قانون
ضرورت تعیین داور برای زوج غایب در پرونده طلاق
مقدمه
ضرورت تعیین داور برای زوج غایب در پرونده طلاق
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 5 اردیبهشت 1380 در استان اصفهان برگزار شد، موضوع ضرورت تعیین داور برای زوج غایب در پرونده طلاق زوجه مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا در صورت غیبت زوج و وجود عسر و حرج برای زوجه، تعیین داور برای زوج غایب الزامی است یا خیر. هیات عالی به دو فرض اشاره کرد: در فرض اول، اگر زوج در دادرسی حاضر نشده و دفاع نکرده باشد، تعیین داور ضروری است. در فرض دوم، در صورتی که زوج مفقودالاثر باشد، به استناد ماده 1023 قانون مدنی، تعیین داور ضروری به نظر نمیرسد. نظر اکثریت اعضای هیات بر این بود که تکلیف مندرج در آیه شریفه و ماده واحده مصوب 1371 به تمامی موارد طلاق تسری دارد؛ بنابراین، در هر دعوای طلاقی که زوجه علیه زوج غایب اقامه کند، باید داور تعیین شود تا امکان حل و فصل اختلاف و حصول رضایت فراهم گردد. در مقابل، نظر اقلیت بیانگر این بود که موضوع طلاق در موارد غیبت زوج، به ویژه در شرایط عسر و حرج زوجه، نیاز به تعیین داور ندارد و این موارد خارج از بحث شقاق و اختلاف به شمار میروند. در نهایت، استدلالها به مواد قانونی از جمله ماده 1029 قانون مدنی و ماده 4 قانون راجع به ازدواج استناد داشتند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1380/02/05
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر کاشانموضوع
ضرورت تعیین داور برای زوج غایب در پرونده طلاقپرسش
آیا تعیین داور برای زوج غایب درمقام رسیدگی به دادخواست طلاق زوجه ضرورت دارد؟
- توضیح:
در آیه 35 سوره نساء آمده است که: «و ان خفتم شقاق بینهما فابعثوا حکماً من اهله و حکماً من اهلها...» و در ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، مصوب 1371مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز قید شده است که در صورتیکه زوجین قصد طلاق و جدایی داشته باشند، باید جهت رسیدگی به اختلاف خود به دادگاه مراجعه کنند و اگر اختلاف فیمابین از طریق دادگاه و حکمین طبق آیه قرآن کریم حل و فصل نشد، دادگاه گواهی عدم امکان سازش صادر میکند.
از آیه شریفه و متن قانون استفاده میشود که در صورت بروز اختلاف، محاکم شرعیه جهت کسب رضایت باری تعالی و اجرای اوامر الهی، موظف به رجوع به حکمین و تلاش جهت رفع اختلاف میباشند ولی چنانچه به هر صورت و طبق قانون زوجه دارای حق طلاق شده باشد و زوج غایب و قابل دسترسی نباشد و عسر و حرج و اضطرار زوجه در دادگاه ثابت باشد، آیا در اینصورت نیز باید برای فرد غایب از اهل او داور تعیین شود؟
قضات در مباحث خود به معنای کلمه شقاق و مفاد قانون مورد استناد، مصوب 1371 و مفاد قانون حمایت خانواده مصوب 1353 خصوصاً ماده 2 آن در باب تعریف دعاوی خانوادگی و ماده 8 آن در باب موارد صدور گواهی عدم امکان سازش و همچنین مفاد ماده 4 قانون راجع به ازدواج مصوب 1310 درباره تعیین شرط غایب شدن در مدت معین و مواد 1029 و1030 قانون مدنی و قانون امور حسبی توجه کرده و پس از بحث کافی در نهایت، دو نظر ذیل را ابراز نمودند.
نظر هیئت عالی
سوال مطروحه در دو فرض قابل بررسی است:
فرض اول: اینکه زوج در دادرسی حاضر نشده و دفاع نیز نکرده باشد که در این فرض تعیین داور برای زوج نیز ضرورت دارد.
فرض دوم: ناظر به دعوای زوجهایی است که مدعی است شوهر وی غایب مفقودالاثر م. ب. که در این حالت، مستنداً به ماده 1023 قانون مدنی ناظر به ماده 1029 همان قانون با احراز مراتب غیبت زوج، تعیین داور برای زوج ضروری بهنظر نمیرسد.نظر اکثریت
«تکلیف مندرج در آیه شریفه و مفاد ماده واحده مصوب 1371، به تمام موارد طلاق، سرایت دارد و استثنایی در کار نیست.»
اگر فرض برآن باشد که از نظر قانون و به هر علت، زوجه صاحب حق طلاق شده باشد و در موقع طرح دعوای طلاق در دادگاه، دسترسی به زوج نباشد، از آنجا که قانونگذار در ماده 2 قانون حمایت خانواده، مصوب 1353 حتی دعوای طلاق موضوع ماده 1029 قانون مدنی علیه غایب مفقودالاثر را از دعاوی خانوادگی محسوب کرده و طی بند (14) ماده 8 قانون مذکور دادگاه را مکلف به رسیدگی و صدور گواهی عدم امکان سازش در این مورد، نموده است، بدون هیچ تردیدی میتوان گفت که برای رسیدگی به هر دعوای طلاق اقامه شده از سوی زوجه علیه زوج غایب ولو اینکه مفقودالاثر هم نباشد (مثل شرط ضمن عقد برای غیبت در مدت معین موضوع ماده 4 قانون راجع به ازدواج مصوب 1310 و غیره) باید دادگاه داوری از اهل زوج تعیین کند زیرا که ممکن است داور زوج غایب بتواند رضایت و شرایط لازم برای باقیماندن زوجه را به نکاح فرد غایب، برای مدت بیشتری فراهم کند و این اقدام موافق احتیاط برای اجرای امر الهی و کسب رضایت او خواهد بود.نظر اقلیت
«موضوع طلاق مواد 1029 قانون مدنی و ماده 4 قانون راجع به ازدواج و مواردیکه غیبت زوج موجب عسر و حرج زوجه است، نیاز به تعیین داور برای غایب ندارد.»
از آنجا که آیه شریفه به موارد حدوث اختلاف بین زوج و زوجه اشاره دارد و قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب 1371 نیز متأثر از این آیه شریفه به این برداشت از باب درج عباراتی مثل «جهت رسیدگی به اختلاف خود» یا «چنانچه اختلاف فیمابین» صحه گذاشته است، بهنظر میرسد دادخواست طلاق علیه غایب مفقودالاثر موضوع ماده 1029 قانون مدنی و فرد غایب موضوع ماده 4 قانون راجع به ازدواج و غایبی که با غیبت خود، ایجاد عسر و حرج و اضطرار برای زوجه کرده است خارج از بحث شقاق و اختلاف است و تعیین داور برای زوج غایب ضرورت ندارد خصوصاً اینکه تحت شرایطی امکان صدور حکم موت فرضی، برای غایب مفقودالاثر فراهم میشود.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط 71
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
رای شماره 282 مورخ 1390/07/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003197395 مورخ 1402/12/08 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 188 مورخ 1379/06/06 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001130548 مورخ 1403/05/16 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003275820 مورخ 1402/12/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 4 و 219 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 358 مورخ 1394/10/19 هیات تخصصی پژوهشی فرهنگی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 107 مورخ 1399/03/20 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 801 مورخ 1399/06/02 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2061 مورخ 1401/09/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر سکونت زوجه در منزل مشترک بر دعوی الزام به تمکین
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1814 مورخ 1399/12/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
شرایط ابطال معامله به قصد فرار از دین
قانون مدنی ماده 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 66 مورخ 1401/01/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2004 تا 2008 مورخ 1397/09/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 730 مورخ 1401/10/03 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 34 مورخ 1395/03/10 هیات تخصصی اصناف دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 145 مورخ 1394/05/04 هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وجوه پرداختی بابت حق بیمه احداث ساختمان
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 115 مورخ 1398/04/16 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390001965611 مورخ 1402/07/30هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
صدور شناسنامه در فرض ایرانی بودن مادر
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 186 تا 188 مورخ 1390/04/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 818 مورخ 1400/06/16 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای ابطال معامله به قصد فرار از دین به استناد سند عادی
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
ابطال شناسنامه با ادعای استفاده از شناسنامه برادر متوفی
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 729 تا 737 مورخ 1395/09/23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2834 مورخ 1401/11/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 73 مورخ 1372/05/09 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 223 مورخ 1371/11/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد وجوه پرداخت شده به تأمین اجتماعی بابت حق بیمه ساختمان
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 58 مورخ 1388/02/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
قانون حاکم در دعاوی مطالبه دیه ناشی از تصادفات رانندگی
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1228 مورخ 1395/11/19 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000902588 مورخ 1403/04/19 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 528 تا 530 مورخ 1399/04/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002155119 مورخ 1403/09/06 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر عدم پرداخت اقساط در اجاره به شرط تملیک
قانون مدنی و مواد 4
-
رأی
هماستناد
تعیین وظایف مالی والدین نسبت به فرزندان بالغ غیررشید در حکم طلاق
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
شرایط تحقق معامله به قصد فرار از دین
قانون مدنی و ماده 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 174 مورخ 1394/05/04 هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری
ماده 4 قانون مدنی
نظریات مشورتی 5
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 799/266 مورخ 1399/03/12
ماده 4 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1710 مورخ 1396/07/24
ماده 4 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/732 مورخ 1395/03/29
ماده 4 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/752 مورخ 1404/01/17
ماده 4 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/319 مورخ 1403/11/07
ماده 4 قانون مدنی
مواد مرتبط 3
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 4 — قانون مدنی
قانون مدنی و ماده 4
-
استناد
از این صفحه
ماده 1029 — قانون مدنی
قانون مدنی ناظر به ماده 1029
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 1023 — قانون مدنی
ماده 1023 قانون مدنی
مقرراتِ مرتبط 1
دکترین 22
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی مورخ ۱۳۸۹/۵/۲۶ به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مفاد این ماده
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی به به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۱۳۸۹/۵/۲۶ در باره
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تبصره الحاقی به به ماده ۹۴۶ قانون مدنی مصوب ۱۳۸۹/۵/۲۶ در باره
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرائیه — اجرائیه مهم ترین سندی است که در
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرائیه — ماده ۴ ق
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرائیه — ماده ۴ ق
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از سوی مقام صالح کشور صادر کننده — رعایت همه شرایط مقرر در ماده ۱۶۹
مواد 1 و 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از سوی مقام صالح کشور صادر کننده — قانون گذار بیش و کم همان شرایطی
مواد 1 و 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از سوی مقام صالح کشور صادر کننده — قانون گذار بیش و کم همان شرایطی
مواد 1 و 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قلمرو قانون در زمان و مکان — قوانین اخف هرگاه پس از ارتکاب جرمی
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قلمرو قانون در زمان و مکان — رک رأی شماره ۴۰۲ ۱۳۱۷/۲۱/۳ شعبه ۲
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قلمرو قانون در زمان و مکان — رک رأی شماره ۴۰۲ ۱۳۱۷/۲۱/۳ شعبه ۲
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اطلاق در لغت به معنای رهایی آزادی و در مقابل مقید به
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اطلاق در لغت به معنای رهایی آزادی و در مقابل مقید به
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از اولی تا به اید فرصت درویشان است
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ج) قوانین مربوط به اجرای احکام قوانین مربوط به اجرای احکام مدنی
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عطف بماسبق شناسی — و منظور مقنن از تصویب ماده واحده
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۱۸ قلمرو قانون از حیث زمان
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۱۸ قلمرو قانون از حیث زمان — ماده ۴ ق
ماده 4 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بازداشت ماترک
مواد 1019، 1022، 1023 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق
ماده 1029 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — احکام و مقررات مربوط طلاق و اجرای
ماده 1029 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
