۱۴‍۰۳/‍۰۷/۲۴ : تاریخ تصویب

تاریخ تصویب - وزارت راه و شهرسازی ) ۱۴‍۰۳/‍۰۷/۲۴ : تاریخ تصویب بـسـمـه تـعـالـی هیات تخصصی اراضی شهرسازی ، منابع طبیعی و محیط زیست * شماره پــرونـــده : هـ ت/ 0300045 و 0300046 *شماره دادنامه سیلور: 140331390001756643 تاریخ: 1403/07/24 * شاکی : آقایان … نچق و سیدجواد مهدی خانی *طرف شکایت : وزارت راه و شهرسازی *مـوضـوع شـکایت و خواسته : ابطال ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به شماره 117173/ت59791 مورخ 1401 / 7 / 4 از تاریخ تصویب ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاکی د. ب. ط. وزارت راه و شهرسازی به خواسته ابطال ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به شماره 117173/ت59791 مورخ 1401 / 7 / 4 از تاریخ تصویب به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : " ماده 5- زمین یا واحد مسکونی موضوع این آیین نامه در خانوارهای چند همسری، صرفاً در صورتی که فرزندان (سه فرزند یا بیشتر) از یک پدر و مادر متولد شده باشند، قابل واگذاری م. ب.. " *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : ماده4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مقرر می دارد:« به منظور تحقق بند «چ» ماده (102) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف است یک قطعه زمین یا واحد مسکونی حداکثر به میزان (200) مترمربع منطبق با ضوابط حد نصاب تفکیک بر اساس طرحهای هادی روستایی و شهری یا طرحهای جامع و تفصیلی شهری مصوب برای ساکنین در روستاها یا شهرهای کمتر از پانصدهزار نفر پس از تولد فرزند سوم و بیشتر به صورت مشترک و بالمناصفه به پدر و مادر، در همان محل بر اساس هزینه آماده سازی فقط برای یکبار به صورت فروش اقساطی با دو سال تنفس و هشت سال اقساط اعطاء نماید و سند مالکیت، پس از پرداخت آخرین قسط، ظرف حداکثر یک ماه، به مالکین تحویل داده میشود . » در این قانون صراحتا قانونگذار محترم دولت را مکلف داشته است پس از تولد فرزند سوم و بیشتر یک قطعه زمین به میزان 200 مترمربع به صورت مشترک و بالمناصفه به پدر و مادر با شرایط مقرر اعطاء نماید . در این قانون صرفا اشاره شده است فرزند سوم یا بیشتر از یک پدر و مادر متولد شده باشد لکن در ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده (4) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت شماره 117173/ت 59791هـ مورخ 1401/07/04 قید اضافی و خارج از نظر قانونگذار تصویب شده است. : زمین یا واحد مسکونی موضوع این آیین نامه در خانوارهای چند همسری، صرفاً در صورتی که فرزندان (سه فرزند یا بیشتر) از یک پدر و مادر متولد شده باشند، قابل واگذاری م. ب. . » اینکه هر سه فرزند از یک پدر و مادر متولد شده باشند یقینا در نظر و مقرره قانونگذار وجود ندارد و آنچه مدنظر قانونگذار است اینکه فرزند متولد شده فرزند سوم یا بیشتر یک پدر و مادر بوده باشد. بنابراین اگر فرزند متولد شده فرزند سوم و بیشتر هر دو زوج باشد مشمول مصوبه قانونی م. ب.. * خلاصه مدافعات طرف شکایت : مدیر کل حقوقی وزارت راه: حسب ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، زمین یا واحد مسکونی می بایست به متقاضیان واجد شرایط به صورت مشترک و بالمناصفه بین پدر و مادر (50 درصد پدر و 50 درصد مادر) واگذار گردد، لذا طبق قانون مذکور امکان واگذاری زمین یا واحد مسکونی به اشخاص بیشتر وجود ندارد. از این رو در تدوین آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، قید گردیده است که سه فرزند یا بیشتر متقاضیان، می بایست از یک پدر و مادر باشند. البته باید اشاره داشت که این قید منجر عدم ایجاد انگیزه جهت تعدد ازدواج صرفاً با هدف بهره مندی از مزایای قانون مذکور می شود. لازم به ذکر است در هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز دستورالعمل مربوطه تایید شده است. با این وجود در شرایط خاص از جمله در شرایطی که متقاضی به دلیل طلاق یا فوت همسر اول، از دو همسر، سه فرزند یا بیشتر داشته باشند، با اخذ فرم (ج) سبز، در چارچوب طرح نهضت ملی مسکن، زمین (به همراه وام ساخت 550 میلیون تومانی) یا واحد مسکونی واگذار می گردد. معاونت حقوقی رییس جمهور: 1- بند (چ) ماده 102 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بر «ارایه تسهیلات و امکانات ساخت و اجاره مسکن با اولویت زوج های دارای فرزند در قالب بودجه سنواتی» تاکید دارد که ار عبارت «زوج های دارای فرزند» در مقرره مزبور، اولووت خانواده های چند همسری و ارایه تسهیلات و امکانات ساخت و اجاره مسکن به این دسته از خانواده ها افاده نمی شود. 2- ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در راستای تحقق بند (چ) ماده 102 قانون برنامه ششم توسعه، بر تکلیف دولت مبنی بر اعطای یک قطعه زمین یا واحد مسکونی حداکثر به میزان 200 متر مربع حسب شرایط مندرج در این ماده پس از تولد فرزند سوم و بیشتر «به صورت مشترک و بالمناصفه به پدر و مادر» تاکید دارد که از عبارت اخیر نیز تسری حکم قانون گذار به خانواده های چند همسری و ارایه تسهیلات و امکانات ساخت و اجاره مسکن به این دسته از خانواده ها استنباط نمی شود. 3- با این حال و هرچند ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ب. ت. ب. مقررات قانونی فوق وضع شده است شایان ذکر است که در شرایط خاص از جمله در شرایطی که متقاضی به دلیل طلاق یا فوت همسر اول، از دو همسر، سه فرزند یا بیشتر داشته باشد، با اخذ فرم (ج) سبز، در چارچوب طرح نهضت ملی مسکن، زمین (به همراه وام ساخت 550 میلیون تومانی) یا واحد مسکونی واگذار می گردد. پرونده های شماره هـ ت/0300045، هـ ت/0300046 مبنی بر درخواست ابطال ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت موضوع تصویب نامه شماره 117173/ت 59791 هـ مورخ 1401/7/4 از زمان تصویب در جلسه مورخ 1403/7/8 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند: رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست 1- بر اساس بند (چ) ماده 102 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 مقرر گردیده: «دولت موظف است براساس سیاست های کلی جمعیت و خانواده و سند جمعیت مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی با همکاری نهادهای ذی ربط به منظور تقویت و تحکیم جامعه ای خانواده محور و تقویت و تحکیم و تعالی خانواده و کارکردهای اصلی آن با رعایت شاخص های الگو و سبک زندگی اسلامی- ایرانی با ایجاد سازوکارها و تامین اعتبارات لازم در قالب بودجه سنواتی اقدامات ذیل را به عمل آورد: ... چ - ارایه تسهیلات و امکانات ساخت و اجاره مسکن با اولویت زوج های دارای فرزند در قالب بودجه سنواتی» 2- بر اساس ماده 4 قانون قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1400 نیز مقرر گردیده: «به منظور تحقق بند «چ» ماده (102) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف است یک قطعه زمین یا واحد مسکونی حداکثر به میزان (200) متر مربع منطبق با ضوابط حد نصاب تفکیک بر اساس طرح های هادی روستایی و شهری یا طرح های جامع و تفصیلی شهری مصوب برای ساکنین در روستاها یا شهرهای کمتر از پانصد هزار نفر پس از تولد فرزند سوم و بیشتر به ‌صورت مشترک و بالمناصفه به پدر و مادر، در همان محل بر اساس هزینه آماده‌ سازی فقط برای یک بار به صورت فروش اقساطی با دو سال تنفس و هشت سال اقساط اعطاء نماید و سند مالکیت،‌ پس از پرداخت آخرین قسط، ظرف حداکثر یک ماه، به مالکین تحویل داده می شود.» بنابه مراتب مذکور هدف از تصویب بند (چ) ماده 102 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 و ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1400، حمایت از افزایش جمعیت جوان کشور بوده و در ماده 4 قانون اخیرالذکر نیز عبارت «مادر» قید گردیده و نه «مادران» که حاکی از لزوم تعلق سه فرزند یا بیشتر به عنوان شرط برخورداری از تسهیلات این ماده به یک پدر و مادر مشترک بوده و با این وصف ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 4 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت موضوع تصویب نامه شماره 117173/ت 59791 هـ مورخ 1401/7/4 متضمن حکمی مغایر قوانین و مقررات مورد استناد شاکی و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمی باشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود. شهریار قلعه رییس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری