاکی: آقای … طرف شکایت : ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع شکایت و خواسته: تقاضای ابطال مواد 1 و 2 دستورالعمل تبصره 4 الحاقی ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز اصلاحی 1397/07/25 و بندهای 1 و 2 ضوابط اختصاصی خرید و فروش، حمل و نگهداری محصولات دخانی مصوب 1398/01/19. * شاکی د. ب. ط. ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به خواسته ابطال مواد 1 و 2 دستورالعمل فوق‌‌الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است. * متن مصوبه مورد شکایت: ماده 1) تعاریف: 1- عبارات موجود در این تصویب نامه در معانی مشروح زیر به کار می رود: ستاد: ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز مرکز: مرکز برنامه ریزی و نظارت بر دخانیات کشور محصولات دخانی: انواع سیگار، توتون و تنباکو (محصول مزرعه با هر نوع محصول فرآوری شده) و یا مشتقات و متفرعات آن اعم از آن که تمام یا بخشی از آن تشکیل یا مشتق شده از توتون یا تنباکو باشد. کالاهای تبلیغی دخانی: هر نوع کالا از قبیل کلاه، جاسوییچی، کیف، توپ، لوازم تحریر، فندک، پوشش مواد خوراکی، پوشاک، لوح فشرده و غیره که برای تبلیغ، تشویق و یا ترویج محصولات دخانی به کار می رود. سامانه: سامانه نرم افزاری جامع یکپارچه سازی و نظارت بر فرایند تجارت به آدرس ( WWW.ntsw.ir ) موضوع بند (الف) ماده 6 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز. ماده2) مقررات عمومی: 1- تمامی ضوابط مذکور در این تصویب نامه، صرفاً در خصوص خرید، فروش، حمل یا نگهداری محصولات دخانی به شکل تجاری است و نسبت به خرید، فروش، حمل یا نگهداری محصولات دخانی به شکل غیرتجاری اعمال نمی شود. تبصره- منظور از «شکل غیرتجاری» خرید، فروش، حمل یا نگهداری محصولات دخانی به شرح ذیل است: الف- نسبت به فروش: فروش مستقیم محصولات دخانی به مصرف کننده نهایی در حد مصرف شخصی است. ب- نسبت به خرید: خرید محصولات دخانی توسط مصرف کننده نهایی در حد مصرف شخصی است. پ- نسبت به حمل: حمل محصولات دخانی توسط مصرف کننده نهایی در حد مصرف شخصی است. ت- نسبت به نگهداری: نگهداری محصولات دخانی توسط مصرف کنندگان نهایی در حد مصرف شخصی است. 2- اعمال و رفتارهایی که به موجب مواد این تصویب نامه ممنوع محسوب شده اند و به طور کلی تخلف از ضوابط مذکور در این تصویب نامه، مشمول ضمانت اجراهای مقرر در تبصره 4 ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز خواهد بود و مرجع رسیدگی به تخلفات ناشی از نقض این ضوابط، شعب بدوی ویژه رسیدگی به پرونده های قاچاق کالا و ارز سازمان تعزیرات حکومتی است. 3- تمامی ضوابط مذکور در این تصویبنامه در مناطق آزاد تجاری، صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی نیز لازم الاجرا است، هرگونه تعلیق و یا تغییر احکام و مقررات این تصویب نامه توسط شورایعالی مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی در این مناطق ممکن نیست. 4- در صورت عدم رعایت ضوابط این تصویبنامه در مورد بخشی از محصولات دخانی موضوع رفتار انجام شده، ضمانت اجرای قانونی، صرفاً در خصوص همان بخش که نسبت به آن تخلف واقع شده است اعمال خواهد شد. 5- خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهای دخانی به شکل تجاری، ممنوع است. 6-خرید، فروش، حمل یا نگهداری سیگار به شکل تجاری برخلاف ضوابط ماده 5 قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات، ممنوع است. ماده 1 (اصلاحی 1397/07/25)- کالای موضوع قاچاق، کالای تولید داخل یا وارداتی است که به صورت تجاری برخلاف ضوابط تعییین دولت خرید، فروش، حمل یا نگهداری شود. علاوه بر فرآورده های نفتی و دارویی، سایر مصادیق کالاهای موضوع قاچاق مطابق ماده 2 این دستورالعمل تعیین می شود. ماده2 (اصلاحی 1397/07/25)- مصادیق کالاهای موضوع قاچاق و سایر ضوابط اختصاصی هر کالا حسب مورد به پیشنهاد دستگاه مربوط و تایید ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تعیین می گردد. * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- مغایرت مصوبات مذکور در دادخواست تقدیمی با مواد 11 و 14 قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات 2- عدم شمول اطلاق عنوان قاچاق با محصولات دخانی تولید داخل 3- اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری وگسترده ننمودن دایره شمول مجازات ها نسبت به رفتارهای مورد شک (محصولات دخانی تولید داخل) 4- قانون کنترل و مبارزه ملی با دخانیات به عنوان قانونی خاص عرضه و فروش و نگهداری سیگار تولید داخل را جرم انگاری ننموده است. * در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به موجب لایحه شماره 200937 مورخ 1404/03/12 به طور خلاصه توضیح داده است که: در خصوص مبنای تصویب دستورالعمل عام و ضوابط اختصاصی محصولات دخانی و صلاحیت ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز در وضع این ضوابط، لازم به توضیح است که مطابق تبصره 4 ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز «خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهایی که موضوع قاچاق قرار می گیرند به صورت تجاری مانند فرآورده های نفتی و دارویی خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف محسوب و مرتکب علاوه بر ضبط کالای مزبور حسب مورد به حداقل جریمه نقدی مقرر در این ماده محکوم می شود. دولت مکلف است ظرف مدت دو ماه از تاریخ الزم الاجرا شدن این قانون دستورالعمل مورد نیاز را تصویب نماید.» در همین راستا، هیات وزیران در جلسه مورخ 1395/11/03 به پیشنهاد ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به استناد تبصره 4 ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، دستورالعمل تبصره یاد شده در قانون را در 11 ماده تصویب کرد. ماده 2 این دستورالعمل (اصلاحی سال 1397) اشعار می دارد: «مصادیق کالاهای موضوع قاچاق و سایر ضوابط اختصاصی هر کالا حسب مورد به پیشنهاد دستگاه مربوط و تایید ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تعیین می گردد.» بر این مبنا ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصادیق کالاهای موضوع تبصره 4 ماده 18 قانون یاد شده و ضوابط اختصاصی هرگروه کالایی را تعیین نموده است، از جمله این کالاها محصولات دخانی و کالاهای تبلیغی دخانی م. ب. که ضوابط اختصاصی خرید، فروش، حمل و نگهداری محصولات دخانی و کالاهای تبلیغی دخانی به تصویب ستاد و تایید ریاست جمهور رسیده است. به استناد تبصره 4 ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهایی که موضوع قاچاق قرار می گیرند به صورت تجاری خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف محسوب می شود. عدم رعایت ضوابط تعییینی دولت توسط اعضای زنجیره تامین قاچاق قلمداد نمی شود، بلکه رفتار مرتکبین مصداق تخلفی مجزا و علیحده و در صلاحیت رسیدگی شعب سازمان تعزیرات حکومتی به شمار می آید. اساساً این تبصره و ضوابط ذیل آن به تعریف قاچاق کالا نپرداخته و تعارضی با ماده 1 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ندارد، بلکه مطابق موارد معروض به تعریف کالای موضوع قاچاق و ضوابط مربوط به آن پرداخته که محدود به یک گروه خاص از کالاها نمی گردد و ظرفیتی برای افزایش شفافیت و تنظیم بازار مناسب تر کالاها توسط دستگاه ها در ارتقای وظایف محوله را فراهم نموده است که از جمله الزامات «پیشگیری از قاچاق» م. ب.. رای هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری براساس تبصره 4 ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز (الحاقی 1394/07/21) : «خرید، فروش، حمل یا نگهداری کالاهایی که موضوع قاچاق قرار می‌گیرند به صورت تجاری مانند فرآورده‌های نفتی و دارویی خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلّف محسوب و مرتکب علاوه بر ضبط کالای مزبور حسب مورد به حداقل جریمه نقدی مقرر در این ماده محکوم می‌شود. دولت مکلّف است ظرف مدت دو ماه از تاریخ لازم الاجرا ‌شدن این قانون دستورالعمل مورد نیاز را تصویب نماید.» ن. ب. ا. مواد 1 و 2 دستورالعمل مورد شکایت در چهارچوب صلاحیت فوق به تصویب رسیده و مغایرتی با قوانین و مقررات ندارد و براساس ماده 2 این دستورالعمل : «مصادیق کالاهای موضوع قاچاق و سایر ضوابط اختصاصی هر کالا حسب مورد به پیشنهاد دستگاه مربوط و تأیید ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تعیین می‌‏گردد» و بندهای 1 و 2 ضوابط اختصاصی خرید و فروش، حمل و نگهداری محصولات دخانی مصوب 1398/01/19 نیز در راستای اجرای ماده 2 دستورالعمل فوق به تصویب رسیده و خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست، لذا به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. این رای مستند به ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل بوده و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. علیرضا خلیل‌زاده رییس هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری