Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home

جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوق‌دانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونه‌متن را ساده نشانتان می‌دهیم

حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
قانون الحاق ايران بكنوانسيون عبور و مرور در جاده‌ها و كنوانسيون مربوط بعلائم راهها مصوب 1354,11,26 با اصلاحات و الحاقات بعدي ماده واحده - كنوانسيون عبور و مرور در جاده مورخ 8 نوامبر 1968 (17 آبان 1347) مشتمل بر يك مقدمه و پنجاه و شش ماه و هفت ضميمه و‌كنوانسيون مربوط بعلائم راهها مورخ 8 نوامبر 1968 (17 آبان 1347) مشتمل بر يك مقدمه و چهل و هشت ماده و نه ضميمه تصويب و اجازه‌تسليم اسناد الحاق آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و متن دو كنوانسيون ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز چهارشنبه 19/9/1354 در جلسه روز يكشنبه ‌بيست و ششم بهمن ماه يكهزار و سيصد و پنجاه و چهار شمسي بتصويب مجلس شورايملي رسيد. رئيس مجلس شورايملي - عبدالله رياضي كنوانسيون راجع به ترافيك راهها ‌كشورهاي عضو كنوانسيون بمنظور ايجاد تسهيلات در ترافيك بين‌المللي و ‌افزايش ايمني راهها مقررات واحدي بشرح زير قبول نموده‌اند : فصل اول - مقررات عمومي ماده اول تعاريف ‌از لحاظ اين كنوانسيون اصلاحات زير داراي معاني خاصي هستند كه در مقابل هر يك تعريف شده است. (‌الف) «قوانين داخلي»هر طرف متعاهد عبارت است از كليه قوانين و مقررات ملي و محلي قابل اجرا در قلمرو طرف متعاهد مذكور. (ب) گامي يك وسيله نقليه در قلمرو يك دولت در ترافيك بين‌المللي قرار دارد كه داري شرايط زير باشد: (1) - متعلق به يك شخصي حقيقي و يا حقوقي بوده كه در خارج از سرزمين آن دولت اقامت داشته باشد. (2) - در سرزمين آن دولت به ثبت نرسيده باشد. (3) - بصورت واردات موقت داخل سرزمين آن دولت شده باشد. ‌ به هر حال دولت عضو ميتواند وسيله نقليه‌اي كه بيش از يكسال بدون انقطاع قابل توجه در سرزمينش باقي مانده باشد «در ترافيك بين‌المللي» نداند‌ مدت انقطاع توسط دولت مورد بحث تعيين خواهد شد. وسايل نقليه مركب هنگامي «در ترافيك بين‌المللي» خواهد بود كه حداقل يكي از وسايل‌متشكله آن واجد شرايط بالا باشد. (پ) «منطقه مسكوني» عبارت از منطقه‌ايست كه داراي تابلوهاي ورود و خروج بوده و يا در غير اينصورت طبق قوانين محلي تعريف شده‌اند. (ت) «راه» عبارتست از تمامي سطح خيابان - جاده كوچه و كليه معابري كه براي عبور و مرور عموم باز است. (ث) «سواره‌رو» عبارت از قسمتي از راه است كه معمولاً براي ترافيك وسايط نقليه مورد استفاده قرار ميگيرد. يك راه ممكن است شامل چندين‌سواره‌رو باشد كه بوسيله باند جداكننده و يا اختلاف سطح كاملاً از هم مجزا باشند. (ج) در «سواره‌رو» كه يك يا چند گذرگاه براي استفاده وسائط نقليه معيني تعبيه شد «حاشيه سواره‌رو» براي ساير استفاده‌ كنندگان از راه عبارت از‌باقيمانده اضافي سواره‌رو. (چ) « گذرگاه» عبارت است از تقسيمات طولي كه سواره‌رو بدان تقسيم گرديده و عرض آن براي عبور يك رديف وسائط نقليه موتوري غير از‌موتورسيكلت كافي باشد اعم از اينكه بوسيله خط‌كشي طولي راه مشخص شده يا نشده باشد. (ح) «تقاطع» عبارت است از چهار راه و انشعاب راههاي هم سطح مشتمل بر فضاي بازي كه از تشكيل اين چهار راه يا انشعاب راهها بوجود آمده. ) خ) «تقاطع هم سطح» عبارت است برخورد بين يك راه و يك راه‌آهن يا خط ترامواي (د) «‌شاهراه» عبارت از راهي است كه اختصاصاً براي ترافيك وسائط نقليه موتوري ساخته شده و با ملاك مجاور خود راه پيدا نميكند و داراي‌خصوصيات زير است : (1) جز در مناطق خاص و يا در موارد موقتي داراي قسمتهاي «سواره‌رو» دوطرفه باشد كه توسط باند مجزاكننده و يا استثنائاً با وسايل ديگري از يكديگر‌جدا شده‌اند. (2) با هيچ راه يا راه‌آهن و يا خط ترامواي و يا راه پياده‌رو در يك سطح تقاطع نكند. (3) مخصوصاً بعنوان شاهراه علامت‌گذاري شده باشد. (‌ذ) ايستادن و توقف وسيله نقليه : (1 («ايستادن» عبارتست از توقف وسيله نقليه بمدت كوتاه براي پياده و سوار كردن مسافر يا بارگيري و تخليه بار. (2) - «‌توقف» عبارت است از ايستادن وسيله نقليه بمدت نسبتاً طولاني يا بجز در موارديكه بمنظور اجتناب از تصادم يا برخورد با مانع با رعايت‌مقررات راهنمائي و رانندگي كه مدت ايستادن از نظر پياده يا سوار كردن و يا بار محدود نباشد. ‌معذالك طرف‌هاي متعهد مجازند وسيله نقليه‌اي را كه مشمول بند (2) فوق‌الذكر ميباشد از نظر مدت ايستادن يا توقف بر طبق قوانين داخلي تعيين و‌رفتار نمايند. (‌ر) - «‌دوچرخه» عبارت است از وسيله نقليه‌ايست كه لااقل داراي دو چرخ بوده منحصراً با نيروي عضلاني مشخصي كه سوار آنست مخصوصاً‌توسط پدال و يا اهرم‌هاي دستي حركت نمايد. (‌ز) «دوچرخه گازي» عبارت است از وسيله نقليه‌اي كه داراي دو يا سه چرخ بوده و مجهز به يك موتور احتراق داخلي باشد با سيلندري بظرفيت‌كمتر از 50 سانتيمتر مكعب و حداكثر سرعت از 50 كيلومتر در ساعت تجاوز ننمايد. ‌به هر حال طرف‌هاي متعاهد مي‌توانند طبق قوانين داخلي خود وسايط نقليه‌اي را كه داراي خصوصيات دوچرخه نبوده (‌از نظر طرز استفاده) مخصوصاً‌فاقد كيفيت راندن توسط پدال باشد و يا حداكثر سرعت و وزن و يا بعضي از خصوصيات موتور آنها از حدود معيني تجاوز نمايد «‌دوچرخه گازي» تلقي‌ننمايند. اين توضيحات مانع از آن نميشود كه طرف‌هاي متعاهد در اجراي مقررات دوچرخه گازي را از نظر عبور و مرور عيناً مانند دوچرخه تلقي‌نمايند. (‌ژ) «‌موتورسيكلت« عبارت است از وسيله نقليه‌اي كه داراي دو چرخ يا بدون سايدكار (‌اتاقك پهلو) و مجهز به يك موتور محركه باشد. طرف‌هاي ‌متعاهد ميتوانند سه‌چرخه‌هائي را كه وزن خالي آن از 400 كيلوگرم تجاوز ننمايد در قوانين داخلي خود مانند موتورسيكلت تلقي كنند كلمة«‌موتورسيكلت» شامل دوچرخه گازي نخواهد بود. (س) - «‌وسيله نقليه خودرو» عبارت است از هر گونه وسيله نقليه موتوري قابل حركت در معابر باستثناي دوچرخه گازي كه در سرزمين طرف‌هاي‌متعاهد بعنوان موتورسيكلت تلقي نميشود و همچنين وسايل نقليه‌ايكه بر روي ريل حركت ميكنند. (ش) «‌وسيله نقليه موتوري» عبارت است از هر گونه وسيله خودرو كه معمولاً براي حمل مسافر يا بار و يا كشيدن وسايل نقليه ديگري كه مسافر و بار‌حمل ميكنند در راه مورد استفاده قرار گيرد. اين مورد شامل اتوبوس‌هاي برقي نيز بوده ولي شامل وسائط نقليه‌ايكه بر روي ريل حركت مينمايند و‌تراكتورهاي كشاورزي كه بطور اتفاقي براي حمل مسافر و بار در راه و يا كشيدن وسيله نقليه ديگري كه مسافر و بار حمل ميكنند نخواهد بود. (ص) - «‌يدك» عبارت از وسيله نقليه‌ايست كه توسط يك وسيله نقليه خودرو كشيده ميشود و شامل شبه يدك نيز خواهد بود. (ض) - «شبه يدك» عبارت از يدكي است كه به يك وسيله نقليه ديگر بطوري متصل ميگردد كه قسمتي از وزن بار آن توسط وسيله نقليه موتوري‌حمل ميشود. (ط) « يدك سبك» عبارت از يدكي است كه حداكثر وزن مجاز آن از 750 كيلوگرم تجاوز ننمايد. (ظ) «‌وسيله نقليه مركب» عبارتست از چند وسيله نقليه متصل بهم كه بعنوان يك واحد در راه حركت ميكند. (ع) «‌وسيله نقليه مفصلي» عبارت از وسيله نقليه‌ايست كه شامل يك وسيله نقليه موتوري و يك شبه يدك متصل بآن باشد. (غ) «‌راننده» كسي است كه وسيله نقليه موتوري يا ساير وسائط نقليه (‌مشتمل بر دوچرخه) را ميراند و يا گاو را بصورت واحد يا گله يا گله گوسفند و‌يا حيوانات باركش يا زين شده را در جاده هدايت ميكند. (ف) «‌حداكثر وزن مجاز» عبارت است از مجموع وزن وسيله نقليه و حداكثر بار مجاز آن كه از طرف مقام صلاحيتدار كشوريكه وسيله نقليه در آن‌شماره‌گذاري شد اعلام گرديده باشد. (ق) - «‌وزن بدون بار»عبارتست از وزن وسيله نقليه بدون راننده و مسافر و بار ولي با مخزن پر از سوخت و همچنين با ابزار و آلاتي كه معمولاً وسيله‌نقليه همراه دارد. (ك) - «‌وزن بارگيري شده» عبارت است از مجموع وزن واقعي وسيله نقليه باضافه وزن مسافرين و كاركنان و محصولات آن. (گ) - «‌سمت حركت» عبارت است از سمت راست كه طبق قوانين داخلي راننده وسيله نقليه بايستي بوسيله نقليه مقابل اجازه دهد از سمت چپ و‌عبور كند در غير اينصورت اين عبارات بمعني حركت از سمت چپ خواهد بود (ل) - «‌ضرورت رعايت حق تقدم عبور» باين معني است كه رانندگان ضمن هدايت وسيله نقليه خود و يا شروع به حركت بايستي طوري حركت نمايند‌كه موجب تغيير ناگهاني جهت يا سرعت ساير وسيله نقليه نگردند. ‌ ماده دوم - ضمائم كنوانسيون ضمائم كنوانسيون عبارتند از: ‌ -ضميمه شماره 1 - استثنائات وارده به قبول وسايط نقليه و تريلرها در ترافيك بين‌المللي. ‌ -ضميمه شماره 2 - شماره ثبت وسائط نقليه موتوري و تريلرها در ترافيك بين‌المللي. ‌ -ضميمه شماره 3 - علامت مميزه وسايط نقليه موتوري و تريلرها در ترافيك بين‌المللي. ‌ -ضميمه شماره 4 - علائم شناسائي وسايط نقليه موتوري و تريلرها در ترافيك بين‌المللي. ‌-ضميمه شماره 5 - شرايط فني وسايط نقليه موتوري و تريلرها. ‌ -ضميمه شماره 6 - گواهي‌نامه رانندگي داخلي. ‌-ضميمه شماره 7 - گواهينامه رانندگي بين‌المللي. ‌ -ضمائم فوق‌الذكر جزء لايتجزاي اين كنوانسيون بشمار مي‌روند. ماده سوم - تعهدات طرف‌هاي متعاهد 1 - (‌الف) طرف‌هاي متعاهد بايستي مقررات عبور و مرور لازم‌الاجراء در قلمرو خود را با مقررات -فصل 2 اين كنوانسيون تطبيق دهند. اگر قوانين مذكور‌با مقررات فصل 2 بهيچوجه مغايرت نداشته باشد نكات زير بلامانع است: (1)ذكر آن قسمت از مقررات اين كنوانسيون كه در طرف متعاهد قابل اجرا نخواهد بود در مقررات داخلي ضرورتي ندارد. ( 2)مقررات داخلي ممكن است شامل موادي باشند كه در فصل 2 اين كنوانسيون پيش‌بيني نشده است (ب) - مقررات اين بند طرف‌هاي متعاهد را ملزم به تعيين جريمه براي هر گونه تخلفي از مقررات مذكور در -فصل 2 كه در مقررات عبور و مرور داخلي‌ذكر شده نمي‌نمايد. 2 - (‌الف) طرف‌هاي متعاهد بايستي در مورد نيازمنديهاي فني وسايل نقليه موتوري و يدكها قوانين لازم‌الاجرا در كشور خود را با مفاد مقررات مزبور در‌ضميمه شماره 5 اين كنوانسيون تطبيق دهند در اين قوانين مي‌توان مقرراتي را هم كه در ضميمه 5 ذكر نشده اضافه نمود مشروط بر اينكه با اصول ايمني ‌مورد نظر ضميمه مذكور مغايرتي نداشته باشد. همچنين طرف‌هاي متعاهد بايستي اطمينان حاصل كنند كه وسايل نقليه موتوري و يدكهائيكه در‌كشورشان به ثبت رسيده هنگاميكه در ترافيك بين‌المللي قرار دارند مقررات ضميمه شماره 5 را رعايت كرده باشند. (ب) - مفاد اين بند ب. ت. ب. مقررات داخلي مربوط به شرايط فني وسايل نقليه خودرو كه در اين كنوانسيون وسايل نقليه موتوري تفاوت دارد هيچ‌نوع تعهدي براي طرف‌هاي متعاهد ايجاد نمي‌نمايد. 3 - طرف‌هاي متعاهد ب. ت. ب. استثنائاتي كه در ضميمه شماره 1 اين كنوانسيون ذكر شده موظفند وسايل نقليه موتوري و يدك‌هائي كه واجد شرايط‌ مذكور در فصل 3 اين كنوانسيون بوده و رانندگان شرايط فصل 4 را رعايت كرده باشند در كشور خود «‌ترافيك بين‌المللي» بپذيرند همچنين موظفند ‌پروانه شناسائي خودرو را كه بر طبق فصل 3 صادر شده مقدمتاً بعنوان دليلي كه وسيله نقليه شرايط فصل 3 را رعايت كرده است قبول نمايند. 4 - چنانچه طرف‌هاي متعاهد به طور يك جانبه يا بر اساس توافق دو يا چند جانبه وسايل نقليه موتوري و يدك‌هائي كه شرايط فصل 3 اين مقاوله‌نامه‌را رعايت نكرده‌اند در كشور خود «‌در ترافيك بين‌المللي» بپذيرند و همچنين گواهي‌نامه رانندگي صادره از ساير كشورها را در غير از موارديكه در فصل4‌توضيح داده شده در كشور خود معتبر بدانند اقدامات معموله آنها منطبق با مفاد اين كنوانسيون تلقي خواهد شد. 5 - طرفهاي متعاهد موظفند دوچرخه و دوچرخه‌هاي گازي كه شرايط فني مذكور در فصل 4 اين كنوانسيون را رعايت كرده و معمولاً محل اقامت‌رانندگان آنها در كشور ديگر عضو كنوانسيون بوده در ترافيك بين‌المللي در كشور خود بپذيرند. ‌هيچ طرف متعاهد نبايد براي رانندگان دوچرخه يا دوچرخه گازي در ترافيك بين‌المللي گواهينامه رانندگي را الزامي بداند ولي كشورهائي كه بر طبق بند2 ماده 54 اين كنوانسيون دوچرخه گازي را در عداد موتورسيكلت اعلام داشته‌اند مي‌توانند براي رانندگان دوچرخه گازي در ترافيك بين‌المللي‌گواهينامه رانندگي را لازم بدانند. 6 - طرف‌هاي متعاهد ملزم مي‌شوند اطلاعات لازم در مورد اعلام هويت شخصي كه يك وسيله نقليه موتوري و يا يدك متصل بآن بنام او شماره‌گذاري‌شده در اختيار دولت عضويكه تقاضا نموده باشند بگذارند مشروط بر اينكه اين تقاضا حاكي از وقوع سانحه‌اي براي وسيله نقليه مورد نظر در كشور‌متقاضي باشد. 7 - اقدامات يك جانبه طرف‌هاي متعاهد يا اقدامات آنها بر اساس توافق دو جانبه مبني بر ايجاد تسهيلاتي در ترافيك بين‌المللي از طريق ساده كردن‌امور گمركي و پليس و بهداشت و ساير تشريفات مشابه و يا تعيين اينكه ادارات گمركي و پستهاي يك منطقه معين مرزي همان صلاحيت گمركات ديگر‌را داشته و در همان ساعات براي انجام امور مفتوح ميباشند با هدف اين كنوانسيون مطابقت دارد. 8 - حقوق طرف‌هاي متعاهد در مورد دادن اجازه ورود بوسايط نقليه موتوري و يدك و دوچرخه گازي و دوچرخه و رانندگان و ساير سرنشينان‌وسايل مذكور در ترافيك بين‌المللي بر طبق مقررات حمل و نقل تجارتي مسافر و بار و مقررات بيمه رانندگان در مقابل خطرات شخص ثالث و مقررات‌گمركي و بطور كلي ساير مقررات كشور غير از مقررات عبور و مرور محفوظ بوده و مفاد بندهاي 3 و 5 و 7 اين ماده هيچگونه اثري در آن حقوق‌ندارد. ماده چهارم - علائم راهها ‌ طرف‌هاي متعهد اين كنوانسيون كه عضويت كنوانسيون علائم راهها را كه در وين با كنوانسيون حاضر در يك روز براي امضاء آماده بوده قبول نموده‌اند ‌ملزم ميباشند كه : (‌الف) كليه علائم و چراغهاي راهنمائي راه كه در قلمرو كشورشان نصب گرديده از يك سيستم يكنواخت تشكيل گردد. (ب) - تعداد علائم همنوع بايستي محدود بوده و در محلي نصب گردد كه مفيد باشد. (ج) - علائم خطر بايستي در فواصل كافي از موانع و بنحوي نصب گردند تا رانندگان فرصت كافي براي اجتناب از خطر داشته باشند. ( (د) - مراتب زير ممنوع مي‌باشد : (1) نصب و الحاق هر گونه علامت غير از علامت راهنمائي به كليه وسايل هدايت و كنترل عبور و مرور - معذالك چنانچه طرف‌هاي متعاهد يا‌واحدهاي تابعه آن نصب تابلوي اطلاعاتي مخصوص را از طرف يك سازمان غير انتظامي مجاز بداند ميتوانند اجازه دهند كه علامت مختصه سازمان‌مذكور روي پايه آن نصب شود مشروط به آنكه اين عمل درك مفهوم آن علامت را مشكل نسازد. (2) نصب هر گونه تابلو - آگهي - علامت كه با كلمه وسايل هدايت و كنترل عبور و مرور موجب اشتباه يا تقليل رؤيت آنها شده و يا سبب گمراهي‌رانندگان شود و ايمني عبور و مرور را مختل سازد. ‌ فصل دوم - مقررات راه ‌ ماده پنجم - وضع علائم 1 - استفاده‌كنندگان از راه بايستي علائم و چراغهاي راهنمائي و خط‌كشي راه راحتي اگر فرامين مذكور با ساير مقررات عبور و مرور مغاير باشد اجر‌ا نمايند 2 - رعايت فرامين كه توسط چراغهاي راهنمائي داده ميشود بايستي بر علائم حق تقدم عبور مقدم باشد. ‌ ماده ششم - فرامين صادره توسط مأمورين صلاحيتدار 1 - مأمورين صلاحيتدار هنگام هدايت ترافيك در شب نيز مانند روز بايستي از فاصله دور قابل رؤيت باشند. 2 - استفاده‌كنندگان از راه بايستي فرامين مأمورين صلاحيتداري را كه عهده‌دار هدايت ترافيك ميباشند دقيقاً اطاعت نمايند. 3 - توصيه ميشود در مقررات داخلي ذكر گردد كه فرامين صادره توسط مأمورين صلاحيتداري كه عهده‌دار هدايت ترافيك ميبا شد بايستي شامل‌نكات زير باشد : (‌الف) - بلند كردن دست بطور عمودي : مفهوم اين حركت براي كليه استفاده‌كنندگان از راه بمعناي «‌توجه توقف»خواهد بود ولي رانندگاني كه‌توقفشان ايمني كافي را ندارد مستثني هستند. ‌بديهي است اين علامت رانندگاني را كه قبلاً داخل محوطه تقاطع شده‌اند ملزم به توقف نميسازد. (ب) - بلند كردن دست يا دستها بطرفين و بطور افقي : مفهوم اين حركت براي كليه استفاده‌كنندگان از راه كه جهت حركت آنها در امتداد جهت نشان‌داده شده توسط دست يا دستهاي مأمور صلاحيتدار نباشد بمعناي ايست خواهد بود. ‌مأمور صلاحيتداري كه عهده ‌دار هدايت ترافيك ميباشد ممكن است پس از دادن اين علامت دست يا دستهاي خود را پائين بياورد اين حركت نيز براي‌رانندگاني كه در سمت جلو يا عقب مأمور قرار دارند بمنزله علامت ايست ميباشد. (ج) - حركت دادن چراغ قرمز دستي : اين حركت بطرف هر راننده‌اي كه نشان داده شود بمنزله علامت ايست ميباشد 4 - فرامين صادره توسط مأمورين صلاحيتدار هدايت‌كننده ترافيك بر فرامين علائم و چراغهاي راهنمائي و خط كشي‌هاي راه و مقررات عبور و مرور‌مقدور ميباشد . ماده هفتم - مقررات عمومي 1 - استفاده‌كنندگان از راه بايستي از هر گونه اعمالي كه احتمالاً موجب ايجاد خطر براي ترافيك يا اشخاص بشود و يا خساراتي باموال خصوصي و‌دولتي وارد آورند خودداري نمايند. 2 - توصيه ميشود در مقررات داخلي ذكر گردد كه استفاده‌كنندگان از راه نبايستي با انداختن و يا قرار دادن شيئي و يا ماده‌اي در راه و يا با ايجاد هر گونه‌مانع ترافيك راه را دچار مخاطره سازند. چنانچه استفاده‌كنندگان از راه قادر نباشند كه از ايجاد مانع يا خطر جلوگيري نمايند بايستي هر چه زودتر در‌برطرف كردن آن اقدام لازم معمول دارند و اگر فوراً نتوانند مانع يا خطر را بر طرف نمايند بايستي ساير استفاده‌كنندگان از راه را از وجود مانع مطلع ‌سازند. ماده هشتم - رانندگان 1 - هر وسيله نقليه يا وسيله نقليه مركب بايستي در حركت يك راننده داشته باشد. 2 - توصيه ميشود در مقررات داخلي ذكر گردد كه كليه حيوانات اهلي كه بصورت گروه و يا انفرادي زين‌دار يا باركش در حركت هستند (‌باستثناي‌مناطق خاصي كه در محل ورود آن علامت‌گذاري شده) بايستي داراي نگهبان باشند. 3 - هر راننده بايستي داراي توانائي جسمي و عقلاني لازم بوده و در شرايط عقلاني و جسماني مناسب رانندگي نمايد. 4 - هر راننده وسيله نقليه خودرو بايستي براي رانندگي داراي اطلاعات و مهارت لازم باشد به هر حال اين مطلب نبايستي مانع تمرين رانندگي‌نوآموزان بر طبق مقررات داخلي باشد. 5 - هر راننده‌اي بايستي هميشه قادر به كنترل وسيله نقليه و يا هدايت حيوانات خود باشد. ‌ ماده نهم - گله و رمه 1 - جهت ترافيك در كليه راههاي يك كشور بايستي يكنواخت باشد مگر در صورت لزوم در راههائي كه منحصراً يا اساساً براي ترافيك بين دو كشور‌مورد استفاده قرار ‌ميگيرد. 2 - حيواناتي كه در امتداد قسمت سواره‌رو راه در حركت هستند بايستي حتي‌الامكان در حاشيه قسمت سواره‌رو در جهت ترافيك حركت داده شوند. 3 - هر راننده بايستي مقررات بند 1 ماده 7 و بند 6 ماده 11 و ساير مقررات اين كنوانسيون را رعايت نموده و تا آنجا كه مقتضيات اجازه دهد وسيله‌نقليه خود را نزديك به حاشيه سواره‌رو راه و در جهت ترافيك براند معذالك طرف‌هاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ممكن است مقررات شديدتري‌درباره وسايل نقليه باركشي در سواره‌رو راه وضع نمايند. 4 - چنانچه راه داراي دو يا سه قسمت سواره‌رو باشد هيچ راننده‌اي نبايد در قسمتي كه در سمت مخالف جهت ترافيك واقع شده وارد شود. 5 - (‌الف)در قسمت سواره‌رو دوطرفه كه داراي 4 گذرگاه يا بيشتر باشد هيچ راننده‌اي نبايد در گذرگاههائي كه كاملاً در نيمه قسمت سواره‌رو جهت‌مخالف ترافيك واقع شده داخل شود. (ب) در قسمت سواره‌رو دوطرفه كه داراي 3 گذرگاه باشد هيچ راننده‌اي نبايد در گذرگاهي كه در حاشيه سواره‌رو جهت مخالف ترافيك واقع شده داخل‌ شود. ‌ ماده يازدهم - سبقت و حركت وسايل نقليه در خطوط راه 1 - (‌الف) رانندگان بايستي از سمتي كه مخالف جهت ترافيك است از وسيله نقليه جلوئي سبقت بگيرند. (ب) - معذالك اينگونه رانندگان چنانچه مشاهده نمايند راننده جلوئي با دادن علامت مصمم است بقسمت سواره‌رو مخالف جهت ترافيك حركت ‌نمايد و يا وسيله نقليه و يا حيوانات خ. ر. ب. آن طرف حركت دهد و يا در آنقسمت توقف نمايد بايستي در جهت ترافيك از سمت راست وسيله نقليه‌جلوئي سبقت بگيرد. 2 - هر راننده بايستي قبل از سبقت با رعايت بند 1 ماده 7 مقررات ماده 14‌اين كنوانسيون مطمئن باشد كه : (‌الف) هيچ يك از رانندگاني كه در پشت سر او هستند در حال سبقت گرفتن از او نباشند. (ب) راننده جلوئي در همان گذرگاه براي سبقت گرفتن از وسيله نقليه جلوئي علامت نداده باشد. (ج) گذرگاهي كه راننده ميخواهد براي سبقت گرفتن داخل آن شود تا فاصله دوري از طرف مقابل خالي از هر گونه وسيله نقليه بوده و تفاوت سرعت‌بين وسيله نقليه او وسيله نقليه جلوئي براي سبقت كافي باشد تا باين ترتيب موجب بخطر انداختن خود و ترافيك سمت مقابل نشده باشد. (‌د) باستثناي وقتي كه راننده ميتواند از قسمتي كه براي ترافيك سمت مقابل بسته است بدون ايجاد مزاحمت براي ساير استفاده‌ كنندگان از راه با توجه‌بند 3 ماده 10 اين مقاوله‌نامه استفاده نمايد. (3) پيرو بند 3 همين ماده سبقت در قسمتهاي سواره‌رو دوطرفه بخصوص هنگام نزديك شدن به بالاي تپه و در پيچ‌هائيكه ديد مناسب وجود ندارد‌ ممنوع است مگر اينكه در آن نقاط گذرگاهها با خط‌ كشي طولي متمايز شده باشد و سبقت بايستي بنحوي انجام گيرد كه از گذرگاهي كه براي ترافيك‌ طرف مقابل بسته است تجاوز ننمايد. (4) هنگام سبقت گرفتن، راننده بايستي از وسيله يا وسايل نقليه‌اي كه سبقت ميگيرد فاصله كافي داشته باشد. 5 - (‌الف) در قسمت‌هاي سواره‌روئي كه حداقل دو گذرگاه در يك جهت داشته باشد چنانچه راننده‌اي بلافاصله يا در فاصله كوتاهي پس از برگشت بموقعيت مذكور اقدام در بند 3 ماده 10 اين كنوانسيون مجبور باشد مجدداً سبقت گيرد ميتواند بمنظور اقدام به سبقت مجدد در گذرگاهي كه قبلاً‌اشتغال كرده باقي مانده و بموقعيت مذكور در بند 3 ماده 10 برگشت ننمايد مشروط بر اينكه براي وسايل نقليه سريعتري كه از عقب باو نزديك ‌ميشوند ايجاد مزاحمت ننمايد. (ب) معذالك طرف‌هاي متعاهد يا واحدهاي تابعه آن مجازند كه مقررات اين بند را در مورد رانندگان دوچرخه و چرخ موتوري و موتورسيكلت و‌وسايل نقليه‌ايكه بموجب اين كنوانسيون جزء وسايل نقليه موتوري نبوده و يا وسايل نقليه‌اي كه حداكثر وزن مجاز آن 3500 كيلوگرم تجاوز ننمايد و‌يا حداكثر سرعت تعيين شده آن از 40 كيلومتر در ساعت متجاوز نباشد بكار نبرند. 6 - هنگامي كه مقررات بند 5 (الف) اين ماده قابل اجرا بوده و تراكم ترافيك بنحوي است كه نه تنها وسايل نقليه عرض كامل قسمت سواره ‌رو را در‌جهتي كه در حركتند اشغال كرده‌اند بلكه سرعت آنها نيز تابع سرعت وسايل نقليه جلوئي ‌ميباشد نكات زير قابل توجه است : (‌الف) با رعايت مقررات بند 9 اين ماده حركت وسايل نقليه در يك گذرگاه با سرعت بيشتري از وسايل نقليه گذرگاه ديگر طبق مفهوم اين ماده سبقت‌ تلقي نميشود. (ب) راننده‌ايكه در گذرگاه مجاور حاشيه قسمت سواره‌رو نباشد ميتواند فقط بمنظور گردش بچپ يا راست و يا پارك كردن گذرگاه خود را تغيير دهد.‌ معذالك اين ضرورت در مورد گذرگاهي كه بر طبق مقررات داخلي بر اساس بند 5 (ب) اين ماده انجام ميشود نبايستي بكار رود. 7 - هنگام حركت در گذرگاه‌هاي مشروحه در بند 5 و 6 اين ماده چنانچه گذرگاه‌هاي قسمت سواره‌رو و با خط‌ كشي طولي مشخص شده باشد رانندگان ‌مجاز نميباشند از خط‌كشي تجاوز نمايند. 8 - ب. ت. ب. مقررات بند 2 اين ماده و ساير ممنوعيت‌هائيكه طرف‌هاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آن ممكن است در مورد سبقت در تقاطع‌ها و‌تقاطع‌هاي هم سطح وضع كرده باشند هيچ راننده وسيله نقليه‌اي نبايستي در شرايط زير از وسيله نقليه ديگر غير از دوچرخه و چرخ موتوري و‌موتورسيكلت بدون اطاقك پهلو سبقت بگيرد : (‌الف) بلافاصله قبل يا در داخل يك تقاطع مگر در ميدان و باستثناي موارد زير : (1) مورد كه در بند 1 (ب) اين ماده ذكر شده. (2) راهيكه در آن سبقت انجام ميگيرد در تقاطع داراي حق تقدم باشد. (3) وقتيكه ترافيك در تقاطع بوسيله مأمور يا چراغ راهنمائي هدايت ميشود. (ب) بلافاصله قبل از يك تقاطع هم سطح بدون راه‌بند و يا نيمه راه‌بند مشروط بر اينكه طرف‌هاي متعاهد و واحدهاي تابعه آن حق داشته باشند كه‌اجازه دهند چنين سبقتي در تقاطع هم سطحي كه ترافيك بوسيله چراغ راهنمائي هدايت ميشود و چراغ مذكور علامت آزادي عبور را نشان ميدهد‌انجام گيرد. 9 - يك وسيله نقليه نبايستي از وسايل نقليه ديگري كه در حال نزديك شدن بمحل عبور عابر پياده بوده و بلافاصله قبل از محل مزبور توقف نمود ‌سبقت گيرد، مگر با چنان سرعت كمي كه بتواند بمحض مشاهده عابر توقف نمايد. مفاد اين بند مانع از آن نيست كه طرف‌هاي متعاهد و يا واحدهاي‌تابعه آن سبقت در يك فاصله معيني از محل عبور عابر پياده را ممنوع سازند، و يا محدوديتهاي بيشتري به راننده وسيله نقليه‌ايكه بخواهد از وسيله‌نقليه ديگري كه بلافاصله قبل از محل مزبور توقف نموده سبقت گيرد تحميل نمايد. 10 - چنانچه راننده‌اي ملاحظه كند كه وسيله نقليه ديگري قصد دارد از او سبقت گيرد، باستثناي موردي كه در بند 1 (ب) ماده 16 اين مقاوله ‌نامه ذكر‌شده بايستي به حاشيه سواره‌رو و در جهت عبور خود نزديك شده و از افزايش سرعت خودداري نمايد. حال اگر بعلت كم عرض بودن راه و يا شرايط‌سواره‌رو از لحاظ تراكم ترافيك وسايل نقليه‌اي كه از جهت متقابل مي‌آيند وسيله نقليه‌اي آهسته براند و يا وسيله نقليه بزرگي بوده و يا وسيله نقليه‌اي ‌باشد كه بايد يك سرعت معيني را رعايت نمايد و به علل مذكور نميتوان براحتي و يا با ايمني از آن سبقت گرفت راننده چنين وسيله نقليه‌اي بايستي‌از سرعت خود كاسته و در صورت لزوم هر چه زودتر به كنار برود تا باين ترتيب بوسائط نقليه ديگر اجازه دهد از او سبقت گيرند. 11 -(الف) در قسمت سواره‌رو يكطرفه و يا دوطرفه كه در مناطق مسكوني حداقل داراي دو گذرگاه و خارج از آن سه گذرگاه براي ترافيك هر جهت باشد‌طرف‌هاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند : (1) اجازه دهند كه وسايل نقليه داخل يك گذرگاه در جهت عبور خود از وسايل نقليه داخل گذرگاه ديگر سبقت گيرند. (2) بند 3 ماده 10 اين مقاوله ‌نامه را غير قابل اجرا بدانند : ‌مشروط بر اينكه محدوديت‌هاي مناسبي در امكان تغيير گذرگاهها وجود داشته باشد. (ب) در مورد اشاره شده در بند (‌الف) فوق ضمن رعايت مقررات بند 9 اين ماده روشي را كه راننده اتخاذ ميكند نبايستي بمعناي سبقت گرفتن مذكور‌در اين كنوانسيون تلقي نمود. ماده دوازدهم - عبور از وسايل نقليه طرف مقابل 1 - راننده هنگام عبور از وسايل نقليه‌ايكه از طرف مقابل ميآيند بايستي فاصله كافي در كنار خود باقي گذاشته و در صورت لزوم به حاشيه قسمت‌ سواره‌رو در جهت حركت خود نزديك شود. اگر در انجام اين عمل مانع وجود داشته باشد و يا وسيله نقليه ديگري مانع پيشرفت او شود بايستي از‌سرعت خود كاسته و در صورت لزوم توقف نمايد تا بوسايل نقليه جهت مقابل اجازه عبور دهد. 2 - در راههاي كوهستاني و يا راه‌هاي شيب‌دار با خصوصياتي مشابه راههاي كوهستاني كه در آن عبور از وسايل نقليه طرف مقابل غير ممكن و يا‌مشكل ميباشد راننده‌ايكه در جهت سربالائي در حركت است اجازه عبور دهد. استثنائاً در راه‌هائي كه در كنار آن جايگاه‌هاي (Lay Bas) ترتيب‌داده شده كه راننده ميتواند با استفاده از آن بكنار راه برود با توجه بسرعت و موقعيت وسايل نقليه چنانچه جايگاهي براي وسيله نقليه‌ايكه در‌جهت سربالائي حركت ميكند در پيش باشد و استفاده از آن از عقب زدن يكي از وسايل نقليه جلوگيري كند راننده واقع در جهت سربالائي بايستي با‌استفاده از آن به راننده واقع در جهت سرازيري اجازه عبور دهد. چنانچه يكي از دو وسيله‌ايكه ميخواهند از يكديگر عبور كنند بمنظور امكان عبور‌مجبور به عقب زدن بشود اين عمل بايستي توسط وسيله‌ايكه در جهت سرازيري قرار دارد انجام گيرد مگر آنكه بطور آشكار انجام آن توسط راننده‌واقع در جهت سربالائي آسانتر باشد. معذلك طرف‌هاي متعاهد يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند براي وسيله نقليه و يا راه‌هاي معيني و يا قسمتهائي از‌راه قوانين خاصي كه با اين بند تفاوت داشته باشد وضع نمايند ماده سيزدهم - سرعت و فاصله وسايل نقليه 1 - هر راننده وسيله نقليه بايستي همواره وسيله نقليه خود را تحت كنترل داشته و بتواند بموقع مراقبت لازم نموده و هميشه قادر به انجام مانورهاي‌لازم باشد و نيز هنگام تعديل سرعت بايستي به جميع مقتضيات مخصوصاً وضع زمين و موقعيت و مشخصات راه و شرايط وسيله نقليه و محموله آن‌ و هم چنين شرايط جوي و تراكم ترافيك توجه دائمي داشته باشد تا در موقع لزوم بتواند وسيله نقليه خود را در ميدان ديد جلوي خود بدون ايجاد هيچ‌اشكالي متوقف سازد. در صورتيكه مقتضيات ايجاب نمايد راننده بايستي از سرعت خود كاسته و در صورت لزوم توقف نمايد بخصوص در مواقعي ‌كه ديد كافي وجود نداشته باشد. 2 - هيچ راننده‌اي نبايستي بدون دليل با آهسته راندن غير عادي خود مانع پيشروي ساير وسايل نقليه بشود. 3 - راننده وسيله نقليه‌اي كه در عقب وسيله ديگر حركت ميكند بايستي وسيله نقليه خود را در فاصله كافي از وسيله نقليه جلوئي براند تا در صورتي‌كه وسيله نقليه جلئيي ناگهان سرعت خود را كم و يا توقف نمود از تصادم جلوگيري شود. 4 - براي تسهيل در سبقت، در خارج از مناطق مسكوني وسايل نقليه با وسايل نقليه مركبي كه حداكثر وزن مجاز آنها بيش از 3500 كيلوگرم بوده و يا‌طول كلي آنها بيش از 10 متر باشد بايستي چنان فاصله‌اي با وسيله نقليه جلوئي داشته باشند كه اگر وسايل نقليه ديگر از آنها سبقت بگيرند بتوانند بدون‌هيچگونه خطري داخل آن فاصله بشوند. باستثناي مواقعيكه خود در حين و يا آماده براي سبقت گرفتن ميباشد. بديهي است اين مقررات در موارد‌ تراكم ترافيك و يا مواردي كه سبقت گرفتن ممنوع است قابل اجرا نيست. بعلاوه : (‌الف) مقامات صلاحيتدار ميتوانند كاروان‌هاي معيني از وسايل نقليه جلوئي داشته باشند كه اگر وسايل نقليه ديگر از آنها سبقت بگيرند بتوانند بدون‌ راه از اين مقررات معاف دارند و يا در راه‌هايي كه دو گذرگاه براي ترافيك در يك جهت اختصاص داده شده غير قابل اجرا بدانند. (ب)طرف‌هاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند ارقام ديگري غير از آنچه در اين بند در مورد خصوصيات وسيله نقليه مورد نظر قيد شده تعيين‌نمايند. 5 - اين كنوانسيون مانع از آن نيست كه طرف‌هاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها سرعت را بطور كلي و يا محلي براي تمام و يا دسته معيني از وسايل‌ نقليه محدود نمايند و يا اينكه حداكثر و اكثر سرعت و يا به تنهائي حداكثر و يا حداقل سرعت را در راه و يا در نوع معيني از راهها تعيين نمايند و يا اينكه‌حداقل فواصل را به علت وجود طبقه معيني از وسايل نقليه كه بخصوص بعلت وزن يا محموله آنها خطرات خاصي را بوجود ميآورند تعيين‌ نمايند ماده چهاردهم - مقررات كلي گردش وسائط نقليه 1 - هر راننده‌اي بخواهد در خطي كه وسايل نقليه پارك كرده‌اند داخل و يا از آن خارج شود يا اينكه بخواهد در قسمت سواره‌رو بطرف چپ و يا‌راست برود و يا اينكه بمنظور ورود به يك راه و يا محل ديگري كه در كنار راه واقع شده به چپ يا به راست گردش كند بايستي عمليات مذكور را با‌توجه بسرعت و جهت و موقعيت وسايل نقليه‌ايكه در جلو و عقب او حركت ميكنند و يا جهت مقابل در حال عبور از او ميباشد بدون ايجاد‌ هيچگونه خطري انجام دهد. 2 - هر راننده‌اي بخواهد با دور زدن مسير خود را عوض نمايد و يا اينكه بخواهد به عقب براند بايستي ابتدا اطمينان حاصل كند كه با انجام عمليات‌ مذكور خطر و يا مانعي براي ساير استفاده‌كنندگان از راه بوجود نخواهد آورد. 3- قبل از دور زدن و يا گردش بسمت چپ يا راست راننده بايستي با اهرم جهت‌ نما و يا چراغهاي راهنماي وسيله نقليه تصميم خود را بطور‌وضوح و كافي اعلام دارد و يا نبودن اين وسايل براي علامت دادن از دست خود استفاده نمايد. ‌اخطاريكه توسط اهرم جهت‌نما و يا چراغهاي راهنمائي وسيله نقليه داده ميشود بايستي تا خاتمه عمليات ادامه داشته باشد. ماده پانزدهم - مقررات اختصاصي براي وسيله نقليه عمومي ‌ توصيه ميشود در مقررات داخلي ذكر گردد كه در مناطق مسكوني بمنظور ايجاد تسهيلات در عبور و مرور وسايل نقليه عمومي، رانندگان ساير‌وسايل نقليه بايستي ب. ت. ب. مقررات بند 1 ماده 17 اين كنوانسيون از سرعت خود كاسته و در صورت لزوم توقف نمايند تا وسايل نقليه عمومي از‌ايستگاه خارج و دور شود. ‌ وضع چنين مقرراتي توسط طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها بهيچوجه مانع از آن نخواهد بود كه رانندگان وسايل نقليه عمومي وظايف خود را‌در مورد استفاده از اهرم جهت‌نما و يا احتياطات لازم براي احتراز از خطر و تصادف رعايت ننمايند. ماده شانزدهم - تغيير جهت 1 - راننده بايستي قبل از گردش براست و يا چپ براي ورود به راه يا محل ديگري كه در كنار راه قرار دارد با رعايت بند 1 ماده 7 و ماده 14 اين‌مقاوله‌نامه به نكات زير توجه نمايد : (‌الف) اگر بخواهد بسمتي كه در جهت عبور خود ميباشد گردش نمايد بايستي خود را هر چه بيشتر به حاشيه قسمت سواره رو جهت عبور نزديك‌كرده و تا آنجا كه ممكن است دايره گردش خود را تنگ ‌تر نمايند. (ب) اگر بخواهد بطرف ديگر كه مخالف جهت عبور است گردش كند بشرط رعايت ساير مقرراتيكه طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها به آنها ‌براي دوچرخه و چرخ موتوري وضع كرده‌اند اگر قسمت سواره‌ رو دوطرفه باشد بايستي حتي‌الامكان خ. ر. ب. خط وسط نزديك كند و اگر يك طرفه ‌باشد بايستي خ. ر. ب. حاشيه قسمت سواره‌رو جهت مخالف عبور نزديك نمايد اگر بخواهد وارد يك راه دوطرفه ديگر بشود بايد طوري عمل نمايد كه‌ سواره‌رو جهت موافق عبور آن قرار گيرد. 2 - راننده بايستي هنگام تغيير جهت با رعايت مقررات 21 اين مقاوله‌ نامه در مورد عابرين پياده بوسايل نقليه جهت مخالف اجازه دهد در قسمت ‌سواره ‌روئي كه ميخواهد ترك كند عبور نمايند و نيز به دوچرخه و چرخ موتوري كه در محل مخصوص خود در حركت بوده و سواره ‌روي راهي را كه‌ميخواهد داخل شود قطع مينمايند اجازه عبور دهد . ماده هفدهم - تقليل سرعت 1 1 - هيچ راننده‌اي نبايستي بطور ناگهاني ترمز كند مگر آنكه چنين عملي بنا بدلايل ايمني ضروري باشد. 2 - هر راننده‌ايكه تصميم بگيرد سرعت خود را تا حد قابل توجهي كاهش دهد، باستثناي هنگامي كه كم كردن سرعت در برابر يك خطر قريب‌الوقوع‌بوده يا در موارديكه اطمينان حاصل كند وسيله ديگري در عقب سر او نيست و يا اگر باشد در فاصله دوري قرار دارد بايستي ابتدا مطمئن شود كه تقليل‌ سرعت او خطر و يا ناراحتي بي‌ جهت براي ساير رانندگان بوجود نياورده و ضمناً تصميم خود را بطور وضوح و بموقع با دادن علامت مخصوص‌ بوسيله دست اعلام دارد. ‌معذالك اين مقررات در موارديكه تقليل سرعت بوسيله چراغهاي قرمز مذكور در بند 31 متمم شماره 5 مقاوله‌نامه اعلام‌ گرديد ضرورتي ندارد. ماده هيجدهم - تقاطع و ضوابط رعايت حق تقدم عبور 1 - هر راننده‌ايكه بمحل تقاطع نزديك مي‌شود بايستي احتياطات لازم متناسب با شرايط محل بعمل آورد. مخصوصاً سرعت او بايستي بميزاني ‌باشد كه در صورت لزوم بتواند توقف نموده و بوسايل نقليه‌ايكه حق تقدم دارند اجازه عبور دهد. 2 - راننده‌ايكه بخواهد از يك راه كم تردد يا خاكي (‌راه فرعي) وارد راه ديگري غير از اين دو نوع بشود بايستي بوسيله نقليه‌اي كه در راه اصلي و يا‌غير خاكي حركت ميكند تقدم عبور بدهد. ‌ اصطلاحات «‌كم تردد» و (‌راه خاكي) «‌راه فرعي» بايستي از نظر اين ماده در مقررات داخلي تعريف شود. 3 - راننده‌ايكه از محلي واقع در كنار راه وارد به راه ميشود بايستي برانندگانيكه در آن راه در حال حركت هستند تقدم عبور دهد. 4 - با رعايت مقررات بند 7 اين ماده : (الف) در كشورهائيكه در سمت راست رانندگي ميكنند رانندگان در تقاطع‌هائي غير از آنچه در بند 2 اين ماده و بندهاي 2 و 4 ماده 25 اين كنوانسيون ‌ذكر شده بايستي بوسايل نقليه‌ايكه از سمت آنها نزديك ميشوند تقدم عبور بدهند. (ب) - در سرزمين طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها كه در قلمرو آنها رانندگي در سمت چپ انجام ميشود مجازند در تقاطع‌ها بنا به تشخيص خود ‌بهر طرفي كه مايل باشند تقدم عبور بدهند. 5 - راننده نبايستي وارد تقاطع شود كه احتمالاً تراكم ترافيك در داخل تقاطع او را مجبور به توقف نمايد كه باين وسيله مانع عبور ترافيك متقاطع شود ‌حتي اگر چراغ راهنمائي هم اجازه عبور داده باشد. 6 - در تقاطع‌هائيكه ترافيك توسط چراغهاي راهنمائي هدايت ميشود راننده‌اي كه وارد تقاطع شده ميتواند بدون آنكه منتظر آزاد شدن راه شود به‌ راه خود ادامه داده و از تقاطع عبور نمايد. مشروط بر اينكه اين عمل او مانع عبور وسايل نقليه ديگري كه در جهت راه آزاد حركت ميكنند نشود. 7 - در تقاطع‌هاي راه با راه‌آهن تقدم عبور با وسايل نقليه ريلي ميباشد. ماده نوزدهم - گذرگاههاي هم سطح ‌ استفاده ‌كنندگان از راه بايستي هنگام نزديك شدن و عبور از گذرگاههاي هم سطح دقت بيشتري بعمل آورند. مخصوصاً: (الف) رانندگان بايستي با سرعت مناسب برانند. (ب) رانندگان ضمن اطاعت از فرمان ايست چراغ راهنمائي و يا آژير نبايستي به گذرگاههاي هم سطح راهي كه توسط راه‌بند و يا نيمه راه بند بسته شده و‌يا در حال بسته شدن ميباشد وارد شوند. (ج) اگر يك گذرگاهي داراي راهبند و يا نيمه راهبند و يا چراغ راهنمائي نباشد هيچ وسيله نقليه‌اي نبايد از آن عبور كند مگر آنكه اطمينان حاصل كند‌هيچ نوع وسيله ريلي در حال نزديك شدن نميباشد. (‌د) هيچ وسيله نقليه‌اي نبايستي هنگام عبور از گذرگاههاي هم سطح درنگ كند و چنانچه وسيله نقليه‌اي مجبور به توقف شود راننده آن بايستي كوشش‌ نمايد وسيله نقليه را از روي خط خارج سازد در غيراينصورت لازم است فوراً بهر وسيله‌اي كه ممكن باشد وسايل نقليه ريلي را قبل از وقوع هر‌سانحه‌اي از خطر آگاه سازد ماده بيستم - مقررات مربوط بعابرين پياده 1 - طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند مقررات اين ماده را اجرا نمايند مگر در موارديكه عبور عابرين پياده در قسمت سواره‌رو راه ‌ايجاد خطر نموده و يا مانع عبور وسايل نقليه باشد. 2 - اگر در كنار راه پياده‌رو يا حاشيه‌اي براي عابرين پياده وجود داشته باشد عابرين ملزم باستفاده از آن خواهند بود مگر در موارد زير و با قيد احتياط‌ لازم : (‌الف) عابرين پياده‌اي كه اشياء حجيمي را با خود ميكشند و يا حمل مينمايند چنانچه در پياده‌رو موجب ناراحتي شديد عابرين بشوند ميتوانند از‌قسمت سواره‌رو استفاده نمايند. (ب) عابرين پياده‌اي كه بصورت گروه توسط يك شخص راهنمائي ميشوند و يا بصورت دسته‌جمعي حركت ميكنند از قسمت سواره‌رو استفاده‌نمايند 3 - اگر استفاده از پياده‌رو يا كنار راه امكان نداشته و يا پياده‌روئي وجود نداشته باشد عابرين پياده ميتوانند در قسمت سواره‌رو عبور نمايند و اگر راه‌ دوچرخه‌رو وجود داشته و تراكم ترافيك نيز اجازه دهد عابرين پياده ميتوانند بدون آنكه مانعي براي ترافيك دوچرخه و يا چرخ موتوري ايجاد نمايند‌از راه مذكور استفاده نمايند. 4 - عابرين پياده كه طبق بند 2 و 3 اين ماده از قسمت سواره‌رو راه استفاده ميكنند بايستي حتي‌المقدور در نزديكي حاشيه سواره‌رو عبور نمايند. 5 - توصيه ميشود كه در مقررات داخلي توضيحات زير ذكر گردد: ‌ عابريني كه از قسمت سواره‌رو راه استفاده ميكنند بايستي در جهت مختلف ترافيك عبور كنند مگر در موارديكه چنين عملي براي آنها ايجاد خطر كند. ‌معذالك اشخاصي كه يك دوچرخه و يا چرخ موتوري يا موتورسيكلتي را بدون استفاده از آن بصورت يدك با خود حمل مينمايند و نيز عابرين‌پياده‌ايكه بصورت گروه با هدايت يك نفر عبور و يا حركت دسته‌جمعي تشكيل ميدهند در تمام موارد بايستي در جهت موافق ترافيك حركت ‌نمايند. عابرين پياده باستثناي موقعيكه بصورت دسته‌جمعي از قسمت سواره‌رو راه استفاده ميكنند بايستي در هنگام شب يا وقتيكه رؤيت آنها بخوبي ميسر نيست و همچنين هنگام روز ب. ت. ب. تراكم ترافيك هر جا ممكن در رديفهاي يكنفري عبور نمايند. 6 - (‌الف) عابرين پياده كه ميخواهند از عرض راه عبور نمايند نبايستي بدون احتياط وارد قسمت سواره ‌رو شوند بلكه بايستي از نزديكترين محل عبور‌عابرين پياده استفاده نمايند. (ب)بمنظور عبور از عرض راه از محلي كه داراي تابلوي عبور عابر پياده بوده و يا بوسيله خط‌كشي مشخص شده : (1) اگر محل عبور داراي چراغ راهنمائي براي عابر پياده باشد بايستي فرامين چراغ راهنمائي اطاعت كنند. (2) اگر محل عبور عابر پياده داراي چراغ راهنمائي نباشد ولي ترافيك وسايل نقليه توسط چراغ راهنمائي و يا مأمورين راهنمائي هدايت شود و چراغ و‌مأمور راهنمائي بوسائط نقليه علامت عبور بدهند عابرين پياده در صورتيكه ورودشان بقسمت سواره‌رو موجب تغيير سرعت يا جهت وسايط نقليه‌شود نبايستي بقسمت سواره‌رو وارد شوند. (3) عابرين پياده نبايستي در ساير محلهاي عبور عابر پياده بدون در نظر گرفتن فاصله و سرعت وسايل نقليه‌ايكه در حال نزديك شدن هستند وارد ‌قسمت سواره‌رو شوند. (ج) عابرين پياده نبايستي براي عبور از عرض راه در محلهائي كه غير از محل‌هاي عبور عابر پياده كه داراي تابلو بوده و يا به وسيله خط ‌كشي مشخص‌شده وارد قسمت سواره‌رو شوند مگر اينكه اطمينان حاصل نمايند كه با اين عمل مانع ترافيك وسايط نقليه نخواهند شد. (د) عابرين پياده كه بمنظور عبور از عرض راه وارد قسمت سواره ‌رو ميشوند نبايستي راه طولاني غير لازمي را طي نموده و بدون ضرورت درنگ و يا‌در قسمت سواره‌رو توقف نمايند. (7) معذالك طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند مقررات سخت‌تري براي عبور عابرين پياده از عرض قسمت سواره‌رو وضع نمايند. ‌ ماده بيست و يكم - طرز رفتار رانندگان نسبت بعابرين پياده 1 - با رعايت بند 1 ماده 7 و بند 9 ماده 11. و بند 1 ماده 13. اين كنوانسيون چنانچه در قسمت سواره‌رو راه براي عبور عابرين پياده از عرض راه محلي وجود داشته باشد كه داراي تابلو بوده و يا بوسيله خط‌كشي مشخص شده باشد. (‌الف) اگر ترافيك وسايل نقليه در آن محل با چراغ راهنما و يا توسط مأمورين راهنمائي هدايت شود رانندگاني كه فرمان ايست دريافت ميدارند بايستي‌نزديك محل عبور عابر پياده توقف نمايند و وقتيكه فرمان حركت دريافت ميدارند نبايستي مانع عبور عابريني كه طبق ماده 20 اين مقاوله‌نامه وارد‌محل عبور عابر پياده شده و يا در حال عبور هستند بشوند. رانندگاني كه با گردش به چپ و يا راست وارد راه ديگر ميشوند و در مدخل آن راه محل‌ عبور عابر پياده وجود دارد بايستي با كم كردن سرعت و در صورت لزوم با توقف بعابريني كه طبق بند 6 ماده 20. اين مقاوله‌نامه قبلاً وارد محل مزبور‌شده يا در حال ورود بآن ميباشند تقدم عبور بدهند. (ب) اگر ترافيك وسايط نقليه در آن محل با چراغ راهنما و يا توسط مأمورين راهنمائي هدايت نشود رانندگان بايستي با چنان سرعت كمي برانند كه‌براي عابرين پياده كه در حال ورود بمحل عبور عابر پياده و يا در حال عبور از آن ميباشند خطري بوجود نياورند و در صورت لزوم با توقف خود ‌بعابرين پياده اجازه عبور دهند. 2 - رانندگانيكه تصميم دارند در جهت موافق جهت حركت ترافيك از وسايط نقليه عمومي كه در ايستگاه توقف نموده سبقت بگيرند بايستي از سرعت خود ‌كاسته و يا در صورت لزوم توقف نمايند تا عابرين پياده بتوانند به وسيله نقليه عمومي سوار شده و يا از آن پياده شوند. 3 - مقررات اين ماده مانع از آن نيست كه كشورهاي متعهد و واحدهاي تابعه آنها لازم بدانند كه : ‌رانندگان وسايط نقليه در تمام موارديكه عابرين پياده طبق ماده 20 اين كنوانسيون در حال ورود محل عبور عابر پياده (محلي كه داراي تابلو بوده و يا به‌وسيله خط‌ كشي مشخص شده باشد) و يا در حال استفاده از آن ميباشند توقف نمايند. ‌رانندگان مانع عبور عابرين كه در محل تقاطع يا نزديك به آن وارد قسمت سواره‌رو شده‌اند نشوند حتي اگر محل عبور داراي تابلوي عبور نبوده و يا بوسيله خط‌كشي هم مشخص نشده باشد. ماده بيست و دوم - جان‌پناه‌هاي وسط خيابان ‌ با رعايت ماده 10. اين كنوانسيون هر راننده‌اي ميتواند از سمت چپ و يا راست جان‌پناه و تير برق و يا ساير وسايلي كه در وسط قسمت سواره‌رو قرار‌دارد عبور نمايد مگر در موارد زير : (‌الف) وقتيكه جهت عبور از كنار جان ‌پناه و يا تير برق و يا ساير وسايل بوسيله علامتي مشخص شده باشد. (ب) وقتيكه جان‌پناه و يا تير برق و يا ساير وسايل در وسط يك راه دوطرفه واقع شده است كه راننده بايستي از سمتي كه در جهت موافق حركت‌ترافيك باشد عبور نمايد. ‌ ماده بيست و سوم - ايستادن و توقف 1 - در خارج از مناطق مسكوني وسايط نقليه و حيوانات بايستي تا آنجا كه ممكن است خارج از قسمت سواره‌رو راه ايستاده يا توقف نمايند و نيز باستثناي مواردي كه مقررات داخلي اجازه داده نبايستي در محل عبور دوچرخه و پياده‌رو و محلهاي مخصوص عبور عابر پياده توقف نمايند. 2 – (الف) حيوانات و وسايل نقليه‌ايكه در قسمت سواره‌رو راه ايستاده يا توقف مينمايند بايستي حتي‌الامكان در نزديكي حاشيه قسمت سواره‌رو راه‌توقف نمايند يك راننده نبايستي وسيله نقليه خود را در قسمت سواره‌رو راه متوقف سازد مگر در سمتي كه موافق حركت ترافيك باشد.‌معذالك چنانچه‌وجود راه‌آهن مانع ايستادن يا توقف در جهت موافق حركت ترافيك باشد ميتوان اجازه داد كه وسيله نقليه خود را در سمت ديگر متوقف سازد. بعلاوه‌ طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند : (1) در شرايط معيني از ممنوع نمودن ايستادن يا توقف در يكطرف و يا طرف ديگر راه خودداري نمايند مثلاً در موارديكه ايستادن در جهت موافق ‌حركت ترافيك بوسيله تابلوهاي راهنمائي ممنوع ميشود. (2) در راههاي يكطرفه ايستادن و توقف را بجاي سمتي كه در جهت موافق حركت ترافيك است در طرف ديگر و يا در هر دو طرف مجاز سازند. (3)ايستادن و يا توقف در وسط قست سواره‌روئي كه علامت‌گذاري شده اجازه دهند . (ب) وسايط نقليه غير از دوچرخه و يا دوچرخه‌گازي و يا موتورسيكلت بدون اتاقك پهلو نبايستي بطور دوبله در قسمت سواره‌رو راه ايست و يا‌توقف نمايند مگر در موارديكه مقررات داخلي آن را مستثني كرده باشد. ايستادن توسط وسايط نقليه بايستي بموازات حاشيه قسمت سواره‌رو راه باشد ‌مگر آنكه وضع خيابان‌بندي آن منطقه نحوه ديگري را اجازه دهد. 3 - (‌الف(ايستادن يا توقف وسايط نقليه در موارد زير ممنوع است : (1)محل عبور عابر پياده محل عبور دوچرخه‌ها و تقاطع‌هاي هم سطح. (2) روي ريل خط آهن و يا خط ترامواي و يا نزديك باين قبيل خطوط كه مانع حركت ترامواي و يا قطارها شود و همچنين با توجه بامكانات طرفهاي ‌متعاهد و واحدهاي تابعه آنها كه ميتوانند نحوه ديگري براي پياده‌روها و محل عبور دوچرخه اتخاذ نمايند. (ب) ايستادن يا توقف وسائط نقليه در نقاطي كه ايجاد خطر مينمايند بخصوص در موارد زير ممنوع است : (1) زير پل‌ها و داخل تونل‌ها مگر آنكه مخصوصاً علامت‌گذاري شده باشد. (2) نزديك به انتهاي سربالائي راه و در پيچ‌هائيكه وسائط نقليه ميخواهند با سرعت تعيين شده و با ايمني كامل سبقت بگيرند ديد كافي وجود نداشته‌باشد. (3) در قسمت سواره‌راهي كنار خط‌كشي طولي در موارد غير از سربالائي و پيچ كه فاصله بين وسيله نقليه و خط‌كشي طولي كمتر از 3 متر بوده و‌خط‌كشي طولي بنحوي است كه عبور وسائط نقليه از آن مجاز نميباشد. (ج) توقف وسائط نقليه در قسمت سواره‌رو راه بايستي در موارد زير ممنوع شود : (1) در نزديكي تقاطع هم سطح و تقاطع‌ها و ايستگاههاي اتوبوس و اتوبوس برقي و وسايل ريلي در فاصله‌ايكه در مقررات داخلي ذكر شده. (2) در جلوي مداخل گاراژها. (3) در نقاطيكه توقف وسيله نقليه مانع دسترسي بوسيله نقليه ديگري كه صحيحاً توقف نموده شده و يا اينكه مانع خروج وسيله ديگري از محل‌توقف بشود. (4) در سواره‌رو وسطي راه‌هائيكه داراي سه قسمت سواره‌رو ميباشند و همچنين خارج مناطق مسكوني در قسمت سواره‌رو راه‌هائيكه حق تقدم دارند‌و اين حق تقدم با علائم راهنمائي نشان داده شده است. (5) در نقاطيكه توقف وسايل نقليه مانع ديد علائم و چراغهاي راهنمائي بشود. 4 - يك راننده نبايستي وسيله نقليه و يا حيوانات خود را ترك كند مگر اينكه احتياطات لازم براي جلوگيري از سوانح بعمل آورده و در مورد وسايل‌نقليه موتوري بايستي از استفاده غير مجازان جلوگيري نمايد 5 - توصيه ميشود كه در مقررات داخلي توضيحات زير ذكر گردد: ‌ هر گونه وسيله نقليه موتوري باستثناي دوچرخه گازي و موتورسيكلت بدون اطاقك پهلو و نيز هر گونه يدك متصل و يا منفصل كه خارج از يك منطقه‌ مسكوني در قسمت سواره‌رو راه متوقف ميباشد بايستي در موارد زير برانندگانيكه در حال نزديك شدن باو هستند با نصب يك علامت مناسب در‌فاصله كافي و در بهترين نقطه راه پيش از وقت اخطار نمايد: (‌الف) چنانچه وسيله نقليه هنگام شب در قسمت سواره‌رو راه اوضاع و احوالي ايستاده باشد كه ساير رانندگان نتوانند از چنين مانعي آگاه شوند. (ب) اگر راننده در محلي كه ايستادن ممنوع است ناچار به متوقف نمودن وسيله نقليه خود شده باشد. 6 - اين ماده مانع از آن نيست كه كشورهاي متعهد و واحدهاي تابعه آنها ممنوعيت‌هاي ديگري را در مورد ايستادن و توقف وضع نمايند. ‌ ماده بيست و چهارم - باز كردن در ‌باز كردن و باز گذاردن در و يا پياده نمودن از وسايل نقليه بدون اطمينان از اينكه خطري براي ساير استفاده‌كنندگان از راه بوجود آورد بايستي ممنوع‌ شود . ماده بيست و پنجم - شاهراهها و راههاي مشابه آن 1 - در شاهراهها و چنانچه در مقررات داخلي ذكر شده باشد در راههاي خاصي كه بيك شاهراه وارد و يا از آن منشعب ميشود بايستي نكات زير‌مراعات گردد. (‌الف) استفاده از راه براي عابرين پياده، حيوانات، دوچرخه، و چرخ گازي چنانچه جزء موتورسيكلت بحساب آمده باشد و كليه وسايل نقليه غير‌موتوري و يا يدك‌هاي آن و وسايل نقليه موتوري و يدك‌هائيكه سرعت آنها (‌ سرعتي كه كارخانه سازنده تعيين كرده) در راه مسطح كمتر از حد تعيين شده‌در مقررات داخلي براي شاهراهها باشد بايستي ممنوع گردد. (ب) موارد زير بايستي براي رانندگان ممنوع گردد : (1) ايستادن و توقف وسايل نقليه خارج از محلهائيكه براي اين منظور علامت‌گذاري شده اگر وسايل نقليه‌اي مجبور به توقف شود راننده بايستي‌ كوشش كند وسيله نقليه را از قسمت سواره‌ور خارج نمايد و اگر نتواند چنين عملي انجام دهد بايستي فوراً و در فاصله كافي ساير رانندگان را بوسيله‌علامت از وجود وسيله نقليه در آن محل مطلع نمايد. (2) دور زدن و بعقب راندن و عبور از روي باند جداكننده مركزي شامل گذرگاههاي عرضي كه دو قسمت سواره‌رو را بهم متصل ميشازد. 2 - رانندگان بايد نكات زير را در شاهراهها رعايت نمايند : (‌الف) اگر از راهي كه داراي خط سرعت نبوده وارد شاهراه ميشوند بوسايل نقليه داخل شاهراه تقدم عبور بدهند. (ب) اگر داراي خط سرعت باشد از آن استفاده نموده و هنگام ورود بشاهراه بند 1 و 3 ماده 14 اين مقاوله‌نامه را رعايت نمايند. 3 - راننده‌ايكه در حال خروج از شاهراه ميباشد بايستي بموقع داخل گذرگاه مناسب براي خروج از شاهراه شده و چنانچه خط سرعت داشته باشد‌هر چه زودتر بآن وارد شود. 4 - بمنظور رعايت بندهاي 1 و 2 و 3 اين ماده ساير راه‌هائيكه براي ترافيك وسيله نقليه موتوري در نظر گرفته شده و داراي چنين علامتي بوده و از‌دسترس مستغلات و املاك اطراف راه خارج ميباشند بايستي شاهراه تلقي شوند. ماده بيست و ششم - مقررات خاص براي حركت دسته‌جمعي افراد عليل 1 - عبور وسايط نقليه از وسط صفوف افراد نظامي و رديف‌هاي محصلين مدارس كه توسط يك نفر راهنمائي ميشوند و ساير دستجاتيكه بطور‌دسته‌جمعي حركت ميكنند ممنوع است. 2 - اشخاص عليل كه در صندليهاي مخصوص توسط خود و يا وسيله ديگران حركت ميكنند ميتوانند از پياده‌روها و يا حاشيه مناسب راه استفاد ‌نمايند. ‌ ماده بيست و هفتم - مقررات مخصوص براي دوچرخه سواران و رانندگان ‌ چرخهاي گازي موتورسيكلت 1 - عليرغم بند 3 ماده 10 اين كنوانسيون طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند اجازه دهند دوچرخه سواران به تعداد 2 و يا بيشتر پهلو به ‌پهلو حركت كنند. 2 - دوچرخه سواران نبايستي بدون در دست گرفتن فرمان دوچرخه و يا حداقل يكطرف آن دوچرخه را برانند و يا اجازه دهند كه توسط وسيله نقليه‌ديگري كشيده شوند و نيز نبايستي اشيائي كه مانع راندن آنها بشود و يا خطري براي ساير رانندگان بوجود آورد با خود حمل يا بدنبال كشيده و يا بجلو فشار دهند. ‌همين مقررات در مورد رانندگان چرخ گازي موتورسيكلت لازم‌الاجرا است. مضافاً آنكه رانندگان چرخ گازي و موتورسيكلت بايستي فرمان را نيز با هر‌دو دست نگهدارند باستثناي هنگامي كه بمنظور مانور مذكور در بند 3 ماده 14 اين كنوانسيون با دست علامت ميدهند. 3 - حمل مسافر توسط دوچرخه‌سوار و رانندگان چرخ گازي ممنوع است. ‌ معذالك طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند نسبت باين مقررات استثنائاتي قائل شوند. مثلاً حمل مسافر در موارديكه وسايل نقليه داراي ‌زين و يا زينهاي اضافي باشند. موتورسيكلت سواران اجازه ندارند مسافر حمل كنند مگر آنكه اطاقك پهلو داشته و يا زين اضافي در عقب راننده وجود‌داشته باشد. 4 - در نقاطيكه محل عبور دوچرخه وجود داشته باشد طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند دوچرخه‌سواران را از استفاده از بقيه قسمت‌ سواره‌ رو ممنوع سازند. در همين شرايط چنانچه صلاح بدانند ميتوانند به رانندگان چرخ گازي اجازه دهند كه از راه دوچرخه رو استفاده نموده و استفاده‌از بقيه سواره‌رو را براي آنها ممنوع سازند. ماده بيست و هشتم - اخطار سمعي و بصري (‌چراغ زدن) 1 - از وسايل اخطار سمعي (‌بوق) ميتوان در موارد زير استفاده نمود : (‌الف) اخطار بمنظور اجتناب از يك سانحه. (ب) در خارج مناطق مسكوني بمنزله اخطار براننده‌ايكه در نظر است از او سبقت گرفته شود. صدائي كه از وسائل اخطار سمعي (‌بوق) بوجود ‌ميآيد نبايستي بيش از حد لازم و بطور ممتد ادامه داشته باشد. 2 - رانندگان وسايل نقليه موتوري ميتوانند طبق بند 5 ماده 33 اين كنوانسيون در ساعت شب بجاي اخطار سمعي بوسيله چراغ زدن اخطار بصري دهند.‌در ساعات روز نيز ممكن است براي منظوريكه در بند 1 (ب) اين ماده ذكر شده از اخطار بصري در صورتيكه مناسب‌تر باشد استفاده نمايند. 3 - طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند در مناطق مسكوني نيز استفاده از اخطار بصري را براي منظوريكه در بند 1 (ب) اين ماده ذكر‌شده اجازه دهند. ‌ ماده بيست و نهم - وسايل نقليه ريلي 1 - در نقاطيكه راه‌آهن از قسمت سواره‌رو راه ميگذرد وسايل نقليه بايستي هنگام نزديك شدن ترامواي و يا وسيله نقليه ريلي هر چه زودتر از خط‌ آهن فاصله گرفته و اجازه دهند كه وسيله نقليه ريلي عبور نمايد. 2 - طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند براي وسايل نقليه ريلي در راه و براي عبور يا سبقت گرفتن اين قبيل وسايل نقليه مقررات خاص ‌ديگري را علاوه بر آنچه در اين فصل ذكر شده در نظر بگيرند. و نيز ميتوانند از قبول مقرراتيكه با مقررات بند 7 ماده 18. اين كنوانسيون مغايرت دارد‌خودداري نمايند. ‌ ماده سي ام - بارگيري وسائط نقليه 1 - چنانچه براي هر يك از وسيله نقليه حداكثر وزن مجاز تعيين شده باشد وزن بارگيري شده به وسيله نقليه هرگز نبايستي از حداكثر وزن مجاز تجاوز‌نمايد. 2 - بارگيري وسائط نقليه بايستي به ترتيبي باشد كه از خطرات زير جلوگيري بعمل آيد : ‌ (الف) ايجاد خطر براي اشخاص و يا وارد آوردن خسارت به اموال خصوصي و دولتي بخصوص از طريق كشيده شدن بار روي راه و يا افتادن بار از روي‌وسيله نقليه. (ب) مانع ديد راننده شده و باعث عدم ثبات وسيله نقليه و راندن آن شود. ج - توليد سر و صدا و گرد و خاك و يا ايجاد هر گونه مزاحمت ديگري كه ميتوان از آن اجتناب نمود. ‌ (د) پوشاندن چراغها و چراغهاي ترمز و چراغهاي راهنمائي و آلات منعكس‌كننده نور و پلاك نمره وسيله نقليه و علامت مميزه كشوريكه طبق اين‌كنوانسيون و يا مقررات داخلي وسيله نقليه در آن كشور به ثبت رسيده و يا جلوگيري از ديد علائمي كه راننده بر طبق بند 3 ماده 14. و بند 2 ماده 17.‌اين مقاوله‌نامه با دست ميدهد. 3 - تمام لوازم حفاظتي بار مانند كابل و زنجير و برزنت بايستي در اطراف بار محكم كشيده و بسته شده و ب. ت. ب. خواسته‌هاي بند 2 اين ماده مورد‌استفاده قرار گيرد. 4 - بارهائيكه از جلو و عقب و اطراف وسيله نقليه تجاوز نمايد و مورد توجه رانندگان ساير وسائط نقليه قرار نگيرد بايستي براي جلب توجه ديگران ‌بطور وضوح علامت‌گذاري شود. هنگام شب بايستي يك نوع چراغ سفيد با يك آلت منعكس‌كننده نور سفيد در جلو و يك چراغ قرمز با يك آلت‌منعكس‌كننده نور قرمز رنگ در عقب براي علامت‌گذاري مورد استفاده گيرد. در مورد وسايل نقليه موتوري بخصوص بايستي : ‌(الف)- بارهائيكه بيش از يك متر از جلو و عقب وسيله نقليه تجاوز نمايد علامت‌گذاري شود. ب - بارهائيكه از اطراف وسيله نقليه تجاوز نموده به نحويكه در قسمت جلوي وسيله نقليه بيش از 40 سانتيمتر از محل چراغهاي جانبي بيرون باشد‌و يا در قسمت عقب بيش از 40 سانتيمتر از چراغهاي خطر تجاوز نموده باشد بايستي در هنگام شب اگر جلو باشد قسمت جلو اگر عقب باشد قسمت‌عقب علامت‌گذاري شود. 5 - بند 4 اين ماده مانع از آن نيست كه طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها تجاوز بار مذكور در بند 4 را ممنوع و يا محدود و يا مشروط باجازه‌خاصي نمايند. ماده سي و يكم - طرز رفتار هنگام سانحه 1 - با رعايت مقررات داخلي در مورد لزوم كمك بمصدومين، هر راننده و يا استفاده‌كننده ديگر از راه كه با سانحه ترافيك ارتباط داشته باشد بايستي : (‌الف ) هر چه زودتر بدون آنكه باعث خطر بيشتري براي ترافيك بشود توقف نمايد. (ب) در برقراري ايمني ترافيك در محل سانحه كوشش نمايد و اگر در سانحه كسي كشته شده و يا بسختي صدمه ديده باشد تا آنجا كه بايمني ‌ترافيك لطمه‌اي وارد نشود از هر گونه تغيير شرايط محل و محو اثرات كه براي تعيين مسئوليت مورد استفاده قرار ميگيرد خودداري نمايد. (ج) اگر هويت او توسط ساير افراد وارد در سانحه سؤال شد خود را معرفي نمايد. (‌د) اگر در سانحه كسي كشته شده يا صدمه ديده باشد موضوع را به پليس اطلاع داده و در محل سانحه باقي بماند و يا بمحل سانحه مراجعت نموده و‌تا ورود پليس منتظر بماند مگر اينكه پليس اجازه دهد كه محل سانحه را ترك و يا بمصدوم كمك نمايد و يا بخود او جراحتي وارد شده باشد كه‌ بايستي تحت معالجه قرار گيرد. 2 - طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها ميتوانند طبق مقررات داخلي از تحميل مقررات بند 1(ج) اين ماده در موارديكه جراحت قابل توجهي ‌وارد نيامده و هيچيك از طرفين سانحه تقاضاي اطلاع به پليس را ننموده باشند خودداري نمايند. ‌ ماده سي و دوم - كليات در مورد روشنائي و چراغ 1 - از لحاظ اين ماده شب يعني مدت بين غروب و طلوع و همچنين ساير مواقعيكه مثلاً بعلت مه يا برف و باران شديد و يا عبور از تونل ديد‌ نامناسبي وجود داشته باشد. 2 - در شب : (‌الف) هر وسيله نقليه موتوري باستثناي چرخ گازي و موتور سيكلت بدون اتاقك پهلو نبايستي در راه كمتر از دو چراغ سفيد و يا زرد در جلو و‌تعدادي چراغ قرمز طبق مقررات بندهاي 23 و 24 ضميمه شماره 5 كه در مورد وسايل نقليه موتوري ذكر شده شده در عقب داشته باشد. معذالك‌مقررات داخلي ميتوانند چراغهاي زرد جانبي جلو را نيز مجاور بدانند اين مقررات در مورد وسايل نقليه مركبي كه داراي يك و يا دو يدك باشند نيز‌لازم‌الاجرا ميباشد يدكهائيكه در مورد آنها مقررات بند 30 ضميمه شماره 5 اين كنوانسيون اجرا ميشود بايستي در قسمت جلو و چراغ سفيدي كه در‌همان بند گفته شده داشته باشند. (ب) هر وسيله نقليه و يا وسيله مركبي كه در مورد آنها مقررات (‌الف) اين بند قابل اجرا نباشد بايستي در راه حداقل يك چراغ سفيد يا زرد در جلو و يك ‌چراغ قرمز در عقب داشته باشد. هر گاه فقط يك چراغ در جلو و يك چراغ در عقب وجود داشته باشد بايستي در خط مركزي وسيله نقليه و در سمتي كه‌ مخالف حركت ترافيك است نصب شود. در مورد گاريهاي دستي و يا وسايل نقليه‌ايكه توسط حيوانات كشيده ميشود چراغ بايستي به بوسيله راننده يا‌اسكورت كه در سمت مخالف جهت حركت ترافيك است حمل گردد. 3 - چراغ‌هاي مشروحه در بند دو اين ماده بايستي بنحوي باشد كه وجود وسيله نقليه را بوضوح به ساير استفاده‌كنندگان از راه اعلام دارد. چراغ جلو‌و عقب نبايستي با يك لامپ و يا در يك محفظه نشان داده شود مگر وقتيكه مشخصات وسيله نقليه و بخصوص طول كم آن بنحوي باشد كه احتياج‌وسيله نقليه را از لحاظ چراغ جلو و عقب در اين شرايط برآورد نمايد. 4 - (‌الف) عليرغم مقررات بند 2 اين ماده : (1) مقررات اشاره شده در بند مذكور در مورد وسايل نقليه‌ايكه در يك راه روشن در حال ايستادن و يا توقف بوده و از فاصله كافي بوضوح ديده ‌ميشوند اجرا نخواهد شد. (2) وسايل نقليه خودروئي كه طول آنها از 6 متر كمتر و عرض آنها از 2 متر تجاوز نكرده و وسيله ديگري به آن متصل نباشد ميتوانند هنگام ايستادن يا‌توقف در راه داخل منطقه مسكوني در طرفي كه داخل قسمت سواره‌رو قرار گرفته يك چراغ نصب نمايند كه از جلو سفيد و يا زرد و از عقب قرمز يا زرد‌باشد. (3) مقررات بند 2 (ب) اين ماده در مورد دوچرخه چرخ گازي و موتورسيكلت بدون اطاقك پهلو كه فاقد باطري بوده و در آخرين حد حاشيه راه واقع در‌يك منطقه مسكوني ايستاده و يا توقف نموده باشند اجرا نخواهد شد. (ب) بعلاوه ممكن است مقررات داخلي براي مقررات اين ماده معافيت‌هائي در موارد زير قائل شوند : (1) وسايل نقليه‌ايكه در محوطه خاصي دور از قسمت سواره‌رو ايستاده يا توقف نموده باشند. (2) وسيله نقليه‌ايكه در خيابانهاي كم تردد مناطق مسكوني ايستاده يا توقف نموده باشند. 5 - يك وسيله نقليه در هيچ موردي نبايد چراغها و منعكس‌كننده‌هاي نور قرمز يا اشيائيكه رنگ قرمز منعكس ميكنند در جلو و يا چراغها و نيز‌منعكس كننده‌هاي نور زرد و سفيد و يا اشيايي كه رنگ سفيد يا زرد را منعكس مي‌كنند در عقب نصب نمايند. اين مقررات در مورد استفاده از چراغهاي سفيد و يا زرد هنگام بعقب راندن و انعكاس رنگ اعداد و حروف نمره عقب وسيله نقليه و علائم ديگري كه بر طبق مقررات داخلي شرح داده شده و‌همچنين در مورد زمينه پلاك نمره و يا زمينه علائم مذكور و نيز در مورد چراغهاي قرمز گردان و يا چشمك ‌زن وسايل نقليه معيني كه حق تقدم دارند‌لازم الاجرا نميباشد. 6 - طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند تا حدي كه خللي به ايمني ترافيك وارد نيايد در مقررات داخلي خودشان براي مقررات اين ماده‌معافيت‌هائي در موارد زير قائل شوند : (الف)- گاريهاي دستي و وسايط نقليه‌ايكه با حيوانات كشيده ميشوند. (ب) - وسايل نقليه از نوع و يا شكل خاص و يا وسيله نقليه‌ايكه براي منظورهاي خاص و در شرايط خاصي مورد استفاده قرار ميگيرد. 7 - اين كنوانسيون بهيچوجه مانع از آن نيست كه طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها لازم بدانند كه گروههاي عابر پياده كه داراي يكنفر راهنما ‌ميباشند و يا حركت‌هاي دسته ‌جمعي و نيز براي رانندگان گاو، گله گاو و رمه گوسفندان و يا حيوانات باركش و يا زين شده هنگام حركت در طول راه در‌مقتضياتي كه در بند 2 (ب) اين ماده ذكر گرديده يك چراغ يا منعكس‌كننده نور با خود داشته باشند، چراغ يا منعكس‌ كننده مذكور در چنين مواردي ‌بايستي در قسمت جلو سفيد و يا زرد و در قسمت عقب قرمز و يا هردو طرف برنگ زرد كهربائي باشد. ماده سي و سوم – روشنائي ‌مقررات استفاده از نور چراغهاي وسايط نقليه مذكور در ضميمه شماره 5 1 - وسيله نقليه‌اي كه داراي چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) - چراغهاي عبور )نور پائين) و يا چراغهاي جانبي (‌ چراغهاي كوچك جلو و عقب) بترتيبي ‌كه در ضميمه شماره 5 اين كنوانسيون اشاره شده هستند طبق ماده 32 اين كنوانسيون زمانيكه احتياج به استفاده از حداقل يك يا دو نور سفيد يا زرد در‌سمت جلو دارند راننده بايستي با توجه بنكات ذيل از چراغهاي فوق‌الذكر استفاده نمايد. ‌ (الف) در مناطق مسكوني كه روشنائي كافي داشته و يا در راههائيكه در خارج مناطق مسكوني بطور مداوم روشن بوده و روشنائي بحدي است كه‌راننده ميتواند از فاصله دور بطور واضح راه را ببيند و نيز هنگام ايستادن وسايل نقليه راننده بايستي از روشن كردن چراغهاي رانندگي (‌نور بالا)‌خودداري نمايد. (ب) با توجه بمقررات داخلي در مورد استفاده از چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) چنانچه در ساعات روز بعلت وجود مه و برف و باران شديد و يا عبور‌از تونل ديد مناسبي وجود نداشته باشد چراغهاي رانندگي را در موارد زير نبايستي روشن نمود مگر اينكه استفاده از آنها طوري باشد كه باعث خيره‌ شدن رانندگان طرف مقابل نگردد : (1) هرگاه راننده‌اي در حال عبور از وسايل نقليه ديگري باشد. در اينمورد چنانچه چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) روشن باشند بايستي آنها را خاموش ‌نمود و يا از نور آنها در فاصله كافي، دور از محل تلاقي، بطوري استفاده نمايند كه راننده طرف مقابل بتواند براحتي و بدون خطر براه خود ادامه ‌دهد. (2) - هرگاه وسيله نقليه‌ايكه در فاصله نزديك در عقب وسيله نقليه ديگري باشد ميتواند طبق مقررات بند 4 اين ماده بمنظور اخطار و جلب توجه‌براي سبقت گرفتن، همانطوريكه در ماده 28 اين كنوانسيون ذكر شده است، از چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) استفاده نمايد. (3) - در هر وضع ديگري كه اجتناب از خيره كردن چشم ساير استفاده‌كنندگان از راه، راه آبي و يا راه آهن كه در امتداد راه ميباشند ضروري باشد. (ج) با توجه بمقررات بند (‌د) زير هر گاه استفاده از چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) طبق مقررات بند (‌الف) و (ب) فوق ممنوع باشد بايستي از چراغهاي ‌عبور (‌نور پائين) استفاده نمود و چنانچه نور چراغهاي عبور بحدي باشد كه راننده بتواند فاصله مناسبي را در جلوي خود به بيند و ضمناً رانندگان‌ طرف مقابل بتوانند وسيله نقليه را از فاصله كافي به بيند ميتوان بجاي چراغهاي رانندگي از آن استفاده نمود. (‌د) چراغهاي جانبي بايستي با چراغهاي رانندگي، چراغهاي عبور يا چراغهاي مه تواماً روشن باشد. هرگاه وسيله نقليه‌اي كه در حال ايستادن و يا توقف ‌باشد و يا در راههائي غير از شاهراه‌ها و راههاي مذكور در بند 4 ماده 35 حركت كند و شرايط روشنائي راه طوري باشد كه تا فاصله دور بخوبي ديده‌ شود و ساير رانندگان نيز بتوانند وسيله نقليه را از فاصله كافي به بينند ميتوان از چراغهاي جانبي به تنهائي استفاده نمود. 2 - وسيله نقليه‌ايكه داراي چراغهاي مه مذكور در متمم شماره 5 اين كنوانسيون باشد بايستي از آن فقط در مواقع مه يا برف يا باران شديد استفاده‌ نمايد. عليرغم مقررات بند 1 (ج) اين ماده بايستي در چنين مواقع بجاي چراغهاي عبور از چراغهاي مه استفاده نمود. در اين قبيل موارد ممكن است‌مقررات داخلي استفاده از چراغهاي مه و چراغهاي عبور را توأماً اجازه دهند. 3 - عليرغم مقررات بند 2 اين ماده مقررات داخلي ميتوانند استفاده از چراغهاي مه را در راههاي پيچاپيچ و كم عرض حتي در مواقعيكه مه و يا برف‌ و باران شديد هم وجود ندارد اجازه دهند. 4 - در اين كنوانسيون هيچ چيز مانع از آن نيست كه مقررات داخلي استفاده از چراغهاي عبور را در مناطق مسكوني اجباري نمايد. 5 - اخطار نوري (‌بصري) اشاره شده در بند 2 ماده 28 عبارتست از روشن كردن چراغهاي عبور و چراغهاي رانندگي بطور متناوب يكي پس از ديگري ‌در فاصله‌هاي كوتاه و يا روشن كردن چراغهاي عبور چراغهاي رانندگي بطور متناوب يكي پس از ديگري ‌در فاصله‌هاي كوتاه. ماده سي و چهارم - استثنائات 1 - هرگاه يك وسيله امدادي (‌آمبولانس، آتش‌نشاني و غيره) با وسايل سمعي (‌آژير) و يا بصري (‌چراغ قرمز گردان و يا فلاش) نزديك شدن خود را‌اخطار نمايد ساير رانندگان در راه بايستي براي عبور آن فضاي كافي باقي گذارده و در صورت لزوم توقف نمايند. 2 - مقررات داخلي ميتواند رانندگان وسائط نقليه امدادي را هنگام حركت و استفاده از وسايل اخطار مخصوص بخود و مشروط بر اينكه خطري‌ براي ساير استفاده‌كنندگان از راه بوجود نياورند از اجراي تمام و يا قسمتي از مقررات فصل 2 باستثناي مقررات بند 2 ماده 6 معاف دارند. 3 - مقررات داخلي ميتوانند تعيين كنند افراديكه در ساختن تعمير و يا نگهداري راه كار ميكنند و رانندگان وسايل نقليه مربوطه هنگام كار مشروط باينكه احتياطات لازم بهعمل آورند تا چه حد از اجراي مقررات فصل 2 اين كنوانسيون آزاد باشند. 4 - بمنظور سبقت با عبور از وسايل نقليه مذكور در بند 3 اين ماده كه در راه مشغول بكار هستند رانندگان ساير وسايل نقليه ميتوانند بشرط آنكه‌احتياطات لازم بعمل آورده باشند مواد 11 و 12 اين كنوانسيون را رعايت ننمايند. ‌ فصل سوم - شرايط پذيرفتن وسايل نقليه موتوري و يدك در ‌عبور و مرور بين‌المللي ‌ ماده سي و پنجم - ثبت وسايل نقليه 1 - (‌الف) بمنظور داشتن حق استفاده از مزاياي اين كنوانسيون وسايل نقليه موتوري و يدك‌هاي متصل بآنها باستثناي يدك سبك توسط يكي از‌طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها به ثبت رسيده و راننده وسيله نقليه موتوري گواهي ثبت آنرا با توجه باينكه مدت اعتبار آن منقضي نشده‌باشد همراه داشته باشد. اين گواهي توسط يكي از مقامات صلاحيتدار طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها يا توسط انجمني كه از طرف جانب‌ طرف متعاهد و يا واحدهاي تابعه آن داراي اختيار بوده و صادر ميگردد و بايستي حداقل داراي خصوصيات زير باشد: - ‌شماره رديف كه بآن شماره ثبت هم گفته ميشود و ارقام تركيبي آن بايستي طبق متمم شماره3 اين كنوانسيون باشد. - تاريخ اولين ثبت وسيله نقليه. - ‌نام كامل و آدرس دارنده گواهينامه در كشور ثبت‌كننده وسيله نقليه. - نام و مارك تجارتي سازنده وسيله نقليه -شماره رديف شاسي (‌شماره ساخت كارخانه و يا شماره رديف). - حداكثر وزن مجاز بارگيري در مورد وسايل نقليه باري. - مدت اعتبار گواهينامه چنانچه غير محدود نباشد. ‌خصوصياتيكه در گواهينامه ثبت ميشود بايستي يا به حروف لاتين و يا انگليسي خطي بوده و يا بآن فرم تكرار شده باشد. (ب) به هر حال طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند تصميم بگيرند كه به عوض اولين تاريخ ثبت، سال ساخت وسيله نقليه در گواهينامه‌صادره در قلمرو آنها وارد گردد. 2 - عليرغم مقررات بند 1 اين ماده، وسايل نقليه مفصلي كه از هم جدا نشده باشند در ترافيك بين‌المللي حق استفاده از مزاياي اين كنوانسيون را‌خواهند داشت حتي اگر وسيله نقليه موتوري و نيم ‌تريلر متصل بآن توأماً داراي يك ثبت و يك گواهي ثبت باشند. 3 - اين كنوانسيون بهيچوجه مانع از آن نيست كه طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها در ترافيك بين‌المللي از كسيكه وسيله نقليه‌اي در اختيار‌داشته و بنام او به ثبت نرسيده باشد مدركي بخواهند حاكي از اينكه اجازه دارد وسيله نقليه را در اختيار داشته باشد. 4 - توصيه ميشود كه طرفهاي متعاهد، چنانچه قبلاً اقدامي نكرده باشند سازماني تأسيس نمايند تا در سطح كشور يا ناحيه مسئول نگاهداري سوابق‌وسايل نقليه‌ايكه به سرويس گذارده ميشوند بوده و نيز خصوصيات ثبت شده در گواهي كليه وسايل نقليه را بطور متمركز نگهداري نمايند. ماده سي و ششم - شماره ثبت 1 - هر وسيله نقليه موتوري بايستي در ترافيك بين‌المللي شماره ثبت خود را در جلو و عقب نصب نمايد در هر حال موتورسيكلت‌ها بايستي شماره را‌فقط در عقب نصب نمايند. 2 - هر يدكي كه ثبت شده بايستي در ترافيك بين‌المللي شماره ثبت خود را در عقب نصب نمايد هر گاه يك وسيله نقليه موتوري داراي يك و يا چند‌يدك باشد يدك واحد و يا آخرين يدك را در صورتي كه به ثبت نرسيده باشد بايستي شماره ثبت وسيله نقليه‌اي را كه يدك را بدنبال دارد داشته باشد. 3 - تركيبات شماره ثبت اشاره شده در اين ماده و نحوه نصب آن بايستي بر طبق مقررات متمم شماره 2 اين كنوانسيون باشد. ‌ ماده سي و هفتم - علامت مميزه كشور ثبت‌كننده وسيله نقليه 1 - هر وسيله نقليه موتوري بايستي در ترافيك بين‌المللي علاوه بر شماره ثبت علامت مميزه كشور ثبت‌ كننده را نيز در عقب وسيله نقليه نصب نمايد. 2 - هر يدك كه به يك وسيله نقليه موتوري متصل بوده و طبق ماده 36 اين كنوانسيون احتياج به نصب شماره ثبت در عقب داشته باشد بايستي علاوه‌بر شماره ثبت علامت مميزه كشور ثبت‌كننده را نيز نصب نمايد حتي چنانچه يدك در كشوري غير از كشور ثبت‌كننده وسيله نقليه موتوري به ثبت‌رسيده باشد بايستي مقررات اين بند را اجراء نمايد. اگر يدك به ثبت نرسيده باشد بايستي علامت مميزه كشوري كه وسيله نقليه موتوري را به ثبت‌رسانيده در عقب نصب نمايد مگر وقتيكه يدك در كشور مذكور مسافرت كند. 3 - جزئيات علامت مميزه مذكور در اين ماده و نحوه نصب آن بايستي بر طبق مفاد متمم شماره 2 اين كنوانسيون باشد. ‌ ماده سي و هشتم - علامت شناسائي ‌ كليه وسايل نقليه موتوري و يدكها در ترافيك بين‌المللي داراي علامت شناسائي مشروحه در ضميمه 4 اين كنوانسيون باشد. ماده سي و نهم - احتياجات فني ‌كليه وسايل نقليه موتوري و يدكها و وسايل نقليه مركب بايستي در ترافيك بين‌المللي مفاد متمم شماره 5 اين كنوانسيون را رعايت كرده و از لحاظ كار در‌شرايط مناسبي باشند. ‌ ماده چهلم - مقررات ترانزيت ‌ از تاريخ اجراي اين كنوانسيون بر طبق بند 1 ماده 47 كليه يدكها با هر ظرفيتي كه داشته باشند حق استفاده از مزاياي اين كنوانسيون را در ترافيك‌ بين‌المللي تا ده سال خواهند داشت حتي اگر به ثبت هم نرسيده باشد. فصل چهارم - رانندگان وسايل نقليه موتوري ماده چهل و يكم - مدت اعتبار گواهينامه‌هاي رانندگي 1 - گواهينامه‌هاي رانندگي بشرح زير مورد قبول طرفهاي متعاهد خواهد بود : (‌الف) هر گواهينامه داخلي كه بزبان ملي و يا يكي از زبانهاي ملي طرف‌هاي متعاهد صادر شده و اگر به چنين زباني تنظيم نشده ترجمه گواهي شده آنرا ضميمه داشته باشد. (ب) هر گواهينامه داخلي كه بر طبق مفاد متمم شماره 6 اين كنوانسيون صادر شده باشد. (ج) هر گواهينامه بين‌المللي كه بر طبق مفاد متمم شماره 7 اين كنوانسيون صادر شده و در قلمرو دولت صادركننده براي راندن وسيله نقليه مذكور در‌گواهينامه معتبر باشد، مشروط بر اينكه مدت اعتبار گواهينامه منقضي نشده و نيز توسط يكي از طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آن و يا سازماني كه از‌طرف چنين طرف متعاهدي داراي اختيار بوده صادر گرديده باشد. مقررات اين بند در مورد گواهينامه‌هاي آموزشي رانندگي بكار نخواهد رفت . 2 - علي رغم مفاد قبلي اين ماده : (الف) - هر گاه اعتبار گواهينامه رانندگي بموجب ظهرنويسي آن موكول باين باشد كه دارنده آن بايستي وسايل‌مخصوصي )مثلاً عينك) داشته و يا وسيله نقليه بعلت عدم توانائي راننده بايستي مجهز به تجهيزات خاصي باشد، گواهينامه بدون رعايت شرايط ‌مذكور معتبر نخواهد بود. (ب) طرف‌هاي متعاهد ميتوانند گواهينامه رانندگي اشخاصي را كه كمتر از 18 سال داشته باشند در قلمرو كشورشان معتبر ندانند. (ج) طرف‌هاي متعاهد ميتوانند گواهينامه‌هاي رانندگي افراد كمتر از 21 سال را براي رانندگي وسايل نقليه موتوري و يا وسايل نقليه مركب و يا وسايل‌ نقليه طبقات E,D ,C مذكور در متمم‌هاي شماره 6 و 7 اين كنوانسيون را، در قلمرو كشورشان معتبر ندانند. 3 - طرف‌هاي متعاهد تعهد مينمايند كه گواهينامه‌هاي رانندگي داخلي و بين‌المللي مذكور در بند 1 (الف) و ( ب) و (ج) اين ماده را بدون اطمينان از‌توانائي و سلامتي جسماني راننده صادر نخواهند نمود. 4 - بمنظور اجراي بند 1 و قسمت ج بند 2 اين ماده : ‌ (الف) يك وسيله نقليه موتوري طبقه (B) مذكور در متمم‌هاي شماره 6 و 7 اين كنوانسيون را ميتوان به يك يدك سبك متصل نمود. همچنين ممكن‌است وسيله نقليه مذكور را به يك يدكي كه حداكثر وزن مجاز آن 750 كيلوگرم بيشتر بوده از وزن بدون بار وسيله نقليه موتوري تجاوز ننمايد متصل‌نموده و اين فقط در موردي است كه حداكثر وزن مجاز وسيله نقليه مركب در حال اتصال از 3500 كيلوگرم تجاوز ننمايد. (ب) - يك وسيله نقليه طبقه (C) و (D) مذكور در متمم‌هاي شماره 6 و 7 اين كنوانسيون را ميتوان بيك يدك سبك متصل نموده بدون اينكه وسيله ‌نقليه مركبي كه درنتيجه اتصال اين دو حاصل شده از طبقات (C) و (D) خارج شده باشد. 5 - گواهينامه بين‌المللي بايستي براي كسانيكه داراي گواهينامه داخلي بوده صادر و براي صدور آن حداقل شرايط مذكور در اين كنوانسيون رعايت‌گردد. ‌شماره گواهينامه داخلي بايستي در گواهينامه بين‌المللي ذكر گرديده و گواهينامه بين‌المللي پس از انقضاي مدت گواهينامه داخلي مربوطه معتبر نخواهد‌بود. 6 - مقررات اين ماده طرف‌هاي متعاهد را ملزم نميسازد كه : (‌الف) اعتبار گواهينامه‌هاي بين‌المللي و يا داخلي صادره در سرزمين طرف متعاهد ديگر را براي افراديكه مسكن عادي آنها در تاريخ صدور گواهينامه‌ در قلمرو كشورشان بوده و يا پس از صدور گواهينامه بآن كشور منتقل شده بپذيرند. (ب) و يا گواهينامه‌هاي صادره براي افرادي كه مسكن عادي آنها در تاريخ صدور در كشور صادركننده نبوده و يا پس از صدور مسكن عادي آنها بكشور‌ديگري منتقل شده باشد بپذيرند. ‌ ماده چهل و دوم - تعليق اعتبار گواهينامه رانندگي 1 - طرفهاي متعاهد و يا واحدهاي تابعه آنها ميتوانند از راننده‌ايكه مقررات راهنمائي را در قلمرو كشورشان نقض نموده و مسئول شناخته شده و بموجب مقررات داخلي بايستي گواهينامه او ضبط گردد حق استفاده از گواهينامه رانندگي بين‌المللي و يا داخلي را از او سلب نمايند در چنين موردي‌مقامات صلاحيتدار طرف متعاهد، و يا واحدهاي تابعه آنها كه حق استفاده از گواهينامه را سلب ميكنند ميتوانند : (‌الف) گواهينامه را ضبط و تا انقضاي مدتيكه حق استفاده از آن سلب شده و يا تا ماداميكه دارنده گواهينامه قلمرو آن كشور را ترك كند (‌هركدام زودتر‌باشد) نگهداري نمايند. (ب) اين مراتب را بمقام صادركننده گواهينامه و يا مقامي كه از طرف آن گواهينامه صادر شده ابلاغ نمايند. (ج) و در مورد گواهينامه‌هاي بين‌المللي در حل مخصوصي كه براي اين منظور در گواهينامه پيش‌بيني شده ثبت نمايند كه گواهينامه مزبور بيش از اين‌در قلمرو كشورشان معتبر نخواهد بود. (‌د) هرگاه اقدامات مذكور در بند (‌الف) فوق را معمول ندارند ابلاغ اشاره شده در بند (ب) فوق را تكميل و از مقام صادركننده و يا مقامي كه گواهينامه از‌طرف او صادر شده تقاضا نمايد كه تصميم متخذه در مورد راننده را باو ابلاغ نمايند. 2 - طرف‌هاي متعاهد بايد كوشش كنند بر طبق اقدام مذكور در قسمت د بند 1 اين ماده تصميمات متخذه را به شخصي ذيربط ابلاغ نمايند. 3 - اين كنوانسيون بهيچوجه مانع از اين نيست كه طرفهاي متعاهد و واحدهاي تابعه آنها از رانندگي كسيكه داراي گواهينامه بين‌المللي و يا داخلي‌بوده ممانعت بعمل آورد مشروط بر اينكه ثابت شده باشد كه راننده قادر برانندگي بدون خطر نمDFاشد و يا حق رانندگي در كشوريكه مسكن عادي‌اوست از او سلب شده باشد. ‌ ماده چهل و سوم - مقررات انتقالي ‌از تاريخ اجراي اين كنوانسيون بر طبق بند 1 ماده 47 تا پنجسال چنانچه گواهينامه بين‌المللي مطابق مقررات كنوانسيون عبور و مرور جاده مورخ 19‌سپتامبر 1949 ژنو صادر شده باشد از نقطه نظر مواد 41 و 42 اين كنوانسيون مانند گواهينامه‌هاي بين‌المللي مذكور در اين كنوانسيون ميباشد. فصل پنجم - شرايط پذيرفتن دوچرخه و چرخ موتوري در عبور ‌و مرور بين‌المللي ماده چهل و چهارم 1 - دوچرخه‌هاي بدون موتور در عبور و مرور بين‌المللي : (‌الف) مجهز به ترمز مناسبي باشد. (ب) داراي زنگي باشد كه از فاصله كافي شنيده شود و وسيله اخباري ديگر نداشته باشد. (ج) يك رفلكتور قرمز و يك چراغ قرمز در عقب و يك چراغ سفيد و يا زرد بطرف جلو داشته باشد. 2 - در قلمرو طرف‌هاي متعاهدي كه طبق بند 2 ماده 54 اين كنوانسيون دوچرخه گازي را مانند موتورسيكلت اعلام نداشته‌اند دوچرخه گازي بايستي : (‌الف) داراي دو ترمز مستقل باشد. (ب) به يك زنگ و يا وسيله اخباري ديگر مجهز باشد كه از فاصله دور شنيده شود. (ج) به خفه‌كن مناسب براي اگزوست مجهز باشد. (‌د) يك چراغ سفيد و يا زرد به طرف جلو و يك چراغ قرمز و يك رفلكتور قرمز بطرف عقب داشته باشد. (ه) علامت شناسائي مذكور در متمم شماره 4 اين كنوانسيون را داشته باشد. 3 - سرزمين طرف‌هاي متعاهد كه طبق بند 2 ماده 54 اين كنوانسيون دوچرخه گازي را مانند موتورسيكلت اعلام داشته‌اند شرايط پذيرفتن دوچرخه در‌ترافيك بين‌المللي همانست كه براي موتورسيكلت در متمم شماره 5 اين كنوانسيون ذكر شده. فصل ششم - مقررات نهائي ماده چهل و پنجم 1 - كنوانسيون حاضر تا تاريخ 31 دسامبر 1969 در مقر سازمان ملل متحد در نيويورك براي امضاي تمام اعضاي سازمان ملل و يا اعضاي سازمانهاي‌ تخصيصي وابسته به آن و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي و طرف‌هاي اساسنامه ديوان بين‌المللي دادگستري، و يا هر دولت ديگري كه توسط مجمع‌عمومي سازمان ملل براي عضويت در اين كنوانسيون دعوت شده مفتوح خواهد بود. 2 - كنوانسيون حاضر به تصويب خواهد رسيد و اسناد تصويب نزد دبير كل سازمان سپرده خواهد شد. 3 - كنوانسيون حاضر براي الحاق دولي كه در بند 1 اين ماده اشاره شده مفتوح خواهد ماند، و اسناد الحاق بدبير كل سازمان ملل تسليم خواهد شد. 4 - هنگام تسليم اسناد تصويب كنوانسيون حاضر و يا الحاق به آن هر دولتي بايد علامت مميزه خود را كه طبق شماره 3 اين كنوانسيون وسائط نقليه ثبت‌شده توسط آن دولت بايستي در ترافيك بين‌المللي نصب نمايد بدبير كل سازمان ملل ابلاغ نمايند. با ابلاغ ثانوي بدبير كل سازمان ملل هر دولتي‌ ميتواند علامت مميزه قبلي خود را تغيير دهد. ‌ ماده چهل و ششم 1 - هر دولتي ميتواند هنگام امضاء و يا تصويب اين كنوانسيون و يا الحاق به آن و يا متعاقباً از طريق ابلاغ بدبير كل سازمان ملل اعلام دارد كه اين ‌كنوانسيون در تمام سرزمينها و يا سرزميني كه آن دولت مسئول روابط بين‌المللي آن باشد لازم‌ الاجراء خواهد بود. ‌اين كنوانسيون در سرزمين و يا سرزمينهاي مذكور در ابلاغ 30 روز پس از وصول ابلاغ توسط دبير كل سازمان ملل و يا در تاريخي كه اين كنوانسيون به تصويب ميرسد، هركدام مؤخر باشد، براي دولتي كه ابلاغ را ارسال داشته لازم‌الاجرا خواهد شد. 2 - هر دولتي كه طبق بند 1 اين ماده اعلاميه‌اي صادر نموده باشد ميتواند متعاقباً با ارسال ابلاغ بدبير كل سازمان ملل اعلام دارد كه اجراي اين ‌كنوانسيون بايستي در سرزمين مذكور در ابلاغ متوقف شود. در مورد چنين كشوري اجراي كنوانسيون يكسال پس از تاريخ وصول ابلاغ توسط دبير كل‌ سازمان ملل متوقف خواهد شد. 3 - هر دولتي كه طبق بند 1 اين ماده رفتار كرده باشد بايستي علامت و يا علائم مميزه خود را براي نصب (طبق شماره 3 اين كنوانسيون) روي وسايل ‌نقليه ثبت شده در كشورش بدبير كل سازمان ملل ابلاغ نمايد. با ابلاغ مجدد بدبير كل سازمان ملل ميتوان علامت و يا علائم مميزه قبلي را تغيير داد. ‌ ماده چهل و هفتم 1 - كنوانسيون حاضر 12 ماه پس از تاريخ توديع پانزدهمين سند تصويب و يا الحاق لازم‌الاجراء خواهد بود. 2 - اين كنوانسيون براي هر دولتي كه آنرا تصويب نموده و يا به آن ملحق شود 12 ماه پس از تاريخ توديع پانزدهمين سند تصويب و يا الحاق‌لازم‌الاجرا خواهد بود. ‌ ماده چهل و هشتم ‌كنوانسيون حاضر به محض لازم‌الاجرا شدن در روابط بين طرف‌هاي متعاهد كنوانسيون بين‌المللي «ترافيك موتوري و ترافيك راه را كه در 24 آوريل1926 در پاريس بامضا رسيده و كنوانسيون مقررات ترافيك وسايل نقليه بين كشورهاي آمريكائي را كه در پانزدهم دسامبر 1943 براي امضاء در‌واشنگتن مفتوح بوده و همچنين كنوانسيون ترافيك راه را كه در 19 سپتامبر 1949 در ژنو براي امضاء مفتوح است لغو كرده و جايگزين آنها ميشود. ماده چهل و نهم 1 - ظرف يكسال از تاريخ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون حاضر طرفهاي متعاهد ميتوانند اصلاح يا اصلاحاتي را پيشنهاد نمايند. متن اصلاحات‌پيشنهادي بايستي همراه نامه مشروحي براي دبير كل سازمان ملل كه وظيفه دارد آنرا به تمام طرف‌هاي متعاهد ابلاغ نمايد ارسال گردد. طرف‌هاي ‌متعاهد ظرف دوازده ماه از تاريخ ابلاغ بايستي بدبير كل سازمان اطلاع دهند كه : (‌الف) يا اصلاحيه را قبول نمود (ب) يا اصلاحيه را رد كرده (ج) و يا‌تقاضاي تشكيل كنفرانس براي رسيدگي باصلاحيه را دارند. دبير كل سازمان ملل متن اصلاحات پيشنهادي را نيز براي ساير دولتهاي موضوع بند 1 ماده54 اين كنوانسيون ارسال خواهد داشت. 2 - (‌الف) چنانچه نسبت به هر يك از اصلاحات پيشنهادي كه بر طبق بند فوق‌الذكر ابلاغ ميشود ظرف دوازده ماه مهلت مقرر كمتر ازيك سوم طرفهاي متعاهد آنرا رد كرده و يا تقاضاي تشكيل كنفرانس نموده باشند آن اصلاحيه قبول شده تلقي ميشود. دبير كل سازمان ملل بايستي رد قبول و‌يا تشكيل كنفرانس در مورد هر يك از اصلاحات پيشنهادي را بطرف‌هاي متعاهد اطلاع دهد، اگر مجموع تقاضاي تشكيل كنفرانس و يا رد اصلاحات ‌پيشنهادي كه ظرف دوازده ماه مقرر واصل مي‌گردد كمتر ازيك سوم تعداد طرف‌هاي متعاهد باشد دبير كل سازمان ملل به تمام كشورهاي عضو اعلام‌خواهد نمود كه آن اصلاحيه ششماه پس از انقضاي دوازده ماه اشاره شده در بند 1 اين ماده براي تمام طرف‌هاي متعاهد باستثناي آنهائيكه ظرف‌مدت مقرر آن را رد كرده و يا تقاضاي تشكيل كنفرانس نموده‌اند لازم‌الاجرا خواهد بود. (ب) هر يك از طرف‌هاي متعاهد كه ظرف 12 ماه مقرر اصلاحيه پيشنهادي را رد كرده و يا تقاضاي تشكيل كنفرانس براي رسيدگي بآن نموده باشد‌ ميتواند پس از انقضاي مدت 12 ماه مورد بحث در هر زمانيكه بخواهد اصلاحيه را قبول نموده و قبولي خود را بدبير كل سازمان ملل اطلاع دهد و‌دبير كل سازمان ملل اين قبولي را بساير طرف‌هاي متعاهد ابلاغ خواهد نمود اصلاحيه در مورد طرف‌هائي كه قبولي خ. ر. ب. ترتيب مذكور اطلاع‌داده‌اند شش ماه پس از وصول اطلاع توسط دبير كل سازمان ملل لازم‌الاجرا خواهد بود. 3 - اگر هر يك از اصلاحات پيشنهادي بترتيبي كه در بند 2 اين ماده گفته شده مورد قبول واقع نگردد و اگر ظرف مدت دوازده ماه مذكور در بند 1 اين‌ماده كمتر از نصف تعداد طرف‌هاي متعاهد آن را رد كرده باشند و حداقل يك سوم از طرف‌هاي متعاهد مشروط براينكه تعداد آنها ده كمتر نباشد اصلاحيه را‌قبول نموده و يا تقاضاي تشكيل كنفرانس كرده باشند دبير كل سازمان بايستي بمنظور رسيدگي به اصلاحيه پيشنهادي يا هر پيشنهاد ديگري كه ممكن‌است بر طبق بند 4 اين ماده باو تسليم شده باشد كنفرانس را تشكيل دهد. 4 - اگر كنفرانسي طبق بند 3 اين ماده تشكيل شود دبير كل سازمان ملل كليه دولت‌هاي مذكور در بند 1 ماده 45 اين كنوانسيون را براي شركت در‌كنفرانس دعوت كرده و از آنها تقاضا خواهد كرد چنانچه علاوه بر اصلاحيه پيشنهادي پيشنهاد ديگري داشته و مايل باشند در كنفرانس مطرح گردد ظرف‌ حداقل ششماه قبل از تاريخ گشايش كنفرانس باو تسليم دارند تا بتوانند اين قبيل پيشنهادات را حداقل سه ماه قبل از گشايش كنفرانس براي ‌دولت‌هاي دعوت شده ارسال دارد. 5 - (‌الف) هر يك از اصلاحات پيشنهادي چنانچه مورد قبول اكثريتي برابر دو سوم دولتهاي شركت ‌كننده در كنفرانس باشد قبول تلقي ميشود ‌مشروط بر اينكه اكثريت مذكور حداقل شامل دو سوم طرف‌هاي متعاهد در كنفرانس شركت نموده‌اند باشد. دبير كل سازمان ملل اصلاحيه قبول شده را‌بكليه طرف‌هاي متعاهد ابلاغ مينمايد و 12 ماه پس از ابلاغ براي كليه طرف‌هاي متعاهد لازم‌الاجرا خواهد بود مگر آنهائيكه ظرف اين مدت نظر‌خود را مبني بر رد اصلاحيه بدبير كل سازمان ابلاغ نموده باشند. (ب) هر يك از طرف‌هاي متعاهد كه اصلاحيه را ظرف 12 ماه مقرر رد كرده باشد ميتواند در هر زمانيكه مايل باشد آنرا قبول نموده و قبولي خود را‌بدبير كل سازمان ملل اطلاع دهد و دبير كل بايستي مراتب را بكليه طرف‌هاي متعاهد ابلاغ نمايد. اصلاحيه پيشنهادي در مورد طرف متعاهدي كه‌قبولي خ. ر. ب. ترتيب مذكور اطلاع داده ششماه پس از وصول اطلاع توسط دبير كل سازمان و يا در انقضاي مدت 12 ماه اشاره شده هر كدام مؤخر‌باشد لازم‌الاجرا خواهد بود. 6 - اگر اصلاحيه پيشنهادي بترتيب مذكور در بند 2 اين ماده قبول نشود و اگر شرايط مذكور در بند 3 اين ماده براي تشكيل كنفرانس تحقق نيابد ‌اصلاحيه پيشنهادي مردود شناخته خواهد شد. ‌ ماده پنجاهم ‌ هر يك از طرف‌هاي متعاهد ميتواند اين كنوانسيون را با ابلاغ كتبي بعنوان دبير كل سازمان ملل لغو نمايد و اين لغو يكسال از تاريخ وصول ابلاغ‌توسط دبير كل سازمان ملل نافذ خواهد بود. ‌ ماده پنجاه و يكم ‌هر گاه تعداد طرف‌هاي متعاهد در دوازده ماه متوالي كمتر از پنج كشور باشد اجراي اين كنوانسيون متوقف خواهد شد. ماده پنجاه و دوم ‌ هرگاه اختلاف ناشي از تفسير، اجراي مفاد اين كنوانسيون بين دو و يا چند طرف متعاهد را كه با مذاكره و يا از طرف ديگري فيصله نيافته باشد ميتوان ‌بتقاضاي يكي از طرفين براي اخذ تصميم به ديوان بين‌المللي دادگستري ارجاع نمود. ماده پنجاه و سوم ‌مفاد اين كنوانسيون مانع از آن نخواهد بود كه طرفهاي متعاهد براي امنيت داخلي و يا خارجي خود چنانچه لازم بدانند اقداماتي تا حدود ضرورت و‌برابر با مقررات منشور ملل متحد معمول دارند. ‌ ماده پنجاه و چهارم 1 - هر دولتي هنگام امضاء يا توديع اسناد تصويب اين كنوانسيون و يا الحاق به آن ميتواند اعلام دارد كه مقيد بقبول ماده 52 آن نميباشد. ساير‌طرف‌هاي متعاهد در مورد طرف متعاهديكه چنين اعلامي نموده مقيد بقبول ماده 52 نخواهد بود. 2 - هر دولتي هنگام توديع اسناد تصويب اين كنوانسيون و يا الحاق بآن ميتواند با ارسال ابلاغي بعنوان دبير كل سازمان ملل اعلام دارد كه از نظر‌اين كنوانسيون دوچرخه گازي را مانند موتورسيكلت بحساب ‌ميآورد با ارسال ابلاغ مجدد بعنوان دبير كل سازمان ملل هر دولتي ميتواند در هر‌زمانيكه بخواهد اعلام خود را پس بگيرد. (‌ماده 1 سند ژ). 3 - اعلاميه مذكور در بند 2 اين ماده ششماه پس از وصول توسط دبير كل سازمان ملل و يا در تاريخي كه اين كنوانسيون براي كشور صادركننده‌اعلاميه لازم‌الاجرا ميشود (‌هركدام مؤخر باشد) قابل اجرا خواهد بود. 4 - اگر در علامت مميزه‌ايكه طبق بند 4 ماده 45 و بند 3 ماده 46 اين كنوانسيون تغييراتي داده شود تغييرات مزبور پس از سه ماه از تاريخ وصول ابلاغ‌توسط دبير كل سازمان ملل معتبر خواهد شد. 5 - علاوه بر استثنائيكه در بند 1 اين ماده ذكر شده استثنائات ديگري نسبت باين كنوانسيون و متمم‌هاي آن اجازه داده خواهد شد. مشروط بر اينكه ‌كتباً اعلام گرديده باشد و اگر قبل از توديع اسناد تصويب اين كنوانسيون يا الحاق به آن در نظر گرفته شده بايستي در مدارك اشاره شده تأييد گردد. دبير‌كل سازمان ملل بايستي اين استثنائات را به تمام دولتهاي ذكر شده در بند 1 ماده 45 اين كنوانسيون اطلاع دهد. 6 - هر طرف متعاهدي كه استثنائي را كتباً تنظيم كرده و يا اعلاميه مذكور در بندهاي 1 و 4 اين ماده را تهيه و ارسال داشته باشد ميتواند هر زماني كه ‌بخواهد با ارسال ابلاغ مجدد بعنوان دبير كل سازمان ملل آنرا پس بگيرد. 7 - استثنائيكه طبق بند 5 اين ماده ابلاغ شده باشد : (‌الف) مقررات اين كنوانسيون را تا آنجا كه باستثناء ارتباط دارد براي طرف متعاهدي كه استثناء قائل شده اصلاح مينمايد. (ب) مقررات اين كنوانسيون را تا آنجا كه باستثناء ارتباط دارد براي ساير طرف‌هاي متعاهد در روابطشان با طرف متعاهدي كه استثناء قائل شده اصلاح ‌مينمايد. ماده پنجاه و پنجم ‌ علاوه بر اعلاميه‌ها ابلاغيه‌ها و مكاتبات مذكور در موارد 49 و 54 اين كنوانسيون دبير كل سازمان ملل بايستي موارد زير را نيز به تمام دولت‌هاي اشاره‌ شده در بند 1 ماده 45 ابلاغ نمايد. (‌الف) امضاء و تصويب و الحاق‌هاي مذكور در ماده 45 (ب) ابلاغيه‌ها و اعلاميه‌هاي مذكور در بند 4 ماده 45 و ماده 46 ج - تاريخ لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون طبق ماده 47. (‌د) تاريخ لازم‌الاجرا شدن اصلاحات انجام يافته بند 2 و 5 ماده 49. (ه) اعلاميه‌هاي الغاء مذكور در ماده 50 (‌و) فسخ اين كنوانسيون طبق ماده 51 ‌ ماده پنجاه و ششم ‌اصل اين كنوانسيون كه بزبان‌هاي چيني، انگليس، فرانسه، روسي و اسپانيائي در يك نسخه تهيه شده و متساوياً معتبر ميباشند نزد دبير كل سازمان ‌ملل توديع شده و دبير كل نسخ گواهي شده را براي تمام دولتهائي كه در بند 1 ماده 45 ذكر شده ارسال خواهد داشت. بنابراين نمايندگان مختاري كه از‌دولت متبوع خود داراي اختيار تام بودند اين كنوانسيون را امضاء نمودند. ‌وين هشتم نوامبر هزار و نهصد و شصت و هشت. ضميمه شماره يك استثنائات وارده به قبول وسائط نقليه موتوري و يدكها در ترافيك بين‌المللي 1 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند وسايل نقليه موتوري‌و يدكها و يا وسايل نقليه مركبي را كه طول سراسري آنها و يا وزن هر محور و يا ابعادشان از حدود تعيين شده در مقررات داخلي براي وسايل نقليه ثبت‌شده در كشورشان تجاوز نموده باشد در قلمرو خود در ترافيك بين‌المللي نپذيرند. ‌طرف‌هاي متعاهدي كه در قلمرو كشورشان ترافيك بين‌المللي سنگيني وجود دارد بايستي كوشش نمايند تحت موافقتنامه‌هاي منطقه‌اي راههاي اصلي ‌را، باستثناي راههاي فرعي، هميشه مفتوح نگهداشته و وسايل نقليه و يا وسايل نقليه مركبي را كه وزن و ابعاد آنها از حدود معين در موافقتنامه‌هاي‌مورد اشاره تجاوز نكرده باشد، در راههاي مذكور در ترافيك بين‌المللي بپذيرند. 2 - از نظر بند 1 اين متمم برآمدگيهاي جانبي مشروحه زير نبايستي تجاوز از حداكثر عرض مجاز بشمار آيد. (‌الف) برجستگيهاي نزديك نقطه تماس لاستيك‌ها با زمين و اتصالي‌هاي فشارسنج آنها. (ب) وسايل ضد لغزش نصب شده روي چرخها. (ج) آئينه‌هاي رانندگي كه طوري طرح ‌ريزي شده كه با فشار مختصري بطرف جلو و يا عقب ميرود و باين ترتيب تجاوز آن از حداكثر عرض مرتفع ميشود. (‌د) چراغهاي مشخصه و جهت‌ نما مشروط بر اينكه از چند سانتيمتر تجاوز ننموده باشد. (ه) پلمب گمركي كه روي بار زده شده و وسايل حفاظتي اين پلمب‌ها. 3 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند از قبول وسايل نقليه مركب مشروحه زير در ترافيك بين‌المللي در قلمروشان خودداري نمايند مشروط بر اينكه استفاده‌از چنين وسايل نقليه مركب در مقررات داخلي منع شده باشد : (‌الف) موتورسيكلت با يدك. (ب) وسايل نقليه مركبي كه از يك وسيله نقليه موتوري و چند يدك تركيب شده باشد. (ج) وسايل نقليه مفصلي كه براي حمل و نقل مسافر مورد استفاده قرار گرفته شده باشد. 4 - طرفهاي متعاهد ميتوانند از قبول وسايل نقليه موتوري و يدكهائي كه نسبت بآنها استثنائات مذكور در بند 60 متمم شماره 5 اين كنوانسيون‌وارد است در ترافيك بين‌المللي در قلمرو كشورشان خودداري نمايند. 5 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند از قبول موتورسيكلت و دوچرخه گازي كه رانندگان و مسافران (‌اگر مسافري داشته باشد) داراي كلاه حفاظتي نبوده در‌ترافيك بين‌المللي در قلمرو كشورشان خودداري نمايند. 6 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند وسايل نقليه موتوري غير از دوچرخه گازي و موتورسيكلت بدون سايد كار (‌اطاقك پهلو) را بشرطي در ترافيك‌ بين‌المللي در قلمرو كشورشان بپذيرند كه حامل وسايل اشاره شده در بند 56 متمم شماره 5 اين كنوانسيون براي اخطار خطر هنگام توقف در قسمت‌ سواره‌رو را بوده باشند. 7 - طرفهاي متعاهد ميتوانند وسيله نقليه موتوري كه حداكثر وزن مجاز آنها از 3500 كيلوگرم بيشتر باشد بشرطي در ترافيك بين‌المللي در راههاي ‌سخت و يا مناطق معيني از نواحي صعب‌العبور كشورشان بپذيرند كه مقررات موضوعه در مقررات داخلي براي وسايل نقليه مشابه در همان كشور را‌رعايت نموده باشند. 8 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند از قبول وسايل نقليه موتوري كه نور چراغهاي عبورشان قرينه نبوده و با سمت حركت وفق داده نشده باشد در قلمرو‌كشورشان در ترافيك بين‌المللي خودداري نمايند. 9 - طرف‌هاي متعاهد ميتوانند از قبول هر گونه نقليه موتوري و يا هر گونه يدك متصل بوسيله نقليه موتوري كه علامت مميزه‌اي غير از آنچه در ماده37 اين كنوانسيون ذكر شده نصب كرده باشند در ترافيك بين‌المللي در قلمرو كشورشان خودداري نمايند. ‌ ضميمه شماره دو شماره ثبت وسايل نقليه موتوري و يدك در ترافيك بين‌المللي 1 - شماره ثبت اشاره شده در مواد 35 و 36 اين كنوانسيون بايستي با مركب از اعداد و يا تركيبي از اعداد و حروف باشد. اعداد بايستي اعداد عربي و‌حروف بايستي حروف لاتين بزرگ باشند. به هر حال ممكن است از انواع ديگر اعداد و حروف استفاده نمود مشروط بر آنكه به اعداد عربي و حروف‌لاتين بزرگ تكرار شوند. 2 - شماره ثبت بايد طوري تهيه و در محور وسيله نقليه نصب گردد كه در روشنائي عادي روز در فاصله حداقل 40 متر در حال توقف وسيله نقليه خوانا‌ باشد. به هر حال طرفهاي متعاهد مجازند در مورد موتورسيكلت و وسايل نقليه خاصي كه بسختي ميتوانند شماره بزرگي كه از فاصله 40 متر خوانا بوده ‌روي وسيله نقليه نصب نمايند اين حداقل فاصله را تقليل دهند. 3 - چنانچه شماره ثبت روي صفحه خاصي را نشان داده ميشود اين صفحه بايستي مسطح بوده و بطور عمودي و يا تقريباً عمودي با زاويه قائمه‌ نسبت به مقطع طولي وسط وسيله نقليه نصب گردد. ‌وقتيكه شماره روي وسيله نقليه نشان داده شده و يا با رنگ نوشته شود سطحي كه روي آن شماره نشان داده شده و يا نوشته مي‌شود بايستي مسطح و‌عمودي بوده و يا اينكه تقريباً مسطح و عمودي بوده و نسبت به مقطع طولي وسط وسيله نقليه زاويه قائمه داشته باشد. 4- با توجه بمقررات بند 5 ماده 32 صفحه و يا سطح كه شماره ثبت روي آن نشان داده شده و يا با رنگ نوشته شود ميتواند از جنسي باشد كه نور را‌منعكس نمايد. ضميمه شماره سه علامت مميزه وسائط نقليه و يدكها در ترافيك بين‌المللي 1 - علامت مميزه وسائط نقليه موتوري و يدكها بر طبق مفاد ماده 37 اين كنوانسيون عبارست از يك تا سه حرف بزرگ لاتين حروف بايستي داراي‌حداقل 8% متر ارتفاع و خط نوشته آن داراي 1% پهنا داشته باشد. حروفها بايستي با رنگ سياه در روي يك سطح سفيد كه داراي شكل بيضي بوده و قطر‌بزرگتر آن بطور اتفاقي قرار گرفته باشد نوشته شود. 2 - وقتي علامت مميزه از يك حرف تشكيل گردد قطر بزرگتر ممكن است عمودي قرار گيرد. 3 - علامت مميزه نبايستي با شماره ثبت تركيب گرديده يا بنحوي بآن بچسبد كه باعث اشتباه شده و بخوانا بودن شماره لطمه وارد سازد. 4 - در موتورسيكلت و يدك آن اندازه اقطار بيضي بايستي حداقل 115/0 x 175/0متر باشد. در ساير وسائط نقليه و يدك آنها اندازه اقطار بيضي‌ حداقل بشرح زير ميباشد : ‌ الف - چنانچه علامت مميزه شامل سه حرف باشد 145/0 x24/0 متر ب- چنانچه علامت مميزه شامل كمتر از 3 حرف باشد 115/0 x 175/0 متر. 5- مفاد بند 3 متمم شماره 2 شامل نشان دادن علامت مميزه وسائط نقليه نيز بوده و قابل اجرا ميباشد. ‌ ضميمه شماره چهار علائم شناسائي وسائط نقليه موتوري و يدك در ترافيك بين‌المللي 1 - علامت شناسائي بايستي بشرح زير باشد : (‌الف) در مورد وسايل نقليه موتوري: (1) نام و يا مارك تجارتي سازنده وسيله نقليه . (2) روي شاسي و اگر شاسي نداشته باشد روي بدنه وسيله نقليه شماره ترتيب و يا شماره ساخت. (3) روي موتور، شماره موتور اگر چنين شماره‌اي توسط سازنده روي موتور زده ميشود . (ب) در مورد يدك، اطلاعات اشاره شده در بندهاي (1) و (2) بالا. (ج) در مورد دوچرخه گازي، طرفين سيلندر و مارك. 2 - علائم شناسائي اشاره شده در بند يك اين متمم بايستي در محلي قرار داده شود كه قابل دسترسي و خوانا باشند بعلاوه بايستي به ترتيبي باشند كه‌نتوان براحتي آنرا از بين برد و يا تغيير داد حروف علائم شناسائي بايستي به حروف بزرگ لاتين و يا انگليسي خطي «English cur sive Script‌ »و ارقام بايستي باعداد عربي بوده و يا اينكه باين فرمها تكرار شده باشد. ‌ ضميمه شماره پنج شرايط فني وسائط نقليه موتوري و يدكها 1 - طر‌هاي متعاهدي كه طبق بند (‌ژ) ماده يك اين كنوانسيون وسائط نقليه سه‌چرخي را كه وزن بدون بار آن از 400 كيلوگرم تجاوز نكرده باش ‌جزء موتورسيكلت اعلام كرده باشند بايستي آنرا مشمول مقرراتي كه در اين متمم براي موتورسيكلت و يا ساير وسائط نقليه موتوري وضع شده ‌بدانند. 2 - از اين نظر متمم اصطلاح «‌يدك» فقط به يدكهائي گفته ميشود كه براي اتصال بيك وسيله نقليه موتوري طرح‌ريزي شده باشند. 3 - هر طرف متعاهدي ميتواند بدون نقض مقررات بند 2 (‌الف) ماده 3 اين كنوانسيون، در مورد وسائط نقليه‌ايكه به ثبت رسانده و يا نسبت بهيدكهائي كه تحت مقررات داخلي اجازه داده در راه حركت كند مقرراتي وضع نمايد كه مكمل اين متمم و يا از آن شديدتر باشد. ‌ فصل يك - ترمز كردن 4 - تعاريف بعضي اصطلاحات از نقطه نظر اين فصل : (‌الف) اصطلاح «‌چرخهاي يك محور» عبارت از چرخهائي است كه نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه بطور قرينه و يا تا درجه زيادي بطور‌قرينه ترتيب داده شده باشند. ‌حتي اگر روي يك محور هم قرار نگرفته باشند (‌يك محور پشت سر هم دو محور بحساب ميآيد) (ب) اصطلاح «‌ترمز پائي» عبارت از وسيله‌ايست كه معمولاً براي كاهش سرعت و توقف وسيله نقليه بكار برده ميشود. (ج) اصطلاح «ترمز ‌دستي» عبارت از وسيله‌ايست كه براي متوقف نگهداشتن وسيله نقليه در غياب راننده بكار برده ميشود و يا در مورد يدكها،‌وقتي كه يدك از وسيله نقليه موتوري جدا بوده از آن استفاده ميشود. (‌د) اصطلاح «‌كمك ترمز يا ترمز موتور»عبارت از وسيله‌ايست كه براي، كاهش سرعت و توقف وسيله نقليه در صورت عيب و نقص در ترمز پائي ‌بكار برده ميشود. A - ترمز وسايل نقليه موتوري غير از موتورسيكلت 5 - هر گونه وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت بايستي داراي ترمزهائي باشد كه راننده بتواند در حال راندن آنرا بكار برد. اين ترمزها بايستي ‌قادر باشند وظايف سه‌گانه ترمز را بشرح زير انجام دهند. ‌(الف ) يك ترمز پائي بايستي بتواند سرعت وسيله نقليه را به هر صورتي كه بارگيري شده باشد و در هر گونه سرازيري و يا سربالائي كه حركت مي‌نمايد ‌كاهش داده و آنرا سريع و بطور مؤثر و با ايمني متوقف سازد. (ب) يك ترمز دستي بايستي بتواند وسيله نقليه را به هر صورتي كه بارگيري شده باشد در شيب 16 درصد سربالائي و يا سرازيري در حال توقف ‌نگاهدارد. سطوح ترمزكننده بايستي توسط وسيله‌اي كه منحصراً مكانيكي بوده مورد استفاده قرار گيرند. (ج) كمك ترمز و يا ترمز موتور بايستي در فاصله مناسبي حتي در صورت عيب و نقص ترمز پائي بتواند سرعت وسيله نقليه را به هر صورتي كه ‌بارگيري شده باشد كاهش داده و متوقف سازد. 6 - ب. ت. ب. بند 5 اين متمم وسايلي كه وظايف سه‌ گانه ترمز را انجام ميدهند (‌ترمز پائي - ترمز دستي و كمك ترمز يا ترمز موتور) ميتوانند. اجزاي‌مشتركي داشته باشند. يكي كردن وسيله كنترل ترمزها در صورتي اجازه داده ميشود كه حداقل دو وسيله كنترل جداگانه باقي مانده باشد. 7 - ترمز پائي بايستي روي تمام چرخهاي وسيله نقليه مؤثر بوده و عمل نمايد معذالك اگر وسيله نقليه داراي بيش از دو محور باشد ميتوان اجازه داد ‌كه روي چرخهاي يكي از محورها عمل ننمايند. 8 - كمك ترمز يا ترمز موتور همچنين ترمز دستي بايد حداقل روي يكي از چرخهاي در هر طرف مقطع طولي وسط وسيله نقليه عمل نمايند. 9 - ترمز پائي و ترمز دستي بايستي روي سطوح ترمزكننده، كه بطور دائم توسط اجزائي با نيروي كافي به چرخها متصل بوده، عمل نمايند. 10 - هيچ يك از سطوح ترمزكننده نبايستي بنحوي باشد كه بتواند از چرخها جدا شود. معذالك اين جدائي در مورد بعضي از سطوح ترمزكننده در‌شرايط زير مجاز خواهد بود : (‌الف ) در صورتيكه آني بوده مثلاً هنگام تغيير دنده. (ب) تا آنجا كه به ترمز دستي ارتباط دارد ميتواند فقط توسط راننده انجام شود. (ج) تا آنجا كه به ترمز پائي و يا كمك ترمز (‌ترمز موتور) ارتباط دارد چنانچه ترمز كردن بنحو شايسته‌اي كه در بند 5 اين متمم شرح داده شد ممكن ‌باشد . B - يدك ها 11 - بدون نقض مقررات بند 17 (ج) اين متمم هر يدك باستثناي يدك سبك بايستي ترمزهايي بشرح زير داشته باشند: ‌ (الف ) يك ترمز پائي كه قادر باشد سرعت وسيله نقليه را به هر صورتيكه بارگيري شده و در هر شيبي كه باشد كاهش داده و آنرا سريع و بطور مؤثر‌و با ايمني متوقف سازد. (ب ) يك ترمز دستي كه قادر باشد وسيله نقليه را به هر صورتي كه بارگيري شده باشد در شيب 16 درصد سربالائي و يا سرازيري در حال توقف ‌نگهدارد و سطوح ترمزكننده آن توسط وسيله‌ايكه منحصراً مكانيكي بوده و مورد استفاده قرار گيرد. ‌اين مقررات در مورد يدك‌هائيكه نميتوان بدون استفاده از ابزار آلاتي آنرا از وسيله نقليه موتوري كشنده منفصل. نمود بكار برده نميشود مشروط بر اينكه‌آنچه از ترمز دستي انتظار ميرود براي وسيله نقليه مركب مؤثر باشد. 12 - وسايلي كه وظيفه ترمز پائي و ترمز دستي را انجام ميدهند ميتوانند داراي اجزاي مشتركي باشند. 13 - ترمز پائي بايستي روي كليه چرخهاي يدك عمل نمايد. 14 - ترمز پائي يدك بايستي توسط ترمز پائي وسيله نقليه كشنده مورد عمل قرار گيرد. بهر حال اگر حداكثر وزن مجاز يدك از 3500 كيلوگرم تجاوز‌ننمايد ميتوان ترمزها را طوري ترتيب داد كه با كم شدن فاصله بين يدك در حال حركت و وسيله نقليه كشنده عمل نمايند. 15 - ترمز پائي و ترمز دستي بايستي روي سطوح ترمزكننده، كه بطور دائم توسط اجزائي با نيروي كافي به چرخها متصل بوده، عمل نمايند. 16 - ترمزها بايستي بنحوي باشند كه در صورت شكستن يا پاره شدن وسايل اتصال در حال حركت، يدك بطور اتوماتيك توقف نمايد. بهر حال‌چنين خصوصيتي در مورد يدكهاي يك محوره و يا دو محوره‌ايكه فاصله محورها كمتر از يك متر و حداكثر وزن مجاز آن از 1500 كيلوگرم تجاوز نكرده‌ باشد و علاوه بر وسايل اتصال، باستثناي نيم يدك، مجهز بوسايل فرعي مذكور در بند 58 اين متمم باشد ضرورتي ندارد . C - ترمز وسايل نقليه مركب 17 - علاوه بر مقررات قسمتهاي A و B اين فصل در مورد وسايل نقليه جدا از هم (‌وسائط نقليه موتوري و يدك ها) مقررات زير بايستي در مورد وسايل‌نقليه مركب مراعات گردد : (‌الف) وسايل ترمز در وسايل نقليه متشكله بايستي با يكديگر هماهنگ باشند. (ب) عمل ترمز پائي بايستي بخوبي توزيع شده و بين وسايل نقليه متشكله همزمان باشد. (ج) حداكثر وزن مجاز يك يدك بدون ترمز پائي نبايستي از نصف وزن بدون بار وسيله نقليه كشنده و وزن راننده بيشتر باشد. ‌ D - ترمز موتورسيكلت 18 - (‌الف) هر موتورسيكلتي بايد بداراي دو ترمز باشد يكي از آنها حداقل روي چرخ عقب و يا چرخ ها و ديگري روي چرخ جلو و يا چرخها عمل ‌نمايند. ‌اگر موتورسيكلت داراي سايدكار (‌اطاقك پهلو) باشد ترمز چرخ سايدكار (‌اطاقك پهلو) لزومي ندارد. اين ترمزها بايستي قادر باشند سرعت موتورسيكلت‌را بهر صورتيكه بارگيري شده و در هر شيئي كه باشد كاهش داده و آن را سريعاً و بطور مؤثر و با ايمني متوقف سازد. (ب) علاوه بر مقررات بند (‌الف) فوق موتورسيكلت‌هاي سه‌چرخه كه چرخهاي آنها در ارتباط با محور طولي وسط موتورسيكلت بطور قرينه ترتيب ‌داده شده باشد بايستي مجهز به يك ترمز دستي با شرايط مذكور در بند 5 (ب) اين متمم باشد. ‌ فصل دوم - چراغها و رفلكتورها 19 - از نظر اين فصل اصطلاح : «‌چراغ رانندگي» (‌نور بالا(عبارتست از چراغهاي وسيله نقليه كه براي روشن كردن راه در فاصله طولاني بطرف جلو مورد استفاده قرار ميگيرد. «‌چراغ عبور» (‌نور پائين) عبارتست از چراغهائي كه وسيله نقليه براي روشن كردن راه بطرف جلو مورد استفاده قرار داده و موجب خيره شدن چشم ‌و يا ناراحتي رانندگي كه از طرف مقابل ميآيند و ساير استفاده‌كنندگان از راه نخواهد شد. «‌چراغ جانبي جلو» (‌چراغهاي كوچك جلو) عبارت از چراغهائي است كه حضور وسيله نقليه و عرض آنرا از سمت جلو نشان ميدهد. «‌چراغ جانبي عقب» (‌چراغهاي كوچك عقب)عبارت از چراغهائي است كه حضور وسيله نقليه و عرض آنرا از سمت عقب نشان ميدهد. «‌چراغهاي توقف» عبارت از چراغ‌هائي است كه وسيله نقليه مورد استفاده قرار ميدهد تا بساير استفاده‌كنندگان از راه و وسيله عقبي استفاده از‌ترمزپائي را اعلام دارد. «‌چراغ مه» عبارت از چراغي است كه وسيله نقليه مورد استفاده قرار ميدهد تا باين ترتيب روشنائي جاده را هنگام مه و برف و باران سيل‌ آسا و گرد و‌غبار بهتر سازد. «‌چراغ دنده عقب» عبارت از چراغي است كه وسيله نقليه مورد استفاده قرار ميدهد تا راه را بطرف عقب وسيله نقليه روشن كرده و باين ترتيب بساير استفاده‌ كنندگان از راه اخطار نمايد كه وسيله نقليه در حال راندن به عقب بوده و يا ميخواهد به عقب براند. «‌چراغ راهنما» عبارت از چراغي است كه وسيله نقليه مورد استفاده قرار ميدهد تا بساير استفاده‌كنندگان از راه اخطار نمايد كه راننده قصد تغيير‌جهت براست و يا چپ را دارد. «‌منعكس‌كننده‌ها نور» عبارت از وسيله ايست كه حضور وسيله نقليه را از طريق انعكاس نور كه از چراغ وسيله نقليه ديگر بآن تابيده به كسيكه در‌نزديكي اين چراغ باشد اعلام ميدارد. «‌سطح روشن» در مورد چراغها عبارت از سطح قابل ديدي است كه از نور از آن منتشر ميشود و در مورد منعكس‌كننده نور عبارت از سطح قابل ديدي‌است كه نور را منعكس ميكند. 20 - رنگ چراغهاي مذكور در اين فصل بايستي تا آنجا كه ممكن است بر طبق رنگهائي كه در ضميمه اين متمم شرح داده شده باشد. 21 - هر وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت كه بتواند بيش از 40 كيلومتر در ساعت در راه مسطح حركت كند بايستي در سمت جلو مجهز به‌چراغهاي رانندگي سفيد و يا زرد منتخب بتعداد زوج باشد كه بتواند در هواي صاف حداقل بيش از يك فاصله 100 متري جلو وسيله نقليه را بحد‌ كافي روشن سازد. لبه خارجي سطح روشن چراغهاي رانندگي نسبت بآخرين حد جانبي وسيله نقليه نبايستي نزديك‌تر از لبه خارجي سطح روشن‌چراغهاي عبور باشد. 22 - هر وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت كه بتواند بيش از 10 كيلومتر در ساعت در راه مسطح حركت كند بايستي در سمت جلو داراي دو‌ چراغ عبور سفيد يا زرد باشد كه بتواند در هواي صاف حداقل بيش از 40 متر جلوي وسيله نقليه را بحد كافي روشن سازد. در هر دو طرف وسيله نقليه ‌دورترين نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه نبايستي از آخرين حد لبه خارجي وسيله نقليه بيش از 4/0 متر فاصله داشته باشد.‌يك وسيله نقليه موتوري نبايستي بيش از دو چراغ نور پائين داشته باشد. چراغهاي نور پائين بايستي طوري ترتيب داده شود كه با توضيحات بند 19‌اين متمم مطابقت داشته باشد. 23 - هر وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت باويا بدون سايدكار (اطاقك پهلو) بايستي مجهز بدو چراغ جانبي سفيد در سمت جلو باشد. بهر حال‌براي چراغهاي جانبي جلو كه جزء چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) و يا چراغهاي عبور (‌نور پائين) زرد رنگ قرار گرفته باشد بايستي رنگ زرد انتخابي اجازه‌ داده شود. ‌چنانچه تنها چراغهاي روشن در جلو وسيله نقليه چراغهاي جانبي جلوئي باشند بايستي هنگام شب در هواي صاف بدون توليد خيرگي چشم و يا‌ناراحتي بي‌ جهت براي ساير استفاده‌كنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متري ديده شود. در هر دو طرف وسيله نقليه دورترين نقطه سطح روشن نسبت ‌بمقطع طولي وسط وسيله نقليه نبايستي از آخرين حد لبه خارجي وسيله نقليه بيش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. 24 – (الف) هر وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) بايستي در طرف عقب داراي چراغهاي جانبي قرمز بتعداد زوج‌بوده كه هنگام شب در هواي صاف بدون توليد خيرگي چشم و ناراحتي بيمورد براي ساير استفاده ‌كنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متري ديده شود.‌در هر دو طرف وسيله نقليه دورترين نقطه سطح روشن آن نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه نبايستي از آخرين حد لبه خارجي وسيله نقليه بيش از40/0متر فاصله داشته باشد. ب - هر يدكي بايد در عقب داراي چراغهاي جانبي قرمز بتعداد زوج بوده كه هنگام شب در هواي صاف بدون توليد خيرگي چشم و ناراحتي بمورد‌ براي ساير استفاده‌كنندگان از راه حداقل از فاصله 300 متري ديده شود. در هر دو طرف يدك دورترين نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولي وسط‌يدك نبايستي از آخرين حد لبه خارجي يدك بيش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. بهر حال چنانچه عرض يدك از 8/0 متر بيشتر نبوده و يدك به يك‌موتورسيكلت بدون سايد كار (‌اطاقك پهلو) متصل شده باشد بايستي اجازه داد كه يدك مجهز به يك چراغ قرمز باشد. 25 - شماره ثبت وسيله نقليه موتوري و يدك در قسمت عقب بايستي داراي وسيله روشنائي خاصي باشد كه هر كس بتواند شماره را هنگام شب در‌هواي صاف و در حالت توقف وسيله نقليه از فاصله 20 متري بخواند. بهر حال كشورهاي متعهد ميتوانند اين حداقل فاصله را بهمان نسبتي كه‌فاصله ديد وسيله نقليه را در روز طبق بند 2 متمم شماره 2 اين كنوانسيون كم كرده‌اند تقليل دهند. 26 - ارتباط الكتريكي كليه وسايل نقليه موتوري) حتي موتورسيكلت) و تمام وسايل نقليه مركب كه داراي يك وسيله نقليه موتوري و يك يا چند‌يدك بوده بايستي طوري باشد كه نتوان چراغهاي رانندگي (نور بالا) و چراغهاي عبور (‌نور پائين) براي روشنائي راه و چراغهاي جانبي جلو وسيله نقليه‌ موتوري و همچنين وسيله روشنائي مذكور در بند 25 فوق را مورد استفاده قرار داد مگر اينكه عقب ‌ترين چراغهاي جانبي وسيله نقليه موتوري و يا‌وسيله نقليه مركب روشن باشد. ‌بهر حال اين مقررات در مورد استفاده از چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) و چراغهاي عبور (‌نور پائين) براي دادن اخطار نوري مذكور در بند 5 ماده 33 اين‌كنوانسيون بكار نميرود. بعلاوه ارتباط الكتريكي بايد طوري باشد كه هنگام استفاده از چراغهاي عبور و (‌نور پائين) و چراغهاي رانندگي (‌نور بالا) و يا‌چراغ مه چراغهاي جانبي قسمت جلوي وسيله نقليه موتوري نيز روشن شود. 27 - هر وسيله نقليه موتوري غير از موتورسيكلت بدون سايد كار (‌اطاقك پهلو) بايستي در سمت عقب لااقل به دو عدد منعكس‌كننده نور بشكلي غير‌از مثلث مجهز باشد. در هر دو طرف وسيله نقليه دورترين لبه خارجي سطح روشن منعكس‌ كننده نور نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه نبايستي‌از آخرين حد لبه خارجي وسيله نقليه بيش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. انعكاس نور بايستي هنگام شب در هواي صاف از فاصله 150 متري توسط‌ راننده وسيله نقليه عقبي كه چراغهاي رانندگي خود را روشن كرده ديده شود. 28 - هر يدك بايستي در قسمت عقب حداقل داراي دو منعكس ‌كننده نور باشد. اين منعكس‌ كننده نور بايستي بشكل مثلث متساوي‌الاضلاع بوده كه ‌رأس آن بطرف بالا و قاعده آن بطور افقي قرار گيرد. طول اضلاع اين مثلث نبايستي كمتر از 15/0 متر يا بيشتر از 20/0 متر باشد. در داخل مثلث ‌نبايستي هيچ نوع چراغ يا علامتي نصب گردد. اين منعكس‌ كننده‌ها از لحاظ ديد بايستي داراي خصوصيات مذكور در بند 27 فوق باشد. در هر دو طرف ‌يدك دورترين نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولي وسط يدك نبايستي از آخرين لبه خارجي يدك بيش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. ‌بهر حال يدك هائي كه عرض آنها 80/0 متر تجاوز نكند ميتواند در صورتيكه بيك موتورسيكلت بدون سايدكار (‌ اطاقك پهلو) متصل شده باشد داراي‌ يك منعكس‌كننده نور باشد. 29 - هر يك بايد در سمت جلو دو عدد (‌منعكس‌ كننده نور برنگ) سفيد بشكلي غير از مثلث باشد. اين منعكس‌ كننده ها بايستي خصوصيات مذكور در‌بند 27 فوق را از نظر ديد و تعيين موقعيت يدك داشته باشد. 30 - هر يدكي كه عرض آن از 60/1 متر تجاوز نمايد بايد در قسمت جلو داراي دو چراغ جانبي سفيد باشد. اين چراغها بايستي حتي‌الامكان نزديك‌آخرين حد لبه يدك نصب گردند بنحويكه دورترين لبه خارجي سطح روشن نسبت بمقطع طولي وسط يدك از آخرين حد خارجي يدك بيش از15/0 متر فاصله نداشته باشد. 31 - باستثناي موتورسيكلت اعم از اينكه سايدكار (‌اتاقك پهلو) داشته يا نداشته باشد هر وسيله نقليه موتوري كه بتواند در راه مسطح با سرعتي بيش‌از 25 كيلومتر در ساعت براند بايستي در قسمت عقب دو چراغ توقف قرمز رنگ داشته باشد. همين مقررات در مورد يدكي كه در وسيله نقليه مركب‌آخرين وسيله ميباشد بايستي رعايت شود. بهر حال در يدك‌هاي كوچك كه ابعاد آن مانند ديد چراغ توقف وسيله نقليه كشنده نباشد چراغ توقف ‌لزومي ندارد. 32 - با توجه باينكه كشورهاي متعهد ميتوانند نسبت بتمام و يا قسمتي از اين تعهدات در مورد دوچرخه گازي كه طبق بند 2 ماده 54 اين ‌كنوانسيون جزء موتورسيكلت اعلام داشته معافيت‌هائي قائل شوند. (‌الف)هر موتورسيكلت با و يا بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) بايستي بيك چراغ عبور)نور پائين) با خصوصيات مذكور در بند 22 فوق (‌از لحاظ رنگ و‌ديد) مجهز باشد. (ب) هر موتورسيكلت با و يا بدون سايدكار (‌اتاقك پهلو) كه بتواند با سرعتي بيش از 40 كيلومتر در ساعت در راه مسطح حركت كند بايستي علاوه بر‌چراغ عبور (‌نور پائين) حداقل به يك چراغ رانندگي (‌نور بالا) با خصوصيات مذكور در بند 21 فوق (‌از لحاظ رنگ و ديد) مجهز باشد. اگر چنين‌ موتورسيكلتي بيش از يك چراغ عبور (‌نور پائين) داشته باشد بايد اين چراغها را هر چه بيشتر نزديك يكديگر قرار داد. (ج) موتورسيكلت با و يا بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) نبايستي بيش از يك چراغ عبور (‌نور پائين) و دو چراغ رانندگي (‌نور بالا) داشته باشد. 33 - هر موتورسيكلت كه داراي سايدكار (‌اطاقك پهلو) باشد ميتواند يك يا دو چراغ جانبي با خصوصيات مذكور در بند 23 فوق (‌از لحاظ رنگ و ديد)‌ داشته باشد. اگر موتورسيكلتي داراي دو چراغ جانبي در قسمت جلو باشد بايد آنها را هر چه بيشتر نزديك يكديگر قرار داد. يك موتورسيكلت بدون ‌سايدكار (‌اطاقك پهلو) نبايستي بيش از دو چراغ جانبي در قسمت جلو داشته باشد. 34 - موتورسيكلت بدون سايدكار (اطاقك پهلو) بايستي در قسمت عقب يك چراغ جانبي با خصوصيات مذكور در بند 24)الف) فوق (‌از لحاظ رنگ و‌ديد) داشته باشد. 35 - هر موتورسيكلت بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) بايستي در قسمت عقب يك منعكس‌كننده نور طبق بند 3 فوق (‌از لحاظ رنگ و ديد) داشته باشد. 36 - با توجه باين كه طرف‌هاي متعهد ميتوانند دوچرخه گازي با و يا بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) را كه طبق بند 2 ماده 54 جزء موتورسيكلت اعلام‌داشته از اين تعهد معاف نمايد هر موتورسيكلت بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) بايستي بيك چراغ توقف طبق خصوصيات بند 31 فوق مجهز باشد. 37 - با رعايت مقررات مربوط به چراغ و وسايلي كه براي موتورسيكلت بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) گفته شده هر سايد كار (‌اطاقك پهلو) متصل به‌موتورسيكلت بايستي در جلو بيك چراغ جانبي طبق بند 23 بالا (‌از لحاظ رنگ و ديد) و در عقب به يك چراغ جانبي طبق بند 24 (الف) فوق (‌از‌لحاظ رنگ و ديد) و همچنين يكعدد منعكس‌كننده نور طبق بند 27 فوق (‌از لحاظ رنگ و ديد) و همچنين يكعدد منعكس كننده نور طبق بند 27‌فوق (‌از لحاظ رنگ و ديد) مجهز باشد ارتباط الكتريكي بايد طوري باشد كه چراغ جانبي جلو و عقب سايدكار (‌اطاقك پهلو) داراي يك چراغ رانندگي (‌نور بالا) و يك چراغ عبور (‌نور پائين) هم باشد. 38 - هر وسيله نقليه موتوري سه چرخ كه چرخهاي آن نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه بطور قرينه قرار گرفته و طبق بند (‌ژ) ماده يك اين ‌كنوانسيون در زمره موتورسيكلت بحساب آمده باشد بايستي بوسايلي كه در بندهاي 21 و 22 و 23 و 24 (‌الف) و 27 و 31 فوق ذكر شده مجهز‌باشد. بهر حال اگر عوض چنين وسيله نقليه‌اي از 30/1 متر تجاوز ننمايد يكعدد چراغ رانندگي (‌نور بالا) و يكعدد چراغ عبور )نور پائين) كفايت‌ مينمايد. در اينمورد مقررات مربوط به فاصله سطح روشن نسبت به لبه خارجي وسيله نقليه رعايت نخواهد شد. 39 - باستثناي وسيله نقليه‌ايكه راننده آن ميتواند تغيير جهت حركت را از هر گوشه‌اي با علائم دست قابل ديد بساير استفاده‌كنندگان از راه اعلام‌ دارد كليه وسايل نقليه ديگر بايستي مجهز بعلائم جهت نماي ثابت با چراغهاي فلاش زرد رنگ و بتعداد زوج و قابل ديد در شب و روز مجهز باشند ‌تا بتوانند تغيير جهت را بساير استفاده ‌كنندگان از راه تحت تأثير تغيير جهت قرار ميگيرند اعلام نمايند. فلاش چراغ مذكور بايستي در هر دقيقه 90‌مرتبه با تقريب 30+ تكرار شود. 40 - چنانچه وسيله نقليه‌اي غير از موتورسيكلت با و يا بدون سايدكار) اتاقك پهلو) داراي چراغهاي مه باشد بايستي برنگ سفيد يا زرد انتخابي ب‌تعداد دو عدد درجائي نصب نمايد كه هيچيك از نقاط سطح روشن آن از بالاترين نقطه سطح روشن چراغهاي عبور (‌نور پائين) بالاتر نباشد و در هر دو‌طرف وسيله نقليه دورترين نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولي وسط وسيله از آخرين حد لبه خارجي آن بيش از 4/0 متر فاصله نداشته باشد. 41 - چراغ دنده عقب نبايستي خيرگي و ناراحتي بي ‌جهت براي چشم ساير استفاده‌كنندگان از راه فراهم نمايد. چنانچه وسيله نقليه موتوري به چنين چراغي مجهز باشد رنگ آن بايستي سفيد يا كهربائي و يا زرد انتخابي باشد. وسيله كنترل اين چراغ بايد طوري باشد كه فقط هنگامي كه از دنده عقب‌استفاده ميشود روشن گردد. 42 - در وسيله نقليه موتوري و يا يدك هيچ چراغي غير از چراغ علامت جهت‌نما نبايستي از نوع فلاش باشد مگر آنهائيكه طبق مقررات داخلي‌استفاده از آنها وسايل نقليه منفرد و يا وسايل نقليه مركبي را مشخص سازد كه ملزم برعايت مقررات كلي ترافيك نبوده و يا حضورشان در راه مستلزم‌احتياط خاصي از طرف ساير استفاده‌كنندگان از راه ميباشد. بخصوص وسايل نقليه‌اي كه حق تقدم دارند. (‌نظير آمبولانس و وسايل آتش‌نشاني و غيره)‌كاروانهاي وسايل نقليه و وسايل نقليه به ابعاد و اندازه‌هاي استثنائي و وسايل نقليه و تجهيزات تعميراتي و يا ساختماني راه. بهر حال كشورهاي متعهد‌ ميتواند نصب چراغهاي معيني را غير از نور قرمز لازم دانسته و يا اجازه دهند بنحويكه تمام و يا بعضي از آنها با علامت فلاش خطر خاصي را كه‌وسيله نقليه هنگام علامت دادن بوجود ميآورد اعلام دارند. 43 - از نظر اين متمم : (‌الف) تركيب دو يا چند چراغ، اعم از اينكه برابر بوده يا نبوده ولي عمل و رنگ آنها يكي باشد، در صورتي يك چراغ واحد محسوب ميگردد كه تصوير‌سطوح نوراني آنها بر روي يك سطح قائم كه عمود بر مقطع طولي وسط وسيله نقليه قرار گيرد لااقل 50% كوچكترين مربع مستطيلي باشد كه ميتوان به‌ دور تصوير مزبور رسم نمود. (ب) اگر يك سطح نوراني بشكل يك باند بوده و نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه بطور قرينه قرار گرفته باشد و حداقل 40 سانتيمتر تا‌آخرين حد لبه خارجي وسيله نقليه امتداد داشته و فاصله آن نيز كمتر از 80 سانتيمتر نباشد دو چراغ و يا چراغي به تعداد زوج محسوب ميگردد.‌روشنائي چنين سطح نوراني بايستي حداقل از دو چراغ كه در دو انتهاي سطح نوراني قرار گفته توليد شود. ‌چنين سطح نوراني ممكن است شامل چندين چراغ بوده و تصوير سطح نوراني هر يك بر روي يك سطح قائم، عمود بر مقطع طولي وسط وسيله‌نقليه، حداقل %50 كوچكترين مربع مستطيلي باشد كه ميتوان بدور تصوير مزبور رسم نمود. 44 - چراغهاي يك وسيله نقليه كه داراي وظيفه مشابهي بوده و در يك جهت ميتابند بايستي همرنگ باشند. چراغها و منعكس ‌كننده‌هاي زوج بايستي‌ نسبت به مقطع طولي وسط وسيله نقليه بطور قرينه نصب گردند مگر آنكه شكل خارجي وسيله نقليه قرينه نباشد. نيروي هر دو چراغ اساساً بايستي ‌برابر باشد. 45 - با توجه بمفاد بندهاي ديگر اين فصل، انواع چراغهاي مختلف و منعكس ‌كننده نور را ميتوان در يك محفظه قرار داد مشروط بر اينكه هر يك از‌اين چراغها و منعكس ‌كننده‌ها نور با مفاد قابل اجراي اين متمم مطابقت داشته باشند. ‌ فصل سوم - ساير احتياجات ‌ مكانيز فرمان 46 - هر وسيله نقليه‌اي بايد داراي دستگاه فرمان نيرومندي بوده كه راننده با استفاده از آن بتواند جهت خود را براحتي و سريع و با اطمينان تغيير دهد. ‌ آئينه رانندگي (‌ديدن عقب) 47 - هر وسيله نقليه موتوري به استثناي موتورسيكلت با و يا بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) بايستي داراي يك و يا چند آئينه رانندگي (‌ديد عقب) باشد.‌تعداد و ابعاد و ترتيب و نصب اين آئينه‌ها بايستي بنحوي باشد كه راننده بتواند وسائط نقليه پشت سر خود را ببيند. ‌ وسيله اخطار سمعي 48 - هر وسيله نقليه موتوري بايستي حداقل بيك وسيله اخطار سمعي (‌بوق) با قدرت كافي مجهز باشد. صداي حاصله از وسيله اخطار سمعي (‌بوق) بايستي مداوم بوده و خشن و بلند نباشد وسايل نقليه‌اي كه داراي حق تقدم هستند و وسايل نقليه مسافري عمومي ميتوانند وسايل اخطار‌سمعي ديگر كه مقيد باين خصوصيات نباشد داشته باشند. برف پاك‌كن 49 - هر وسيله نقليه موتوري كه در قسمت جلو داراي شيشه ميباشد بايستي حداقل مجهز بيك برف پاك‌كن قوي و مؤثر در مناسبترين نقطه شيشه‌ بوده و استفاده از برف پاك‌كن نبايستي احتياج به عمل دائمي راننده داشته باشد. ‌ شيشه شور 50 - هر وسيله نقليه‌ايكه حداقل يكعدد برف پاك‌كن دارد بايستي بيك شيشه ‌شور هم مجهز باشد. ‌ شيشه جلو و پنجره‌ها 51 - در كليه وسايل نقليه موتوري و يدكها: (‌الف) شيشه‌هائي كه قسمتي از بدنه وسيله نقليه را تشكيل ميدهد اعم از شيشه جلو و شيشه‌هاي داخلي بايد بنحوي باشد كه در صورت شكستن‌ ،خطر صدمات جسماني ناشي از آن به حداقل تعليل يابد. (ب) شيشه جلو بايد از ماده‌اي ساخته شود كه شفافيت آن فاسد نشده و از پشت آن اشياء بطور وضوح ديده شوند و در صورت شكستن آن راننده باز‌هم ديد روشن و كافي داشته باشد. ‌ وسيله راندن به عقب 52 - هر وسيله نقليه موتوري بايستي مجهز به دنده عقب بوده و راننده بتواند از روي صندلي خود آنرا كنترل نمايد بهر حال دنده عقب در مورد‌موتورسيكلت و يا وسيله نقليه دوچرخه گازي كه چرخهاي آن نسبت بمقطع طولي وسط وسيله نقليه بطور قرينه قرار گرفته نبايستي اجباري باشد ‌مگر آنكه حداكثر وزن مجاز آن از 400 كيلوگرم تجاوز نموده باشد. ‌ خفه‌كن (‌اگزوست) 53 - هر موتور احتراقي داخلي كه براي راندن يك وسيله نقليه بكار ميرود بايستي به خفه‌ كن اگزوست مجهز باشد. ساختمان اين وسيله بايد بنحوي باشد كه راننده نتواند در حال رانندگي آنرا از كار بياندازد. ‌لاستيك 54 - چرخهاي وسيله نقليه و يدكهاي آن بايستي داراي لاستيك‌هاي بادي بوده و شرايط ايمني منجمله چسبندگي بزمين حتي در راههاي مرطوب را‌نيز در بر داشته باشد. ‌سرعت نما 55 - هر وسيله نقليه موتوري كه بتواند با سرعتي بيش از 40 كيلومتر در ساعت در راه صاف حركت كند بايستي بيك سرعت نما مجهز باشد. بهر‌حال كشورهاي متعهد ميتوانند دسته معيني از و‌سايل نقليه موتوري و وسايل نقليه سبك ديگر را از داشتن چنين وسيله‌اي معاف دارند. ‌ لوازم اعلام خطر كه وسايل نقليه موتوري بايستي همراه خود داشته باشند. 56 - لوازم اشاره شده در بند 5 ماده 23 و بند 6 متمم شماره يك اين كنوانسيون بايستي يكي از دو وسايل زير باشد : (‌الف) صفحه‌ايكه شامل يك مثلث متساوي‌الاضلاع بوده و طول هر ضلع آن از 40/0‌متر كمتر نباشد. اين مثلث بايد حاشيه قرمز رنگي بعرض 5%‌متر داشته و قسمت داخلي آن خالي و يا رنگ روشني داشته باشد. حاشيه قرمز رنگ بايستي از يك ماده شفاف روشن بوده و يا به نوار شبرنگ مجهز‌باشد. اين صفحه بايستي طوري باشد كه بتوان آنرا بطور عمودي و محكم در زمين قرار داد. (ب) وسايل مؤثر و مشابه ديگري كه در مقررات داخلي كشور ثبت‌ كننده وسيله نقليه ذكر شده باشد ‌وسيله ضد دزد 57 - هر وسيله نقليه موتوري بايد به يك وسيله ضد دزد كه بتواند هنگام توقف يكي از لوازم اصلي وسيله نقليه را از كار بياندازد مجهز باشند. ‌وسيله اتصال براي يدكهاي سبك 58 - باستثناي يدكهاي سبك يدكهائي كه مجهز به ترمز اتوماتيك مذكور در بند 16 اين متمم نيستند بايستي علاوه بر وسايل اتصال اصلي مجهز ب‌وسايل اتصال فرعي (‌زنجير و كابل و غير) باشند تا در صورت شكستن وسايل اتصال اصلي وسايل فرعي از تماس ميله كشش با زمين جلوگيري كرده‌ و عمل فرمان يدك را انجام دهند. ‌ مقررات كلي 59 – (الف) قسمتها و تجهيزات فني وسايل نقليه موتوري تا آنجا كه ممكن است نبايستي خطر آتش‌سوزي و انفجار بوجود آورند و نيز نبايستي‌ باعث خروج گازهاي مضر و دودهاي تيره و بو و سر و صدا بشوند. (ب) تا آنجا كه ممكن است وسيله احتراق فشار قوي وسايل نقليه موتوري نبايستي با توليد پارازيت راديوئي مزاحمت محسوس فراهم نمايد. (ج) هر وسيله نقليه موتوري بايد طوري ساخته شود كه ميدان ديد راننده در جلو و چپ و راست بحد كافي بوده و راننده بتواند با ايمني رانندگي ‌نمايد. (‌د) وسايل نقليه موتوري و يدكها بايستي تا حد امكان طوري ساخته شده و مجهز باشند كه خطرات ناشي از سانحه را نسبت بسرنشينان و ساير‌استفاده‌ كنندگان از راه كاهش دهند. بخصوص نبايستي وسايل زينتي و اشياء ديگري كه برجستگي و شيارهاي غير ضروري در داخل و يا خارج وسيله‌نقليه بوجود ميآورد و ممكن است براي سرنشينان و يا ساير استفاده‌ كنندگان از راه خطرناك باشد داشته باشد. فصل چهار - معافيت‌ها 60 - طرفهاي متعاهد ميتوانند در داخله كشورشان معافيت‌هائي از مقررات اين متمم در موارد زير قائل شوند. (‌الف) وسايل نقليه موتوري و يدكهائيكه طبق تعيين كارخانه سازنده نميتوانند بيشتر از 25 كيلومتر در ساعت در راه صاف حركت كنند و يا آنهائيكه ‌طبق مقررات داخلي سرعتشان به 25 كيلومتر در ساعت محدود شده است. (ب) درشكه‌هاي معلولين يعني وسايل نقليه موتوري كوچكي كه بخصوص براي استفاده اشخاص عليل و ناتوان ساخته شده (‌نه آنهائيكه با تغييراتي ‌باين صورت درآمده) و معمولاً مورد استفاده اين قبيل اشخاص قرار ميگيرند. (ج) وسايل نقليه‌اي كه براي آزمايشات خاصي بمنظور كسب پيشرفتهاي فني و بهبود ايمني راه مورد استفاده قرار ميگيرند. ‌ (د) - وسايل نقليه ويژه و يا آنهائيكه براي منظورهاي خاصي تحت شرايط معيني مورد استفاده قرار ميگيرند. 61 - همچنين طرف‌هاي متعاهد ميتوانند از مقررات اين متمم در مورد وسايل نقليه‌ايكه در كشورشان به ثبت رسيده و ممكن است وارد ترافيك ‌بين‌المللي شوند معافيتهائي بشرح زير قائل شوند : ‌ (الف – (استفاده از رنگ زرد كهربائي براي چراغهاي جانبي مذكور در بند 23 و 30 اين متمم و همچنين استفاده از رنگ زرد كهربائي براي‌منعكس ‌كننده‌هاي نور مذكور در بند 29 اين متمم. (ب) - استفاده از رنگ قرمز براي چراغهاي راهنما مذكور در بند 39 اين متمم كه در قسمت عقب وسيله نقليه قرار داده ميشود. (ج) - استفاده از رنگ قرمز براي چراغهاي مذكور در آخرين جمله بند 42 اين متمم كه در قسمت عقب وسيله نقليه قرار داده ميشود. ‌ (د) - در مورد محل نصب چراغها در وسيله نقليه‌ايكه بمنظور خاصي ساخته شده و شكل خارجي آن طوريست كه نميتوان مقررات گفته شده را‌بدون كمك از وسايل ديگري كه براحتي در معرض تصادف و خسارات قرار ميگيرد در مورد آن رعايت نمود. (ه) - استفاده از چراغهاي نور بالا بتعداد فرد و بيش از دو عدد در وسايل نقليه موتوري كه خود به ثبت رسانده‌اند. ‌و - در مورد يدكهائي كه بارهاي طويل (‌تنه درخت لوله و غيره) را حمل كرده و اتصال آن بوسيله نقليه كشنده فقط توسط بار انجام شده باشد. ‌ فصل پنجم - مقررات انتقالي 62 - وسائط نقليه موتوري و يدكهائيكه قبل از الحاق هر كشور باين كنوانسيون و يا در سال بعد از ورود بكنوانسيون در آن كشور به ثبت رسيده و يا‌در سرويس گذارده شده مقيد مقررات اين متمم نخواهند بود مشروط بر اينكه قسمتهاي يك و دو و سه متمم شماره 6 كنوانسيون ترافيك راه 1949 را‌رعايت نمايند ضميمه توصيف رنگ شيشه‌ها براي بدست آوردن رنگهاي اشاره شده در اين متمم (‌خصوصيات تريكر و ماتيك) : ‌ قرمز «‌حدود تمايل به زرد: 0.335 Y= ««‌ارغواني /1.: 88% Z= سفيد ‌ ««آبي: 310/0 =X ««‌زرد: 500/0 = X ««‌سبز: X640/0+ 150/0 Y= ««سبز : 440/0= Y ««ارغواني : X750/0+ 050/0 =Y ««‌قرمز : 382/0 = Y ‌كهربائي /2: ««‌ زرد/1 : 429/0 =Y ««قرمز /1 : 389/0=Y «‌سفيد /1 : 007/0 =Y ‌زرد انتخابي /3 : ««قرمز /1 : X580/0 + 138/0 =Y ««‌سبز /1. : 100/0 – 29/1=Y ««‌سفيد /1: 966/0+ +X- = Y ««طيف /1. 992/0+X-=Y براي بررسي خصوصيات رنگ شيشه‌ها بايستي يك منبع نوري سفيد در يك درجه حرارت رنگ 2854 درجه (‌ مطابق با روشنائي A كميسيون روشنائي ‌بين‌المللي «CIE »مورد استفاده قرار گيرد. /1 - در اين مورد حدود تمايل متفاوتي از آنچه توسط CIE توصيه شده اتخاذ گرديده زيرا ولتاژ برق در قطبين لامپ‌ها بطور قابل توجهي متفاوت‌ خواهد بود. /2 در مورد رنگ علائم وسائط نقليه كه تاكنون «‌نارنجي» و يا نارنجي زرد ناميده ميشد بكار ميرود با قسمت مخصوص منطقه «‌زرد» مثلث رنگهاي‌ CIE مطابقت دارد. /3 فقط در مورد چراغهاي نور پائين و نور بالا بكار ميرود انتخاب اين رنگ در مورد خاص براي چراغهاي مه مشروط بر اينكه عامل خلوص كمتر از820/0 ميباشد رضايت‌بخش خواهد بود حدود تمايل به سفيد يعني 966/0+X-=Y در اينمورد 940/0+X-=Y و429/0 =Y خواهد بود. متمم شماره شش – گواهي نامه رانندگي داخلي 1 - گواهينامه‌هاي رانندگي داخلي يا بايستي يك صفحه بمقطع (A7 )( 74 X 150 ميليمتر) و يا صفحه‌اي دو برابر قطع مذكور (74 X 150 ميليمتر)‌و يا سه برابر222 X 105ميليمتر) باشد كه بتوان ضمن تا كردن آن بقطع مذكور درآورد رنگ آن بايستي صورتي (Pink) باشد. 2 - گواهينامه بايستي بزبان و يا زبانهائي چاپ شود كه مقامات صادركننده و يا مقاماتيكه اختيار صدور گواهينامه را واگذار كرده تعيين ميكنند. بهر حال عنوان آن بايستي بزبان فرانسه و باين شرح باشد« permis de condvire» اعم از اينكه بزبان ديگر ترجمه شده و يا نشده باشد. 3 - مطالبي كه در گواهينامه با دست و يا بوسيله ماشين تحرير نوشته ميشود بايستي يا به حروف لاتين و يا حروف انگليسي خطي و يا اينكه باين‌فرمها تكرار شود. 4 - دو صفحه از گواهينامه بايستي مطابق صفحه‌هاي شماره 1 و2 مدل زير باشند. چنانچه ب. ت. ب. بند 4 ماده 41 اين كنوانسيون در طبقه‌بندي و E وD و C و B وA صفحات مذكور و يا حروف عاطفي آن و يا در اصول مطالبي كه مربوط به شناسائي دارنده گواهينامه ميباشد تغييراتي داده نشود ولي تغييرات جزئي در مدلهاي مذكور داده شده خلاف مقررات اين بند نخواهد بود. گواهينامه‌اي داخلي صادره بر طبق مدل متمم شمار 9 كنوانسيون 19 سپتامبر 1949 ژنو در مورد عبور و مرور راه برابر مقررات اين متمم شناخته‌ ميشوند. 5 - وجود و يا عدم وجود صفحه سوم مدل و همچنين ثبت مطالب بيشتر در گواهينامه بستگي بمقررات داخلي دارد. اگر در گواهينامه براي تغييرات‌آدرس جائي در نظر گرفته شود بايستي به استثناي گواهينامه‌هاي صادره بر طبق متمم شماره 5 كنوانسيون 1949 در ظهر سوم گواهينامه‌هاي صادره در‌قسمت بالاي صفحه در نظر گرفته شود. 1 - در مدلهائيكه يك تاخوردگي (‌اگر طوري تاخورده باشد كه صفحه روي گواهينامه صفحه مدل نباشد) و يا دو مرتبه تاخوردگي داشته باشد ثبت‌ شماره 1 مدل را ميتوان در صفحه روي گواهينامه قرار داد. 2 - نام كشور با علامت مميزه بطوريكه در متمم شماره 3 اين كنوانسيون توصيف شده است. توضيحات فوق شامل اين مورد هم خواهد بود. 3 - اسم شوهر و يا پدر را ميتوان در اينجا ثبت نمود. 4 - اگر تاريخ تولد معلوم نباشد سن تقريبي در روز صدور گواهينامه ثبت شود. 5 - اگر محل تولد معلوم نباشد سفيد گذارده شود. 6- «ا اثر انگشت» امضاء و يا اثر انگشت و جائي را كه براي آن در گواهينامه در نظر گرفته شده ميتوان حذف نمود. 7 - ثبت صفحه سوم مدل در گواهينامه اختياري است. 8 - امضاء و مهر مقام صادركننده گواهينامه و يا مؤسسه‌اي كه اختيار صدور گواهينامه بآن داده شده در مدلهائيكه يك تاخوردگي (‌اگر طوري تاخورده‌باشد كه صفحه روي گواهينامه صفحه مدل نباشد) و يا دو مرتبه تاخوردگي داشته باشد امضاء و يا مهر را ميتوان در صفحه روي گواهينامه قرار داد. 9 - مهر و امضاء مقام صادركننده گواهينامه و در صورت لزوم تاريخي كه امضاء و يا مهر زده ميشود.اين مهر و يا امضاء بايستي در ستون سمت راست‌ صفحه دوم مدل در مقابل طبقه‌بندي وسايل نقليه و مخصوصاً در برابر طبقه‌ايكه گواهينامه بري آن صادر شده زده شود. اين مقررات در مورد اطلاعاتي‌ هم كه مربوط به تمديد گواهينامه بوده و بايستي در ستون سمت راست صفحه سوم مدل ثبت شده لازم‌الاجرا است. كشورهاي متعهد ميتوانند بجاي‌امضاء و يا مهر در ستون سمت راست صفحه دوم مدل يك ماده جديدي بعنوان طبقه‌بندي تحت شماره 8 در صفحه يك مدل اضافه نمايند و حرف‌ طبقه و يا طبقاتي كه گواهينامه براي آن معتبر است باضافه يك ستاره براي هر طبقه‌اي كه گواهينامه براي آن اعتبار ندارد در مقابل آن وارد نمايند (‌مثلاً:«8 - طبقات A وB***»). 10 - محل ثبت ساير طبقاتيكه در مقررات داخلي توصيف شده . 11 - محل ثبت ملاحظات اضافي در صورتيكه وجود داشته باشد توسط مقامات صلاحيتدار كشور صادركننده شامل شرايطي كه استفاده از وسايل ‌نقليه را محدود ميكند ( مثلاً : لزوم داشتن عينك صحيح و «‌فقط براي وسيله نقليه شماره..... اعتبار دارد» و «‌وسيله نقليه بايستي طوري مجهز باشد كه‌ راندن آن توسط شخص يك پا ميسر باشد«). در صورتيكه طبق قسمت دوم بند 9 عمل شود ثبت اين ملاحظات اضافي در صفحه شماره يك مدل‌ترجيح دارد. ‌ساير موضوعات را ميتوان در صفحه‌اي غير از صفحات مدل وارد نمود. صفحات مدل ص3و4 از 6 متمم شماره/6 - شماره/1 - شماره/2 - شماره/3 گواهي نامه رانندگي /1 1- نام خانوادگي........... 2- نامهاي ديگر........2/ 3- تاريخ تولد /4 و محل تولد /5........ 4 -آدرس.................................... .......................................... محل الصاق عكس 35x45 ميليمتر امضائي دارندگان گواهينامه /6 5- صادره توسط..................... 6- در................................... 7- تاريخ اعتبار /7 ................. شماره ................................... -امضاء و ساير مطالب /8......... طبقه بندي وسايط نقليه ايكه اين گواهينامه براي آن معتبر باشد تاريخ اعتبار تا : -- تمديد شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاريخ ........... -- در تاريخ .......... A موتور سيكلت /9 B . وسايط نقليه موتوري غير از طبقه مشروط بر اينكه حداكثر وزن مجاوز آن از 350 كيلو گرم و حداكثر تعداد صندلي آْن علاوه بر صندلي راننده از 8 صندلي تجاوز نمايد . /9 تاريخ اعتبار تا : -- تمديد شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاريخ ........... -- در تاريخ .......... C وسايط نقليه موتوري باري كه حداكثر وزن مجاوز آن از 3500 كيلو گرم متجاوز باشد /9 تاريخ اعتبار تا : -- تمديد شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاريخ ........... -- در تاريخ .......... D وسايط نقليه موتوري مسافري كه علاوه بر صندلي راننده بيش از 8 صندلي داشته باشد /9 تاريخ اعتبار تا : -- تمديد شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاريخ ........... -- در تاريخ .......... E وسايط نقليه مركبي كه وسيله نقليه كشنده كه راننده براي آن گواهينامه دارد ( B،C،D) ولي خود آنها جزء آن طبقه ويا طبقات مذكور باشد . /9 تاريخ اعتبار تا : -- تمديد شد تا : ........................ -- ....................../9 در تاريخ ........... -- در تاريخ .......... /10 /11 متمم شماره هفت ‌- گواهينامه رانندگي بين‌المللي 1 - گواهينامه بايستي بصورت دفترچه بقطع (Ab) (148x 105 ميليمتر) تنظيم و جلد آن برنگ خاكستري و صفحات داخلي آن سفيد‌ باشد. 2 - خارج جلد رو ئي و داخل آن بايستي بترتيب با صفحه‌هاي مدل شماره يك و دو زير مطابقت داشته و بزبان ملي و يا يكي از زبانهاي كشور‌صادركننده چاپ شود. دو صفحه آخر داخل گواهينامه بايستي برابر صفحه‌هاي مدل شماره 3 و بزبان فرانسه باشد. در صفحات داخلي كه قبل از دو‌صفحه مزبور قرار دارند بايستي صفحه اول دو صفحه مذكور به چند زبان شامل انگليسي و روسي و اسپانيايي تكرار شود. 3 - مطالبي كه در گواهينامه با دست و يا ماشين تحرير نوشته ميشود بايستي به حروف لاتين و يا حروف انگليسي خطي باشد. 4 - طرفهاي متعاهدي كه گواهينامه رانندگي بين‌المللي صادر كرده و يا اجازه صدور آنرا ميدهند چنانچه جلد گواهينامه‌هاي صادره آنها بزبان غير‌از انگليسي و يا فرانسه و يا روسي و يا اسپانيايي باشد بايستي ترجمه متن صفحه مدل شماره 3 را بآن زبان براي دبير كل سازمان ملل ارسال دارند. ‌ شماره 3 صفحه سمت چپ 1ـ نام خانوادگي خصوصيات راننده 2ـ نامهاي ديگر / 1 3ـ محل تولد / 2 4ـ تاريخ تولد /3 5ـ آدرس در كشور متبوعه طبقه بندي وسايط نقليه ايكه اي گواهينامه براي آن معتبر مي‌باشد A موتور سيكلت‌ها B وسايط نقليه موتوري غير از طبقه مشروط براينكه حداكثر وزن مجاز آن از 3500 كيلوگرم و حد اكثر تعداد صندلي آن علاوه بر صندي راننده از 8 صندلي تجاوز ننمايند. C ِD وسايط نقليه موتوري باري كه حد اكثر وزن مجاز آن از 3500 كيلو گرم متجاوز باشد. وسايط نقليه مسافري كه علاوه بر صندلي راننده بيش از 8 صندلي داشته باشد. E وسايط نقليه مركبي كه وسيله نقليه كشنده آن جزء طبقه ويا طبقاتي باشند كه راننده براي آن گواهي دارد (D و C وB) ولي خودآنها جزء طبقه ويا طبقات مذكور نباشند شرايط محدود كننده /5 ................................................................................................................................................................................................................................................................... 1/ نام پدر و يا شوهر را ميتوان در اينجا ثبت نمود. 2/ اگر محل تولد معلوم نباشد سفيد گذارده شود. 3/ اگر تاريخ تولد معلوم نباشد سن تقريبي در روز صدور گواهينامه ثبت شود. 4/ لاك ويامهر مقام و يا مؤسسه صادر كننده گواهينامه. اين لاك ويامهر درمقابل طبقات A.B.C.D.E بايستي فقط موقعي زده شود كه راننده حق راندن وسايط نقليه طبقه مورد نظر را داشته باشد. ص 5 از 5 متمم شماره /7 صفحه سمت راست 1............................................................................................................................ 2........................................................................................................................... 3............................................................................................................................ 4............................................................................................................................ 5.......................................................................................................................... -امضاء دارنده گواهينامه /6 سلب صلاحيت: دارنده گواهينامه فوق حق ندارد در........../7 تاتاريخ...................................رانندگي نمايند در......................................................درتاريخ................................................ ......................................................../8 دارنده گواهينامه حق ندارد در.................../7 تا تاريخ...........................رانندگي نمايد در......................................................درتاريخ.................................................................. .............................................................../8 /5 مثلاً "‌داشتن عينك صحيح" يا "‌فقط براي وسيله شماره...... اعتبار دارد. و يا "‌وسيله نقليه بايد طوري مجهز باشد كه راندن آن توسط شخص يك پا‌ممكن باشد. /6. يا اثر انگشت. /7. اسم كشور. /8. امضا و لاك و يا مهر مقامي‌كه اعتبار گواهينامه را در كشور خود سلب نموده. اگر محلي كه در اين صفحه براي سلب صلاحيت در نظر گرفته شده‌قبلاً مورد استفاده قرار گرفته شده باشد هر گونه سلب صلاحيت ديگري بايد در ظهر اين صفحه وارد گردد. صفحه مدل شماره 1(‌خارج جلد روئي‌) /1...................................................... عبور ومرور وسائط نقليه موتوري بين‌المللي گواهي نامه رانندگي بين‌المللي شماره................. كنوانسيون ترافيك راه مورخ 8 نوامبر 1968 تاريخ اعتبار تا................................./2 صادره توسط..................................... در ....................................... تاريخ ...................................... شماره گواهينامه داخلي.......... /4 /3 1/ كشور صادر كننده و علامت مميزه مذكور در متمم شماره 3 2/سه سال بعد از تاريخ صدور و يا تاريخ انقضاي اعتبار گواهينامه داخل هر كدام زودتر باشد. 3/ امضاي مقام يا مؤسسه‌اي كه گواهينامه را صادر ميكنند. 4/ لاك و يا مهر مقام يا مؤسسه صاد ركننده گواهينامه. صفحه مدل شماره 2 (‌داخل جلدروئي‌) اين گواهينامه براي كشور............................... اعتبار ندارد /1 براي ساير طرفهاي متعاهد اعتبار دارد. طبقات وسائط نقليه ايكه اين گواهينامه براي راندن آن اعتبار دارد در انتهاي دفتر چه ذكر شده. /2 اين گواهينامه بهيچوجه در تعهدات دارنده آن نسبت بقوانين و مقررات اقامت و اشتغال بكار در كشوري كه مسافرت ميكند اثري نخواهد داشت بخصوص اعتبار آن دركشوري كه دارنده گواهينامه مسكن عادي خود را در آنجا بر قرار ميكند منقضي ميشود. /1. در اين قسمت نام طرفهاي متعاهدي كه دارنده گواهينامه معمولاً سكونت دارد وارد مي‌شود. داده مي‌شود. /2. جائي كه براي ثبت طرف‌هاي متعاهد در نظر گرفته شده (‌اختياري است). ‌كنوانسيون فوق مشتمل بر يك مقدمه و پنجاه و شش ماده و هفت ضميمه منضم بقانون‌الحاق ايران بكنوانسيون عبور و مرور در جاده‌ها و كنوانسيون مربوط بعلائم راه‌ها ميباشد. ‌رئيس مجلس شورايملي ـ عبدالله رياضي كنوانسيون راجع به علائم راهها ‌طرفهاي متعاهد ‌با تأييد لزوم وحدت علائم راهها بمنظور تسهيل ترافيك بين‌المللي و افزايش ايمني در راهها نسبت به مقررات، زير توافق نمودند: فصل 1 ـ مقررات عمومي‌ ماده 1 ـ تعاريف. ‌اصطلاحات و كلماتي كه در اين كنوانسيون بكار برده شده داراي معاني ذيل ميباشد: (‌الف) «‌قوانين داخلي» هر طرف متعاهد عبارت است از كليه قوانين و مقررات ملي و محلي قابل اجرا در قلمرو طرف متعاهد مذكور. (ب) «‌منطقه مسكوني» عبارت از منطقه‌اي است كه داراي تابلوهاي ورود و خروج بوده يا در غير اين صورت طبق قوانين محلي تعريف شده است. (ج) «‌راه» عبارت است از تمامي‌سطح خيابان جاده ـ كوچه و كليه معابري كه براي عبور و مرور عموم باز است. (‌د) «‌سواره‌رو» عبارت از قسمتي از راه است كه معمولاً براي ترافيك وسائط نقليه مورد استفاده قرار ميگيرد. يك راه ممكن است شامل چندين سواره‌رو ‌باشد كه به وسيله باند جداكننده يا اختلاف سطح كاملاً از هم مجزا باشند. (ه ـ) «‌گذرگاه» عبارتست از تقسيمات طولي كه سواره‌رو بدان تقسيم گرديده و عرض آن براي عبور يك رديف وسائط نقليه موتوري غير از‌موتورسيكلت كافي باشد اعم از اينكه بوسيله خط ‌كشي طولي راه مشخص شده يا نشده باشد. (‌و) «‌تقاطع» عبارت است از چهار راه و انشعاب راههاي هم سطح مشتمل بر فضاي بازي كه از تشكيل اين چهار راه يا انشعاب راهها بوجود آمده. (‌ز) «‌تقاطع هم سطح» عبارت است از برخورد بين يك راه و يك راه‌آهن يا خط ترامواي. (ح) «‌شاهراه» عبارت از راهي است كه اختصاصاً براي ترافيك وسائط نقليه موتوري ساخته شده و به املاك مجاور خود راه پيدا نميكند و داراي ‌خصوصيات زير است. (i) جز در مناطق خاص يا در موارد موقتي داراي قسمتهاي «‌سواره‌رو» دوطرفه باشد كه توسط باند مجزاكننده يا استثنائاً با وسائل ديگري از يكديگر جدا‌شده‌اند. (ii) با هيچ راه يا راه‌آهن يا خط ترامواي يا راه پياده رو در يك سطح تقاطع نكند. (iii) مخصوصاً به عنوان شاهراه علامت‌گذاري شده باشد. (ط) ايستادن و توقف وسيله نقليه (ه) «‌ايستادن» عبارت است از توقف وسيله نقليه بمدت كوتاه براي پياده و سوار كردن مسافر يا بارگيري و تخليه بار: (ii) «‌توقف» عبارت است از ايستادن وسيله نقليه بمدت نسبتاً طولاني يا بجز در موارديكه بمنظور اجتناب از تصادم يا برخورد با مانع يا رعايت مقررات راهنمائي و رانندگي كه مدت ايستادن از نظر پياده يا سوار كردن مسافر يا بار محدود نباشد. ‌معذالك طرفهاي متعاهد مجازند وسيله نقليه‌اي را كه مشمول بند (ii) فوق‌الذكر ميباشد از نظر مدت ايستادن يا توقف بر طبق قوانين داخلي تعيين و‌رفتار نمايند. (ي) «‌دوچرخه» عبارت از وسيله نقليه‌ايست كه لااقل داراي دو چرخ بوده و منحصراً با نيروي عضلاني شخصي كه سوار آنست مخصوصاً توسط پدال يا ‌اهرم‌هاي دستي حركت نمايد. (ك) « دوچرخه گازي» عبارتست از وسيله نقليه‌ايكه داراي دو يا سه چرخ بوده و مجهز به يك موتور احتراق داخلي باشد با سيلندري بظرفيت‌ كمتر از 50 سانتيمتر مكعب و حداكثر سرعت از 50 كيلومتر در ساعت تجاوز نكند. ‌بهر حال طرف‌هاي متعاهد ميتوانند طبق قوانين داخلي خود وسائط نقليه‌اي را كه داراي خصوصيات دوچرخه نبوده (‌از نظر طرز استفاده) مخصوصاً‌فاقد كيفيت راندن توسط پدال باشد يا حداكثر سرعت و وزن يا بعضي از خصوصيات موتور آنها از حدود معين تجاوز كند «‌دوچرخه گازي» تلقي ننمايند.‌اين توضيحات مانع از آن نميشود كه در طرف‌هاي متعاهد در اجراي مقررات دوچرخه گازي را از نظر عبور و مرور عيناً مانند دوچرخه تلقي نمايند. (ل) «‌موتورسيكلت» عبارت است از وسيله نقليه‌ايكه داراي دو چرخ با يا بدون سايدكار (‌اطاقك پهلو) و مجهز بيك موتور محركه باشد. طرف‌هاي ‌متعاهد ميتوانند سه‌چرخه‌هائي را كه وزن خالي آن از 400 كيلو تجاوز نكند در قوانين داخلي خود مانند موتورسيكلت تقي كنند. كلمه (‌موتورسيكلت)‌ شامل دوچرخه گازي نخواهد بود. (م) «‌وسيله نقليه خودرو» عبارت است از هر گونه وسيله نقليه موتوري قابل حركت در معابر باستثناي دوچرخه گازي كه در طرف‌هاي متعاهد بعنوان موتورسيكلت تلقي نميشود و همچنين وسايط نقليه‌ايكه بر روي ريل حركت ميكنند. (ن) «‌وسيله نقليه موتوري» عبارتست از هر گونه وسيله نقليه خودرو كه معمولاً براي حمل مسافر يا بار و يا كشيدن وسيله نقليه ديگري كه مسافر و‌بار حمل ميكنند در راه مورد استفاده قرار گيرد. اين مورد شامل اتوبوسهاي برقي نيز بوده ولي شامل وسائط نقليه‌ايكه بر روي ريل حركت مينمايند و‌تراكتورهاي كشاورزي كه بطور اتفاقي براي حمل مسافر و بار در راه و يا كشيدن وسيله نقليه ديگري كه مسافر و بار حمل مي‌كنند نخواهد بود. (س) «‌يدك» عبارت از وسيله نقليه‌ايست كه توسط وسيله نقليه خودرو كشيده ميشود و شامل شبه يدك نيز خواهد بود. (ع) « شبه يدك» عبارت از يدكي است كه به يك وسيله نقليه ديگر بطوري متصل ميگردد كه قسمتي از وزن بار آن توسط وسيله نقليه موتوري حمل ‌ميشود. (ف) «‌راننده» كسي است كه وسيله نقليه موتوري يا ساير وسائط نقليه (‌مشتمل بر دوچرخه) را ميراند يا گاو از بصورت واحد يا گله يا گله گوسفند يا‌حيوانات باركش يا زين شده را در جاده‌ هدايت ميكند. (ص) «‌حداكثر وزن مجاز» عبارت است از مجموع وزن وسيله نقليه و حداكثر بار مجاز آنكه از طرف مقام صلاحيتدار كشوريكه وسيله نقليه در آن‌شماره‌گذاري شده اعلام گرديده باشد. (ق) «‌وزن بارگيري شده» عبارت است از مجموع وزن واقعي وسيله نقليه به اضافه وزن مسافرين و كاركنان و محمولات آن. (‌ر) «‌سمت حركت» عبارت است از سمت دست راست كه طبق قوانين داخلي راننده وسيله نقليه بايستي به وسيله نقليه مقابل اجازه دهد از سمت چپ ‌او عبور كند. در غير اينصورت اين عبارات بمعني حركت از سمت چپ خواهد بود. (ش) «‌ضرورت رعايت حق تقدم عبور» باين معني است كه رانندگان ضمن هدايت وسيله نقليه خود و با شروع بحركت بايستي طوري حركت نمايند كه‌ موجب تغيير ناگهاني جهت يا سرعت ساير وسايط نقليه نگردند. ماده 2 ـ ضمائم كنوانسيون ‌ضمائم كنوانسيون عبارتند از: ‌-ضميمه 1 ـ علائم خطر، باستثناء علائمي‌كه در محل تقاطع يا تقاطع هم سطح قرار داده ميشود. ‌-ضميمه 2 ـ علائم تقدم عبور در تقاطع، علائم خطر در نزديكي تقاطعها و علائم تقدم عبور در قسمتهاي باريك راه. ‌-ضميمه 3 ـ علائم مربوط به تقاطع‌هاي هم سطح. ‌-ضميمه 4 ـ علائم انتظامي ‌باستثناء علائم تقدم عبور، علائم توقف و ايستادن. ‌-ضميمه 5 ـ علائم اطلاعاتي باستثناء علائم توقف ‌-ضميمه 6 ـ علائم توقف و ايستادن ‌-ضميمه 7 ـ صفحات اضافي ‌-ضميمه 8 ـ خط ‌كشي راه ‌-ضميمه 9 ـ تهيه علائم رنگ و نقوش و صفحات اضافي مذكور در ضمائم 1 تا 7 كه جزو لايتجزاي اين كنوانسيون ميباشند. ماده 3 ـ وظايف طرف‌هاي متعاهد 1 ـ (‌الف) طرفهاي متعاهد اين كنوانسيون سيستم علائم راهها و خط‌كشي راهها را كه در اين كنوانسيون بيان شده قبول نموده و متعهدند آنرا در‌اسرع وقت با قوانين داخلي تطبيق نمايند. (i) طرف‌هاي متعاهد ب. ت. ب. محدوديت‌هاي زماني تعيين شده در بندهاي 2 و 3 ماده بايستي بجاي علائمي كه در اين كنوانسيون بمنظور يك ‌قاعده يا مقررات خاصي براي استفاده‌كنندگان از راهها بيان گرديده علائم ديگري را براي اعلام قاعده و مقررات مزبور بكار برند. (ii) در موارديكه در اين كنوانسيون علامتي بمنظور اعلام يك قاعده يا مقررات خاصي براي استفاده‌ كنندگان از راه‌ها تعيين نشده باشد طرف‌هاي‌ متعاهد مجاز ميباشند براي منظورهاي فوق هر گونه علامتي را كه مايل باشند بكار برند مشروط بر آنكه آن علائم در اين كنوانسيون داراي معني‌ ديگري نباشد و نيز با سيستمي‌كه در اين كنوانسيون تعيين شده مطابقت داشته باشد. (ب) بمنظور بهبود در نحوه كنترل عبور و مرور طرفهاي متعاهد ميتوانند پس از آزمايشات روشهاي مختلف در قسمتي از راهها پيشنهادات خود را‌در زمينه اين اصلاحات ارائه نمايند. 2 ـ طرفهاي متعاهد ملزم ميباشند از تاريخ اجراي اين كنوانسيون در قلمرو خود حداكثر ظرف چهار سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌كشي را‌كه مربوط به سيستم معينه در اين كنوانسيون بوده ولي به معني ديگري بكار رفته باشد تعويض يا تكميل نمايند. 3 ـ طرف‌هاي متعاهد ملزم ميباشند از تاريخ اجراي اين كنوانسيون در قلمرو خود حداكثر ظرف 15 سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌كشي را‌كه منطبق با سيستم مقرره در اين كنوانسيون نباشد تعويض نمايند. ضمناً در ظرف اين مدت براي آشنا نمودن استفاده‌كنندگان از راهها به سيستم جديد‌ممكن است علاوه بر علائم و نقوش معينه در اين كنوانسيون علائم نقوش قبلي نيز بكار برده شوند. 4 ـ مندرجات اين كنوانسيون نبايد طوري تعبير شود كه طرف‌هاي متعاهدي ملزم بقبول تمام انواع علائم و خط‌كشي مقرره در اين كنوانسيون ‌ميباشند بلكه طرفهاي متعاهد بايستي تعداد و انواع علائم و خط‌كشي را كه لازم بدانند اقتباس نمايند. ماده 4 ـ مراتب زير براي طرف‌هاي متعاهد ممنوع ميباشد: (‌الف) نصب و‌الحاق هر گونه علامت غير از علامت راهنمائي به كليه وسائل هدايت و كنترل عبور و مرور ـ معذالك چنانچه طرف‌هاي متعاهد يا‌واحدهاي تابعه آنها نصب تابلوي اطلاعاتي مخصوصي را از طرف يك سازمان مذكور غير انتفاعي مجاز بدانند ميتوانند اجازه دهند كه علامت مختصه‌سازمان مذكور روي تابلو يا پايه آن نصب شود مشروط بر آنكه اين عمل درك مفهوم آن علامت را مشكل نسازد. (ب) نصب هر گونه تابلو، آگهي، علامت كه با كليه وسايل هدايت و كنترل عبور و مرور موجب اشتباه يا تقليل رؤيت آنها شده و يا سبب گمراهي‌ رانندگان شود و ايمني عبور و مرور را مختل سازد. فصل 2 ـ علائم راهها ماده 5 1 ـ سيستم مقرره در اين كنوانسيون بطبقات زير تقسيم ميگردد: (‌الف) علائم خطر: ‌اين علائم براي اعلام خطر برانندگان در راهها و آگاه نمودن آنان از نوع خطر مورد استفاده قرار ميگيرد. (ب) علائم انتظامي: ‌اين علائم براي آگاه ساختن رانندگان به محدوديت‌ها و ممنوعيت‌هائي است كه بايد از آن پيروي كنند اين علائم بشرح زير ميباشند: (i) علائم حق تقدم عبور. (ii) علائم ممنوعيت يا محدوديت (iii) علائم بازدارنده يا حكم‌كننده. (ج) علائم اطلاعاتي: ‌اين علائم براي هدايت رانندگان در ضمن مسافرت يا براي آگاه ساختن رانندگان از اطلاعات لازم بكار برده ميشوند مانند: (i) علائم پيش آگاهي. (ii) علائم جهت‌نما. (iii) علائم مشخصات راه. (iv) علائم شناسائي محل. (v) علائم تأييدكننده. (vi) علائم ديگري كه اطلاعات لازم را برانندگان وسايط نقليه ميدهند. (vii) علائم ديگري كه تسهيلات لازم را باستفاده‌كنندگان از راه اعلام ميدارند. 2 ـ در موارديكه اين كنوانسيون انتخاب بين چندين علامت يا نقش را مخير ميسازد بايستي: (‌الف) طرفهاي متعاهد فقط يكي از آن علائم يا نقوش را براي تمام قلمرو خود اختيار كنند. (ب) طرفهاي متعاهد كوشش نمايند كه علائم منتخب را در موافقتنامه‌هاي منطقه‌اي منظور نمايند. (ج) مقررات بند 3 اين كنوانسيون شامل انواع علائم و نقوشي كه انتخاب شده‌اند نيز ميباشد. ماده 6 1 ـ علائم بايد طوري نصب شوند كه رويت آنها براي رانندگان بسهولت و بموقع عملي باشد، علائم معمولاً در طرفي از راه كه جهت ترافيك اقتضا‌ ميكند گذارده خواهند شد. معهذا ممكن است در بالاي قسمت سواره (Carriage Way) قرار گيرند.هر علامتي كه در كنار راه و در جهتي كه ترافيك اقتضا مي‌كند نصب شود اگر اوضاع و احوال محل طوري باشد كه رويت آن به موقع از طرف راننده‌ممكن نباشد در بالا و طرف ديگر راه نيز مكرر قرار داده خواهد شد. 2 ـ كليه علائمي‌كه در تمام عرض راهي كه براي ترافيك باز است نصب شده براي رانندگان لازم ‌الرعايه است. معهذا، ممكن است علائمي‌ نصب گردند ‌كه فقط در يك يا چندين رديف راه كه بوسيله خطوط طولي مشخص شده است قابل رعايت و اجرا باشد. 3 ـ در مواقعيكه بنظر مقامات صلاحيتدار در كنار راهي كه داراي گذرگاههاي متعدد ميباشد از نصب يك علامت نتيجه مطلوب حاصل نميگردد‌ ممكن است در اين حالت علامت روي خط مجزا كننده (Dividing Strip) نصب شود و ديگر لزومي ‌براي تجديد آن در كنار جدول يا شانه راه ‌نميباشد. 4 ـ توصيه ميگردد كه در قوانين داخلي مراتب زير پيش ‌بيني گردد: (‌الف) علائم طوري قرار داده شود كه مانع تردد وسائط نقليه در قسمت سواره ‌رو (Carriage Way) نگردد و چنانچه در كنار جدول يا شانه راه قرار داده‌ شوند تا حد امكان مانع عبور پياده‌ها نشوند. ارتفاع لبه زيرين علائم از سطح راه براي كليه علائم بايستي حتي‌المقدور يكنواخت و يكسان باشد. ب ـ ابعاد صفحه علائم بايستي طوري باشند كه از مسافت كافي قابل رويت و درك باشند. ‌ب. ت. ب. مقررات قسمت (ج) اين بند، ابعاد بايستي متناسب و منطبق با سرعت مجاز وسايط نقليه انتخاب شوند. (ج) ابعاد علائم خطر و علائم انتظامي در قلمرو هر طرف متعاهد بايستي يكنواخت باشند. علي‌ القاعده براي هر نوع علامت چهار اندازه وجود خواهد‌داشت: كوچك، معمولي بزرگ و خيلي بزرگ. ‌از علائم كوچك در نقاطي كه اوضاع و احوال اجازه استفاده از علائم معمولي را نميدهد يا ترافيك ميتواند به كندي انجام گيرد بايستي استفاده شود و‌نيز ممكن است براي تكرار يك علامت قبلي نيز بكار رود. ‌علائم بزرگ بايستي در راههاي خيلي عريض كه داراي ترافيك سريع مي‌باشد مورد استفاده قرار گيرند. ‌علائم خيلي بزرگ بايستي در راههايي كه داراي ترافيك خيلي سريع مي‌باشد مانند شاهراهها (Motor Ways) مورد استفاده قرار گيرند. ماده 7 1 ـ توصيه ميگردد كه در قوانين داخلي پيش‌بيني شود تا براي آنكه علائم راهها مخصوصاً علائم خطر و علائم انتظامي ‌در شب بيشتر قابل ‌رؤيت و خوانا باشند بمواد يا‌ آلات منعكس‌ كننده نور مجهز شوند مشروط بر آنكه نتيجه اين عمل باعث خيره شدن رانندگان نشود. علائم ايستادن و‌توقف كه در خيابانهاي روشن مسكوني نصب ميباشند از اين قاعده مستثني هستند. 2 ـ اين كنوانسيون استعمال علائمي ‌را كه بمنظور اعلام خبر، اخطار يا مقرراتي كه فقط در موارد معين يا در روزهاي معين بايستي بكار برده شود و‌صرفاً در مواقع لازم براي اعلام اطلاع مربوطه قابل رويت باشد منع نمي‌كند. ماده 8 1 ـ بمنظور شناسائي بهتر علائم بين‌المللي، سيستم علائم مقرره در اين كنوانسيون بر اساس استفاده از خصوصيات اشكال و رنگهاي هر‌كدام از علائم و نيز حتي ‌المقدور بر پايه استفاده از نقوش غير از خط نوشته‌ها تعيين شده است. ‌هنگامي‌كه طرفهاي متعاهد تغيير و اصلاحي را در علائم ضروري بدانند، تغييرات و اصلاحات نبايستي خصوصيات اصل آنها را تغيير دهند. 2 ـ طرفهاي متعاهدي كه بخواهند بر طبق قسمت 2 بند 1 ماده 3 اين كنوانسيون علائم و نقوش ديگري را كه در كنوانسيون حاضر تجويز نشده مورد‌استفاده قرار دهند بايستي، موافقتنامه منطقه‌اي براي استفاده از چنان علائم و نقوش جديد تحصيل كنند. 3 ـ اين كنوانسيون افزودن خط نوشته را در يك صفحه مستطيل شكل زير علامت يا در يك صفحه مستطيل شكل شامل علامت منع نميكند. ممكن‌است چنين خط نوشته‌اي را مشروط بر اينكه مفهوم علامت را براي رانندگاني كه نميتوانند خط نوشته را درك كنند مشكل نسازد روي خط علامت قرار‌داد. 4 ـ هنگاميكه مقامات صلاحيتدار لازم بدانند كه معني يك علامت خيلي صريح‌ تر باشد يا در مورد علائم انتظامي‌رعايت آنرا بگروه خاصي از‌رانندگان يا به ايام خاصي منحصر سازند و هنگاميكه ابلاغ اطلاعات لازم با يك علامت اضافي يا بوسيله اعداد بنحويكه در ضمائم كنوانسيون‌ حاضر مقرر شده ممكن نباشد بايستي يك خط نوشته در يك صفحه مستطيل شكل زير علامت قرار داده شود.گرچه ميتوان بجاي چنين خط نوشته‌ها يك يا چند علامت نقش در همان صفحه قرار داده يا بآن اضافه نمود . 5 ـ خط نوشته‌هاي مورد اشاره در بندهاي 3 و 4 اين ماده بايستي بزبان ملي يا بيك يا چند زبان ملي و نيز چنانچه طرفهاي متعاهد لازم بداند بزبانهاي ديگر مخصوصاً بزبانهاي رسمي ‌ملل متحد نوشته شود. ماده 9 ـ علائم خطر 1 ـ قسمت‌الف ضميمه شماره 1 اين كنوانسيون مدلهاي علائم خطر را نشان ميدهد قسمت ب نقوشي را كه بايد روي اين علائم قرار داد نشان داده و‌دستورات استفاده از آنها را نيز بيان ميكند.معهذا، بر طبق بند 2 ماده 46 اين كنوانسيون هر دولت بايستي دبير كل سازمان ملل متحد را آگاه سازد كه علائم و نقوش اعلام خطر براي تقاطع مذكور‌در ضميمه شماره 2 و نقوش اعلام خطر براي تقاطع هم سطح مذكور در ضميمه شماره 3 كدام يك از علائم Ab‌ و Aa‌را بعنوان مدل علائم خطر‌انتخاب كرده است. 2 ـ تعداد علائم خطر بايستي بدون لزوم افزوده شوند. ليكن اين علائم بايستي در محلهائي از راه طوري نصب گردند كه رانندگان را از مخاطرات‌احتمالي بموقع آگاه سازند. 3 ـ علائم خطر بايستي در مسافتي از محل خطر قرار داده شوند كه ب. ت. ب. وضع ترافيك راه و سرعت مجاز وسيله نقليه و مسافت رؤيت در شب و‌روز مؤثر باشند. 4 ـ مسافت بين علامت و شروع منطقه خطرناك راه ممكن است در يك صفحه اضافي ديگر مطابق مدل 1 -ضميمه شماره 7 كنوانسيون نشان داده شود ‌و در مسافتي كه ضميمه مذكور تعيين شده قرار داده شود. ‌اين اطلاعات بايستي در مواقعيكه براي رانندگان حدس زدن مسافت بين علامت و شروع منطقه خطرناك راه ممكن نبوده و مسافت هم غير از آن باشد‌ كه عادتاً مورد انتظار است برانندگان داده شود. 5 ـ علائم خطر ممكن است مكرر قرار داده شوند مخصوصاً در شاهراهها و راههاي مشابه آن. در صورت تكرار آنها، مسافت بين علامت و شروع منطقه ‌خطرناك راه بر طبق مقررات بند 4 اين ماده نشان داده خواهد شد. معذالك در مورد علائم خطر كه وجود پلهاي متحرك (Swing Bridge) و تقاطع‌ هم سطح را اعلام ميدارند كشورهاي متعهد مختار خواهند بود كه مقررات بند 3 ماده 35 كنوانسيون حاضر يا بند 5 قسمت ب ضميمه شماره 1 را به‌جاي مقررات اين بند اجرا نمايند. 6 ـ اگر علامت خطر براي اعلام خطر در طول مسافتي از يك قسمت از راه به كار رفته باشد (‌مثلاً وجود يك سلسله پيچ‌هاي خطرناك يا خراب بودن يك‌قسمت سواره‌رو راه) چنانچه ايجاب نمايد كه در طول آن مسافت نيز نشان داده شود اين موضوع بايستي مطابق مدل 2 ضميمه 7 اين كنوانسيون و‌منطبق با مقررات ضميمه مذكور به وسيله صفحه اضافي مشخص گردد. علائم انتظامي‌به استثناي علائم ايستادن و توقف ‌-ماده 10 ـ علائم تقدم عبور 1 ـ علائم تعيين شده براي آگاهي رانندگان از مقررات ويژه حق تقدم عبور در محلهاي تقاطع عبارتند از علائم B,1-,B,2-B,3-B,4 كه در‌قسمت‌الف ضميمه شماره 2 و علائم آگاه ساختن رانندگان از مقررات عبور در قسمتهاي تنگ راه عبارتند از B,5-B,6 كه در قسمت ج ضميمه 2‌بيان شده‌اند. 2 ـ علامت B,1 راه دادن (‌رعايت حق تقدم) براي آنكه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هايي كه چنين علامتي گذارده شده بايد به وسائط نقليه راهي ‌كه بدان نزديك ميشوند راه دهند بايستي بكار برده شود. 3 ـ علامت B2 ‌ايست (Stop) براي اينكه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هائي كه چنين علامتي گذارده شده بايد قبل از ورود به تقاطع بايستند و بوسائط نقليه در راهي كه بدان نزديك مي‌شوند راه دهند بايستي بكار برده شود. ‌بر طبق بند 2 ماده 46 اين كنوانسيون هر كشور بايستي انتخاب يكي از دو علامت B,2a-B,2b‌را به دبير كل سازمان ملل متحد اطلاع دهد. 4 ـ در صورتيكه مقامات صلاحيتدار لازم بدانند علامت B,2 ‌بايستي در محلهائي كه ايجاب نمايد براي جلوگيري از خطر نصب نمايند. 5 ـ علائم B,1-B,2‌در تقاطع‌هايي كه رانندگان وسايط نقليه بايستي ايست كنند و يا در فاصله‌اي كه‌هنگام راه دادن به وسائط نقليه ديگر نبايستي از آن‌جلوتر روند بايستي نصب شود. 6 ـ علامت A‌با نقش A,23‌يا نقش A,24‌ممكن است بعنوان علامت پيش آگاهي بترتيب براي علامت B,1‌يا B,2‌به كار برده شوند. ‌معذالك در كشورهايي كه علامت A2‌بعنوان علامت خطر به كار برده مي‌شود علائم پيش آگاهي براي علائم B,1‌يا B,2 ‌ممكن است علائمي‌باشند كه با يك صفحه اضافي مدل 1 به ترتيبي كه در صفحه ضميمه 7 اين كنوانسيون مقرر شده تكميل گرديده باشند. 7 ـ در تقاطع‌هائي كه علامت B,3 ‌نصب مي‌شود حق تقدم عبور با وسايط نقليه ايست كه در آن مسير حركت مي‌كند. ‌اين علامت ممكن است در ابتداي راه قرار داده شده و بعد از هر تقاطع تكرار گردد و ممكن است قبل از محل تقاطع يا در خود محل تقاطع نيز نصب‌گردد. در مواردي كه علامت B,3‌در يك راه نصب شده علامت B,4 ‌«‌پايان حق تقدم» بايستي در نزديكي محلي كه راه از آن ببعد حق تقدمي ‌نسبت بساير راهها نخواهد داشت نصب گردد. علامت B,4‌ممكن است پيش از نقطه‌اي كه حق تقدم بپايان ميرسد يك يا چندين بار تكرار شود. علامت يا‌علائمي‌كه پيش از آن نقطه نصب شده‌اند بايستي بر طبق مدل 1 ضميمه 7 داراي يك صفحه اضافي باشند. 8 ـ چنانچه آگاه ساختن رانندگان از وجود يك تقاطع در يك راه بوسيله علامت خطر كه داراي يكي از نقوشA,22 ‌است انجام شود، يا چنانچه در‌محل تقاطع راهي باشد كه داراي حق تقدم بوده و طبق بند 7 اين ماده با علامت B,3 ‌مشخص گرديده، يك علامت B,1 يا B2 ‌در محل تقاطع تمام‌راه‌هاي ديگر بايستي قرار داده شود معهذا نصب علائم B,1 ‌يا B,2 ‌در راههائي مانند راههاي فرعي يا راه خاكي كه در آن رانندگان موظفند در تقاطع‌ حتي در صورت نبودن علامت لازم نيز رعايت حق تقدم را بنمايند ‌الزامي ‌نخواهند بود. علامت B2 فقط ‌در موارديكه مقامات صلاحيتدار ايست وسايط ‌نقليه را مخصوصاً از جهت فقدان رويت كامل در قسمتهائي از راه ضروري تشخيص دهند بايستي در هر دو طرف محل تقاطع راهي كه رانندگان بآن‌نزديك ميشوند نصب گردند. ماده 11 ـ علائم ممنوعيت يا محدوديت ‌در قسمت‌الف ضميمه شماره 4 كنوانسيون حاضر معاني علائم ممنوعيت و محدوديت به استثناي علائم ايستادن و توقف و هم چنين علائم پايان‌محدوديت‌ها و ممنوعيت‌ها بيان شده است. ماده 12 ـ علائم بازدارنده و يا حكم‌كننده ‌در قسمت ب ضميمه شماره 4 كنوانسيون حاضر علائم بازدارنده و يا حكم‌كننده و معني آنها بيان شده است. ماده 13 ـ مقررات عمومي‌در مورد علائم مندرج در ضميمه شماره 4 كنوانسيون 1 ـ علائم بازدارنده و حكم‌كننده بايستي در نزديكي محلهائي كه محدوديت يا ممنوعيت شروع ميشود نصب گردند و چنانچه مقامات صلاحيتدار‌لازم بدانند ممكن است اين علائم تكرار شده و يا در فاصله‌اي جلوتر از محلي كه محدوديت يا ممنوعيت شروع ميشود قرار داده شوند صفحه اضافي‌ بايستي طبق مدل 1 ضميمه شماره 7 در زير علائم اضافه شده و قبل از شروع نقطه محدوديت يا ممنوعيت نصب گردد. 2 ـ علائم انتظامي‌كه در طراز يا بلافاصله پس از علامتي كه نام يك منطقه مسكوني را نشان ميدهد قرار داده شود باين معني خواهد بود كه مقررات در‌سرتاسر منطقه مسكوني لازم‌الاجرا است مگر آنكه مقررات ديگري بوسيله علائم خاصي روي قسمتهايي از راه منطقه مسكوني اعلام گردد. ماده 14 ـ علائم اطلاعاتي باستثناي علائم توقف 1 ـ در ضميمه شماره 5 كنوانسيون حاضر علائم اطلاعاتي باستثناي علامت توقف تشريح گرديده است. 2 ـ در كشورهايي كه حروف‌الفباي لاتين به كار برده نمي‌شود خط نوشته روي علائم اطلاعاتي مندرج در قسمت I‌تا V ‌ج از بند 1 ماده 5 علاوه بر زبان ‌ملي بايستي با حروف لاتين هر چه نزديكتر به تلفظ زبان ملي نيز درج گردد. 3 ـ در كشورهائي كه‌الفباي لاتين بكار برده نميشود ممكن است كلمات با حروف لاتين روي همان علامت نوشته شده يا بوسيله علامت‌ جداگانه‌اي تكرار گردد. 4 ـ در روي هر علامت نبايستي بيش از دو زبان نوشته شود. ماده 15 ـ علائم پيش آگاهي ‌علائم پيش آگاهي بايستي در فاصله‌اي از تقاطع قرار داده شوند كه با توجه بوضع عبور و مرور و سرعت مجاز وسائط نقليه در شب و روز قابل رؤيت ‌و كاملاً مؤثر باشند اين فاصله نبايستي در مناطق مسكوني از 50 متر بيشتر و در شاهراهها و ساير راههائي كه ترافيك سريع دارد كمتر از 500 متر باشد.‌ علائم ممكن است مكرر بوده و يا در صورت لزوم فاصله بين علامت و تقاطع را به وسيله صفحه اضافي و يا در زير همان علامت نشان داده. ماده 16 ـ علائم جهت‌ نما 1 ـ يك علامت جهت‌نما ممكن است حاوي نام چندين محل باشد در اين صورت نامها بايستي زير هم قرار گيرند. در صورتي كه يك محل از محلهاي ‌ديگر بزرگتر باشد ممكن است نام آن با حروف درشت‌تر از نامهاي ديگر نوشته شود. 2 ـ هنگاميكه فواصل نيز قيد شوند ارقام بايستي هم سطح نام مربوطه ذكر شوند. ‌در علامتي كه به شكل پيكان ميباشد اين ارقام بايستي بين نام محل و نوك پيكان ذكر گردند. روي علائم مستطيل شكل ارقام بايستي پس از نام محل‌ ذكر گردند. ماده 17 ـ علائم شناسائي راه ‌علائمي‌ كه براي شناسائي راه بوسيله اعداد يا حروف يا مجموع و يا نام آنها بكار برده ميشوند بايستي در يك صفحه مستطيل شكل قرار داده شوند ‌در عين حال چنانچه، طرف‌هاي متعاهد روش خاصي جهت طبقه‌بندي راه داشته باشند ممكن است بجاي صفحه مستطيل علامت طبقه‌ بندي مزبور‌را بكار برند. ماده 18 ـ علائم شناسائي محل 1 ـ علائم شناسائي محل براي نشان دادن مرز بين دو كشور يا دو استان همان كشور يا نام منطقه مسكوني، رودخانه، گردنه، محل تماشائي و غيره بكار برده ميشوند. 2 ـ علامت E,9a ‌يا E,9b ‌بايستي در ابتداي يك منطقه مسكوني نصب شود. ‌امكان دارد در قوانين داخلي پيش‌بيني شود كه استفاده‌كنندگان از راه ملزم باجراي مقررات عبور و مرور هر منطقه مسكوني از علامت E,9a ‌يا E,9b‌تا علامت E,9C ‌يا E,9b باشند، مگر اينكه مواردي پيش آيد كه بوسيله علائم ديگري مقررات خاصي در قسمت‌هاي معيني از راه در منطقه‌مسكوني اعلام گرديده باشد. ‌معهذا راهي كه داراي حق تقدم عبور بوده و با علامت B,3 ‌مشخص شده چنانچه ‌هنگام عبور از منطقه مسكوني حق تقدم خود را از دست بدهد‌ بايستي با علامت B,4 ‌مشخص گردد. 3 ـ علائم شناسائي محل كه اطلاعاتي غير از نام منطقه مسكوني را بدهند بايستي مخصوصاً از نظر رنگ با علائم E,9a ‌تا E,9d ‌تفاوت داشته باشند. ماده 19 ـ علائم تأييد كننده ‌علائم تأييدكننده براي تأييد سمت و جهت يك راه در محل‌هائي كه مقامات صلاحيتدار لازم بدانند نصب ميگردند. مثلاً در خروج از يك منطقه‌مسكوني بزرگ. روي اينگونه علائم بايستي نام يك يا چند محل طبق مراتب پيش‌بيني شده در بند 1 ماده 16 كنوانسيون حاضر قيد شود. در مواردي كه‌مسافات نشان داده شده‌اند اعدادي كه نشان دهنده فاصله‌هستند بايستي پس از نام محل ذكر شوند. ماده 20 ـ علامت محل عبور عابر پياده ‌چنانچه مقامات صلاحيتدار لازم بدانند علامتE,11a يا E,11b ‌بايستي در محل عبور عابر پياده نصب گردد. ماده 21 ـ مقررات مربوط به علائم اطلاعاتي 1 ـ علائم اطلاعاتي مذكور در ماده 15 تا 20 كنوانسيون حاضر در محلهائيكه مقامات صلاحيتدار لازم بدانند بايستي نصب گردند. ساير علائم‌اطلاعاتي با توجه بمقررات بند 1 ماده 6 فقط در نقاطي نصب خواهند شد كه از نظر مقامات صلاحيتدار ضروري باشد، مخصوصاً علائم F,2 ‌تا F,3 ‌بايستي فقط در راههايي كه وسايل تعميرات فوري، سوخت ‌گيري و استراحت كمياب هستند نصب شوند. 2 ـ علائم اطلاعاتي ممكن است تكرار شوند. با نصب يك صفحه اضافي در زير علامت ممكن است فاصله بين علامت و نقطه تعيين شده را مشخص‌نمود. ‌امكان دارد اين فاصله در قسمت پائين خود علامت نيز نوشته شود. ماده 22 ـ علائم ايستادن و توقف 1 ـ در قسمت‌الف ضميمه شماره 6 كنوانسيون حاضر علائم ممنوعيت يا محدوديت ايستادن يا توقف ذكر گرديده و در قسمت ب علائم ديگري كه‌اطلاعات مفيدي در زمينه توقف ميدهند با معاني علائم و دستوراتي براي استفاده از آنها ذكر گرديده است. فصل 3 ـ چراغ راهنما ماده 23 ـ چراغ راهنما براي عبور و مرور وسايط نقليه 1 ـ ب. ت. ب. مقررات بند 12 اين ماده، تنها نورهائي كه ممكن است در چراغ‌هاي راهنما براي تنظيم ترافيك وسائط نقليه بكار روند باستثناء ‌آنهائيكه مختص وسائط حمل و نقل عمومي ‌هستند عبارتند از نورهائي كه با معاني مشروحه ذيل بايستي مورد استفاده قرار گيرند. (‌الف) چراغهاي غير چشمك‌زن: iـ نور سبز بمعني آنستكه وسائط نقليه ميتوانند حركت نمايند، معهذا اگر ترافيك در جهتي كه آنها در شرف پيش رفتن هستند آنچنان متراكم باشد ‌كه چنانچه وارد تقاطع گردند با تغيير فاز بعدي نتوانند از آن خارج شوند نور سبز جهت كنترل ترافيك در تقاطع رانندگان را براي پيش رفتن مجاز نخواهد‌ ساخت. ii ـ نور قرمز بمعني آنستكه وسائط نقليه نبايستي حركت نمايند، در تقاطع‌هايي كه با خط ايست مشخص گرديده‌اند وسايط نقليه حق تجاوز از خط‌ايست را نخواهند داشت، چنانچه تقاطع فاقد خط ايست باشد وسايط نقليه مجاز نيستند كه از طراز چراغ راهنما تجاوز نمايند، در صورتيكه چراغ‌ راهنما در وسط يا آن طرف عابر پياده قرار داده شده باشد وسايط نقليه نبايستي به تقاطع وارد شده و به محل عبور عابر پياده تجاوز نمايند. iii ـ نور زرد بايستي به تنهائي يا بهمراه نور قرمز ظاهر شود، هنگاميكه تنها ظاهر شود بمعني آنست كه‌هيچ وسيله نقليه نبايد از خط ايست يا از‌طراز چراغ راهنما عبور كند مگر آنكه آنچنان به خط ايست چراغ راهنما نزديك شده باشد كه قبل از عبور از خط ايست يا از طراز چراغ راهنما نتواند بآساني توقف نمايد. ‌هنگاميكه چراغ راهنما در وسط يا در طرف ديگر تقاطع قرار داده شود ظهور نور زرد بمعني آن خواهد بود كه‌هيچ وسيله نقليه نبايستي به تقاطع وارد‌شده و يا بمحل عبور عابر پياده در تقاطع تجاوز نمايد مگر آن كه در لحظه ظهور نور آن چنان بمحل عبور يا تقاطع نزديك شده باشد كه قبل از ورود ‌به تقاطع يا حركت به طرف محل عبور عابر پياده نتواند بآساني توقف نمايد. ‌هنگامي‌كه اين نور توأم با نور قرمز يكجا ظاهر شود بمعني آن خواهد بود كه علامت در شرف تغيير است ليكن ممنوعيت عبور كه بوسيله نور قرمز‌نشان داده ميشود در اين لحظات مؤثر نخواهد شد. (ب) چراغهاي چشمك‌زن: i ـ يك چراغ قرمز چشمك‌زن يا: ‌دو چراغ قرمز چشمك‌ زن متناوب، در حاليكه با روشن شدن يكي، ديگري خاموش ميشود و روي يك پايه و در يك ارتفاع نصب شده و روي هر دو ‌در يك جهت باشد: ‌باين معني خواهدبود كه وسائط نقليه نبايستي از خط ايست تجاوز نمايند. ‌يا در صورت نبودن خط ايست، از طراز چراغ راهنما جلوتر روند. اين چراغها ممكن است فقط در محلهاي تقاطع هم سطح، در نزديكي پلهاي متحرك‌يا اسكله‌هاي فري‌بوت و نيز براي نشان دادن ورود وسائط آتش‌نشاني به راه يا نزديكي محلي كه‌هواپيما از روي راه در ارتفاع كم عبور خواهد نمود مورد‌استفاده قرار گيرند. ii ـ يك چراغ زرد چشمك‌زن يا دو چراغ زرد چشمك‌ زن كه به تناوب چشمك بزنند بمعني آن خواهد بود كه رانندگان بايستي با دقت و احتياط حركت‌ نمايند. 2 ـ سيستم چراغ راهنمائي سه رنگ بايستي از سه چراغ غيرچشمك‌زن كه بترتيب قرمز و زرد، و سبز مي‌باشد تشكيل شود چراغ سبز بايستي فقط‌موقعي روشن گردد كه چراغهاي زرد و قرمز خاموش باشند. 3 ـ سيستم چراغ راهنمائي دو رنگ بايستي از چراغ‌هاي قرمز و سبز و غير چشمك‌زن تشكيل شود چراغ قرمز و سبز نبايستي در يك زمان با هم روشن ‌باشند. سيستم چراغ راهنمائي دو رنگ با توجه بمدت مجازي كه در بند 3 ماده 3 كنوانسيون حاضر بمنظور تبديل دستگاههاي موجود به سيستم‌جديد بيان گرديده فقط بايستي براي نصب موقت مورد استفاده قرار گيرند. 4 ـ سيستم چراغ‌هاي سه رنگي و دو رنگي مذكور در بندهاي 2 و 3 اين ماده بايستي به صورت عمودي يا افقي قرار گيرند. 5 ـ هنگاميكه چراغها بطور عمودي قرار گيرند، چراغ قرمز بايستي در قسمت بالا قرار گرفته و در صورت نصب بطور افقي، چراغ قرمز بايستي در‌طرفيكه نزديكتر به ترافيك جهت مخالف ميباشد قرار گيرد. 6 ـ در سيستم سه رنگي، چراغ زرد بايستي در وسط قرار داده شود. 7 ـ كليه چراغها در سيستمهاي سه رنگي و دو رنگي مذكور در بندهاي 2 و 3 اين ماده بايستي مدور باشند ـ چراغهاي قرمز چشمك زن مذكور در بند 1‌اين ماده نيز مدور خواهد بود. 8 ـ يك چراغ زرد چشمك ‌زن ممكن است به تنهائي نصب شود.چنين چراغي همچنين ممكن است در موقعيكه ترافيك سبك باشد بجاي سيستم سه رنگ مورد استفاده قرار گيرد. 9 ـ هنگاميكه در سيستم سه رنگي، چراغ سبز يك يا چند پيكان را نشان دهد: روشن شدن پيكان يا پيكان‌ها بمعني اين خواهد بود كه حركت وسائط نقليه فقط در جهت يا جهاتي كه نشان داده شده مجاز ميباشد. براي نشان دادن‌حركت مستقيم وسايط نقليه نوك پيكان بايستي بسمت بالا باشد. 10 ـ هنگامي‌كه يك سيستم چراغ راهنماي سه رنگي مجهز بيك يا چند چراغ سبز اضافي باشد كه يك يا چند پيكان را نشان دهند روشن بودن يك ‌يا چند پيكان بدين معني است كه وسايط نقليه بدون توجه به اين كه چراغ راهنماي سه رنگي در اين موقع در چه مرحله ايست بايستي در جهت يا‌جهاتي كه پيكان يا پيكان‌ها نشان مي‌دهند حركت نموده و مانع عبور ساير وسايط نقليه پشت سر خود در همان گذرگاه نشوند مشروط بر اينكه مسير‌حركت آزاد بوده و نيز عبور عابر پياده را به مخاطره نياندازد. ‌چراغ‌هاي سبز اضافي بهتر است در همان سطح چراغ سبز معمولي نصب گردند. 11 ـ در جائيكه چراغهاي سبز، يا قرمز در بالاي گذرگاه‌هاي يك سواره‌رو كه بوسيله خط‌كشي طولي مشخص شده‌اند و بيش از دو گذرگاه داشته‌باشند نصب گردند چراغ قرمز باين معني خواهد بود كه ترافيك در طول گذرگاهي كه چراغ روي آن قرار دارد نبايستي پيش رود و چراغ سبز باين معني‌خواهد بود كه ترافيك ميتواند پيش رود. چراغ قرمز در چنين حالت بشكل دو خط متقاطع مايل و چراغ سبز بشكل يك پيكان خواهد بود كه نوك ‌آن بسمت پائين باشد. 12 ـ قوانين داخلي ممكن است نصب يك چراغ مهتابي را كه بكندي چشمك بزند در بعضي از تقاطع‌هاي هم سطح پيش‌بيني كند و معني آن اين ‌خواهد بود كه ترافيك ميتواند پيش رود. 13 ـ در موارديكه چراغهاي راهنما فقط براي دوچرخه‌ها قابل رعايت باشد اين محدوديت به منظور جلوگيري از اشتباه بايستي با ترسيم شكل‌دوچرخه در روي چراغ و يا روي صفحه اضافي كوچك مشخص گردد. ماده 24 ـ چراغ راهنما مختص عابر پياده 1 ـ تنها چراغهائي كه بايستي بعنوان چراغ راهنما براي عابر پياده مورد استفاده قرار گيرد و معاني آنها بشرح زير ميباشد. (‌الف) چراغهاي غير چشمك ‌زن: i ـ چراغ سبز بمعني آن است كه عابر پياده بايستي عبور نمايد. ii ـ چراغ زرد بمعني آن است كه عابر پياده نبايستي عبور نمايد ولي آنهائيكه در سطح سواره قرار گرفته‌اند بايستي بحركت خود بطرف ديگر ادامه ‌دهند. iii ـ چراغ قرمز بمعني آن است كه عابر پياده نبايستي وارد قسمت سواره‌رو شوند. (ب) چراغ سبز چشمك‌زن بمعني آن است كه مدت زمانيكه عابرين پياده ميتوانند از قسمت سواره‌رو عبور نمايند رو باتمام بوده و چراغ قرمز در‌شرف ظاهر شدن است. 2 ـ بهتر است چراغ راهنماي عابر پياده سيستم دو رنگي شامل دو چراغ قرمز و سبز باشد معهذا ممكن است از سيستم سه رنگي شامل قرمز ـ زرد و‌سبز نيز استفاده كرد كه دو چراغ نبايستي توأماً با هم روشن شوند. 3 ـ چراغها بايستي بصورت عمودي و به ترتيب از بالا به پائين، قرمز ـ زرد و سبز قرار گرفته باشند بهتر است روي چراغ قرمز شكل يك يا چند عابر‌ايستاده و بر روي چراغ سبز شكل يك يا چند عابر در حال حركت نشان داده شود. 4 ـ چراغ راهنما براي عابر پياده بايستي طوري تنظيم و ترتيب داده شود كه موجب اشتباه رانندگان با چراغهايي كه براي عبور و مرور وسايط نقليه‌نصب گرديده‌اند نشود. فصل 4 ـ خط‌كشي راه ماده 25 ‌خط‌كشي قسمت سواره‌رو راهها بايستي به تشخيص مقامات صلاحيتدار براي تنظيم ترافيك و يا اخطار و هدايت استفاده‌كنندگان از راه انجام شود كه‌ممكن است براي تاكيد يا تصريح مفهوم آنها تنها يا توام با ساير علائم بكار روند. ماده 26 1 ـ خط ‌كشي ممتد طولي راه بمعني آنست كه وسائط نقليه مجاز به عبور يا تخطي از آن خط نيستند و هنگاميكه خط مزبور دو جهت متقابل‌ترافيك را از يكديگر تفكيك ميكند وسائط نقليه مجاز نيستند در طرف ديگر خط‌كشي كه مخصوص ترافيك جهت مقابل است حركت نمايند.‌خط ‌كشي ممتد طولي دوبله نيز بهمين معني است. 2 ـ (‌الف) خط‌كشي منقطع طولي راه بمعني ممنوعيت عبور از آن نبوده بلكه در موارد زير بكار برده ميشود: i ـ بمنظور تفكيك گذرگاهها جهت هدايت وسائط نقليه. ii ـ بمنظور اخطار نزديك شدن بيك خط ممتد كه عبور و يا تخطي از آن ممنوع است و يا نزديك شدن بيك قسمت ديگر راه كه داراي خطر خاصي‌است. (ب) اگر خطوط منقطع براي منظورهاي مذكور در قسمت (ii) ‌الف از بند 2 بكار رود نسبت بين فاصله‌هاي بين خطوط و طول خطوط بايستي اساساً‌كمتر از آنچه براي منظورهاي مندرج در قسمت (i) ‌الف از بند 2 بكار ميرود باشد. 3 ـ هنگاميكه يك خط ‌كشي طولي روي راه شامل يك خط ممتد در مجاورت يك خط منقطع باشد رانندگان بايستي فقط آن خطي را كه در طرف آنها‌قرار داد رعايت نمايند اين امر مانع از آن نخواهد بود كه رانندگان پس از سبقت گرفتن مجاز به گذرگاه اوليه باز نگردند. 4 ـ از نظر اين ماده، خط‌كشي طولي بمنظور مرئي ساختن كناره‌هاي سواره‌رو انجام ميشوند و نيز خطوط طولي متصل بخطوط عرضي كه براي ‌مشخص كردن محلهاي پاركينگ در راه بكار ميرود بعنوان خط‌كشي طولي تلقي نخواهد شد. ماده 27 1 ـ خط‌كشي عرضي مركب از يك يا دو خط ممتد مجاور كه در عرض يك يا چند گذرگاه ترافيك كشيده شوند بمعني آن است كه رانندگان بايستي در‌پشت آن همانند B,2‌«‌ايست» مذكور در بند 3 ماده 10 كنوانسيون متوقف شوند. ‌چنين خط‌كشي ممكن است براي مشخص ساختن حد توقف رانندگان كه با چراغ راهنما يا با علامتي كه توسط مأمور راهنمائي داده ميشود و يا قبل از‌تقاطع هم سطح بايستي ايست نمايند نيز بكار برده شود. ‌كلمه Stop ‌«‌ايست» ممكن است قبل از خط‌كشي مذكور و توام با علامت 2‌و B‌در سطح سواره‌رو نيز نوشته شود. 2 ـ باستثناء موارديكه از نظر فني غير ممكن باشد، خط عرضي مذكور در بند (1) اين ماده بايستي در هر محلي كه علامت B,2 ‌نصب شده كشيده‌ شود. 3 ـ خط‌ كشي عرضي مركب از يك يا دو خط منقطع مجاور كه در عرض يك يا چند گذرگاه ترافيك كشيده مي‌شوند. بمعني آنست كه وسائط نقليه‌هنگام رعايت حق تقدم مطابق علامت B,1 ‌مذكور در بند 2 ماده 10 اين كنوانسيون معمولاً نبايد از آن عبور كنند. براي مشخص كردن علامتB,1 ‌ممكن است مقدم بر اين خط‌كشي يك مثلث با اضلاع عريض بنحوي كه يك ضلع آن موازي خطوط مزبور بوده و راس آن مقابل به سمت وسائط ‌نقليه‌اي كه نزديك ميشوند باشد در سطح سواره‌رو كشيده شود. 4 ـ براي خط‌ كشي محل عبور عابر پياده، بهتر است از خطوط عرضي يا ساير خط‌ كشي‌ هائي كه با خط‌كشي محل عبور عابر پياده اشتباه نشود استفاده گردد. 5 ـ براي مشخص ساختن محل عبور دوچرخه سوارها بايستي از خطوط عرضي يا ساير خط‌كشي‌هايي كه با خط‌كشي محل عبور عابر پياده اشتباه‌نشود استفاده گردد. ماده 28 1 ـ ساير خط‌كشي‌ها در روي قسمت سواره‌رو راه مانند پيكان‌ها ـ خطوط موازي يا مايل يا خط نوشته‌ها ممكن است براي مشخص ساختن‌مفهوم علائم و يا تكرار و تاكيد آنها و يا دادن اطلاعاتي به استفاده‌كنندگان از راه بكار برده شوند. اين نوع خط ‌كشي‌ها بايستي مخصوصاً براي نشان دادن‌حدود محلهاي پاركينگ و ايستگاههاي اتوبوس يا اتوبوس‌هاي برقي كه توقف در اينگونه محل‌ها ممنوع شناخته شده است و نيز براي نشان دادن مسير‌حركت قبل از تقاطع مورد استفاده قرار گيرند. معهذا چنانچه در محلي كه سواره‌رو بوسيله خطوط طولي به چندين گذرگاه اتومبيل كه داراي پيكان ميباشند تقسيم شده باشد رانندگان بايستي جهت يا جهت‌هاي مشخص شده بوسيله پيكان را تعقيب نمايند. 2 ـ با توجه بمقررات بند 4 ماده 27 اين كنوانسيون كه مربوط به عبور عابر پياده است خط‌كشي قسمتي از راه يا يك محل كه مختصري از سطح راه ‌بالاتر بوده و با خطوط موازي مايل كه با خطوط ممتد يا منقطع محصور شده است باين معني خواهد بود كه وسائط نقليه نبايستي به محل‌هاي محصور‌در خطوط ممتد وارد شوند ولي در مورد مناطق محصور در خطوط منقطع اين معني را خواهد داد كه وسائط نقليه نبايستي بآن محل وارد شوند مگر‌آنكه ملاحظه شود ورود بآن و يا عبور از آن براي پيچيدن به انشعابي كه در طرف ديگر راه واقع است خطري در بر نخواهد داشت. 3 ـ خطوط منكسر (ZIG-ZAG) در كنار سواره‌رو باين معني خواهد بود كه پارك كردن در آن طرف سواره‌رو تا جائيكه ادامه دارد ممنوع است. ماده 29 1 ـ خط‌كشي سطح سواره رو راه مذكور در مواد 26 تا 28 اين كنوانسيون ممكن است با رنگ و يا وسائل مؤثر ديگري انجام شود. 2 ـ خطوط سطح سواره‌ رو بايستي برنگ زرد يا سفيد باشد. ‌معهذا محلهاي پاركينگ ممكن است با رنگ آبي خط‌ كشي شوند. طرف‌هاي متعاهد كه از هر دو رنگ زرد و سفيد استفاده ميكند بايستي براي خط‌كشي ‌در قلمرو كشور خود از رنگ مربوطه استفاده نمايند. از نظر اين بند كلمه سفيد مشتمل بر رنگهاي نقره‌اي و خاكستري روشن نيز خواهد بود. 3 ـ بعلت كوچكي زاويه ديد رانندگان بايستي در ترسيم خط نوشته‌ها ـ نقوش و پيكانها در سطح سواره‌رو محاسبه طول ديد رانندگان بعمل آمده و‌خط نوشته‌ها ـ نقوش و پيكانها در جهت حركت ترافيك با طول مناسب ترسيم گردند. 4 ـ توصيه ميگردد در صورتيكه راه فاقد وسايل روشنائي يا داراي روشنائي ضعيف بوده و تراكم ترافيك ايجاب نمايد خط ‌كشي راه از نوع ‌منعكس ‌كننده نور باشد. ماده 30 ‌-ضميمه شماره 8 اين كنوانسيون حاوي يك سلسله توصيه‌هائي در مورد طرح خط‌كشي راهها ميباشد. فصل 5 ـ متفرقه ماده 31 ـ علائم براي راه در دست ساختمان 1 ـ محدوده‌اي از سطح سواره‌ رو كه در دست ساختمان است بايستي بوضوح نشان داده شود. 2 ـ حدود تعميرات راه در محلهائي كه حجم تعميرات و ترافيك اجازه دهد بايستي با نصب راه‌بندهاي متصل يا منفصل كه به تناوب با نوارهاي قرمز و‌سفيد يا قرمز و زرد يا سياه و سفيد و يا سياه و زرد رنگ‌آميزي شده و چنانچه راه بندها در شب منعكس كننده نور نباشد با چراغ يا ادوات منعكس‌ كننده ‌نور مشخص گردند. ‌ادوات منعكس‌كننده نور و چراغهاي ثابت راه‌بندها كه براي اين منظور در شب مورد استفاده قرار ميگيرند بايستي برنگ قرمز يا زرد سير و چراغهاي‌ چشمك‌زن برنگ زرد سير باشند معذالك: (‌الف) چراغها و ادوات بايستي فقط در جهت حركت ترافيك كه حدود كارهاي راه‌سازي را مشخص مينمايد قابل رويت بوده و در جهت مخالف ‌ميتواند برنگ سفيد باشد. 32 ـ (ب) چراغها و ادواتي كه حدود كارهاي راه‌سازي را براي حركت دوطرفه ترافيك مشخص مي‌كند مي‌تواند به رنگ سفيد يا زرد روشن باشد. ماده 32 ـ علامت‌گذاري بوسيله چراغها يا ادوات منعكس‌كننده نور ‌طرف‌هاي متعاهد بايستي در تمامي ‌قلمرو خود از يك رنگ يا يك سيستم رنگ چراغها يا ادوات منعكس ‌كننده نور براي مشخص ساختن لبه سواره‌رو‌راه استفاده نمايند. ماده 33 ـ تقاطع‌هاي هم سطح راه و راه‌آهن 1 ـ (‌الف) در تقاطع‌هاي هم سطح براي اعلام نزديك شدن قطارهاي راه‌آهن و يا مقارن بسته شدن راه بند يا نيمه راه بند بايستي يك يا چند چراغ قرمز‌چشمك‌زن قسمت i ب بند 1 ماده 23 اين كنوانسيون نصب شوند. معهذا: i ـ چراغهاي قرمز چشمك‌ زن را ممكن است با چراغهاي راهنمائي سيستم سه رنگي قرمز ـ زرد ـ سبز بشرح مذكور در بند 2 ماده 23 اين كنوانسيون‌تكميل يا تعويض نمود در صورتيكه چراغ راهنمايي سه رنگي در نزديكي تقاطع هم سطح بوده و يا تقاطع داراي راه‌بند باشد ميتوان از چراغ راهنمائي بدون نور سبز استفاده نمود. ii ـ در راههاي خاكي كم تردد و راههاي فرعي (FOOT-PATHS) بايد فقط يك دستگاه صدادار (SOUNDSIGNAL) بكار برده شود. (ب) چراغهاي راهنما را ممكن است با ادوات صدادار كامل‌تر نمود. 2 ـ چراغهاي راهنما بايستي به مقتضاي جهت ترافيك در كناره سواره‌رو نصب گردد و در صورت لزوم ممكن است بمنظور رؤيت بهتر چراغ راهنما و‌يا ب. ت. ب. تراكم عبور و مرور چراغهاي راهنما را بطور مكرر در طرف ديگر راه نير نصب نمود. معذالك، چنانچه از نظر اوضاع و احوال محلي لازم‌تشخيص داده شود چراغهاي راهنما را ميتوان در رفوژ وسط و يا در بالاي سطح سواره‌ رو قرار داد. 3 ـ طبق بند 4 ماده 10 اين كنوانسيون علامت «‌ايست» B,2 ‌را ممكن است در يك تقاطع هم سطح كه فاقد راه بند كامل، نيمه راه بند يا چراغ راهنما بمنظور اعلام نزديك شدن قطار باشد نصب نموده در تقاطع هم سطح كه علامت B,2 ‌قرار داده شده باشد رانندگان بايستي قبل از خط ايست يا‌علامت توقف نموده و موقعي حركت كنند كه مطمئن شوند قطاري در حال نزديك شدن نيست. ماده 34 1 ـ در تقاطع هم سطح راه‌آهن رانندگان نبايد از راه‌بند يا نيمه راه‌بند جلوتر روند حتي در حين باز و بسته شدن آنها. 2 ـ هنگام روشن شدن چراغهاي قرمز راهنما و بصدا درآمدن ادوات صدادار به شرح مذكور در قسمت‌ الف بند 1 ماده 33 اين كنوانسيون رانندگان ‌نبايد از خط ايست يا علامت جلوتر روند. هنگام روشن شدن چراغ زرد سيستم سه رنگي مذكور در قسمت i ‌الف بند 1 ماده 33 رانندگان نبايد از خط‌ايست علامت جلوتر روند مگر آنكه وسيله نقليه مورد بحث هنگام روشن شدن چراغ زرد آنچنان به علامت نزديك شده باشد كه نتوان آنرا قبل از‌عبور از علامت بدون خطر متوقف نمود. ماده 35 1 ـ راه‌بندها و نيمه راهبندهاي تقاطع هم سطح بايستي بطور وضوح يا خطوط تناوب قرمز و سفيد ـ قرمز و زرد ـ سياه و سفيد يا سياه و زرد رنگ‌ آميزي شوند. معهذا ممكن است آنها را فقط برنگ سفيد يا زرد رنگ نمود مشروط بر آنكه صفحه مدور قرمز رنگ در وسط نمايانده شوند. 2 ـ در كليه تقاطع‌هاي هم سطح كه فاقد راه بند يا نيمه‌ راه‌بند باشد در نزديكي خط راه‌آهن بايستي علامت B,7 ‌مطابق اشكال ضميمه 3 نصب شوند. ‌در صورتيكه چراغ راهنما يا علامت «‌ايست» B,2 ‌در محل نصب شده باشد در آن صورت علامت B,7 ‌بايستي روي همان پايه چراغ راهنما يا‌علامت B,Z ‌نصب گردد. ‌نصب علامت B,7 ‌در موارد زير اجباري نيست: (‌الف) در تقاطع‌هائيكه حركت قطارهاي راه‌آهن خيلي كند است و عبور وسائط نقليه توسط مأمور راه‌آهن و با علائم دستي تنظيم ميشود. (ب) در تقاطع راه‌آهن با يك راه خاكي و يا راه فرعي كه در آن ترافيك خيلي كم است. 3 ـ در زير علائم خطر كه داراي نقوش A,26-A27 ‌مذكور در ضميمه 3 كنوانسيون حاضر ميباشد ميتوان يك صفحه مستطيل شكل كه بطور‌عمودي قرار گرفته و داراي سه خط قرمز مورب روي زمينه سفيد يا زرد رنگ است قرار داد مشروط بر آنكه علائم اضافي مركب از صفحاتي بهمان‌شكل كه داراي يك يا دو خط قرمز مورب روي زمينه سفيد يا زرد رنگ ميباشد در فاصله يك سوم يا دو سوم بين علامت و راه‌آهن نصب گردد. اين‌علائم ممكن است در طرف ديگر راه نيز بطور مكرر نصب گردند. ‌صفحات مذكور در اين بند در قسمت (ج) ضميمه 3 اين كنوانسيون بيشتر توصيف شده‌اند. ماده 36 1 ـ به علت خطرات ويژه در تقاطع‌هاي هم سطح طرفهاي متعاهد ملزم هستند: (‌الف) قبل از كليه تقاطع‌هاي مهم سطح راه و راه‌آهن يكي از علائم خطر را كه داراي نقوش A,27,A26 ‌باشد نصب كنند معهذا نصب علامت در‌موارد زير ضروري نيست: i ـ در موارد مخصوصي كه ممكن است در مناطق مسكوني وجود داشته باشد. ii ـ در راههاي خاكي و راههاي فرعي كه ترافيك وسائط نقليه موتوري استثنائي ميباشد. (ب) كليه تقاطع‌هاي هم سطح را با راه‌بند يا نيمه راه‌بند يا با علائمي ‌كه دلالت بر نزديك شدن قطار راه‌آهن ميباشد مجهز نمايند مگر آنكه فاصله رؤيت‌ قطار براي رانندگان وسيله نقليه‌اي كه به تقاطع هم‌سطح خط آهن نزديك مي‌شوند بحدي باشد كه در صورت نزديك شدن قطار با حداكثر سرعت به‌تقاطع قادر به متوقف ساختن وسيله نقليه خود قبل از رسيدن بخط آهن بوده و يا با مرئي شدن قطار فرصت عبور از تقاطع را داشته باشند. معهذا طرفهاي متعاهد مختار خواهند بود در موارديكه سرعت قطارها در محلهاي تقاطع كم يا ترافيك وسائط نقليه موتوري در راه مختصر باشد شرايط اين ‌بند را ناديده بگيرند. (ج) تقاطع هم سطح با راه‌بند يا نيمه‌راه‌بند را از فاصله‌اي كه آن راه بند يا نيمه‌راه‌بند مرئي نميباشد با يكي از سيستمهاي علائم نزديك شدن قطار مذكور‌در بند 1 ماده 33 كنوانسيون حاضر مجهز نمايند. (‌د) تقاطع هم سطح با راه‌بند يا نيمه‌راه‌بند را كه با نزديك شدن قطارها بطور خودكار عمل مينمايند با يكي از سيستمهاي علائم نزديك شدن قطار‌مذكور در بند 1 ماده 33 كنوانسيون حاضر مجهز نمايند. (هـ) براي آنكه راه‌بندها يا نيمه راه‌بندها و همچنين علائم خطر كه قبل از محلهاي تقاطع در راههائي كه شب هنگام ترافيك وسائط نقليه در آن زياد است‌ بيشتر قابل رؤيت و كاملاً مشخص باشند آنها را با مواد يا ادوات منعكس‌كننده نور مجهز نموده و در صورت لزوم در شب روشن سازند. (‌و) بمنظور جلوگيري از تجاوز وسائط نقليه به نيمه ديگر راه در محلهائيكه تقاطع هم سطح داراي نيمه راه‌بند است حتي‌الامكان نزديك محل تقاطع ‌را با يك خط ممتد طولي يا با احداث جزايري كه ترافيك دو جهت را تفكيك مينمايند مجهز كنند. 2 ـ مقررات اين ماده شامل موارد مذكور در قسمت آخر بند 2 ماده 35 اين كنوانسيون نخواهد بود. فصل 6 ـ مقررات نهائي ماده 37 1 ـ اين كنوانسيون براي امضاي كليه كشورهاي عضو سازمان ملل متحد يا هر يك از سازمانهاي تخصصي وابسته به آن يا آژانس بين‌المللي انرژي اتمي ‌يا طرف اساسنامه ديوان بين‌المللي دادگستري و هر دولتي كه از طرف مجمع عمومي‌ ملل متحد براي عضويت اين كنوانسيون دعوت شود در مقر‌سازمان ملل در نيويورك تا 31 دسامبر 1969 مفتوح خواهد بود. 2 ـ اين كنوانسيون موكول به تصويب بوده و اسناد تصويب بايستي نزد دبير كل سازمان ملل متحد سپرده شود. 3 ـ اين كنوانسيون براي‌الحاق هر يك از دولتهاي مذكور در بند 1 مفتوح خواهد بود. اسناد‌الحاق بايستي به دبير كل سازمان ملل متحد تسليم گردد. ماده 38 1 ـ هر دولت ممكن است در موقع امضاء يا تصويب اين كنوانسيون يا‌الحاق به آن يا هر موقعي بعد از آن با ارسال اطلاعيه‌اي بعنوان دبير كل اعلام كند‌كه اين كنوانسيون نسبت به تمام يا قسمتي از سرزمينهائي كه مسئوليت روابط بين‌المللي آنها بعهده آن دولت است مجري خواهد بود كنوانسيون‌حاضر نسبت به آن سرزمين يا سرزمينهاي مذكور در اطلاعيه سي روز پس از وصول آن به دبير كل يا از تاريخ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون براي طرف‌فرستنده اطلاعيه‌هر تاريخي كه مؤخر باشد مجري خواهد گرديد. 2 ـ هر دولتي كه بموجب بند 1 اين ماده نسبت به ارسال اطلاعيه از طرف سرزمينهائي كه اطلاعيه از جانب آنها ارسال شده اقدام ميكند بايستي‌اعلاميه‌هاي پيش‌بيني شده در بند 2 ماده 46 اين كنوانسيون را نيز از طرف آنها ابلاغ نمايد. 3 ـ هر دولتي كه بموجب بند 1 اين ماده به ارسال اعلاميه اقدام كرده مي‌توانند در هر موقع بعد از آن با ارسال اطلاعيه‌اي بعنوان دبير كل اعلام كند‌كه اجراي كنوانسيون در سرزمين مذكور در اطلاعيه متوقف خواهد شد و در اين صورت اجراي كنوانسيون در آن سرزمين يك سال پس از تاريخ وصول اطلاعيه‌از طرف دبير كل متوقف خواهد گرديد. ماده 39 ـ انتقال خط بعدي داده شود 1 ـ اين كنوانسيون دوازده ماه پس از تسليم پانزدهمين سند تصويب يا‌الحاق لازم‌الاجرا خواهد گرديد. 2 ـ هر دولتي كه پس از تسليم پانزدهمين سند تصويب يا‌الحاق كنوانسيون حاضر آنرا تصويب يا بدان ملحق گردد كنوانسيون دوازده ماه پس از تسليم ‌سند تصويب يا‌الحاق نسبت به آن كشور لازم‌الاجرا خواهد گرديد. ماده 40 ‌كنوانسيون پس از لازم‌الاجرا شدن جانشين كنوانسيون راجع به يكسان نمودن علائم راهها و پروتكل علائم راهها كه در تاريخ 30 مارس 1931 و 29‌سپتامبر 1949 در ژنو براي امضا مفتوح گرديده بود خواهد گرديد و آنها را ملغي مينمايد. ماده 41 1 ـ پس از انقضاي يكسال از تاريخ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون حاضر هر طرف متعاهد ممكن است يك يا چندين پيشنهاد اصلاحي در مورد آن ارائه ‌نمايد متن هر پيشنهاد اصلاحي بايستي توأم با يك يادداشت توضيحي به دبير كل ارسال گرديده و توسط دبير كل باطلاع كليه طرف‌هاي متعاهد‌رسانيده شود. طرفهاي متعاهد ميتوانند در ظرف دوازده ماه متعاقب صدور بخشنامه مراتب زير را به دبير كل اطلاع دهند: ‌الف ـ يا اصلاحيه را ميپذيرند (ب) يا اصلاحيه را رد ميكنند (ج) يا مايلند كنفرانسي براي رسيدگي به پيشنهاد اصلاحي تشكيل گردد دبير كل بايستي‌متن پيشنهادات اصلاحي را بكليه دولت مذكور در بند 1 ماده 37 اين كنوانسيون اطلاع دهد. 2 ـ(‌الف)ـ چنانچه ظرف دوازده ماه مذكور در بند فوق كمتر از يك سوم طرف‌هاي متعاهد نظر خود را داير به پذيرش يا رد كردن پيشنهادات بدبير كل‌سازمان ارائه نداده و يا اينكه درخواستي داير بر تشكيل يك كنفرانس براي رسيدگي به پيشنهادات را بدبير كل سازمان ندهند هر پيشنهاد اصلاحي كه بموجب بند فوق‌الذكر اعلام گرديده پذيرفته شده تلقي خواهد شد. ‌دبير كل سازمان بايستي كليه طرفهاي متعاهد را از رد يا قبول هر پيشنهاد اصلاحي و يا تقاضاهائي كه براي تشكيل اينگونه كنفرانسها دريافت ميشود‌ مطلع سازد. ‌چنانچه جمع كل عدم پذيرش و تقاضاهاي رسيده در مدت مذكور كه 12 ماه كمتر از يك دوم جمع طرفهاي متعاهد باشد دبير كل سازمان بايستي ‌كليه طرفهاي متعاهد را مطلع سازد كه اصلاحات مزبور پس از انقضاي 6 ماه از 12 ماه فوق براي كليه طرف‌هاي متعاهد بجز دولت‌هائي كه در مدت‌معين شده پيشنهادات را رد يا درخواست تشكيل كنفرانس براي رسيدگي آن نموده‌اند بمرحلة اجرا در خواهد آمد. (ب) هر طرف متعاهدي كه در مدت 12 ماه مذكور اصلاحات پيشنهادي را رد يا درخواست تشكيل كنفرانس براي رسيدگي بآن نموده ‌است ممكن است ‌هر موقع پس از انقضاي مدت دبير كل سازمان را از پذيرفته شدن اصلاحات مطلع سازد و دبير كل سازمان نيز بايستي اين اطلاعيه را بكليه طرف‌هاي متعاهد ارسال دارد. ‌اصلاحيه، براي طرفهاي متعاهدي كه پذيرش خود را اعلام داشته‌اند شش ماه پس از وصول اعلاميه پذيرش توسط دبير كل لازم ‌الاجرا خواهد شد. 3 ـ در صورتيكه يك پيشنهاد اصلاحي طبق بند 2 اين ماده مورد قبول واقع نشود در ظرف 12 ماه مذكور در بند 1 اين ماده كمتر از نصف مجموع‌ طرفهاي متعاهد بايستي دبير كل سازمان را از رد پيشنهادات اصلاحي مطلع سازند و يا اينكه حداقل يك سوم طرف‌هاي متعاهد كه كمتر از 10 دولت‌ ميباشند دبير كل را مطلع نمايند كه پيشنهادات را قبول يا درخواست تشكيل كنفرانس را بنمايند دبير كل سازمان بايستي طبق بند 4 اين ماده كنفرانسي ‌بمنظور رسيدگي به پيشنهادات اصلاحي و هر پيشنهادي كه ممكن است به دبير كل ارائه شود تشكيل دهد. 4 ـ چنانچه يك كنفرانس مطابق بند 3 اين ماده تشكيل شود دبير كل بايستي از كليه دولت‌هاي عضو سازمان ملل طبق بند 1 ماده 37 اين كنوانسيون ‌دعوت به عمل آورد. ‌دبير كل سازمان بايستي حداقل 6 ماه قبل از تشكيل كنفرانس از كليه دولت‌هاي دعوت شده درخواست نمايد هر پيشنهادي را علاوه بر پيشنهادات مورد‌نظر كه مايلند در كنفرانس مطرح شود سه ماه قبل از تاريخ تشكيل كنفرانس براي كليه دولتهاي دعوت شده در كنفرانس ارسال نمايند. 5 ـ (‌الف) هر گونه تصميمي‌كه با اكثريت دو سوم از دولتهاي شركت‌كننده در كنفرانس كه مورد اصلاح مربوطه به اين كنوانسيون اتخاذ گردد پذيرفته‌شده تلقي خواهد شد مشروط بر اينكه اين اكثريت لااقل شامل دو سوم تعداد طرف‌هاي متعاهد در كنفرانس باشند. ‌دبير كل بايستي كليه طرف‌هاي متعاهد را از پذيرفته شدن اصلاحيه مطلع سازد و اصلاحيه دوازده ماه پس از تاريخ اطلاعيه دبير كل براي كليه طرفهاي‌متعاهد نافذ خواهد بود مگر كشورهائي كه در ظرف مدت مذكور دبير كل را از رد نمودن آن مطلع نموده باشد. (ب) طرف متعاهديكه اصلاحيه را در مدت دوازده ماه مذكور رد كرده باشد در هر موقع ميتواند آمادگي خود را براي پذيرش آن بدبير كل اطلاع دهد ‌و دبير كل بايستي اين اطلاعيه را به كليه طرف‌هاي متعاهد اعلام نمايد. ‌اصلاحيه در مورد طرف‌هاي متعاهدي كه پذيرش خود را دربارة آن اعلام داشته اند بايستي شش ماه پس از وصول اطلاعيه توسط دبير كل يا در پايان ‌مدت دوازده ماه مذكور هر كدام كه ديرتر باشد بمورد اجرا درآيد. 6 ـ چنانچه پيشنهاد اصلاحي مطابق بند 2 اين ماده پذيرفته نشده تلقي شود و چنانچه شرايط مقرره در بند 3 براي تشكيل كنفرانس اجرا نشود پيشنهاد ‌اصلاحي مردود تلقي خواهد شد. ماده 42 ‌هر طرف متعاهد ميتواند تمايل خود را داير بر نسخ اين كنوانسيون كتباً به دبير كل اعلام دارد.اين نسخ يكسال پس از تاريخ وصول اطلاعيه مذكور توسط دبير كل نافذ خواهد بود. ماده 43 ‌چنانچه تعداد طرف‌هاي متعاهد در ظرف دوازده ماه متوالي از كمتر از پنج گردد اين كنوانسيون از اعتبار ساقط خواهد شد. ماده 44 ‌هرگونه اختلاف بين دو يا چند طرف متعاهد نسبت به تفسير يا اجراي اين كنوانسيون كه از طريق مذاكره يا ساير طرق نتواند حل و فصل شود بنا به‌درخواست هر يك از طرفهاي ذينفع ممكن است براي اخذ تصميم به‌ديوان بين‌المللي دادگستري ارجاع گردد. ماده 45 ‌هيچيك از مقررات اين كنوانسيون به نحوي تفسير نخواهد شد كه يك طرف متعاهد را از مبادرت به اقداماتيكه با مقررات منشور ملل متحد مطابقت‌داشته و محدود به مقتضياتي باشد كه براي امنيت داخلي يا خارجي آن طرف لازم بنظر ميرسد، باز دارد. ماده 46 1 ـ هر دولت ميتواند در موقع امضا يا تسليم سند تصويب اين كنوانسيون يا‌الحاق به آن اعلام نمايد كه خود را مقيد به مفاد مادة 44 اين كنوانسيون ‌نميداند. طرفهاي متعاهد ديگر نسبت به‌هر طرف كه چنين اعلامي ‌را نموده باشد مقيد برعايت مفاد مادة 44 نخواهند بود. 2 ـ (‌الف) هر طرف متعاهد تسليم سند تصويب كنوانسيون يا‌الحاق به آن بايستي طي اطلاعيه‌اي به عنوان دبير كل از نظر اجراي اين كنوانسيون مراتب‌ ذيل را اعلام نمايد: i ـ كداميك از مدلهاي Aa-Ab‌را به عنوان علامت اعلام خطر انتخاب ميكند (‌بند 1 ماده 9). ii ـ كداميك از مدلهاي B,2a-B,2b‌را به عنوان علائم ايست انتخاب ميكند (‌بند 3 ماده 10) هر دولتي بعداً در هر زمان ميتواند با ارسال‌اطلاعيه بعنوان دبير كل علامت انتخابي خود را تغيير داده و علامت ديگري را بجاي آن انتخاب كند. (ب) هر دولت در موقع تسليم سند تصويب اين كنوانسيون يا‌الحاق بآن ميتواند با ارسال اطلاعيه‌اي بعنوان دبير كل اعلام كند كه از نظر اجراي اين‌ كنوانسيون چرخ موتوري (Moped) را به عنوان موتورسيكلت تلقي ميكند (‌قسمت ل ماده 1) و نيز مي‌تواند با اطلاعيه‌اي بعنوان دبير كل در هر‌موقع از نظر خود در اين باره عدول كند. 3 ـ اطلاعيه‌هاي مندرج در بند 2 اين ماده شش ماه پس از وصول آن به دبير كل يا از تاريخي كه كنوانسيون براي دولت ارسال‌كننده اطلاعيه لازم‌الاجرا‌گردد تا تاريخي كه مؤخر باشد معتبر خواهد بود. 4 ـ قيود وارد بر اين كنوانسيون و ضمائم آن غير از قيد مندرج در بند 1 ماده پذيرفته خواهد شد كه كتباً اعلام گردد و چنانچه قبل از تسليم سند تصويب يا ‌الحاق تنظيم گردد ضمن آن سند تأييد شود. دبير كل اينگونه قيود را به كليه دول مذكور در بند 1 مادة 37 اين كنوانسيون ابلاغ خواهد نمود. 5 ـ چنانچه‌ هر يك از طرفهاي متعاهد كه بموجب بند 1 و 4 اين ماده قيدي را عنوان يا نظري را اعلام كند ميتواند در هر موقع با اطلاع كتبي به دبير‌كل آنرا پس بگيرد. 6 ـ قيدي كه بر طبق ماده 4 اين ماده عنوان شود: (‌الف) مقررات اين كنوانسيون را تا حدي كه مربوط بآن قيد باشد در مورد طرف متعاهدي كه آنرا عنوان كرده تغيير ميدهد. (ب) مقررات كنوانسيون را از نظر روابط ساير طرفهاي متعاهد با دولتي كه آن قيد را عنوان كرده تا بهمان ميزان تغيير ميدهد. ماده 47 ‌دبير كل علاوه بر اعلام و اخطار و ابلاغيه‌هاي مندرج در ماده 41 و 46 اين كنوانسيون بايستي كليه دول مذكور در بند 1 مادة 37 را از موارد زير نيز مطلع ‌نمايد[: (‌الف) امضاء و تصويب كنوانسيون و‌الحاق به آن كه بموجب مادة 37 انجام شود. (ب) اطلاعيه‌هائي كه بموجب مادة 38 صادر ميگردد. (ج) تاريخ‌هاي لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون بر طبق ماده 39. (‌د) تاريخ لازم‌الاجرا شدن اصلاحيه‌هاي مربوط به اين كنوانسيون بر طبق بند 2 و 5 مادة 41. (هـ) اعلام فسخ بموجب مادة 42. (‌و)‌الغاي كنوانسيون بموجب مادة 43. ماده 48 ‌اين كنوانسيون كه در يك نسخة اصلي در پنج متن بزبانهاي چيني و انگليسي و فرانسه و روسي و اسپانيائي كه متساوياً معتبر خواهند بود تنظيم يافته ‌و به دبير كل سازمان ملل متحد تسليم خواهد گرديد و نامبرده نسخ مصدق آنرا به كلية دول مذكور در بند 1 مادة37 اين كنوانسيون ارسال خواهد ‌داشت. ‌بنا به مراتب نمايندگان مجاز و تام‌الاختيار امضاكننده ذيل كنوانسيون حاضر را امضا نمودند. ‌وين بتاريخ 8 نوامبر 1968 ضميمه 1) ‌علائم خطر باستثناء آنهائيكه در نزديكي محلهايتقاطع يا تقاطع‌هاي هم سطح نصب ميشوند ‌توجه: براي علائم خطر در نزديكي تقاطع‌هاي قسمت ب ضميمه 2 مراجعه شود. ‌براي علائم خطر در نزديكي تقاطع‌هاي هم سطح به قسمت‌هاي‌الف و ج ضميمة 3 مراجعه شود. قسمت ‌الف ـ مدلهاي علائم خطر ‌مدل علائم (A) بايستي از نوع Aa‌يا Ab‌ باشند. مدل Aa ‌عبارت است از يك مثلث متساوي‌الاضلاع كه يك ضلع آن افقي و راس مقابل‌در بالاي آن قرار ميگيرد. ‌زمينه اين‌عبارت سفيد يا زرد رنگ بوده و حاشية آن برنگ قرمز ميباشد. ‌مدل Ab ‌عبارتست از مربعي كه يكي از اقطار آن افقي ميباشد. زمينه اين علامت زرد رنگ بوده و حاشيه آن نوار نازكي است برنگ سياه.‌نقوش روي اين مدلها بايستي برنگ سياه يا آبي تيره باشد مگر آنكه در شرح آنها طور ديگري ذكر گرديده باشد. ‌ضلع علامت مدل Aa ‌معمولي بايستي تقريباً 60 سانتيمتر بوده و ضلع علامت مدل Abكوچك كمتر از 40 سانتيمتر نباشد.بمنظور انتخاب يكي از مدلهاي Aa ‌و Ab ‌به بند 2 ماده 5 و بند 1 ماده 9 اين كنوانسيون مراجعه شود. قسمت ب ـ نقوش علائم خطر و طرز استعمال آنها 1 ـ پيچ يا پيچهاي خطرناك ‌اعلام يك پيچ خطرناك يا پيچهاي خطرناك متوالي بايستي توسط يكي از نقوش زير هر كدام كه مناسب باشد بعمل آيد. A,1a‌ پيچ چپ A,1b ‌پيچ راست A,1c ‌پيچ دوبله يا بيش از دو پيچ متوالي (‌اولي به چپ) A,1d ‌پيچ دوبله بيش از دو پيچ متوالي (‌اولي به راست) 2 ـ سرازيري خطرناك ‌براي اعلام يك سرازيري تند بايستي نقش A,2a ‌با مدل Aa ‌يا نقش A,2b‌ توام با مدل Ab ‌به كار برده شود. ‌-قسمت طرف چپ نقش A,2a ‌بايستي گوشه طرف چپ تابلوي علامت را اشغال نموده و قائده آن تمام تابلو را بپوشاند. ذكر عدد در علائمA2a ‌و A2b ‌درصد شيب را نشان ميدهد. ممكن است بجاي آن نسبت (1: 10) نوشته شود معهذا كشورهاي متعهد مختار خواهند‌بود حتي‌الامكان با توجه بمفاد بند 2 ب ماده 5 اين كنوانسيون در صورتي كه مدل Aa ‌را قبول كرده باشند بجاي A,2a ‌نقش A,2c ‌و‌اگر مدل Ab ‌را پذيرفته باشند بجاي A,2b ‌نقش A,2b ‌را مورد استفاده قرار دهند. 3 ـ سربالائي تند ‌براي اعلام سربالائي تند بايستي نقش A,3a ‌با مدل Aa ‌يا نقش A,3b ‌با مدل Ab ‌بكار برده شود. ‌-قسمت طرف راست نقش A,3a ‌بايستي گوشه سمت راست تابلو آن علامت را اشغال نموده و قاعدة آن در تمام عرض تابلو كشيده شود. ‌ذكر عدد در A,3a ‌و A,3b ‌درصد شيب را نشان ميدهد و ممكن است بجاي آن نسبت (1: 10) نوشته شود. ‌معهذا طرف‌هاي متعاهد كه نقش A,2c ‌را بعنوان سرازيري خطرناك انتخاب كرده‌اند مختار خواهند بود كه نقش A,3c ‌را بجاي A,3a ‌و طرف‌هاي متعاهد كه نقش A,2d ‌را انتخاب كرده‌اندA,3d ‌را بجاي A,3b ‌جانشين كنند. 4 ـ باريك شدن سواره‌رو ‌باريك شدن سواره‌رو را بايستي با نقش A,4a ‌يا ترسيم شكلي كه وضع سواره‌رو راه را مانند A,4b ‌بوضوح نشان دهد اعلام نمود. 5 ـ پلهاي متحرك ‌وجود پل متحرك را بايستي با نقش A,5 ‌اعلام نمود.ممكن است يك علامت مستطيل مدل A,29a‌مذكور در قسمت ضميمة 3 در پائين علامت خطر كه داراي نقش A,5 ‌است نصب كرد مشروط بر‌آنكه علائم A,29b ‌و A,29c ‌قيد شده در ضميمة مذكور تقريباً در يك سوم و يا دو سوم فاصله بين علامت A,5 ‌و پل متحرك نصب شده‌ باشد. 6 ـ راهي كه به اسكله يا به كنار رودخانه منتهي ميشود. ‌انتهاي راهي كه به اسكله يا كنار رودخانه منتهي ميشود بايستي به وسيله نقش A,6 ‌اعلام گردد. 7 ـ راه ناهموار ‌دست‌اندازها يا پلهاي برجسته كوهاني شكل و ناهمواريها و يا قسمتهائي از راه كه در وضع بدي ميباشد بايستي با نقش A,7a ‌اعلام گردد. ‌ممكن است براي اعلام پل برجستة كوهاني شكل يا برآمدگي راه نقش A,7b ‌را بجاي A,7a و نيز براي اعلام وجود فرورفتگي نقش A,7c‌را ‌بجاي A,7a ‌بكار برد. 8 ـ راه لغزنده ‌-قسمت لغزندة راه را بايستي با نقش A,8 ‌مشخص نمود. 9 ـ پرتاب ريگ ‌-قسمت‌هايي از راه را كه ممكن است ريگ از زير لاستيك پرتاب شود نقش A,9a ‌بايستي با مدل A,a‌يا نقش A9b ‌با مدل Ab ‌نشان‌داده شود بطوريكه سمت پرتاب مشخص گردد. 10 ـ سقوط سنگ (‌ريزش كوه) قسمت هايي از راه كه احتمال خطر سقوط سنگ داشته و يا قبلاً سنگي سقوط و روي راه وجود داشته باشد بايستي با نقش A,10a ‌با مدل Aa ‌يا با نقش A,10b‌ مشخص شوند. ‌در هر دو مورد قسمت طرف راست نقش بايستي گوشه راست مدل را اشغال نمود بطوريكه سمت ريزش مشخص گردد. 11 ـ عبور عابر پياده ‌محل عبور عابر پياده كه با خط‌كشي يا با علائم E,11a ‌يا E,11b ‌نشان داده باشد بايستي با نقش A,11a ‌يا A,11b ‌بنحويكه‌ سمت عبور عابر پياده را نشان دهد مشخص گردد. 12 ـ اطفال ‌-قسمت‌هائي از راه كه محل عبور اطفال است مانند محل خروج از مدرسه يا زمين بازي بايستي با نقش A,12‌ بنحوي كه سمت عبور را نشان دهد‌مشخص گردد. 13 ـ ورود يا عبور دوچرخه سوارها ‌محلهائي كه دوچرخه سوارها وارد راه ميشوند يا از عرض راه عبور مينمايند بايستي با نقش A,13 ‌بنحويكه سمت عبور را نشان دهد مشخص ‌گردد. ‌ممكن است نقش معكوس گردد. 14 ـ عبور احشام و ساير حيوانات ‌محلهائي كه احتمال عبور حيوانات از عرض راه وجود دارد بايستي با نقش A,14a ‌يا A,14b براي حيوانات اهلي يا وحشي بنحوي كه سمت عبور‌آنها را نشان دهد مشخص گردد. 15 ـ عمليات راهسازي ‌در محلهايي كه عمليات راهسازي انجام ميشود بايستي با نقش A,15 ‌مشخص گردد 16 ـ چراغ راهنما ‌در صورتيكه در تقاطعي از راه برخلاف انتظار رانندگان چراغ راهنما براي تنظيم ترافيك نصب شده باشد در صورت لزوم نقش A,16 ‌براي آگاهي‌رانندگان قبل از چراغ راهنما بايستي نصب گردد نقش A,16 ‌در سه مدل مي‌باشد A,16a ‌و A,16b ‌و A,16c ‌كه‌ هر كدام مربوط است به طرز‌قرار گرفتن چراغها در سيستم سه رنگي مذكور در بندهاي 4 تا 6 ماده 23 كنوانسيون حاضر. اين نقش بايستي در سه رنگ مشابه‌همان رنگ چراغهاي ‌راهنما باشد. 17 ـ فرودگاه ‌در آن قسمت از راه كه ‌هواپيماها بمنظور فرود آمدن يا برخاستن از فرودگاه از روي راه در ارتفاع پائين پرواز ميكند بايستي با نقش A,17 ‌مشخص ‌گردد. 18 ـ بادهاي مخالف قسمت ي از راه كه در مسير وزش بادهاي جانبي شديد قرار دارد بايستي با نقش A,18 ‌بنحويكه جهت باد را نشان دهد مشخص گردد. 19 ـ ترافيك دوطرفه در هر قسمتي از راه دوطرفه كه بر حسب ضرورت ترافيك بطور موقت يا دائم در يك طرف سواره ‌رو. صورت مي‌گيرد نقشA,19 ‌بايستي قبل از قسمت مذكور نصب گردد و در صورت لزوم در تمام طول آن قسمت اين علامت تكرار خواهد شد. 20 ـ ساير خطرات ‌در قسمتي از راه كه خطراتي غير از آنچه در بند 1 تا 19 فوق يا مذكور در ضمائم 2 و 3 وجود داشته باشد بايستي با نقش A,20 ‌مشخص گردد معهذا ‌طرفهاي متعاهد خواهند بود كه علائم ترسيمي ‌مذكور را بموجب مقررات قسمت ii‌بند‌الف از مادة 3 اين كنوانسيون انتخاب و بكار برند. ‌علامت A,20 ‌مخصوصاً ممكن است براي اعلام تقاطع راه‌آهن كه در آنجا حركت قطارها بسيار كند بوده و ترافيك بوسيلة مأمور راه‌آهن كه‌همراه‌قطار بوده و با دادن علائم دستي لازم صورت ميگيرد بكار برده شود. ضميمه 2 ‌علائم حق تقدم عبور در تقاطع‌ها ‌علائم خطر در نزديكي تقاطع‌ها و علائم مشخص ‌كننده حق تقدم عبور در قسمتهاي باريك راه ‌توجه: در تقاطعي كه شامل يك راه اصلي و داراي يك پيچ هم باشد ممكن است يك صفحه متضمن شكل تقاطع كه طرح راه داراي حق تقدم در آن‌نشان داده شده زير علائم خطر يا حق تقدم نصب شوند اعم از آنكه علائم اخيرالذكر در تقاطع نصب شده باشند يا خير. قسمت (‌الف) علائم حق تقدم عبور در تقاطع‌ها 1 ـ علامت «‌رعايت تقدم عبور» (GIVE WAY SIGN) ‌علامت رعايت حق تقدم عبور B,1 ‌ميباشد و آن عبارت است از يك مثلث متساوي‌الاضلاع كه راس آن بايستي بطرف پائين قرار گرفته و داراي زمينة ‌سفيد يا زرد با حاشيه قرمز باشد و هيچ گونه نقشي نبايستي روي آن ترسيم گردد. ‌طول هر ضلع مثلث علامت معمولي تقريباً 90 سانتيمتر و علامت كوچكتر 60 سانتيمتر خواهد بود. 2 ـ علامت «‌ايست» (STOP SIGN) ‌علامت ايست عبارت خواهد بود از علامت B,a ‌داراي شكل هشت گوشه با زمينه قرمز كه روي آن كلمة STOP (‌ايست) برنگ سفيد و بزبان‌انگليسي يا زبان كشور مربوط نوشته ميشود ارتفاع كلمه نبايستي كمتر از يك سوم ارتفاع تابلو باشد قطر علامتB,2a ‌معمولي 90 سانتيمتر و قطر نوع كوچك آن نبايستي كمتر از 60 سانتيمتر باشد. 3 ـ علامت «‌حق تقدم عبور»(PRIORITN ROAD SIGN) ‌علامت حق تقدم عبور B,3 ‌كه عبارت است از يك مربع كه يكي از اقطار آن قائم خواهد بود حاشيه علامت بايستي به رنگ سياه بوده و يك مربع زرد يا‌ نارنجي با حاشيه سياه بايستي در وسط علامت وجود داشته باشد فاصله بين دو حاشيه به رنگ سفيد است اندازه ضلع علامت معمولي تقريباً 50‌ سانتيمتر و اندازه ضلع علامت كوچك نبايستي از 35 سانتيمتر كمتر باشد. 4 ـ علامت «‌پايان حق تقدم عبور»(END OF PRITYYSIGN) ‌پايان حق تقدم عبور با علامت B,4 ‌مشخص ميگردد عبارت است از علامتB,3 ‌فوق كه يك نوار منصف سياه يا خاكستري عمود بر ضلع چپ پائين ‌و ضلع راست فوقاني مربع يا خطوط موازي سياه يا خاكستري كه چنين نواري را تشكيل دهند. قسمت (ب) علائم خطر در نزديكي محلهاي تقاطع 1 ـ علائم خطر ‌در نزديك شدن به محلهاي تقاطع بايستي مدل Aa ‌يا مدل Bb ‌مشروحه در قسمت‌الف ضميمه 1 باشند. 2 ـ نقوش (SYMBOLS) ‌نقوش بايستي برنگ سياه يا آبي تيره باشند. ‌(الف) در مورد نقوشي كه روي علامت Aa‌ يا Ab‌ ترسيم ميگردند بايستي مشخصات زير مورد توجه قرار گيرد. i ـ در نقاطي كه بايستي حق تقدم عبور بر طبق مقررات جاري كشور رعايت شود نقش A,21a‌توام با علامتAa ‌و نقش A,21b ‌توأم با‌علامت Ab‌بكار برده شود. ‌بجاي نقوش A,21a ‌و A,21b ‌ممكن است نقوشي كه وضع تقاطع را بوضوح نشان دهد. ‌مانند A,21g ، A,21f، A,21e، A,21d، A,21c ‌بكار برده شود. ii ـ در تقاطع با راهي كه رانندگان آن راه بايستي رعايت حق تقدم را بنمايند نقش A,22a ‌بكار برده ميشود ممكن است بمنظور نشان دادن‌وضع خاص تقاطع نقش A22b‌ يا A,22c ‌بجاي نقش A,22a ‌بكار برده شود اين نقوش ممكن است در راهي بكار روند كه راه يا‌راههاي ديگري كه به آن تقاطع ايجاد مي‌نمايند با علامت B,1 ‌يا B,2‌مشخص گرديده باشند يا اينكه راهها نوعي هستند كه (‌بطور مثال راههاي خاكي‌و فرعي) كه طبق قوانين داخلي رانندگان بايستي حتي در صورت فقدان اين علائم رعايت حق تقدم عبور را بنمايند. ‌اين علائم در راههائي كه علامت B,3 ‌نصب شده است منحصراً در بعضي از موارد استثنائي بايستي بكار برده شود. iii ـ در تقاطع با راهيكه داراي حق تقدم عبور است اگر علامت تقدم عبور B,1 ‌در تقاطع قرار داده شده باشد بايستي نقش A,23‌ بمنظور علامت‌آگاهي بكار برده شود.اگر علامت «‌ايست» B,2‌در تقاطع نصب شده باشد بايستي نقش A,24‌ بمنظور علامت پيش آگاهي بكار برده شود معهذا بجاي علامت Aa ‌با ‌اين نقوش ممكن است علامت B,1 ‌يا B,2 ‌طبق بند 6 ماده 10 اين كنوانسيون بكار برده شوند. iv ـ در راههائي كه بميدان منتهي ميشوند (round a bout) بايستي نقشA,25 ‌بكار برده شود. ب ـ ممكن است بر طبق مشروحه قسمت B‌ضميمه 1 قبل از تقاطع‌هاي مجهز به چراغ راهنما علامت Aa‌يا Ab‌كه داراي نقش A,16 ‌ميباشد بكار برده شود. قسمت (ج) علائم مشخص‌كننده حق تقدم عبور درقسمتهاي باريك راه 1 ـ علامت‌مشخص‌كننده رعايت حق‌تقدم عبور براي ترافيك طرف مقابل (ONCOMING TRAFFIC) ‌چنانچه در قسمت باريك راه كه عبور در آن محل از دو طرف مشكل يا غير ممكن بوده و تمام طول آن قسمت در شب و روز بخوبي براي رانندگان‌قابل رؤيت باشد تنظيم ترافيك در صورت عدم استفاده از چراغ راهنما با تقدم دادن به وسائط نقليه‌اي كه در يك جهت حركت ميكنند صورت ميگيرد‌علامت B,5 ‌مشخص‌كننده حق تقدم عبور) براي وسائط نقليه مقابل بنحويكه روي آن بطرف ترافيك بدون حق تقدم عبور ميباشد بايستي نصب‌گردد اين علامت بمعني آن است كه ورود به قسمت باريك راه مادامي‌كه عبور وسائط نقليه مانعي ايجاد كرده يا آنها را متوقف سازد ممنوع خواهد بود. ‌اين علامت بايستي به شكل دايره با زمينه سفيد يا زرد و حاشيه قرمز كه داراي يك فلش برنگ سياه جهت نشان دادن حق تقدم عبور و نيز فلش‌ديگري برنگ قرمز براي رعايت حق تقدم عبور است باشد. 2 ـ علامت مشخص‌كننده حق تقدم عبور بر وسائط نقليه مقابل براي آگاه ساختن رانندگان كه در يك قسمت باريك راه بر وسائط نقليه مقابل حق تقدم دارند بايستي علامت B,6 ‌بكار برده شود.‌اين علامت بايستي بشكل مربع با زمينه آبي داراي يك فلش سفيد بسمت بالا و نيز فلش ديگري برنگ قرمز بسمت پائين باشد در نقاطي كه‌علامت B,6 ‌بكار رفته باشد بايستي علامت B,5 ‌در انتهاي ديگر قسمت باريك راه براي هدايت وسائط نقليه مقابل نصب گردد. ضميمه 3 ‌علائم مربوط به تقاطع‌هاي هم سطح قسمت الف ـ علائم خطر ‌علامتي كه براي اين منظور بكار برده ميشود بايستي يكي از علائم Aa ‌يا Ab ‌كه در قسمت‌ الف ضميمه شماره 1 ذكر شده است باشد. براي ‌بكار بردن نقش روي اين علامت مراتب ذيل بايستي مورد توجه قرار گيرد: (‌الف) ـ تقاطع‌هاي هم سطح كه داراي راه‌بند يا نيمه راه‌بند متحرك ميباشد بايستي به وسيله نقش A,26‌در هر دو طرف خط آهن مشخص گردد. (ب) ـ تقاطع‌هاي هم سطح بدون راه‌بند بايستي با نقش A,27 ‌كه داراي دو مدل A,27a ‌و A,27b ‌نيز ميباشد مشخص گردد. (ج) ـ اعلام تقاطع با يك خط ترامواي مشروط بر آنكه چنين تقاطعي تقاطع هم سطح مشروحه در ماده 1 كنوانسيون حاضر نباشد بايستي با نقشA,28 ‌مشخص گردد. ‌توجه: در صورت لزوم اعلام تقاطع راه با راه‌آهن در محل‌هائيكه قطارهاي راه‌آهن با سرعت بسيار كم حركت مي‌كنند و حركت وسائط نقليه موتوري‌توسط مأمور همراه راه‌آهن و با استفاده از علائم دستي كنترل ميشود بايستي با نقش A,20 ‌مشروحه در قسمت ب ضميمه شماره 1 مشخص گردد. قسمت ب ـ علائمي ‌كه در مجاورت تقاطع‌هاي هم‌سطح قرار داده ميشوند. ‌اين علائم داراي سه مدل B,27‌مذكور در بند 2 ماده 35 اين كنوانسيون ميباشند كه عبارتند ازB,7b، B,7a و B,7c ‌مدلهاي B,7b و B7a ‌بايستي داراي زمينه برنگ سفيد يا زرد با حاشيه قرمز يا سياه و مدل B7c‌داراي زمينه برنگ سفيد يا زرد با حاشيه سياه باشند خط‌نوشته روي مدل B,7c‌ بايستي با حروف مشكي باشد مدل B,7b ‌فقط در صورتي كه راه‌آهن حداقل داراي دو خط عبور است بايستي بكار‌برده شود. ‌مدل B,7c‌اضافي فقط هنگامي‌بايستي نصب شود كه راه‌آهن حداقل داراي دو خط عبور باشد كه در آن صورت صفحه مذكور تعداد مسيرها را‌نشان خواهد داد طول معمولي بازوهاي صليب نبايستي كمتر از 20/1 متر باشد و اگر جاي كافي وجود نداشته باشد اين علامت ممكن است بصورت‌قائم نصب گردد. قسمت ج ـ علائم تكميلي براي نزديك شدن به تقاطع‌هاي هم سطح ‌صفحه‌هاي مذكور در بند 3 ماده 35 كنوانسيون حاضر عبارتند از علائم A,29c،A29b،A29a‌با خطوط مورب بسمت سواره‌رو‌راه.علائم خطر براي تقاطع‌هاي هم‌سطح ممكن است بالاي علائم A,29c،A,29b‌بهمان ترتيبي كه روي علامت A,29a ‌گذارده شده ‌نصب گردد. ضميمه 4 ‌علائم انتظامي‌ باستثناء علائم تقدم عبور ايستادن و پاركينگ ‌توجه: براي علائم انتظامي‌تقدم عبور به ضميمه شماره 2 و براي علائم انتظامي‌ايستادن و پاركينگ به ضميمه شماره 6 مراجعه شود. قسمت ‌الف ـ علائم ممنوعيت يا محدوديت 1 ـ مشخصات علائم و نقوش (‌الف) علائم ممنوعيت و محدوديت بايستي بشكل دايره باشند. قطر آنها نبايستي در مناطق غير مسكوني از 60 سانتيمتر و در مناطق مسكوني از 40‌سانتيمتر كمتر باشد. (ب) در صورتيكه علائم مذكور به نحو ديگري در اين كنوانسيون مقرر نشده باشد بايستي داراي زمينه سفيد يا زرد با يك حاشيه عريض قرمز رنگ‌باشند و چنانچه نقوش و حروفي روي آن نوشته ميشود بايستي برنگ سياه يا آبي تيره و اگر قطر دايره بايستي كشيده شود برنگ قرمز از سمت چپ‌بالا بطرف راست پائين خواهد بود. 2 ـ شرح علائم (‌الف) ممنوعيت يا محدوديت ورود i ـ اعلام ممنوعيت ورود براي كليه وسائط نقليه بايستي با علامت C,1 (‌ورود ممنوع) مشخص گردد كه داراي دو مدل C,1a و C,1b‌مي‌باشد. ii ـ اعلام ممنوعيت عبور وسائط نقليه در دو جهت بايستي با علامت C,2 (‌مسدود براي كليه وسائط نقليه در هر دو جهت) مشخص گردد. iii ـ اعلام ممنوعيت ورود براي دسته‌اي از انواع وسائط نقليه بايستي با علائم C,3k، C,3j، C,3h، C,3g، C,3f، C,3e،C,3d، C,3c، C,3b، C,3a‌ كه داراي معاني زير ميباشند مشخص گردد: C,3a‌ (‌ورود هرگونه وسيله نقليه موتوري باستثناي موتورسيكلت‌هاي دوچرخ بدون سايدكار ممنوع). C,3b ‌(‌ورود موتورسيكلت ممنوع است). C,3c ‌(‌ورود دوچرخه ممنوع). C,3d ‌(‌ورود دوچرخه‌هاي گازي ممنوع). C,3e ‌(‌ورود كاميون و وسائط نقليه باركش ممنوع) حداكثر وزن بار و وسيله نقليه بايستي با حروف روشن روي نقش سياه علامت و يا بر طبق بند4 ماده 8 اين كنوانسيون با نصب صفحه اضافي در زير علامت C,3e ‌تعيين و مشخص گردد. C,3f ـ ‌ورود هر گونه وسيله نقليه موتوري يدك‌ كش با يدك (‌تريلي) باستثناء شبه يدك يا يدك يك محوره ممنوع) حداكثر وزن بار وسيله نقليه بايستي با حروف روشن روي نقش سياه علامت و‌يا طبق بند 4 ماده 8 اين كنوانسيون با نصب صفحه اضافي در زير علامت C,3e‌تعيين و مشخص گردد. ‌طرفهاي متعاهد در صورتي كه مصلحت بدانند مختار مي‌باشند بجاي نقش سياه قسمت عقب كاميون و نقش قسمت عقب يك وسيله نقليه شخصي و نيز‌بجاي نقش سياه يدك نقش يدك قابل اتصال بوسيله نقليه را ترسيم نمايند. C,3g ‌(‌ورود عابر پياده ممنوع). C,3h ‌(‌ورود وسائط نقليه كه بوسيله حيوانات كشيده ميشوند ممنوع). C,3j ‌(‌ورود چرخ دستي ممنوع). C,3k ‌(‌ورود وسائط نقليه موتوري كشاورزي ممنوع). ‌توجه: كشورهاي متعهد مختار ميباشند كه از علائم C,3a ‌تا C,3k ‌قطر دايره مشروط بر آن كه رؤيت آن درك مفهوم علامت را شكل نسازد از‌علائم مذكور حذف نمايند. iv ـ اعلام ممنوعيت ورود چندين نوع وسيله نقليه يا عابر بيك راه ممكن است با چندين علامت ممنوعيت بتعداد انواع وسائط و يا با يك علامت‌ممنوعيت كه روي آن نقوش سياه وسائط نقليه يا استفاده‌كنندگان از راه كه ورودشان ممنوع است ترسيم شده مشخص گردد. علائم C,4a ‌(‌ورود‌وسائط نقليه موتوري ممنوع) و علامت C,4b ‌(‌ورود وسائط نقليه موتوري با وسائط نقليه‌ايكه توسط حيوانات كشيده ميشود ممنوع) نمونه‌هاي‌آن علائم هستند. ‌در خارج مناطق مسكوني نبايستي نصب گردند كه روي آنها بيش از دو نقش ترسيم شده باشد. ‌در داخل مناطق مسكوني نبايستي علائمي‌نصب گردند كه روي آنها بيش از سه نقش ترسيم شده باشد. v ـ اعلام ممنوعيت ورود وسائط نقليه‌ايكه وزن يا ابعاد آنها از حدود معيني تجاوز ميكند بايستي طبق علائم زير مشخص گردند. C,5 ‌(‌ورود وسائط نقليه‌ايكه عرض كل آن از... متر تجاوز كند ممنوع) C,6 ‌(‌ورود وسائط نقليه‌ايكه ارتفاع كل آنها از سطح زمين از... متر تجاوز كند ممنوع). C,7 ‌(‌ورود وسائط نقليه‌ايكه وزن كل آنها با بار از... تن تجاوز كند ممنوع). C,8 ‌(‌ورود وسائط نقليه‌ايكه وزن آنها از... تن روي يك محور تجاوز كند ممنوع‌). C,9 ‌(‌ورود وسائط نقليه با يا بدون يدك كه طول آن از... متر تجاوز كند ممنوع). vi ـ اعلام فاصله‌اي كه وسائط نقليه ‌هنگام حركت نبايستي از آن بهم نزديكتر شوند با اين علامتC,10 ‌(‌راندن وسائط نقليه با فاصله كمتر از... متر‌ممنوع) مشخص گردد. (ب) گردش ممنوع ‌اعلام ممنوعيت گردش به راست يا به چپ طبق جهت فلشها بايستي با علامت C,11a ‌(‌گردش بچپ ممنوع) يا علامت C,11b ‌(‌گردش براست ممنوع) مشخص گردد. (ج) دور زدن ممنوع ‌اعلام ممنوعيت دور زدن بايستي با علامت C,12 ‌(‌دور زدن ممنوع) مشخص گردد. (‌د) سبقت ممنوع i ـ علاوه بر مقررات كلي سبقت اعلام ممنوعيت سبقت وسائط نقليه موتوري. ‌باستثناء دوچرخه‌هاي گازي و موتورسيكلت‌هاي دوچرخ بدون سايدكار كه در حركت هستند بايستي با علامت C,13a‌ (‌سبقت ممنوع) مشخص گردد كه داراي دو مدل C,13aa ‌و C,13ab ‌ميباشد. ii ـ ممنوعيت سبقت گرفتن براي وسائط نقليه باركش كه بيش از 5/3 تن وزن دارند بايستي با علامت C,13b ‌(‌سبقت گرفتن وسائط نقليه باركش‌ممنوع) مشخص گردد كه داراي دو مدل C,13ba و C,13bb ‌ميباشد. ‌بر طبق بند 4 ماده 8 اين كنوانسيون ممكن است بوسيله يك تابلو اضافي كه زير علامت نصب مي‌شود حداكثر وزن مجاز فوق را تغيير داد. iii ـ در محل‌هائيكه ترافيك از سمت چپ است نقش و رنگ وسائط نقليه روي علائم C,13ba ‌و C,13aa ‌بايستي معكوس شود. (ه) محدوديت سرعت ‌اعلام حداكثر سرعت بايستي با علامتC,14 ‌(‌حداكثر سرعت محدود) به رقمي‌كه در علامت نشان داده شده) مشخص گردد.رقمي ‌كه روي علامت ذكر ميشود نشان دهنده حداكثر سرعت به واحدي است كه معمولاً در كشور مربوطه بكار ميرود.ممكن است در كنار يا زير رقم سرعت عبارت كيلومتر(K M) يا ميل (M) اضافه شود. ‌اعلام محدوديت سرعت وسائط نقليه‌ايكه وزن مجازاتها از ميزان تعيين شده تجاوز مينمايد بايستي طبق بند 4 ماده 8 اين كنوانسيون نصب يك‌صفحه اضافي در زير علامت كه وزن مجاز روي آن نوشته مشخص شود. (‌و) ممنوعيت استفاده از ادوات صدادار ‌اعلام ممنوعيت استفاده از ادوات صدادار بجز در مورد جلوگيري از تصادف بايستي با علامت C,15 ‌(‌استفاده از ادوات صدادار ممنوع) مشخص گردد. ‌چنانچه اين علامت در ابتداي منطقه مسكوني يا كنار يا بلافاصله بعد از علامتي كه مشخص‌كننده منطقه مسكوني است نصب نشده باشد بايستي با‌نصب يك صفحه اضافي مطابق مدل 2 مشروحه در ضميمه 7 مسافتي را كه در آن ممنوعيت مجري ميباشد مشخص نمود ‌توصيه ميگردد در مواقعي كه ممنوعيت در تمام مناطق مسكوني جاري است اين علامت در ابتداي منطقه مسكوني نصب نشود.و علامتي كه براي شناساندن منطقه مسكوني در ابتداي آن منطقه نصب ميشود اخطاري است برانندگان كه مقررات ترافيك قابل اجرا در مناطق‌مسكوني كشور از آن نقطه ببعد نافذ خواهد بود. (‌ز) عبور بدون توقف ممنوع ‌اعلام ممنوعيت عبور بدون توقف بواسطه نزديك بودن يك گمرك مرزي (‌ايست بازرسي گمركي) بايستي با علامت C,16 (‌عبور بدون توقف ‌ممنوع) مشخص گردد.عليرغم ماده 8 اين كنوانسيون نقش اين علامت داراي كلمه گمرك (CUSTOMS) خواهد بود كه ارجح است بدو زبان نوشته شود. كشورهاي متعهد كه ‌علامت C,16‌را بكار ميبرند بايستي كوشش نمايند موافقتنامه منطقه‌اي داير به نوشتن اين كلمه در روي كليه علائم منصوبه تحصيل گردد.همچنين ممكن است اين علامت در موارديكه عبور بدون توقف بدلائل ديگري ممنوع ميباشد براي اخطار برانندگان مورد استفاده قرار گيرد در‌اين صورت بجاي كلمه (‌گمرك) كلمه كوتاه ديگري كه بيان‌ كننده توقف باشد نوشته شود. (ح) پايان ممنوعيت يا محدوديت i ـ نقطه‌ايكه اجراي ممنوعيتهاي اعلام شده براي وسائط نقليه بپايان ميرسد بايستي با علامت C,17a‌(‌پايان كليه ممنوعيت‌هاي محلي مربوط‌ به حركت وسائط نقليه) مشخص گردد. اين علامت بشكل دايره با زمينه سفيد يا زرد و فاقد حاشيه ميباشد كه داراي يك نوار اريب و يا خطوط موازي ‌برنگ سياه يا خاكستري تيره از راست سرازير بسمت چپ خواهد بود. ii ـ نقطه‌ايكه در آنجا ممنوعيت يا محدوديت اعلام شده براي حركت وسائط بپايان ميرسد بايستي با علامت C,17c ‌(‌پايان محدوديت‌سرعت) يا با علامت C,17c (‌پايان سبقت ممنوع) مشخص گردد. ‌اين علائم مشابه علامت C,17a ‌خواهند بود كه داراي نقش ممنوعيت يا محدوديت برنگ خاكستري روشن ميباشند.عليرغم مقررات بند 1 ماده 6 اين كنوانسيون علامت مذكور در تبصره (ح) اين ضميمه ممكن است براي وسائط نقليه‌ايكه از جهت مقابل ميآيند در‌سمت ديگر جاده نصب شوند. قسمت ب ـ علائم انتظامي 1 ـ مشخصات علائم و نقوش (‌الف) علائم انتظامي‌بايستي بشكل دايره باشند. قطر آنها در مناطق غير مسكوني نبايستي از 6/0 متر و در مناطق مسكوني از 40 سانتيمتر كمتر باشد. ‌معهذا علائمي‌كه قطر آنها كمتر از 30 سانتيمتر نباشد ممكن است توام با چراغهاي راهنما يا روي پايه و در روي جزاير ترافيك نصب گردند. (ب) اين علائم بايستي برنگ آبي و نقوش آن به رنگ سفيد يا يك رنگ روشن بوده يا آنكه علائم برنگ سفيد با حاشيه قرمز و نقوش برنگ سياه‌باشد. 2 ـ شرح علائم (‌الف) جهت حركت ‌جهت يا جهاتي كه وسائط نقليه مجاز و يا مجبورند در آن حركت نمايند بايستي با علامت D,1a ‌از علائم D,1‌(‌تعيين جهت حركت) مشخص‌ گردد. كه روي آن فلش يا فلشهائي جهت مناسب حركت را نشان خواهند داد. معذالك عليرغم مقررات بند 1 اين قسمت ممكن است بجاي علامتD,1a ‌علامت D,1b ‌بكار برده شود. ‌علامت D,1b ‌بايستي برنگ سياه با حاشيه و نقش سفيد باشند. (ب) تعيين سمت حركت ‌علامت D,2‌ (‌تعيين سمت حركت) كه عليرغم مقررات بند 1 ماده 6 اين كنوانسيون روي يك جزيره يا قبل از يك مانع در راه گذارده ميشود باين معني ‌خواهد بود كه وسائط نقليه بايد از آن سمت جزيره يا مانع كه با علامت فلش مشخص گرديده عبور نمايند. (ج) گردش اجباري ‌علامت D,3‌(‌تعيين جهت حركت در ميدان) اخطاري است برانندگان كه بايستي قواعد مربوط به گردش ترافيك سمت چپ را رعايت نمايند. (‌د راه مخصوص عبور دوچرخه ‌علامت D,4 ‌(‌راه مخصوص عبور دوچرخه) بمنظور آنستكه دوچرخه سوارها بايستي از راه مخصوص خود عبور نموده و ساير رانندگان وسائط‌ نقليه حق استفاده از آن راه را ندارند. ‌معهذا چنانچه قوانين محلي اجازه دهد ممكن است با نصب يك صفحه اضافي كه روي آن نقش علامت C,3d‌ترسيم شده باشد عبور از راه‌مذكور براي چرخهاي موتوري نيز آزاد اعلام شود. (ه ـ) راه مخصوص عابرين پياده ‌علامت D,5 ‌(‌راه مخصوص عابرين پياده) براي تعيين راه مخصوص عابر پياده كه سايرين حق استفاده از آن را نخواهند داشت نصب ميگردد. (‌و) راه مخصوص عبور سواركاران ‌علامت D,6 ‌(‌راه مخصوص عبور سواركاران) براي تعيين راه مخصوص عبور سواركاران كه سايرين حق استفاده از آن را نخواهند داشت نصب گردد. (‌ز) حداقل سرعت ‌علامت D,7‌(‌حداقل سرعت) باين معني است كه سرعت وسائط نقليه در راهيكه علامت مذكور در ابتداي آن نصب شده نبايستي كمتر از سرعت‌تعيين شده باشد، رقم روي علامت نشان ‌دهنده حداقل سرعت به واحدي است كه معمولاً در كشور مربوطه بكار ميرود.ممكن است در زير يا كنار رقم سرعت عبارت كيلومتر (KM) ‌يا ميل (M) ‌اضافه شود. (ح) پايان حداقل سرعت ‌علامت D,8 (‌پايان حداقل سرعت) باين معني خواهد بود كه حداقل سرعت تعيين شده بوسيله علامت D,7 ‌ديگر قابل رعايت نمي‌باشد. اين‌علامت شبيه علامت D,7 ‌بوده باستثناي آنكه در روي آن يك نوار قرمز اريب از سمت راست بالا سرازير بسمت چپ پائين كشيده خواهد شد. (ط) زنجير برف اجباري است ‌علامت D,9 ‌(‌زنجير برف اجباري است) باين معني خواهد بود كه وسائط نقليه در راهيكه علامت مذكور در ابتداي آن نصب شده بايستي حداقل دو‌چرخ خ. ر. ب. زنجير مجهز نمايند. ضميمه 5 ‌علائم اطلاعاتي باستثناي علائم پاركينگ ‌توجه: براي علائم اطلاعاتي مربوط به پاركينگ به ضميمه شماره 6 مراجعه شود ‌مشخصات كلي علائم و نقوش در قسمت‌الف تا و: (‌براي مشخصات علائم و نقوش در قسمت ز بآن قسمت مراجعه شود). 1 ـ علائم اطلاعاتي معمولاً مربع شكل ميباشند معهذا علائم جهت ‌نما ممكن است بشكل مستطيل باشد طول آن بطور افقي قرار گرفته و بيك سر پيكان ختم شود. 2 ـ علائم اطلاعاتي بايستي داراي خط و نوشته با نقوش با رنگ روشن روي زمينه تيره و يا خط نوشته‌‌ها و نقوش با رنگ تيره روي زمينه روشن ‌باشند. رنگ قرمز فقط ممكن است بطور استثنائي بكار رود و نبايستي زياد استعمال شود. قسمت الف8 ـ علائم راهنما 1 ـ موارد كلي ‌علائم E,1a-E,1b-E,1c نمونه‌هايي از علائم راهنما ميباشند. 2 ـ موارد ويژه (‌الف) علائم E,2a،E,2b‌ نمونه‌هائي از علائم راهنما براي نشان دادن بن‌بست ميباشند. (ب) علامت E,3 ‌نمونه‌اي از علائم راهنما براي نشان دادن مسير گردش بچپ در محلي كه گردش بچپ در تقاطع بعد ممنوع است ميباشد. (ج) علامت E,4‌نمونه‌اي از علائم راهنما جهت انتخاب مسير قبل از رسيدن به تقاطع ميباشد. قسمت ب ـ علائم جهت‌نما 1 ـ علائم E,5a-E,5b-E,5c-E,5d‌ نمونه‌هائي از علائم جهت‌نما ميباشند. 2 ـ علائم E,6a-E,6b-E,6c‌ نمونه‌هائي از علائم جهت‌نما ميباشند كه جهت يك فرودگاه را نشان ميدهند. 3 ـ علائم E,7‌جهت منطقه كمپينگ (‌اردوگاه) را نشان ميدهد. 4 ـ علامت E,8‌جهت اقامتگاه شبانه روزي جوانان را نشان ميدهد. قسمت ج ـ علائم شناسائي محل ‌اين علائم بشكل مستطيل ميباشد كه طول آنها بايستي بطور افقي قرار گيرد. 1 ـ علائم E,9a-E,9b ‌نمونه‌اي از علائم شناسائي محل ميباشند كه ابتداي منطقه مسكوني را نشان ميدهند. 2 ـ علائم E,9c-E,9d‌نمونه‌هائي از علائم شناسائي محل ميباشند كه پايان منطقه مسكوني را نشان ميدهد. ‌عليرغم مقررات بند 1 ماده 6 اين كنوانسيون علائم مذكور ممكن است در قسمت پشت علائم شناسائي منطقه مسكوني قرار داده شوند. قسمت د ـ علائم تأييدكننده ‌علامت E,10 ‌نمونه‌اي از يك علامت تأييدكننده ميباشد. ‌عليرغم بند 1 ماده 6 اين كنوانسيون علامت مذكور ممكن است در قسمت پشت علامت ديگري كه براي ترافيك جهت مقابل نصب شده قرار داده شود. قسمت ه ـ عبور عابر پياده ‌علامت E,11 ‌(‌عبور عابر پياده) محل عبور عابرين پياده را به پياده روندگان و رانندگان نشان ميدهد. ‌اين علامت بايستي برنگ آبي يا سياه بوده كه مثلث آن برنگ سفيد يا زرد و نقش آن برنگ سياه يا آبي تيره باشد اين نقش بايستي همان نقش A,11 ‌باشد معهذا ممكن است علامت A,11b‌نيز كه بشكل يك پنج‌گوش نامنظم با زمينه آبي و نقش سفيد ميباشد بكار برده شود. قسمت و ـ علائم ديگري كه اطلاعات لازم را برانندگان وسائط نقليه ميدهد زمينه اين علائم بايستي برنگ آبي باشد. 1 ـ علامت «‌بيمارستان» ‌اين علامت بايستي براي اطلاع رانندگان وسائط نقليه بمنظور اعمال احتياط لازم بخصوص خودداري از ايجاد صداهاي ناهنجار در مجاورت‌مؤسسات بهداشتي نصب شود. اين علامت داراي دو مدل E,12a-E,12b‌ميباشد و ممكن است بجاي صليب روي علامتE,12b ‌يكي از نقوش مذكور در بند 2‌ الف قسمت ز بكار رود. 2 ـ علامت راه يكطرفه ‌ممكن است در نقاط لازم براي اطلاع بيشتر رانندگان از اينكه در يك مسير يكطرفه در حركت هستند دو علامت مختلف راه بكار برده شود. (‌الف) علامت E,13a ‌كه تقريباً بطور قائم بر محور راه قرار داده شده و صفحه آن بايستي بشكل مربع باشد. (ب) علامت E,13b ‌كه تقريباً بموازات محور راه قرار داده شده و صفحه اين علامت بايستي بشكل مستطيل بوده و طول آن بطور افقي ‌قرار گيرد.‌عبارت يكطرفه ممكن است روي فلش علامت E,13b ‌به زبان يا يكي از زبانهاي ملي كشور مربوطه نوشته شود. ممكن است علامت E,13a-E,13b ‌بدون توجه باينكه در مدخل راه مورد بحث علائم ممنوعيت يا اجباري قرار دارند يا خير نيز بكار برده شوند. 3 ـ علامت «‌راه بن‌بست» ‌علامت E,14 ‌(‌راه بن‌بست) كه در مدخل يك راه قرار داده شود باين معني است كه راه بن‌بست ميباشد. 4 ـ علائم اعلام ورود يا خروج در شاهراهها ‌علامت E,15‌(‌شاهراه) بايستي در نقطه‌اي از شاهراه قرار داده شود كه از آن ببعد مقررات خاص شاهراهها لازم‌الاجرا است. ‌علامت E,16 ‌(‌پايان شاهراه) بايستي در نقطه‌اي از شاهراه قرار داده شود كه مقررات شاهراه از آن ببعد نافذ نميباشد. اين علامت ممكن است براي‌ اعلام انتهاي يك شاهراه و نيز بطور مكرر بكار برده شود.‌مسافت بين انتهاي شاهراه و هر علامتي كه براي اين منظور نصب ميشود بايستي در قسمت پائين علامت نوشته شود. 5 ـ علائم اعلام ورود يا خروج از راهي كه مقررات ترافيك در آن راه‌همان مقررات جاري در شاهراه ميباشد. ‌علامت E,17 ‌(‌راه براي وسائط نقليه موتوري) بجز شاهراههائي كه فقط براي عبور وسائط نقليه موتوري اختصاص داشته به املاك مجاور ارتباط‌ندارند بايستي در نقطه‌اي نصب گردد كه مقررات خاص شاهراهها در آن راه شروع باجرا ميگردد. ‌ممكن است يك صفحه اضافي زير علامت E,17 ‌قرار داده شود كه استثنائي اجازه ورود وسائل نقليه را به املاك مجاور بدهد. ‌علامت E,18‌(‌پايان راه براي وسائط نقليه موتوري) براي اعلام پايان راه و بطور مكرر بكار برده ميشود مسافت بين راه و هر علامت كه براي اين‌منظور نصب ميشود بايستي در قسمت پائين علامت نوشته شود. 6 ـ علائم مشخص‌كننده ايستگاه اتوبوس يا ترامواي ‌علامت E,19 (‌ايستگاه اتوبوس) و E,20 (‌ايستگاه ترامواي) را مشخص مينمايد. 7 ـ علامت باز يا بسته بودن راه ‌علامت E,21 ‌(‌راه باز يا بسته) بايستي براي نشان دادن آن قسمت از راه كوهستاني (‌يا گردنه) كه باز يا بسته است بكار رود. علامت مذكور بايستي در‌مدخل راه يا راههائي كه به منطقه مورد بحث ختم ميشود نصب گردد. ‌تمام آن قسمت از راه (‌يا گردنه) بايستي برنگ سفيد نوشته شود. در علامتي كه بعنوان نمونه داده شده نام (‌اسدآباد) بعنوان مثال بكار برده شده‌است صفحات 1 و 2 و 3 بايستي قابل تعويض باشند. ‌اگر يك قسمت از راه بسته باشد صفحه 1 بايستي برنگ قرمز يا كلمه مسدود (CLOSED) و در صورت باز بودن راه رنگ صفحه سبز با كلمه باز(OPEN) و خط نوشته‌ها با رنگ سفيد و حتي‌الامكان بچند زبان نوشته شود. ‌صفحه‌هاي 2 و 3 بايستي داراي زمينه سفيد بوده و خط نوشته‌ها و نقوش آن برنگ سياه باشد. اگر يك قسمت از راه باز باشد صفحه 2 بر حسب وضع‌راه سفيد و يا با علامتD,9(‌دو زنجير برف اجباري است) و يا نقش E,22(‌زنجير يا لاستيك يخ‌شكن توصيه مي‌شود) مشخص شده و صفحه 3‌بايستي سفيد باقي بماند. ‌اگر يك قسمت از راه مسدود باشد روي صفحه 3 بايستي نام محلي كه راه از آنجا باز ميشود نوشته شده و صفحه 2 بايستي بر حسب وضع راه داراي ‌نوشته (‌باز است تا........) و يا نقش‌هاي E,22 ‌يا D,9‌خواهد بود. قسمت ز ـ علائم اعلام‌كننده تسهيلات لازم كه ممكن است براي استفاده‌كنندگان از راه مفيد باشد. 1 ـ مشخصات علائم و نقوش (‌الف) علائم F‌به شكل مربع مستطيل با زمينه آبي يا سبز ميباشند كه يك مربع سفيد يا زرد در داخل آن قرار داشته و نقش مربوطه بايستي در روي آن‌ترسيم گردد. (ب) ممكن است فاصله تا نقطه يا مدخل راهي كه به تسهيل منتهي ميشود در روي نوار آبي يا سبز علامت برنگ سفيد نوشته شود. ‌ممكن است روي علامتي كه داراي نقش F,5 ‌است كلمه‌هتل (HOTEL) يا متل (MOTEL) ب‌همان ترتيب نوشته شود اين علامت همچنين ممكن است‌در مدخل راهي كه به محل تسهيل ختم ميشود نصب شود و در آن صورت بايستي در روي نوار آبي يا سبز رنگ زير علامت يك فلش سفيد جهت ‌نما‌ترسيم گردد. ‌نقش بايستي برنگ سياه يا آبي تيره باشد باستثناي نقوش F,1a-F,1b-F,1c‌كه بايستي داراي رنگ قرمز باشند. 2 ـ شرح نقوش (‌الف) نقوش كمكهاي اوليه ‌نقش‌ها بايستي نشان دهنده مراكز كمكهاي اوليه در كشورهاي مربوطه بوده و به رنگ قرمز باشند نمونه‌هاي آن عبارتند از F,1a-F,1b-F,1c (ب) نقوش گوناگون F,2 ‌سرويس و تعميرگاه. F,3 ‌تلفن. F,4 ‌پمپ بنزين. F,5 ‌هتل. F,6 ‌رستوران. F,7 ‌كافه تريا. F,8 ‌محوطه پيك نيك. F,9 ‌آغاز منطقه پياده روي. F,10 ‌محوطه كمپينگ. F,11 ‌محوطه كاروان. F12 ‌محوطه كمپينگ و كاروان. F13 ‌خانه جوانان. ضميمه 6 علائم ايستادن و توقف (‌پاركينگ) قسمت ‌الف ـ علائم ممنوعيت يا محدوديت ايستادن يا پاركينگ ‌مشخصات كلي علائم و نقوش ‌اين علائم بايستي دايره شكل بوده و قطر آنها نبايستي در خارج از مناطق مسكوني كمتر از 60 سانتيمتر و داخل مناطق مسكوني كمتر از 25 سانتيمتر‌باشد زمينه اين علائم بايستي برنگ آبي و كناره و نوارهاي اريب آن برنگ قرمز باشد. ‌شرح علائم 1 ـ (‌الف) نقاطي كه پاركينگ ممنوع است بايستي با علامت C,18‌(‌پاركينگ ممنوع) و نقاطي كه ايستادن و پاركينگ ممنوع باشد با علامت C,19(‌ايستادن و پاركينگ ممنوع) نشان داده شوند. (ب) ممكن است بجاي علامت C,18 ‌يك علامت دايره شكل با نوار عرضي كه داراي حروف يا نقش مورد استعمال در كشور مربوطه براي نمايش(‌پاركينگ) ميباشد با رنگ سياه روي زمينه سفيد يا زرد تابلو كنار رود. (ج) ممكن است حدود و حوزه ممنوعيت بر حسب مورد با نوشتن روي يك صفحه اضافي كه زير علامت نصب ميشود محدود گردد. i ـ روزهائي در هفته يا ماه يا ساعاتي در روز كه ممنوعيت مجري است. ii ـ مدت زماني كه بيش از آن پاركينگ ممنوع ميباشد با علامت C,18 ‌و ايستادن و پاركينگ ممنوع با علامت C,19 ‌نشان داده ميشود. iii ـ استثنائاتي كه براي بعضي از استفاده‌كنندگان از راه در نظر گرفته شده است. (‌د) ممكن است مدت زماني كه بيش از آن پاركينگ يا ايستادن ممنوع است بجاي نشان دادن روي يك صفحه اضافي با نوشتن روي قسمت پائين‌دايره قرمز رنگ علامت مشخص گردد. 2 ـ (‌الف) هنگاميكه پاركينگ متناوباً در طرف ديگر راه مجاز باشد بايستي علامت C,20a ‌و C,20b ‌(‌پاركينگ متناوب) بجاي علامتC,18 ‌بكار برده شود. (ب) در طرفي كه علامت C,20a ‌نصب شده پاركينگ در روزهاي فرد و طرفي كه علامت C,20b ‌نصب گرديده پاركينگ در روزهاي زوج‌ ممنوع خواهد بود و ساعت تعويض روزها طبق مقررات محلي تعيين شده لزومي‌ندارد كه لحظه شروع حتماً از نيمه شب باشد. ممكن است مقررات‌ محلي همچنين تناوب ديگري غير از تناوب روزانه را براي پاركينگ تجويز نمايد. كه در آن صورت بجاي اعداد i‌و ii ‌روي علائم مذكور روز تغيير قيد‌خواهد مثلاً 15 ـ 1 و 31 ـ 16 براي تغيير از اول و شانزدهم ماه. (ج) دولت‌هائي كه علائم C,20a-C,20b-C,19‌را اختيار نكرده باشند ممكن است بر طبق بند 4 ماده 8 اين كنوانسيون علامت C,18‌را‌با افزون يك خط نوشته زير آن بكار برند. 3 ـ (‌الف) جز در موارد استثنائي علائم بايستي طوري نصب شوند كه صفحه آنها بر محور راه بوده و يا با يك زاويه جزئي به صفحه قائم بر محور راه‌قرار گيرند. (ب) كليه ممنوعيت‌ها و محدوديت‌هاي پاركينگ فقط در طرفي از راه مجري خواهد بود كه علائم در آن طرف نصب شده‌اند. (ج) باستثناي مواردي كه مسافت اجراي ممنوعيت روي يك صفحه اضافي مطابق مدل 2 ضميمه 7 و يا بر طبق بند ه اعلام شده ممنوعيت بايستي از‌محل علامت تا اولين تقاطع راه مجري گردد. (‌د) ممكن است يك صفحه اضافي مطابق مدل 3a‌يا 4a‌ مذكور در ضميمه 7 از نقطه شروع ممنوعيت در زير علامت قرار داده شود و نيز‌ممكن است يك صفحه اضافي مطابق مدل3b‌يا 4b‌ مذكور در ضميمه 7 بمنظور تكرار ممنوعيت زير علامت قرار داده شده و يك علامت‌ممنوعيت منضم به يك صفحه اضافه مطابق مدل 3c‌يا 4c ‌مذكور در ضميمه 7 در نقطه پايان ممنوعيت نصب گردد. ‌صفحه‌هاي مدل 3 نبايستي بموازات محور راه و صفحه‌هاي مدل 4 قائم بر محور راه قرار داده شده و چنانچه روي صفحه مدل 3 مسافتي ذكر شده‌باشد منظور مسافتي خواهد بود كه ممنوعيت در جهت پيكان مجري ميباشد. (هـ) اگر ممنوعيت قبل از اولين تقاطع راه پايان يابد بايستي يك علامت كه داراي يك صفحه اضافي (‌پايان ممنوعيت) مشروحه در بند (‌د) ميباشد ‌نصب گردد معهذا در تقاطعي كه ممنوعيت فقط در مسافت كوتاهي اجرا ميشود نصب تنها يك علامت بشرح زير مجاز ميباشد: ـ در داخل دايره قرمز مسافتي كه ممنوعيت مجري است نشان داده شود. ـ داراي يك صفحه اضافي مدل 3 باشد. (‌و) در نقاطيكه دستگاه پارك‌متر نصب شده است بايستي حق پاركينگ محدود به زماني كه پارك متر عمل ميكند پرداخت شود. (‌ز) در نقاطي كه مدت پاركينگ محدود بوده ولي پاركينگ مشمول پرداخت نميباشد بجاي آنكه محدوديت با علامت C,18 ‌بانضمام صفحه‌اضافي نشان داده شود ممكن است با يك نوار آبي رنگ تقريباً به ارتفاع 2 متر روي تيرهاي چراغ يا درختها و غيره كه در كنار راه قرار دارند يا با خطوطي ‌روي حاشيه راه اعلام گردد. 4 ـ در مناطق مسكوني براي مشخص ساختن شروع منطقه‌ايكه پاركينگ اعم از پولي يا مجاني محدود بزمان ميباشد ممكن است تابلو C,21 (‌منطقه پاركينگ محدود) نصب شود. ‌زمينه اين تابلو كه علامت C,18‌روي آن نشان داده شده بايستي برنگ روشن باشد.ممكن است بجاي علامت C,18 ‌علامت C,21 ‌نيز بكار برود و در آن صورت زمينه آن ممكن است برنگ آبي باشد. ‌ممكن است براي نشان دادن سيستم محدوديت پاركينگ در يك منطقه شكل پارك‌متر و يا صفحات ساعتي در زير اين علامت نصب گردد.‌در صورت لزوم روزها و ساعاتي از روز كه محدوديت پاركينگ مجري است سيستم محدوديت ممكن است روي خود علامت يا با يك صفحه اضافي ‌زير تابلوC,21 ‌نشان داده شود. قسمت ب ـ علائم اطلاعاتي مربوط به پاركينگ 1 ـ علامت توقف (‌پاركينگ) ‌علامت E,23 ‌(‌پاركينگ آزاد) ممكن است بموازات محور جاده نصب شود و نقاطي را نشان ميدهد كه در آن نقاط پاركينگ آزاد است. اين علامت‌بايستي بشكل مربع باشد. روي آن نوشته يا نقشي كه در كشور مربوطه مفهوم (‌پاركينگ آزاد) را برساند درج گردد. زمينه اين علامت بايستي برنگ‌آبي باشد. نقوش با خط نوشته‌ها روي صفحه اضافي زير علامت يا روي خود علامت ممكن است جهتي را كه در آن سمت محل پاركينگ قرار دارد يا‌ براي توقف نوعي از وسائط نقليه پيش‌بيني شده است نشان دهد.اين خط نوشته‌ها همچنين ممكن است محدوديت زمان پاركينگ را هم در بر داشته باشد. 2 ـ علامت نشان دهنده پايان منطقه پاركينگ محدود ‌در مناطق مسكوني براي نشان دادن پايان منطقه‌ايكه كليه پاركينگ از نظر مدت زمان محدود ميباشد و شروع آن منطقه بوسيله تابلو C,21 ‌مشتمل‌بر علامت C,18 ‌نشان داده شده بايستي تابلو C,24 ‌بكار برده شود اين تابلو بايستي به شكل مربع برنگ روشن باشد كه داراي علامت C,18 ‌با‌رنگ خاكستري روشن با يك نوار اريب سياه يا خاكستري تيره رنگ و خطوط موازي خاكستري يا سياه كه تشكيل چنين نواري را بدهند ميباشد.اگر شروع منطقه پاركينگ با تابلو C,21 ‌مشتمل بر علامت E,23 ‌نشان داده شود پايان منطقه ممكن است با يك تابلو كه داراي نوار سياه يا خاكستري‌تيره باشد يا با خط موازي سياه يا خاكستري كه تشكيل چنين نواري را بدهند و يك صفحه ساعتي روي زمينه روشن نشان داده شود. ضميمه ‌صفحه‌هاي اضافي 1 ـ اين صفحه‌ها بايستي داراي زمينه سفيد يا زرد با دوره سياه يا آبي تيره يا قرمز باشند كه در آن صورت مسافت يا طول با رنگ سياه يا آبي تيره نوشته‌خواهد شد يا زمينه سياه يا آبي با دوره سفيد يا زرد يا قرمز كه در آن صورت مسافت با طول با رنگ سفيد نوشته خواهد شد. 2 ـ‌(الف) ـ صفحه‌هاي اضافي (‌مدل 1) مسافت را از محل نصب علامت تا ابتداي قسمت خطرناك راه يا منطقه‌ايكه در آنجا مقررات مجري است نشان ‌ميدهد. (ب) ـ صفحه‌هاي اضافي (‌مدل 2) طول قسمت خطرناك راه يا منطقه را كه در آنجا مقررات مجري نشان ميدهد. (ج) صفحه‌هاي اضافي زير علائم قرار داده ميشوند. معهذا ممكن است در مورد علائم خطر مدل Ab‌اطلاعات مندرج در روي صفحه‌هاي اضافي‌در قسمت پائين علامت نوشته شود. 3 ـ صفحه‌هاي اضافي (‌مدل 3 و مدل 4) مربوط به ممنوعيت يا محدوديت پاركينگ بترتيب عبارتند 3a-3b-3c-4a-4b-4c‌ (به بند 3 قسمت‌الف ضميمه 6 مراجعه شود). ضميمه 8 ‌خط‌كشي راه فصل 1 ـ كليات 1 ـ خط‌كشي راه نبايد از مواد ليز و لغزنده بوده و بيش از 6 ميليمتر از سطح سواره‌رو برآمدگي داشته باشد. ‌ميخكوبيها و نظائر آن كه براي علامت‌گذاري راه بكار ميرود نبايد بيش از 5/1 سانتيمتر و در مورد ميخكوبهاي منعكس‌كننده نور (‌چشم گربه‌اي) بيش‌از 5/2 سانتيمتر از سطح سواره‌رو برآمدگي داشته باشد. اينگونه وسايل بايستي با توجه بشرايط ايمني ترافيك راهها بكار برده شوند. فصل 2 ـ خط‌كشي طولي (‌الف) ـ ابعاد 2 ـ عرض خطوط ممتد يا منقطع در خط‌كشي طولي بايستي حداقل 10 سانتيمتر باشد. 3 ـ فاصله بين دو خط طولي متوازي (‌خط دوبله) بايستي بين 10 تا 18 سانتيمتر باشد. 4 ـ خط منقطع عبارتست از پاره‌خطهايي كه بطول مساوي و با فواصل مساوي يكنواخت از يكديگر ترسيم شده باشند. طول پاره‌خطها و نيز فواصل آنها بستگي بسرعت و حركت وسائط نقليه در جاده مورد بحث دارد. 5 ـ طول پاره‌خطها در خارج از مناطق مسكوني بايستي بين 2 تا 10 متر باشد. ‌طول پاره‌خطهائي كه خطوط نزديك شدن مذكور در بند23 اين ضميمه را تشكيل ميدهند بايستي 2 تا 3 برابر طول فواصل آنها باشد. 6 ـ طول و فواصل بين پاره‌خطها در مناطق مسكوني كمتر از طول و فواصل آنها در مناطق غير مسكوني باشد. ممكن است طول پاره‌خطها به 1 متر نيز‌تقليل داده شود معهذا در بعضي از شاهراههاي شهري كه سرعت ترافيك بيشتر است مشخصات خط‌كشي طولي ممكن است عيناً همان باشد كه در‌خارج از مناطق مسكوني عمل ميشود. (ب) خط‌كشي‌هاي مسير ترافيك (‌گذرگاه) 7 ـ مسيرهاي ترافيك بايستي با خطوط منقطع يا ممتد يا ساير وسايل مناسب مشخص گردد. i مناطق غير مسكوني 8 ـ در راههاي دوطرفه‌اي كه داراي دو مسير حركت باشند خط وسط‌راه بايد با خط‌كشي طولي مشخص گردد. ‌اين خط‌كشي معمولاً بصورت خط منقطع بوده و فقط در موارد بخصوص بايستي خط ممتد نيز به كار برده شود. 9 ـ در راههاي داراي سه گذرگاه به طور كلي بايستي مسيرهاي حركت در قسمتهايي كه ديد كافي وجود دارد با خطوط منقطع مشخص شده و در موارد‌خاص به منظور ايجاد ايمني بيشتر مي‌توان خطوط ممتد يا خطوط منقطع در كنار يكديگر به كار برد. 10 ـ در راه‌هاي داراي بيش از سه گذرگاه دو جهت حركت بايستي بوسيله يك يا دو خط ممتد از يكديگر جدا شوند مگر در مواردي كه جهت حركت‌ در دو گذرگاه وسط بتواند از هر دو طرف مورد استفاده قرار گيرد. در اين صورت گذرگاههاي مذكور بايستي با خطوط منقطع مشخص شوند (‌شكل1a-1b). ii مناطق مسكوني 11 ـ در مناطق مسكوني توصيه‌هاي مندرج در بند 8 تا 10 اين ضميمه در مورد خيابانهاي دوطرفه و نيز در مورد خيابانهاي يكطرفه كه حداقل داراي دو‌گذرگاه باشند قابل اجرا است. 12 ـ گذرگاهها در نقاطي كه عرض راه بوسيله جدول ـ جزيره يا جزاير جهت‌نما كمتر ميگردند بايستي خط‌كشي شوند. 13 ـ در نزديك شدن به تقاطع‌هاي بزرگ (‌مخصوصاً تقاطع‌هائي كه عبور و مرور تحت كنترل قرار دارد) محلي كه عرض راه براي دو يا چند رديف‌ترافيك كافي باشد گذرگاهها بايستي مانند آنچه در شكلهاي 2 و 3 نشان داده شده خط‌كشي شود. در اين گونه موارد ممكن است، خطوطي كه گذرگاهها ‌را مشخص ميسازد يك علامت پيكان اضافه نمود (‌به بند 39 اين ضميمه مراجعه شود). (ج) خط‌كشي براي موقعيت‌هاي خاص i خطوط ممتد 14 ـ براي ايجاد ايمني بيشتر و عبور و مرور بجاي خطوط منقطع وسط در بعضي تقاطع‌ها (‌شكل 4) بايستي خط ممتد به كار برده و يا خط ممتد بخطوط منقطع اضافه گردند (‌شكلهاي 5 و 6). 15 ـ در تقاطعي كه ضرورت ايجاب نمايد قسمتي از راه به ترافيك طرف مقابل اختصاص داده شود و در آنجا ميدان ديد محدود باشد (‌قله ـ تپه ـ‌پيچ‌راه و غيره) و يا در قسمتهائي كه راه باريك و وضع خاص ديگري دارد محدوديت بايستي در قسمتهائي كه ميدان ديد از يك حداقل M‌كمتر است به‌وسيله خط ممتد كه بر طبق شكلهاي 7a ‌تا 16ƒ1‌ترسيم ميشود اعمال گردد. ‌در كشورهائي كه نوع وسائط نقليه ايجاب بنمايد ممكن است ارتفاع ديد چشم را كه در شكلهاي 7a‌تا 10a‌يك متر تعيين گرديده به 20/1 متر‌تغيير داد. پاورقي تعريف مسافت رؤيت كه در اين بند (‌بند 15) بكار رفته عبارت است از مسافتي كه يك شيء يك متري بوسيله شخصي كه چشمهايش‌در ارتفاع يك متري سطح راه باشد ديده شود. 16 ـ ميزاني‌كه بايستي براي M ‌اتخاذ گردد برحسب وضع‌راه تغيير ميكند. ‌شكلهاي 7a-7b-8a-8b-8c-8d‌نمونه خط ‌كشي را بترتيب براي راههاي داراي دو يا سه گذرگاه در قله يك تپه‌ كه ميدان ديد محدود ميباشد نشان ميدهد. اين شكلها مربوط به قسمتهاي طولي شكل بالاي همان صفحه و نيز مسافت معينه در بند 24 ضميمه‌ ميباشد A ‌يا D نقطه‌ايست‌ كه ميدان ديد از M ‌كمتر ميشود در حالي كهB ‌يا C ‌نقطه‌اي است كه ميدان ديد دوباره شروع به تجاوز از Mƒ2‌ مينمايد. پاورقي بجاي خط‌كشي بين A ‌و D ‌در شكلهاي 7a‌و 7b‌ممكن است بجاي خطوط منقطع محور راه يك خط ممتد كشيده شود‌مشروط بر آنكه اين خطوط در حد فاصل AB ‌و CD ‌به وسيله خط منقطعي كه حداقل داراي 3 قطعه ميباشد همراهي گردد. اين نوع خط‌كشي بايستي‌با احتياط كامل و فقط در موارد استثنايي به كار برده شود زيرا راننده را فقط از سبقت گرفتن در طول مسافت تعيين شده حتي اگر مسافت رؤيت هم كافي ‌باشد منع خواهد نمود. از به كار بردن هر دو طريق در يك راه يا راههاي مشابه در همان منطقه بايستي خودداري شود زير اين عمل موجب اختلال‌خواهد شد. 17 ـ رد محل‌هائيكه قسمتهاي AB ‌و CD‌روي هم قرار گيرند يعني موقعيكه مسافت رويت طرف مقابل در هر دو جهت قبل از رسيدن به قله تپه‌بزرگتر از M ‌مي‌گردد خطوط بايستي بهمان ترتيب تنظيم گردند ليكن خطوط ممتد مجاور خط منقطع نبايستي روي هم قرار گيرند اين موضوع در‌شكلهاي 9-10a-10b‌نشان داده شده است. 18 ـ شكلهاي 11a ‌و 11b ‌وضعيت خطوط را براي همان حالت در يك راه كه داراي دو گذرگاه روي قوس با مسافت رويت محدود ميباشد ‌نشان ميدهد. 19 ـ در راههائيكه داراي سه گذرگاه ميباشد ممكن است به دو طريق عمل شود اين طريق در شكلهاي 8a-8b-8c-8d يا 10a-10b نشان داده شده‌اند. شكلهاي 8a يا 8b يا10a بايستي در راههايي كه قسمت اعظم ترافيك با وسائط نقليه دوچرخ وشكلهاي 8c يا 8d يا 10bدر راههايي كه ترافيك عمده با وسائط نقليه چهار چرخ ميباشد بكار رود. شكل 11c ترتيب خطوط رابراي همان حالت در يك قوس با مسافت رويت محدود روي يك راه داراي سه گذرگاه نشان ميدهد. 20 ـ در شكلهاي 12 و 13 ـ 14 خطوطي را كه دلالت بر كم عرض شدن سواره‌رو راه دارد نشان ميدهد. 21 ـ در شكلهاي 8a-8b-8c-8d-10a-10b تمايل خط اريب نسبت به خط وسط نبايد از يك بيستم تجاوز كند. 22 ـ در شكلهاي 13 و 14 كه براي اعلام تغيير عرض راه و نيز در شكلهاي 15 ـ 16 ـ 17 كه براي اعلام وجود موانع در سر راه و لزوم انحراف از خط ممتد بكار ميروند لزوماً تمايل خط در راههاي سريع بايستي كمتر از يك پنجاهم و در راه‌هائي كه سرعت از 50 كيلومتر در ساعت تجاوز نمينمايد بايستي كمتر از يك ييستم بوده بعلاوه قبل از خطوط اريب ممتد بايستي يك خط ممتد موازي با خط وسط راه نيز كشيده شود. طول خط ممتد برابرمسافتي است كه در يك ثانيه با سرعت تعيين شده طي ميشود. 23 ـ هنگاميكه لازم نباشد روي يك قسمت معمولي راه گذرگاههاي عبور با خطوط منقطع مشخص شود بايستي قبل از خط ممتد يك خط نزديك شدن كه عبارت از خطوط منقطع است براي مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولي وسائط نقليه كشيده شود. در محل‌هائيكه گذرگاههاي عبور روي يك قسمت معمولي راه با خطوط منقطع مشخص ميشوند همچنين بايستي قبل ازخط ممتد يك خط نزديك شدن براي مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولي وسائط نقليه در آن راه كشيده شود.ممكن است خط‌كشي را با يك يا چند پيكان كه رانندگان را در انتخاب جهت راهنمائي كند تكميل نمود. ii ) شرايط بكار بردن خط ممتد 24 ـ در جدول زير بمنظور تعيين مسافت رؤيت مقادير توصيه شده M در قسمتهائي كه وجود خط ممتد ضروري است براي سرعتهاي مختلف نشان داده شده است پاورقي- سرعت نزديك شدن در محاسبات بالا عبارت است از سرعت طرح راه و يا سرعتي كه 85% وسائط نقليه از آن تجاوز نميكند مقادير سرعت مقادير M 100 كيلومتر در ساعت 160 تا 320 متر 80 كيلومتر در ساعت 130 تا 260 متر 65 كيلومتر در ساعت 90 تا 180 متر 50 كيلومتر در ساعت 60 تا 120 متر 25 ـ مقدار M براي سرعتهاي ذكر نشده در جدول فوق بايستي بين ارقام مذكور بر اساس قرائن تعيين گردد. (‌د) خطوطي كه حدود سواره‌رو را نشان ميدهد 26 ـ حدود سواره‌رو ترجيح دارد كه بوسيله خط ممتد تعيين و مشخص گردد و نيز ممكن است از ميخكوب يا پايه‌هاي مجهز بوسائل نورتاب(‌منعكس‌كننده نور) با اين خطوط توأماً استفاده شود. (ه ـ) خط‌كشي مخصوص موانع 27 ـ شكلهاي 15 و 16 و 17 طريقه خط‌كشي نزديك شدن به جزيره يا هر گونه مانع ديگري را در راه نشان ميدهد. (‌و) خطوط هدايت‌كننده براي گردش وسائط نقليه 28 ـ در كشورهائيكه از سمت راست رانندگي مينمايند در بعضي از تقاطع‌ها لازم است بوسيله خطوط هدايت‌كننده طريقه گردش بچپ برايرانندگان مشخص گردد. فصل 3 ـ خط‌كشي عرضي (‌الف) كليات 29 ـ با توجه بزاويه رؤيت راننده خط‌كشي عرضي بايستي پهن‌تر از خط‌كشي طولي راهها باشد. (ب) خط ايست 30 ـ عرض خط ايست بايستي حداقل 20 سانتيمتر و حداكثر 60 سانتيمتر باشد عرض 30 سانتيمتر توصيه ميگردد. 31 ـ هنگاميكه خط ايست توأم با علامت ايست بكار رفته باشد در آنصورت خط ايست بايستي در محل ترسيم گردد كه رانندگان متوقف در پشت آن كليه ترافيك را اعم از ايستاده يا وسائط نقليه در انشعابات ديگر تقاطع بخوبي رؤيت نمايند. 32 ـ خط ايست ممكن است با خطوط طولي ديگري تكميل گردد (‌شكلهاي 18 و 19) و نيز ممكن است با نوشتن كلمه STOP (ايست) روي راه طبقه آنچه كه در شكلهاي 20 و 21 بعنوان نمونه درج شده مشخص گردد. فاصله بين بالاي حروف كلمه STOP و خط ايست بايستي بين 2 تا 25 مترباشد. (ج) خطوط مشخص‌كننده نقاطي كه رانندگان بايستي رعايت حق تقدم را بنمايند. 33 ـ حداقل عرض اين خطوط بايستي 20 سانتيمتر و حداكثر 60 سانتيمتر بوده و اگر دو خط وجود داشته باشد فاصله بين آنها بايستي حداقل 30سانتيمتر باشد. ممكن است بجاي خطوط مذكور مثلث‌هائي در سطح سواره‌رو در كنار هم ترسيم گردند كه راس آنها بطرف رانندگاني كه بايستيرعايت حق تقدم را بنمايند باشد. قاعده اين مثلث بايستي حداقل 40 سانتيمتر و حداكثر 60 سانتيمتر بوده و ارتفاع آن نيز از حداقل 60 سانتيمتر و حداكثر 70 سانتيمتر تجاوز ننمايد. 34 ـ خط‌كشي‌هاي تقاطع بايستي در شرايطي كه براي خطوط ايست مذكور در بند 31 اين ضميمه توصيف شده ترسيم گردند. 35 ـ ممكن است به خط‌ كشي‌هاي مذكور در بند 34 فوق يك مثلث طبق آنچه بطور نمونه در شكل 22 نشان داده شده در روي سطح سواره‌رو راه ترسيم و اضافه گردد. فاصله بين قاعده مثلث و خط‌كشي متقاطع بايستي بين 2 تا 25 متر باشد. قاعده مثلث بايستي حداقل يك متر و ارتفاع آن سه برابر قاعده باشد. 36 ـ ممكن است به اين خط‌كشي متقاطع خط طولي نيز اضافه شود. (‌د) گذرگاه عابر پياده 37 ـ فاصله بين خطوطي كه در محل عبور عابرين پياده كشيده ميشود بايستي حداقل معادل عرض خطوط بوده و از دو برابر آن بيشتر نباشد. عرض يك خط و فاصله آن روي هم بايستي بين 1 متر تا 4/1 متر باشد. حداقل عرض توصيه شده براي محل عبور عابرين پياده در راههائيكه سرعت محدود به 60 كيلومتر در ساعت 5/2 متر و در راههاي با سرعت بيشتر 4متر ميباشد. (ه ـ) گذرگاه دوچرخه سوارها 38 ـ محل عبور دوچرخه سوارها بايستي با دو خط منقطع نشان داده شود خط منقطع ارجحا بايستي مركب از مربع‌هائي بابعاد 40 تا 60 سانتيمترباشد كه فاصله بين آنها بايستي 40 تا 60 سانتيمتر و عرض محل عبور نبايستي كمتر از 8/1 متر باشد.استفاده از ميخكوب توصيه نميگردد. فصل 4 ـ ساير خط‌ كشي‌ها (‌الف) فلش‌ها 39 ـ راههائيكه داراي عرض كافي براي تفكيك گذرگاه جهت وسائط نقليه‌اي كه به تقاطع نزديك ميشوند ممكن است گذرگاههائي را كه بايستي مورد استفاده ترافيك قرار گيرد با ترسيم فلش روي سطح راه (‌شكلهاي 2 ـ 3 ـ 19 ـ 23) مشخص نمود. ممكن است براي نشان جهت ترافيك در راه يك‌طرفه از فلش استفاده نمود. طول فلش‌ها ن‌بايستي كمتر از 2 متر بوده و نيز ممكن است همراه آنها روي سطح راه كلماتي هم نوشته شود. (ب) خطوط موازي اريب 40 ـ شكلهاي 24 و 25 نمونه‌هاي قسمتهائي از راه را كه وسائط نقليه نبايستي بآن قسمت داخل شوند نشان ميدهد. (ج) خط نوشته‌ها 41 ـ خط نوشته روي راه ممكن است براي تنظيم ترافيك يا اعلام و آگاه ساختن استفاده‌كننده از راه بكار برده شود. كلماتي كه بكار ميروند ارجحاً بايستي نامهاي محل ـ شماره راه‌ها يا كلماتي باشند كه بطور بين‌المللي و بسهولت قابل فهم باشد (‌مثلاً ايست) STOP اتوبوس BUS تاكسيTAXI 42 ـ حروف بايد بطور مشخص در جهت حركت ترافيك و بنحوي نوشته شود تا به علت زاويه ديد رانندگاني كه بآن نزديك ميشوند كاملاً قابل رؤيت باشد (‌شكل 20) 43 ـ در تقاطعيكه سرعت نزديك شدن بيش از 50 كيلومتر در ساعت است ارتفاع كلمات بايستي حداقل 5/2متر باشد. (‌د) مقررات توقف و پاركينگ 44 ـ محدوديت‌هاي توقف و پاركينگ ممكن است با خط‌كشي روي جدول يا سواره‌رو راه مشخص گردد. حدود محل پاركينگ ممكن است با خطوط مناسب روي سطح راه تعيين شود. (ه ـ) خط‌كشي روي راه يا ساختمان‌هاي مجاور i ) خط‌كشي نشان‌دهنده محدوديت‌هاي پاركينگ. 45 ـ شكل 26 نمونه خط شكسته ميباشد. ii ) خط‌كشي روي موانع. 46 ـ شكل 27 نمونه خط‌كشي روي يك مانع را نشان ميدهد. كنوانسيون فوق مشتمل بر يك مقدمه و چهل و هشت ماده و نه ضميمه منضم بقانون‌الحاق ايران بكنوانسيون عبور و مرور در جاده‌ها و كنوانسيون مربوط بعلائم راه‌ها ميباشد. رئيس مجلس شورايملي ـ عبدالله رياضي N . B The figures given in diagrams 2.4.5.6. 18 and 19 for the length of the strokos and the gaps between them should be considered only as a rough guide ارقام مندرج در اشكال19.18.6.5.4.3.2.1 براي طول خطوطو فاصله بين آنها بعنوان يك راهنماي كلي در نظر گرفته شده است . 30A 30A Dhagrama 2 قانون الحاق ایران به کنوانسیون عبور و مرور در جاده ها و کنوانسیون مربوط به علایم راهها مصوب 1354/11/26 مجلس شورای ملی قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن دو کنوانسیون ضمیمه پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز چهارشنبه 1354/9/19 در جلسه روز یکشنبه بیست و ششم بهمن ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و چهار شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید. کشورهای عضو کنوانسیون به منظور ایجاد تسهیلات در ترافیک بین‌المللی و افزایش ایمنی راهها مقررات واحدی به شرح زیر قبول نموده‌اند: (3) - به صورت واردات موقت داخل سرزمین آن دولت شده باشد. (ث) «سواره‌رو» عبارت از قسمتی از راه است که معمولاً برای ترافیک وسایط نقلیه مورد استفاده قرار میگیرد. یک راه ممکن است شامل چندین‌سواره‌رو باشد که به وسیله باند جداکننده و یا اختلاف سطح کاملاً از هم مجزا باشند. (چ) « گذرگاه» عبارت است از تقسیمات طولی که سواره‌رو بدان تقسیم گردیده و عرض آن برای عبور یک ردیف وسائط نقلیه موتوری غیر از‌موتورسیکلت کافی باشد اعم از اینکه به وسیله خط‌کشی طولی راه مشخص شده یا نشده باشد. (3) مخصوصاً به عنوان شاهراه علامت‌گذاری شده باشد. (1 («ایستادن» عبارتست از توقف وسیله نقلیه به مدت کوتاه برای پیاده و سوار کردن مسافر یا بارگیری و تخلیه بار. (2) - «‌توقف» عبارت است از ایستادن وسیله نقلیه به مدت نسبتاً طولانی یا به جزدر مواردی که به منظور اجتناب از تصادم یا برخورد با مانع ب. ر. م. راهنمائی و رانندگی که مدت ایستادن از نظر پیاده یا سوار کردن و یا بار محدود نباشد. معذالک طرف‌های متعهد مجازند وسیله نقلیه‌ای را که مشمول بند (2) فوق‌الذکر م. ب. از نظر مدت ایستادن یا توقف بر طبق قوانین داخلی تعیین و‌رفتار نمایند. (س) - «‌وسیله نقلیه خودرو» عبارت است از هر گونه وسیله نقلیه موتوری قابل حرکت در معابر به استثنای دوچرخه گازی که در سرزمین طرف‌های‌متعاهد به عنوان موتورسیکلت تلقی نمیشود و همچنین وسایل نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت میکنند. (ش) «‌وسیله نقلیه موتوری» عبارت است از هر گونه وسیله خودرو که معمولاً برای حمل مسافر یا بار و یا کشیدن وسایل نقلیه دیگری که مسافر و بار‌حمل میکنند در راه مورد استفاده قرار گیرد. این مورد شامل اتوبوس‌های برقی نیز بوده ولی شامل وسائط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت مینمایند و‌تراکتورهای کشاورزی که به طور اتفاقی برای حمل مسافر و بار در راه و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و بار حمل میکنند نخواهد بود. (ض) - «شبه یدک» عبارت از یدکی است که به یک وسیله نقلیه دیگر به طوری متصل میگردد که قسمتی از وزن بار آن توسط وسیله نقلیه موتوری‌حمل میشود. (ظ) «‌وسیله نقلیه مرکب» عبارتست از چند وسیله نقلیه متصل بهم که به عنوان یک واحد در راه حرکت میکند. (غ) «‌راننده» کسی است که وسیله نقلیه موتوری یا سایر وسائط نقلیه (‌مشتمل بر دوچرخه) را میراند و یا گاو را به صورت واحد یا گله یا گله گوسفند و‌یا حیوانات بارکش یا زین شده را در جاده هدایت میکند. (گ) - «‌سمت حرکت» عبارت است از سمت راست که طبق قوانین داخلی راننده وسیله نقلیه بایستی به وسیله نقلیه مقابل اجازه دهد از سمت چپ و‌عبور کند در غیر این صورت این عبارات بمعنی حرکت از سمت چپ خواهد بود 3 - طرف‌های متعاهد ب. ت. ب. استثنائاتی که در ضمیمه شماره 1 این کنوانسیون ذکر شده موظفند وسایل نقلیه موتوری و یدک‌هائی که واجد شرایط مذکور در فصل 3 این کنوانسیون بوده و رانندگان شرایط فصل 4 را رعایت کرده باشند در کشور خود «‌ترافیک بین‌المللی» بپذیرند همچنین موظفند پروانه شناسائی خودرو را که بر طبق فصل 3 صادر شده مقدمتاً به عنوان دلیلی که وسیله نقلیه شرایط فصل 3 را رعایت کرده است قبول نمایند. 6 - طرف‌های متعاهد ملزم می‌شوند اطلاعات لازم در مورد اعلام هویت شخصی که یک وسیله نقلیه موتوری و یا یدک متصل بآن به نام او شماره‌گذاری‌شده در اختیار دولت عضویکه تقاضا نموده باشند بگذارند مشروط بر اینکه این تقاضا حاکی از وقوع سانحه‌ای برای وسیله نقلیه مورد نظر در کشور‌متقاضی باشد. 8 - حقوق طرف‌های متعاهد در مورد دادن اجازه ورود بوسایط نقلیه موتوری و یدک و دوچرخه گازی و دوچرخه و رانندگان و سایر سرنشینان‌وسایل مذکور در ترافیک بین‌المللی بر طبق مقررات حمل و نقل تجارتی مسافر و بار و مقررات بیمه رانندگان در مقابل خطرات شخص ثالث و مقررات‌گمرکی و به طور کلی سایر مقررات کشور غیر از مقررات عبور و مرور محفوظ بوده و مفاد بندهای 3 و 5 و 7 این ماده هیچگونه اثری در آن حقوق‌ندارد. طرف‌های متعهد این کنوانسیون که عضویت کنوانسیون علائم راهها را که در وین با کنوانسیون حاضر در یک روز برای امضا آماده بوده قبول نموده‌اند ملزم میباشند که: (ج) - علائم خطر بایستی در فواصل کافی از موانع و به نحوی نصب گردند تا رانندگان فرصت کافی برای اجتناب از خطر داشته باشند. ( (د) - مراتب زیر ممنوع م. ب.: (2) نصب هر گونه تابلو - آگهی - علامت که با کلمه وسایل هدایت و کنترل عبور و مرور موجب اشتباه یا تقلیل رویت آنها شده و یا سبب گمراهی‌رانندگان شود و ایمنی عبور و مرور را مختل سازد. ماده ششم - فرامین صادره توسط مامورین صلاحیتدار 1 - مامورین صلاحیتدار هنگام هدایت ترافیک در شب نیز مانند روز بایستی از فاصله دور قابل رویت باشند. 2 - استفاده‌کنندگان از راه بایستی فرامین مامورین صلاحیتداری را که عهده‌دار هدایت ترافیک میباشند دقیقاً اطاعت نمایند. 3 - توصیه میشود در مقررات داخلی ذکر گردد که فرامین صادره توسط مامورین صلاحیتداری که عهده‌دار هدایت ترافیک میبا شد بایستی شامل‌نکات زیر باشد: (‌الف) - بلند کردن دست به طور عمودی: مفهوم این حرکت برای کلیه استفاده‌کنندگان از راه بمعنای «‌توجه توقف»خواهد بود ولی رانندگانی که‌توقفشان ایمنی کافی را ندارد مستثنی هستند. بدیهی است این علامت رانندگانی را که قبلاً داخل محوطه تقاطع شده‌اند ملزم به توقف نمیسازد. (ب) - بلند کردن دست یا دستها بطرفین و به طور افقی: مفهوم این حرکت برای کلیه استفاده‌کنندگان از راه که جهت حرکت آنها در امتداد جهت نشان‌داده شده توسط دست یا دستهای مامور صلاحیتدار نباشد بمعنای ایست خواهد بود. مامور صلاحیتداری که عهده دار هدایت ترافیک م. ب. ممکن است پس از دادن این علامت دست یا دستهای خود را پائین بیاورد این حرکت نیز برای‌رانندگانی که در سمت جلو یا عقب مامور قرار دارند به منزله علامت ایست م. ب.. (ج) - حرکت دادن چراغ قرمز دستی: این حرکت بطرف هر راننده‌ای که نشان داده شود به منزله علامت ایست م. ب. 4 - فرامین صادره توسط مامورین صلاحیتدار هدایت‌کننده ترافیک بر فرامین علائم و چراغهای راهنمائی و خط کشی‌های راه و مقررات عبور و مرور‌مقدور م. ب.. 2 - توصیه میشود در مقررات داخلی ذکر گردد که کلیه حیوانات اهلی که به صورت گروه و یا انفرادی زین‌دار یا بارکش در حرکت هستند (‌به استثنای‌مناطق خاصی که در محل ورود آن علامت‌گذاری شده) بایستی دارای نگهبان باشند. (‌د) به استثنای وقتی که راننده میتواند از قسمتی که برای ترافیک سمت مقابل بسته است بدون ایجاد مزاحمت برای سایر استفاده کنندگان از راه با توجه‌بند 3 ماده 10 این مقاوله‌نامه استفاده نماید. (3) پیرو بند 3 همین ماده سبقت در قسمتهای سواره‌رو دوطرفه بخصوص هنگام نزدیک شدن به بالای تپه و در پیچ‌هائیکه دید مناسب وجود ندارد ممنوع است مگر اینکه در آن نقاط گذرگاهها با خط کشی طولی متمایز شده باشد و سبقت بایستی به نحوی انجام گیرد که از گذرگاهی که برای ترافیک طرف مقابل بسته است تجاوز ننماید. 5 - (‌الف) در قسمت‌های سواره‌روئی که حداقل دو گذرگاه در یک جهت داشته باشد چنانچه راننده‌ای بلافاصله یا در فاصله کوتاهی پس از برگشت به موقعیت مذکور اقدام در بند 3 ماده 10 این کنوانسیون مجبور باشد مجدداً سبقت گیرد میتواند به منظور اقدام به سبقت مجدد در گذرگاهی که قبلاً‌اشتغال کرده باقی مانده و به موقعیت مذکور در بند 3 ماده 10 برگشت ننماید مشروط بر اینکه برای وسایل نقلیه سریعتری که از عقب باو نزدیک میشوند ایجاد مزاحمت ننماید. (ب) معذالک طرف‌های متعاهد یا واحدهای تابعه آن مجازند که مقررات این بند را در مورد رانندگان دوچرخه و چرخ موتوری و موتورسیکلت و‌وسایل نقلیه‌ایکه به موجب این کنوانسیون جزء وسایل نقلیه موتوری نبوده و یا وسایل نقلیه‌ای که حداکثر وزن مجاز آن 3500 کیلوگرم تجاوز ننماید و‌یا حداکثر سرعت تعیین شده آن از 40 کیلومتر در ساعت متجاوز نباشد به کار نبرند. 6 - هنگامی که مقررات بند 5 (الف) این ماده قابل اجرا بوده و تراکم ترافیک به نحوی است که نه تنها وسایل نقلیه عرض کامل قسمت سواره رو را در‌جهتی که در حرکتند اشغال کرده‌اند بلکه سرعت آنها نیز تابع سرعت وسایل نقلیه جلوئی م. ب. نکات زیر قابل توجه است: (‌الف) ب. ر. م. بند 9 این ماده حرکت وسایل نقلیه در یک گذرگاه با سرعت بیشتری از وسایل نقلیه گذرگاه دیگر طبق مفهوم این ماده سبقت تلقی نمیشود. (ب) راننده‌ایکه در گذرگاه مجاور حاشیه قسمت سواره‌رو نباشد میتواند فقط به منظور گردش بچپ یا راست و یا پارک کردن گذرگاه خود را تغییر دهد. معذالک این ضرورت در مورد گذرگاهی که بر طبق مقررات داخلی بر اساس بند 5 (ب) این ماده انجام میشود نبایستی به کار رود. (‌الف) بلافاصله قبل یا در داخل یک تقاطع مگر در میدان و به استثنای موارد زیر: (3) وقتیکه ترافیک در تقاطع به وسیله مامور یا چراغ راهنمائی هدایت میشود. (ب) بلافاصله قبل از یک تقاطع هم سطح بدون راه‌بند و یا نیمه راه‌بند مشروط بر اینکه طرف‌های متعاهد و واحدهای تابعه آن حق داشته باشند که‌اجازه دهند چنین سبقتی در تقاطع هم سطحی که ترافیک به وسیله چراغ راهنمائی هدایت میشود و چراغ مذکور علامت آزادی عبور را نشان میدهد‌انجام گیرد. 10 - چنانچه راننده‌ای ملاحظه کند که وسیله نقلیه دیگری قصد دارد از او سبقت گیرد، به استثنای موردی که در بند 1 (ب) ماده 16 این مقاوله نامه ذکر‌شده بایستی به حاشیه سواره‌رو و در جهت عبور خود نزدیک شده و از افزایش سرعت خودداری نماید. حال اگر به علت کم عرض بودن راه و یا شرایط‌سواره‌رو از لحاظ تراکم ترافیک وسایل نقلیه‌ای که از جهت متقابل می‌آیند وسیله نقلیه‌ای آهسته براند و یا وسیله نقلیه بزرگی بوده و یا وسیله نقلیه‌ای باشد که باید یک سرعت معینی را رعایت نماید و به علل مذکور نمیتوان براحتی و یا با ایمنی از آن سبقت گرفت راننده چنین وسیله نقلیه‌ای بایستی‌از سرعت خود کاسته و در صورت لزوم هر چه زودتر به کنار برود تا باین ترتیب بوسائط نقلیه دیگر اجازه دهد از او سبقت گیرند. 2 - در راههای کوهستانی و یا راه‌های شیب‌دار با خصوصیاتی مشابه راههای کوهستانی که در آن عبور از وسایل نقلیه طرف مقابل غیر ممکن و یا‌مشکل م. ب. راننده‌ایکه در جهت سربالائی در حرکت است اجازه عبور دهد. استثنائاً در راه‌هائی که در کنار آن جایگاه‌های (Lay Bas) ترتیب‌داده شده که راننده میتواند با استفاده از آن بکنار راه برود با توجه بسرعت و موقعیت وسایل نقلیه چنانچه جایگاهی برای وسیله نقلیه‌ایکه در‌جهت سربالائی حرکت میکند در پیش باشد و استفاده از آن از عقب زدن یکی از وسایل نقلیه جلوگیری کند راننده واقع در جهت سربالائی بایستی با‌استفاده از آن به راننده واقع در جهت سرازیری اجازه عبور دهد. چنانچه یکی از دو وسیله‌ایکه میخواهند از یکدیگر عبور کنند به منظور امکان عبور‌مجبور به عقب زدن بشود این عمل بایستی توسط وسیله‌ایکه در جهت سرازیری قرار دارد انجام گیرد مگر آنکه به طور آشکار انجام آن توسط راننده‌واقع در جهت سربالائی آسانتر باشد. معذلک طرف‌های متعاهد یا واحدهای تابعه آنها میتوانند برای وسیله نقلیه و یا راه‌های معینی و یا قسمتهائی از‌راه قوانین خاصی که با این بند تفاوت داشته باشد وضع نمایند 1 - هر راننده وسیله نقلیه بایستی همواره وسیله نقلیه خود را تحت کنترل داشته و بتواند به موقع مراقبت لازم نموده و همیشه قادر به انجام مانورهای‌لازم باشد و نیز هنگام تعدیل سرعت بایستی به جمیع مقتضیات مخصوصاً وضع زمین و موقعیت و مشخصات راه و شرایط وسیله نقلیه و محموله آن و هم چنین شرایط جوی و تراکم ترافیک توجه دائمی داشته باشد تا در موقع لزوم بتواند وسیله نقلیه خود را در میدان دید جلوی خود بدون ایجاد هیچ‌اشکالی متوقف سازد. 4 - برای تسهیل در سبقت، در خارج از مناطق مسکونی وسایل نقلیه با وسایل نقلیه مرکبی که حداکثر وزن مجاز آنها بیش از 3500 کیلوگرم بوده و یا‌طول کلی آنها بیش از 10 متر باشد بایستی چنان فاصله‌ای با وسیله نقلیه جلوئی داشته باشند که اگر وسایل نقلیه دیگر از آنها سبقت بگیرند بتوانند بدون‌هیچگونه خطری داخل آن فاصله بشوند. به استثنای مواقعیکه خود در حین و یا آماده برای سبقت گرفتن م. ب.. بدیهی است این مقررات در موارد تراکم ترافیک و یا مواردی که سبقت گرفتن ممنوع است قابل اجرا نیست. به علاوه: 5 - این کنوانسیون مانع از آن نیست که طرف‌های متعاهد و واحدهای تابعه آنها سرعت را به طور کلی و یا محلی برای تمام و یا دسته معینی از وسایل نقلیه محدود نمایند و یا اینکه حداکثر و اکثر سرعت و یا به تنهایی حداکثر و یا حداقل سرعت را در راه و یا در نوع معینی از راهها تعیین نمایند و یا اینکه‌حداقل فواصل را به علت وجود طبقه معینی از وسایل نقلیه که بخصوص به علت وزن یا محموله آنها خطرات خاصی را بوجود میآورند تعیین نمایند 1 - هر راننده‌ای بخواهد در خطی که وسایل نقلیه پارک کرده‌اند داخل و یا از آن خارج شود یا اینکه بخواهد در قسمت سواره‌رو بطرف چپ و یا‌راست برود و یا اینکه به منظور ورود به یک راه و یا محل دیگری که در کنار راه واقع شده به چپ یا به راست گردش کند بایستی عملیات مذکور را با‌توجه بسرعت و جهت و موقعیت وسایل نقلیه‌ایکه در جلو و عقب او حرکت میکنند و یا جهت مقابل در حال عبور از او م. ب. بدون ایجاد هیچگونه خطری انجام دهد. 3- قبل از دور زدن و یا گردش به سمت چپ یا راست راننده بایستی با اهرم جهت نما و یا چراغهای راهنمای وسیله نقلیه تصمیم خ. ر. ب. طور‌وضوح و کافی اعلام دارد و یا نبودن این وسایل برای علامت دادن از دست خود استفاده نماید. اخطاریکه توسط اهرم جهت‌نما و یا چراغهای راهنمائی وسیله نقلیه داده میشود بایستی تا خاتمه عملیات ادامه داشته باشد. توصیه میشود در مقررات داخلی ذکر گردد که در مناطق مسکونی به منظور ایجاد تسهیلات در عبور و مرور وسایل نقلیه عمومی، رانندگان سایر‌وسایل نقلیه بایستی ب. ت. ب. مقررات بند 1 ماده 17 این کنوانسیون از سرعت خود کاسته و در صورت لزوم توقف نمایند تا وسایل نقلیه عمومی از‌ایستگاه خارج و دور شود. (‌الف) اگر بخواهد بسمتی که در جهت عبور خود م. ب. گردش نماید بایستی خود را هر چه بیشتر به حاشیه قسمت سواره رو جهت عبور نزدیک‌کرده و تا آنجا که ممکن است دایره گردش خود را تنگ تر نمایند. (ب) اگر بخواهد بطرف دیگر که مخالف جهت عبور است گردش کند به شرط رعایت سایر مقرراتیکه طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آنها به آنها برای دوچرخه و چرخ موتوری وضع کرده‌اند اگر قسمت سواره رو دوطرفه باشد بایستی حتی‌الامکان خ. ر. ب. خط وسط نزدیک کند و اگر یک طرفه باشد بایستی خ. ر. ب. حاشیه قسمت سواره‌رو جهت مخالف عبور نزدیک نماید اگر بخواهد وارد یک راه دوطرفه دیگر بشود باید طوری عمل نماید که سواره‌رو جهت موافق عبور آن قرار گیرد. 2 - راننده بایستی هنگام تغییر جهت ب. ر. م. 21 این مقاوله نامه در مورد عابرین پیاده بوسایل نقلیه جهت مخالف اجازه دهد در قسمت سواره روئی که میخواهد ترک کند عبور نمایند و نیز به دوچرخه و چرخ موتوری که در محل مخصوص خود در حرکت بوده و سواره روی راهی را که‌میخواهد داخل شود قطع مینمایند اجازه عبور دهد. 1 - هیچ راننده‌ای نبایستی به طور ناگهانی ترمز کند مگر آنکه چنین عملی بنا بدلایل ایمنی ضروری باشد. 2 - هر راننده‌ایکه تصمیم بگیرد سرعت خود را تا حد قابل توجهی کاهش دهد، به استثنای هنگامی که کم کردن سرعت در برابر یک خطر قریب‌الوقوع‌بوده یا در مواردی که اطمینان حاصل کند وسیله دیگری در عقب سر او نیست و یا اگر باشد در فاصله دوری قرار دارد بایستی ابتدا مطمئن شود که تقلیل سرعت او خطر و یا ناراحتی بی جهت برای سایر رانندگان بوجود نیاورده و ضمناً تصمیم خ. ر. ب. طور وضوح و به موقع با دادن علامت مخصوص به وسیله دست اعلام دارد. معذالک این مقررات در مواردی که تقلیل سرعت به وسیله چراغهای قرمز مذکور در بند 31 متمم شماره 5 مقاوله‌نامه اعلام گردید ضرورتی ندارد. 1 - هر راننده‌ایکه بمحل تقاطع نزدیک می‌شود بایستی احتیاطات لازم متناسب با شرایط محل به عمل آورد. مخصوصاً سرعت او بایستی به میزانی باشد که در صورت لزوم بتواند توقف نموده و بوسایل نقلیه‌ایکه حق تقدم دارند اجازه عبور دهد. 2 - راننده‌ایکه بخواهد از یک راه کم تردد یا خاکی (‌راه فرعی) وارد راه دیگری غیر از این دو نوع بشود بایستی به وسیله نقلیه‌ای که در راه اصلی و یا‌غیر خاکی حرکت میکند تقدم عبور بدهد. 4 - ب. ر. م. بند 7 این ماده: 7 - در تقاطع‌های راه با راه‌آهن تقدم عبور با وسایل نقلیه ریلی م. ب.. استفاده کنندگان از راه بایستی هنگام نزدیک شدن و عبور از گذرگاههای هم سطح دقت بیشتری به عمل آورند. مخصوصاً: (ب) رانندگان ضمن اطاعت از فرمان ایست چراغ راهنمائی و یا آژیر نبایستی به گذرگاههای هم سطح راهی که توسط راه‌بند و یا نیمه راه بند بسته شده و‌یا در حال بسته شدن م. ب. وارد شوند. (ب) عابرین پیاده‌ای که به صورت گروه توسط یک شخص راهنمائی میشوند و یا به صورت دسته‌جمعی حرکت میکنند از قسمت سواره‌رو استفاده‌نمایند معذالک اشخاصی که یک دوچرخه و یا چرخ موتوری یا موتورسیکلتی را بدون استفاده از آن به صورت یدک با خود حمل مینمایند و نیز عابرین‌پیاده‌ایکه به صورت گروه با هدایت یک نفر عبور و یا حرکت دسته‌جمعی تشکیل میدهند در تمام موارد بایستی در جهت موافق ترافیک حرکت نمایند. عابرین پیاده به استثنای موقعیکه به صورت دسته‌جمعی از قسمت سواره‌رو راه استفاده میکنند بایستی در هنگام شب یا وقتیکه رویت آنها بخوبی میسر نیست و همچنین هنگام روز ب. ت. ب. تراکم ترافیک هر جا ممکن در ردیفهای یکنفری عبور نمایند. (ب)به منظور عبور از عرض راه از محلی که دارای تابلوی عبور عابر پیاده بوده و یا به وسیله خط‌کشی مشخص شده: (2) اگر محل عبور عابر پیاده دارای چراغ راهنمائی نباشد ولی ترافیک وسایل نقلیه توسط چراغ راهنمائی و یا مامورین راهنمائی هدایت شود و چراغ و‌مامور راهنمائی بوسائط نقلیه علامت عبور بدهند عابرین پیاده در صورتی که ورودشان بقسمت سواره‌رو موجب تغییر سرعت یا جهت وسایط نقلیه‌شود نبایستی بقسمت سواره‌رو وارد شوند. (د) عابرین پیاده که به منظور عبور از عرض راه وارد قسمت سواره رو میشوند نبایستی راه طولانی غیر لازمی را طی نموده و بدون ضرورت درنگ و یا‌در قسمت سواره‌رو توقف نمایند. 1 - با رعایت بند 1 ماده 7 و بند 9 ماده 11. و بند 1 ماده 13. این کنوانسیون چنانچه در قسمت سواره‌رو راه برای عبور عابرین پیاده از عرض راه محلی وجود داشته باشد که دارای تابلو بوده و یا به وسیله خط‌کشی مشخص شده باشد. (‌الف) اگر ترافیک وسایل نقلیه در آن محل با چراغ راهنما و یا توسط مامورین راهنمائی هدایت شود رانندگانی که فرمان ایست دریافت میدارند بایستی‌نزدیک محل عبور عابر پیاده توقف نمایند و وقتیکه فرمان حرکت دریافت میدارند نبایستی مانع عبور عابرینی که طبق ماده 20 این مقاوله‌نامه وارد‌محل عبور عابر پیاده شده و یا در حال عبور هستند بشوند. رانندگانی که با گردش به چپ و یا راست وارد راه دیگر میشوند و در مدخل آن راه محل عبور عابر پیاده وجود دارد بایستی با کم کردن سرعت و در صورت لزوم با توقف بعابرینی که طبق بند 6 ماده 20. این مقاوله‌نامه قبلاً وارد محل مزبور‌شده یا در حال ورود بآن میباشند تقدم عبور بدهند. (ب) اگر ترافیک وسایط نقلیه در آن محل با چراغ راهنما و یا توسط مامورین راهنمائی هدایت نشود رانندگان بایستی با چنان سرعت کمی برانند که‌برای عابرین پیاده که در حال ورود بمحل عبور عابر پیاده و یا در حال عبور از آن میباشند خطری بوجود نیاورند و در صورت لزوم با توقف خود بعابرین پیاده اجازه عبور دهند. 3 - مقررات این ماده مانع از آن نیست که کشورهای متعهد و واحدهای تابعه آنها لازم بدانند که: رانندگان وسایط نقلیه در تمام مواردیکه عابرین پیاده طبق ماده 20 این کنوانسیون در حال ورود محل عبور عابر پیاده (محلی که دارای تابلو بوده و یا به‌وسیله خط کشی مشخص شده باشد) و یا در حال استفاده از آن میباشند توقف نمایند. رانندگان مانع عبور عابرین که در محل تقاطع یا نزدیک به آن وارد قسمت سواره‌رو شده‌اند نشوند حتی اگر محل عبور دارای تابلوی عبور نبوده و یا به وسیله خط‌کشی هم مشخص نشده باشد. (‌الف) وقتیکه جهت عبور از کنار جان پناه و یا تیر برق و یا سایر وسایل به وسیله علامتی مشخص شده باشد. 1 - در خارج از مناطق مسکونی وسایط نقلیه و حیوانات بایستی تا آنجا که ممکن است خارج از قسمت سواره‌رو راه ایستاده یا توقف نمایند و نیز به استثنای مواردی که مقررات داخلی اجازه داده نبایستی در محل عبور دوچرخه و پیاده‌رو و محلهای مخصوص عبور عابر پیاده توقف نمایند. 2 - (الف) حیوانات و وسایل نقلیه‌ایکه در قسمت سواره‌رو راه ایستاده یا توقف مینمایند بایستی حتی‌الامکان در نزدیکی حاشیه قسمت سواره‌رو راه‌توقف نمایند یک راننده نبایستی وسیله نقلیه خود را در قسمت سواره‌رو راه متوقف سازد مگر در سمتی که موافق حرکت ترافیک باشد.‌معذالک چنانچه‌وجود راه‌آهن مانع ایستادن یا توقف در جهت موافق حرکت ترافیک باشد میتوان اجازه داد که وسیله نقلیه خود را در سمت دیگر متوقف سازد. به علاوه طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آنها میتوانند: (1) در شرایط معینی از ممنوع نمودن ایستادن یا توقف در یکطرف و یا طرف دیگر راه خودداری نمایند مثلاً در مواردی که ایستادن در جهت موافق حرکت ترافیک به وسیله تابلوهای راهنمائی ممنوع میشود. (2) در راههای یکطرفه ایستادن و توقف را به جای سمتی که در جهت موافق حرکت ترافیک است در طرف دیگر و یا در هر دو طرف مجاز سازند. (ب) وسایط نقلیه غیر از دوچرخه و یا دوچرخه‌گازی و یا موتورسیکلت بدون اتاقک پهلو نبایستی به طور دوبله در قسمت سواره‌رو راه ایست و یا‌توقف نمایند مگر در مواردی که مقررات داخلی آن را مستثنی کرده باشد. ایستادن توسط وسایط نقلیه بایستی بموازات حاشیه قسمت سواره‌رو راه باشد مگر آنکه وضع خیابان‌بندی آن منطقه نحوه دیگری را اجازه دهد. (3) در قسمت سواره‌راهی کنار خط‌کشی طولی در موارد غیر از سربالائی و پیچ که فاصله بین وسیله نقلیه و خط‌کشی طولی کمتر از 3 متر بوده و‌خط‌کشی طولی به نحوی است که عبور وسائط نقلیه از آن مجاز نمیباشد. (3) در نقاطیکه توقف وسیله نقلیه مانع دسترسی به وسیله نقلیه دیگری که صحیحاً توقف نموده شده و یا اینکه مانع خروج وسیله دیگری از محل‌توقف بشود. 4 - یک راننده نبایستی وسیله نقلیه و یا حیوانات خود را ترک کند مگر اینکه احتیاطات لازم برای جلوگیری از سوانح به عمل آورده و در مورد وسایل‌نقلیه موتوری بایستی از استفاده غیر مجازان جلوگیری نماید هر گونه وسیله نقلیه موتوری به استثنای دوچرخه گازی و موتورسیکلت بدون اطاقک پهلو و نیز هر گونه یدک متصل و یا منفصل که خارج از یک منطقه مسکونی در قسمت سواره‌رو راه متوقف م. ب. بایستی در موارد زیر برانندگانیکه در حال نزدیک شدن باو هستند با نصب یک علامت مناسب در‌فاصله کافی و در بهترین نقطه راه پیش از وقت اخطار نماید: (‌الف) استفاده از راه برای عابرین پیاده، حیوانات، دوچرخه، و چرخ گازی چنانچه جزء موتورسیکلت به حساب آمده باشد و کلیه وسایل نقلیه غیر‌موتوری و یا یدک‌های آن و وسایل نقلیه موتوری و یدک‌هائیکه سرعت آنها (سرعتی که کارخانه سازنده تعیین کرده) در راه مسطح کمتر از حد تعیین شده‌در مقررات داخلی برای شاهراهها باشد بایستی ممنوع گردد. (1) ایستادن و توقف وسایل نقلیه خارج از محلهائیکه برای این منظور علامت‌گذاری شده اگر وسایل نقلیه‌ای مجبور به توقف شود راننده بایستی کوشش کند وسیله نقلیه را از قسمت سواره‌ور خارج نماید و اگر نتواند چنین عملی انجام دهد بایستی فوراً و در فاصله کافی سایر رانندگان را به وسیله‌علامت از وجود وسیله نقلیه در آن محل مطلع نماید. 3 - راننده‌ایکه در حال خروج از شاهراه م. ب. بایستی به موقع داخل گذرگاه مناسب برای خروج از شاهراه شده و چنانچه خط سرعت داشته باشد‌هر چه زودتر بآن وارد شود. 4 - به منظور رعایت بندهای 1 و 2 و 3 این ماده سایر راه‌هائیکه برای ترافیک وسیله نقلیه موتوری در نظر گرفته شده و دارای چنین علامتی بوده و از‌دسترس مستغلات و املاک اطراف راه خارج میباشند بایستی شاهراه تلقی شوند. 1 - عبور وسایط نقلیه از وسط صفوف افراد نظامی و ردیف‌های محصلین مدارس که توسط یک نفر راهنمائی میشوند و سایر دستجاتیکه به طور‌دسته‌جمعی حرکت میکنند ممنوع است. همین مقررات در مورد رانندگان چرخ گازی موتورسیکلت لازم‌الاجرا است. مضافاً آنکه رانندگان چرخ گازی و موتورسیکلت بایستی فرمان را نیز با هر‌دو دست نگهدارند به استثنای هنگامی که به منظور مانور مذکور در بند 3 ماده 14 این کنوانسیون با دست علامت میدهند. (‌الف) اخطار به منظور اجتناب از یک سانحه. (ب) در خارج مناطق مسکونی به منزله اخطار براننده‌ایکه در نظر است از او سبقت گرفته شود. صدائی که از وسائل اخطار سمعی (‌بوق) بوجود میآید نبایستی بیش از حد لازم و به طور ممتد ادامه داشته باشد. 2 - رانندگان وسایل نقلیه موتوری میتوانند طبق بند 5 ماده 33 این کنوانسیون در ساعت شب به جای اخطار سمعی به وسیله چراغ زدن اخطار بصری دهند.‌در ساعات روز نیز ممکن است برای منظوریکه در بند 1 (ب) این ماده ذکر شده از اخطار بصری در صورتی که مناسب‌تر باشد استفاده نمایند. 2 - بارگیری وسائط نقلیه بایستی به ترتیبی باشد که از خطرات زیر جلوگیری به عمل آید: 4 - بارهائیکه از جلو و عقب و اطراف وسیله نقلیه تجاوز نماید و مورد توجه رانندگان سایر وسائط نقلیه قرار نگیرد بایستی برای جلب توجه دیگران به طور وضوح علامت‌گذاری شود. هنگام شب بایستی یک نوع چراغ سفید با یک آلت منعکس‌کننده نور سفید در جلو و یک چراغ قرمز با یک آلت‌منعکس‌کننده نور قرمز رنگ در عقب برای علامت‌گذاری مورد استفاده گیرد. در مورد وسایل نقلیه موتوری بخصوص بایستی: 1 - ب. ر. م. داخلی در مورد لزوم کمک بمصدومین، هر راننده و یا استفاده‌کننده دیگر از راه که با سانحه ترافیک ارتباط داشته باشد بایستی: (ج) اگر هویت او توسط سایر افراد وارد در سانحه سوال شد خود را معرفی نماید. 1 - از لحاظ این ماده شب یعنی مدت بین غروب و طلوع و همچنین سایر مواقعیکه مثلاً به علت مه یا برف و باران شدید و یا عبور از تونل دید نامناسبی وجود داشته باشد. (‌الف) هر وسیله نقلیه موتوری به استثنای چرخ گازی و موتور سیکلت بدون اتاقک پهلو نبایستی در راه کمتر از دو چراغ سفید و یا زرد در جلو و‌تعدادی چراغ قرمز طبق مقررات بندهای 23 و 24 ضمیمه شماره 5 که در مورد وسایل نقلیه موتوری ذکر شده شده در عقب داشته باشد. معذالک‌مقررات داخلی میتوانند چراغهای زرد جانبی جلو را نیز مجاور بدانند این مقررات در مورد وسایل نقلیه مرکبی که دارای یک و یا دو یدک باشند نیز‌لازم‌الاجرا م. ب. یدکهائیکه در مورد آنها مقررات بند 30 ضمیمه شماره 5 این کنوانسیون اجرا میشود بایستی در قسمت جلو و چراغ سفیدی که در‌همان بند گفته شده داشته باشند. (ب) هر وسیله نقلیه و یا وسیله مرکبی که در مورد آنها مقررات (‌الف) این بند قابل اجرا نباشد بایستی در راه حداقل یک چراغ سفید یا زرد در جلو و یک چراغ قرمز در عقب داشته باشد. هر گاه فقط یک چراغ در جلو و یک چراغ در عقب وجود داشته باشد بایستی در خط مرکزی وسیله نقلیه و در سمتی که مخالف حرکت ترافیک است نصب شود. در مورد گاریهای دستی و یا وسایل نقلیه‌ایکه توسط حیوانات کشیده میشود چراغ بایستی به به وسیله راننده یا‌اسکورت که در سمت مخالف جهت حرکت ترافیک است حمل گردد. 3 - چراغ‌های مشروحه در بند دو این ماده بایستی به نحوی باشد که وجود وسیله نقلیه را بوضوح به سایر استفاده‌کنندگان از راه اعلام دارد. چراغ جلو‌و عقب نبایستی با یک لامپ و یا در یک محفظه نشان داده شود مگر وقتیکه مشخصات وسیله نقلیه و بخصوص طول کم آن به نحوی باشد که احتیاج‌وسیله نقلیه را از لحاظ چراغ جلو و عقب در این شرایط برآورد نماید. (ب) به علاوه ممکن است مقررات داخلی برای مقررات این ماده معافیت‌هائی در موارد زیر قائل شوند: 1 - وسیله نقلیه‌ای که دارای چراغهای رانندگی (‌نور بالا) - چراغهای عبور)نور پائین) و یا چراغهای جانبی (چراغهای کوچک جلو و عقب) به ترتیبی که در ضمیمه شماره 5 این کنوانسیون اشاره شده هستند طبق ماده 32 این کنوانسیون زمانی که احتیاج به استفاده از حداقل یک یا دو نور سفید یا زرد در‌سمت جلو دارند راننده بایستی با توجه بنکات ذیل از چراغهای فوق‌الذکر استفاده نماید. (الف) در مناطق مسکونی که روشنائی کافی داشته و یا در راههائیکه در خارج مناطق مسکونی به طور مداوم روشن بوده و روشنائی بحدی است که‌راننده میتواند از فاصله دور به طور واضح راه را ببیند و نیز هنگام ایستادن وسایل نقلیه راننده بایستی از روشن کردن چراغهای رانندگی (‌نور بالا)‌خودداری نماید. (ب) با توجه بمقررات داخلی در مورد استفاده از چراغهای رانندگی (‌نور بالا) چنانچه در ساعات روز به علت وجود مه و برف و باران شدید و یا عبور‌از تونل دید مناسبی وجود نداشته باشد چراغهای رانندگی را در موارد زیر نبایستی روشن نمود مگر اینکه استفاده از آنها طوری باشد که باعث خیره شدن رانندگان طرف مقابل نگردد: (1) هرگاه راننده‌ای در حال عبور از وسایل نقلیه دیگری باشد. در اینمورد چنانچه چراغهای رانندگی (‌نور بالا) روشن باشند بایستی آنها را خاموش نمود و یا از نور آنها در فاصله کافی، دور از محل تلاقی، به طوری استفاده نمایند که راننده طرف مقابل بتواند براحتی و بدون خطر براه خود ادامه دهد. (2) - هرگاه وسیله نقلیه‌ایکه در فاصله نزدیک در عقب وسیله نقلیه دیگری باشد میتواند طبق مقررات بند 4 این ماده به منظور اخطار و جلب توجه‌برای سبقت گرفتن، همانطوریکه در ماده 28 این کنوانسیون ذکر شده است، از چراغهای رانندگی (‌نور بالا) استفاده نماید. (ج) با توجه بمقررات بند (‌د) زیر هر گاه استفاده از چراغهای رانندگی (‌نور بالا) طبق مقررات بند (‌الف) و (ب) فوق ممنوع باشد بایستی از چراغهای عبور (‌نور پائین) استفاده نمود و چنانچه نور چراغهای عبور بحدی باشد که راننده بتواند فاصله مناسبی را در جلوی خود به بیند و ضمناً رانندگان طرف مقابل بتوانند وسیله نقلیه را از فاصله کافی به بیند میتوان به جای چراغهای رانندگی از آن استفاده نمود. (‌د) چراغهای جانبی بایستی با چراغهای رانندگی، چراغهای عبور یا چراغهای مه تواماً روشن باشد. هرگاه وسیله نقلیه‌ای که در حال ایستادن و یا توقف باشد و یا در راههائی غیر از شاهراه‌ها و راههای مذکور در بند 4 ماده 35 حرکت کند و شرایط روشنائی راه طوری باشد که تا فاصله دور بخوبی دیده شود و سایر رانندگان نیز بتوانند وسیله نقلیه را از فاصله کافی به بینند میتوان از چراغهای جانبی به تنهایی استفاده نمود. 2 - وسیله نقلیه‌ایکه دارای چراغهای مه مذکور در متمم شماره 5 این کنوانسیون باشد بایستی از آن فقط در مواقع مه یا برف یا باران شدید استفاده نماید. علیرغم مقررات بند 1 (ج) این ماده بایستی در چنین مواقع به جای چراغهای عبور از چراغهای مه استفاده نمود. در این قبیل موارد ممکن است‌مقررات داخلی استفاده از چراغهای مه و چراغهای عبور را تواماً اجازه دهند. 5 - اخطار نوری (‌بصری) اشاره شده در بند 2 ماده 28 عبارتست از روشن کردن چراغهای عبور و چراغهای رانندگی به طور متناوب یکی پس از دیگری در فاصله‌های کوتاه و یا روشن کردن چراغهای عبور چراغهای رانندگی به طور متناوب یکی پس از دیگری در فاصله‌های کوتاه. 2 - مقررات داخلی میتواند رانندگان وسائط نقلیه امدادی را هنگام حرکت و استفاده از وسایل اخطار مخصوص بخود و مشروط بر اینکه خطری برای سایر استفاده‌کنندگان از راه بوجود نیاورند از اجرای تمام و یا قسمتی از مقررات فصل 2 به استثنای مقررات بند 2 ماده 6 معاف دارند. 3 - مقررات داخلی میتوانند تعیین کنند افرادیکه در ساختن تعمیر و یا نگهداری راه کار میکنند و رانندگان وسایل نقلیه مربوطه هنگام کار مشروط به اینکه احتیاطات لازم بهعمل آورند تا چه حد از اجرای مقررات فصل 2 این کنوانسیون آزاد باشند. 4 - به منظور سبقت با عبور از وسایل نقلیه مذکور در بند 3 این ماده که در راه مشغول به کار هستند رانندگان سایر وسایل نقلیه میتوانند به شرط آنکه‌احتیاطات لازم به عمل آورده باشند مواد 11 و 12 این کنوانسیون را رعایت ننمایند. 1 - (‌الف) به منظور داشتن حق استفاده از مزایای این کنوانسیون وسایل نقلیه موتوری و یدک‌های متصل بآنها به استثنای یدک سبک توسط یکی از‌طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آنها به ثبت رسیده و راننده وسیله نقلیه موتوری گواهی ثبت آن را ب. ت. ب. اینکه مدت اعتبار آن منقضی نشده‌باشد همراه داشته باشد. این گواهی توسط یکی از مقامات صلاحیتدار طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آنها یا توسط انجمنی که از طرف جانب طرف متعاهد و یا واحدهای تابعه آن دارای اختیار بوده و صادر میگردد و بایستی حداقل دارای خصوصیات زیر باشد: 2 - علیرغم مقررات بند 1 این ماده، وسایل نقلیه مفصلی که از هم جدا نشده باشند در ترافیک بین‌المللی حق استفاده از مزایای این کنوانسیون را‌خواهند داشت حتی اگر وسیله نقلیه موتوری و نیم تریلر متصل بآن تواماً دارای یک ثبت و یک گواهی ثبت باشند. 3 - این کنوانسیون بهیچوجه مانع از آن نیست که طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آنها در ترافیک بین‌المللی از کسیکه وسیله نقلیه‌ای در اختیار‌داشته و به نام او به ثبت نرسیده باشد مدرکی بخواهند حاکی از اینکه اجازه دارد وسیله نقلیه را در اختیار داشته باشد. 4 - توصیه میشود که طرفهای متعاهد، چنانچه قبلاً اقدامی نکرده باشند سازمانی تاسیس نمایند تا در سطح کشور یا ناحیه مسئول نگاهداری سوابق‌وسایل نقلیه‌ایکه به سرویس گذارده میشوند بوده و نیز خصوصیات ثبت شده در گواهی کلیه وسایل نقلیه را به طور متمرکز نگهداری نمایند. 1 - گواهینامه‌های رانندگی به شرح زیر مورد قبول طرفهای متعاهد خواهد بود: (ج) هر گواهینامه بین‌المللی که بر طبق مفاد متمم شماره 7 این کنوانسیون صادر شده و در قلمرو دولت صادرکننده برای راندن وسیله نقلیه مذکور در‌گواهینامه معتبر باشد، مشروط بر اینکه مدت اعتبار گواهینامه منقضی نشده و نیز توسط یکی از طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آن و یا سازمانی که از‌طرف چنین طرف متعاهدی دارای اختیار بوده صادر گردیده باشد. مقررات این بند در مورد گواهینامه‌های آموزشی رانندگی به کار نخواهد رفت. (الف) - هر گاه اعتبار گواهینامه رانندگی به موجب ظهرنویسی آن موکول باین باشد که دارنده آن بایستی وسایل‌مخصوصی)مثلاً عینک) داشته و یا وسیله نقلیه به علت عدم توانائی راننده بایستی مجهز به تجهیزات خاصی باشد، گواهینامه بدون رعایت شرایط مذکور معتبر نخواهد بود. 4 - به منظور اجرای بند 1 و قسمت ج بند 2 این ماده: (ب) و یا گواهینامه‌های صادره برای افرادی که مسکن عادی آنها در تاریخ صدور در کشور صادرکننده نبوده و یا پس از صدور مسکن عادی آنها به کشور‌دیگری منتقل شده باشد بپذیرند. 1 - طرفهای متعاهد و یا واحدهای تابعه آنها میتوانند از راننده‌ایکه مقررات راهنمائی را در قلمرو کشورشان نقض نموده و مسئول شناخته شده و به موجب مقررات داخلی بایستی گواهینامه او ضبط گردد حق استفاده از گواهینامه رانندگی بین‌المللی و یا داخلی را از او سلب نمایند در چنین موردی‌مقامات صلاحیتدار طرف متعاهد، و یا واحدهای تابعه آنها که حق استفاده از گواهینامه را سلب میکنند میتوانند: 3 - این کنوانسیون بهیچوجه مانع از این نیست که طرفهای متعاهد و واحدهای تابعه آنها از رانندگی کسیکه دارای گواهینامه بین‌المللی و یا داخلی‌بوده ممانعت به عمل آورد مشروط بر اینکه ثابت شده باشد که راننده قادر برانندگی بدون خطر نمDFاشد و یا حق رانندگی در کشوریکه مسکن عادی‌اوست از او سلب شده باشد. از تاریخ اجرای این کنوانسیون بر طبق بند 1 ماده 47 تا پنجسال چنانچه گواهینامه بین‌المللی مطابق مقررات کنوانسیون عبور و مرور جاده مورخ 19‌سپتامبر 1949 ژنو صادر شده باشد از نقطه نظر مواد 41 و 42 این کنوانسیون مانند گواهینامه‌های بین‌المللی مذکور در این کنوانسیون م. ب.. فصل ششم - مقررات نهایی 1 - هر دولتی میتواند هنگام امضا و یا تصویب این کنوانسیون و یا الحاق به آن و یا متعاقباً از طریق ابلاغ بدبیر کل سازمان ملل اعلام دارد که این کنوانسیون در تمام سرزمینها و یا سرزمینی که آن دولت مسئول روابط بین‌المللی آن باشد لازم الاجراء خواهد بود. این کنوانسیون در سرزمین و یا سرزمینهای مذکور در ابلاغ 30 روز پس از وصول ابلاغ توسط دبیر کل سازمان ملل و یا در تاریخی که این کنوانسیون به تصویب میرسد، هرکدام موخر باشد، برای دولتی که ابلاغ را ارسال داشته لازم‌الاجرا خواهد شد. کنوانسیون حاضر به محض لازم‌الاجرا شدن در روابط بین طرف‌های متعاهد کنوانسیون بین‌المللی «ترافیک موتوری و ترافیک راه را که در 24 آوریل1926 در پاریس بامضا رسیده و کنوانسیون مقررات ترافیک وسایل نقلیه بین کشورهای آمریکائی را که در پانزدهم دسامبر 1943 برای امضا در‌واشنگتن مفتوح بوده و همچنین کنوانسیون ترافیک راه را که در 19 سپتامبر 1949 در ژنو برای امضا مفتوح است لغو کرده و جایگزین آنها میشود. 2 - (‌الف) چنانچه نسبت به هر یک از اصلاحات پیشنهادی که بر طبق بند فوق‌الذکر ابلاغ میشود ظرف دوازده ماه مهلت مقرر کمتر ازیک سوم طرفهای متعاهد آن را رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس نموده باشند آن اصلاحیه قبول شده تلقی میشود. دبیر کل سازمان ملل بایستی رد قبول و‌یا تشکیل کنفرانس در مورد هر یک از اصلاحات پیشنهادی را بطرف‌های متعاهد اطلاع دهد، اگر مجموع تقاضای تشکیل کنفرانس و یا رد اصلاحات پیشنهادی که ظرف دوازده ماه مقرر واصل می‌گردد کمتر ازیک سوم تعداد طرف‌های متعاهد باشد دبیر کل سازمان ملل به تمام کشورهای عضو اعلام‌خواهد نمود که آن اصلاحیه شش ماه پس از انقضای دوازده ماه اشاره شده در بند 1 این ماده برای تمام طرف‌های متعاهد به استثنای آنهائیکه ظرف‌مدت مقرر آن را رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس نموده‌اند لازم‌الاجرا خواهد بود. (ب) هر یک از طرف‌های متعاهد که ظرف 12 ماه مقرر اصلاحیه پیشنهادی را رد کرده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس برای رسیدگی بآن نموده باشد میتواند پس از انقضای مدت 12 ماه مورد بحث در هر زمانی که بخواهد اصلاحیه را قبول نموده و قبولی خود را بدبیر کل سازمان ملل اطلاع دهد و‌دبیر کل سازمان ملل این قبولی را به سایر طرف‌های متعاهد ابلاغ خواهد نمود اصلاحیه در مورد طرف‌هائی که قبولی خ. ر. ب. ترتیب مذکور اطلاع‌داده‌اند شش ماه پس از وصول اطلاع توسط دبیر کل سازمان ملل لازم‌الاجرا خواهد بود. 3 - اگر هر یک از اصلاحات پیشنهادی به ترتیبی که در بند 2 این ماده گفته شده مورد قبول واقع نگردد و اگر ظرف مدت دوازده ماه مذکور در بند 1 این‌ماده کمتر از نصف تعداد طرف‌های متعاهد آن را رد کرده باشند و حداقل یک سوم از طرف‌های متعاهد مشروط براینکه تعداد آنها ده کمتر نباشد اصلاحیه را‌قبول نموده و یا تقاضای تشکیل کنفرانس کرده باشند دبیر کل سازمان بایستی به منظور رسیدگی به اصلاحیه پیشنهادی یا هر پیشنهاد دیگری که ممکن‌است بر طبق بند 4 این ماده باو تسلیم شده باشد کنفرانس را تشکیل دهد. (ب) هر یک از طرف‌های متعاهد که اصلاحیه را ظرف 12 ماه مقرر رد کرده باشد میتواند در هر زمانی که مایل باشد آن را قبول نموده و قبولی خود را‌بدبیر کل سازمان ملل اطلاع دهد و دبیر کل بایستی مراتب را بکلیه طرف‌های متعاهد ابلاغ نماید. اصلاحیه پیشنهادی در مورد طرف متعاهدی که‌قبولی خ. ر. ب. ترتیب مذکور اطلاع داده شش ماه پس از وصول اطلاع توسط دبیر کل سازمان و یا در انقضای مدت 12 ماه اشاره شده هر کدام موخر‌باشد لازم‌الاجرا خواهد بود. 6 - اگر اصلاحیه پیشنهادی به ترتیب مذکور در بند 2 این ماده قبول نشود و اگر شرایط مذکور در بند 3 این ماده برای تشکیل کنفرانس تحقق نیابد اصلاحیه پیشنهادی مردود شناخته خواهد شد. هر یک از طرف‌های متعاهد میتواند این کنوانسیون را با ابلاغ کتبی به عنوان دبیر کل سازمان ملل لغو نماید و این لغو یک سال از تاریخ وصول ابلاغ‌توسط دبیر کل سازمان ملل نافذ خواهد بود. هرگاه اختلاف ناشی از تفسیر، اجرای مفاد این کنوانسیون بین دو و یا چند طرف متعاهد را که با مذاکره و یا از طرف دیگری فیصله نیافته باشد میتوان بتقاضای ی. ا. ط. برای اخذ تصمیم به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع نمود. 1 - هر دولتی هنگام امضا یا تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون و یا الحاق به آن میتواند اعلام دارد که مقید بقبول ماده 52 آن نمیباشد. سایر‌طرف‌های متعاهد در مورد طرف متعاهدیکه چنین اعلامی نموده مقید بقبول ماده 52 نخواهد بود. 2 - هر دولتی هنگام تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون و یا الحاق بآن میتواند با ارسال ابلاغی به عنوان دبیر کل سازمان ملل اعلام دارد که از نظر‌این کنوانسیون دوچرخه گازی را مانند موتورسیکلت به حساب میآورد با ارسال ابلاغ مجدد به عنوان دبیر کل سازمان ملل هر دولتی میتواند در هر‌زمانی که بخواهد اعلام خود را پس بگیرد. (‌ماده 1 سند ژ). 3 - اعلامیه مذکور در بند 2 این ماده شش ماه پس از وصول توسط دبیر کل سازمان ملل و یا در تاریخی که این کنوانسیون برای کشور صادرکننده‌اعلامیه لازم‌الاجرا میشود (‌هرکدام موخر باشد) قابل اجرا خواهد بود. 5 - علاوه بر استثنائیکه در بند 1 این ماده ذکر شده استثنائات دیگری نسبت باین کنوانسیون و متمم‌های آن اجازه داده خواهد شد. مشروط بر اینکه کتباً اعلام گردیده باشد و اگر قبل از تودیع اسناد تصویب این کنوانسیون یا الحاق به آن در نظر گرفته شده بایستی در مدارک اشاره شده تایید گردد. 6 - هر طرف متعاهدی که استثنائی را کتباً تنظیم کرده و یا اعلامیه مذکور در بندهای 1 و 4 این ماده را تهیه و ارسال داشته باشد میتواند هر زمانی که بخواهد با ارسال ابلاغ مجدد به عنوان دبیر کل سازمان ملل آن را پس بگیرد. (‌الف) امضا و تصویب و الحاق‌های مذکور در ماده 45 بنابراین نمایندگان مختاری که از‌دولت متبوع خود دارای اختیار تام بودند این کنوانسیون را امضا نمودند. طرف‌های متعاهدی که در قلمرو کشورشان ترافیک بین‌المللی سنگینی وجود دارد بایستی کوشش نمایند تحت موافقتنامه‌های منطقه‌ای راههای اصلی را، به استثنای راههای فرعی، همیشه مفتوح نگهداشته و وسایل نقلیه و یا وسایل نقلیه مرکبی را که وزن و ابعاد آنها از حدود معین در موافقتنامه‌های‌مورد اشاره تجاوز نکرده باشد، در راههای مذکور در ترافیک بین‌المللی بپذیرند. (ج) آیینه‌های رانندگی که طوری طرح ریزی شده که با فشار مختصری بطرف جلو و یا عقب میرود و باین ترتیب تجاوز آن از حداکثر عرض مرتفع میشود. 6 - طرف‌های متعاهد میتوانند وسایل نقلیه موتوری غیر از دوچرخه گازی و موتورسیکلت بدون ساید کار (‌اطاقک پهلو) را به شرطی در ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان بپذیرند که حامل وسایل اشاره شده در بند 56 متمم شماره 5 این کنوانسیون برای اخطار خطر هنگام توقف در قسمت سواره‌رو را بوده باشند. 7 - طرفهای متعاهد میتوانند وسیله نقلیه موتوری که حداکثر وزن مجاز آنها از 3500 کیلوگرم بیشتر باشد به شرطی در ترافیک بین‌المللی در راههای سخت و یا مناطق معینی از نواحی صعب‌العبور کشورشان بپذیرند که مقررات موضوعه در مقررات داخلی برای وسایل نقلیه مشابه در همان کشور را‌رعایت نموده باشند. 9 - طرف‌های متعاهد میتوانند از قبول هر گونه نقلیه موتوری و یا هر گونه یدک متصل به وسیله نقلیه موتوری که علامت ممیزه‌ای غیر از آنچه در ماده37 این کنوانسیون ذکر شده نصب کرده باشند در ترافیک بین‌المللی در قلمرو کشورشان خودداری نمایند. 3 - چنانچه شماره ثبت روی صفحه خاصی را نشان داده میشود این صفحه بایستی مسطح بوده و به طور عمودی و یا تقریباً عمودی با زاویه قائمه نسبت به مقطع طولی وسط وسیله نقلیه نصب گردد. وقتیکه شماره روی وسیله نقلیه نشان داده شده و یا با رنگ نوشته شود سطحی که روی آن شماره نشان داده شده و یا نوشته می‌شود بایستی مسطح و‌عمودی بوده و یا اینکه تقریباً مسطح و عمودی بوده و نسبت به مقطع طولی وسط وسیله نقلیه زاویه قائمه داشته باشد. 1 - علامت ممیزه وسائط نقلیه موتوری و یدکها بر طبق مفاد ماده 37 این کنوانسیون عبارست از یک تا سه حرف بزرگ لاتین حروف بایستی دارای‌حداقل 8% متر ارتفاع و خط نوشته آن دارای 1% پهنا داشته باشد. حروفها بایستی با رنگ سیاه در روی یک سطح سفید که دارای شکل بیضی بوده و قطر‌بزرگتر آن به طور اتفاقی قرار گرفته باشد نوشته شود. 3 - علامت ممیزه نبایستی با شماره ثبت ترکیب گردیده یا به نحوی بآن بچسبد که باعث اشتباه شده و بخوانا بودن شماره لطمه وارد سازد. 4 - در موتورسیکلت و یدک آن اندازه اقطار بیضی بایستی حداقل 115/0 x 175/0متر باشد. در سایر وسائط نقلیه و یدک آنها اندازه اقطار بیضی حداقل به شرح زیر م. ب.: 5- مفاد بند 3 متمم شماره 2 شامل نشان دادن علامت ممیزه وسائط نقلیه نیز بوده و قابل اجرا م. ب.. 1 - علامت شناسائی بایستی به شرح زیر باشد: 2 - علائم شناسائی اشاره شده در بند یک این متمم بایستی در محلی قرار داده شود که قابل دسترسی و خوانا باشند به علاوه بایستی به ترتیبی باشند که‌نتوان براحتی آن را از بین برد و یا تغییر داد حروف علائم شناسائی بایستی به حروف بزرگ لاتین و یا انگلیسی خطی «English cur sive Script »و ارقام بایستی باعداد عربی بوده و یا اینکه باین فرمها تکرار شده باشد. (‌الف) اصطلاح «‌چرخهای یک محور» عبارت از چرخهائی است که نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه به طور قرینه و یا تا درجه زیادی به طور‌قرینه ترتیب داده شده باشند. حتی اگر روی یک محور هم قرار نگرفته باشند (‌یک محور پشت سر هم دو محور به حساب میآید) (ب) اصطلاح «‌ترمز پائی» عبارت از وسیله‌ایست که معمولاً برای کاهش سرعت و توقف وسیله نقلیه به کار برده میشود. (ج) اصطلاح «ترمز دستی» عبارت از وسیله‌ایست که برای متوقف نگهداشتن وسیله نقلیه در غیاب راننده به کار برده میشود و یا در مورد یدکها،‌وقتی که یدک از وسیله نقلیه موتوری جدا بوده از آن استفاده میشود. (‌د) اصطلاح «‌کمک ترمز یا ترمز موتور»عبارت از وسیله‌ایست که برای، کاهش سرعت و توقف وسیله نقلیه در صورت عیب و نقص در ترمز پائی به کار برده میشود. 5 - هر گونه وسیله نقلیه موتوری غیر از موتورسیکلت بایستی دارای ترمزهائی باشد که راننده بتواند در حال راندن آن را به کار برد. این ترمزها بایستی قادر باشند وظایف سه‌گانه ترمز را به شرح زیر انجام دهند. (الف) یک ترمز پائی بایستی بتواند سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد و در هر گونه سرازیری و یا سربالائی که حرکت می‌نماید کاهش داده و آن را سریع و به طور موثر و با ایمنی متوقف سازد. 7 - ترمز پائی بایستی روی تمام چرخهای وسیله نقلیه موثر بوده و عمل نماید معذالک اگر وسیله نقلیه دارای بیش از دو محور باشد میتوان اجازه داد که روی چرخهای یکی از محورها عمل ننمایند. 9 - ترمز پائی و ترمز دستی بایستی روی سطوح ترمزکننده، که به طور دائم توسط اجزایی با نیروی کافی به چرخها متصل بوده، عمل نمایند. 10 - هیچ یک از سطوح ترمزکننده نبایستی به نحوی باشد که بتواند از چرخها جدا شود. معذالک این جدائی در مورد بعضی از سطوح ترمزکننده در‌شرایط زیر مجاز خواهد بود: (ج) تا آنجا که به ترمز پائی و یا کمک ترمز (‌ترمز موتور) ارتباط دارد چنانچه ترمز کردن به نحو شایسته‌ای که در بند 5 این متمم شرح داده شد ممکن باشد. 11 - بدون نقض مقررات بند 17 (ج) این متمم هر یدک به استثنای یدک سبک بایستی ترمزهایی به شرح زیر داشته باشند: (الف) یک ترمز پائی که قادر باشد سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده و در هر شیبی که باشد کاهش داده و آن را سریع و به طور موثر‌و با ایمنی متوقف سازد. (ب) یک ترمز دستی که قادر باشد وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد در شیب 16 درصد سربالائی و یا سرازیری در حال توقف نگهدارد و سطوح ترمزکننده آن توسط وسیله‌ایکه منحصراً مکانیکی بوده و مورد استفاده قرار گیرد. این مقررات در مورد یدک‌هائیکه نمیتوان بدون استفاده از ابزار آلاتی آن را از وسیله نقلیه موتوری کشنده منفصل. نمود به کار برده نمیشود مشروط بر اینکه‌آنچه از ترمز دستی انتظار میرود برای وسیله نقلیه مرکب موثر باشد. 15 - ترمز پائی و ترمز دستی بایستی روی سطوح ترمزکننده، که به طور دائم توسط اجزایی با نیروی کافی به چرخها متصل بوده، عمل نمایند. 16 - ترمزها بایستی به نحوی باشند که در صورت شکستن یا پاره شدن وسایل اتصال در حال حرکت، یدک به طور اتوماتیک توقف نماید. بهر حال‌چنین خصوصیتی در مورد یدکهای یک محوره و یا دو محوره‌ایکه فاصله محورها کمتر از یک متر و حداکثر وزن مجاز آن از 1500 کیلوگرم تجاوز نکرده باشد و علاوه بر وسایل اتصال، به استثنای نیم یدک، مجهز بوسایل فرعی مذکور در بند 58 این متمم باشد ضرورتی ندارد. 18 - (‌الف) هر موتورسیکلتی باید بدارای دو ترمز باشد یکی از آنها حداقل روی چرخ عقب و یا چرخ ها و دیگری روی چرخ جلو و یا چرخها عمل نمایند. اگر موتورسیکلت دارای سایدکار (‌اطاقک پهلو) باشد ترمز چرخ سایدکار (‌اطاقک پهلو) لزومی ندارد. این ترمزها بایستی قادر باشند سرعت موتورسیکلت‌را بهر صورتی که بارگیری شده و در هر شیئی که باشد کاهش داده و آن را سریعاً و به طور موثر و با ایمنی متوقف سازد. (ب) علاوه بر مقررات بند (‌الف) فوق موتورسیکلت‌های سه‌چرخه که چرخهای آنها در ارتباط با محور طولی وسط موتورسیکلت به طور قرینه ترتیب داده شده باشد بایستی مجهز به یک ترمز دستی با شرایط مذکور در بند 5 (ب) این متمم باشد. «‌چراغهای توقف» عبارت از چراغ‌هائی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار میدهد تا به سایر استفاده‌کنندگان از راه و وسیله عقبی استفاده از‌ترمزپائی را اعلام دارد. «‌چراغ دنده عقب» عبارت از چراغی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار میدهد تا راه را بطرف عقب وسیله نقلیه روشن کرده و باین ترتیب به سایر استفاده کنندگان از راه اخطار نماید که وسیله نقلیه در حال راندن به عقب بوده و یا میخواهد به عقب براند. «‌چراغ راهنما» عبارت از چراغی است که وسیله نقلیه مورد استفاده قرار میدهد تا به سایر استفاده‌کنندگان از راه اخطار نماید که راننده قصد تغییر‌جهت براست و یا چپ را دارد. 25 - شماره ثبت وسیله نقلیه موتوری و یدک در قسمت عقب بایستی دارای وسیله روشنائی خاصی باشد که هر کس بتواند شماره را هنگام شب در‌هوای صاف و در حالت توقف وسیله نقلیه از فاصله 20 متری بخواند. بهر حال کشورهای متعهد میتوانند این حداقل فاصله را به همان نسبتی که‌فاصله دید وسیله نقلیه را در روز طبق بند 2 متمم شماره 2 این کنوانسیون کم کرده‌اند تقلیل دهند. 26 - ارتباط الکتریکی کلیه وسایل نقلیه موتوری) حتی موتورسیکلت) و تمام وسایل نقلیه مرکب که دارای یک وسیله نقلیه موتوری و یک یا چند‌یدک بوده بایستی طوری باشد که نتوان چراغهای رانندگی (نور بالا) و چراغهای عبور (‌نور پائین) برای روشنائی راه و چراغهای جانبی جلو وسیله نقلیه موتوری و همچنین وسیله روشنائی مذکور در بند 25 فوق را مورد استفاده قرار داد مگر اینکه عقب ترین چراغهای جانبی وسیله نقلیه موتوری و یا‌وسیله نقلیه مرکب روشن باشد. بهر حال این مقررات در مورد استفاده از چراغهای رانندگی (‌نور بالا) و چراغهای عبور (‌نور پائین) برای دادن اخطار نوری مذکور در بند 5 ماده 33 این‌کنوانسیون به کار نمیرود. به علاوه ارتباط الکتریکی باید طوری باشد که هنگام استفاده از چراغهای عبور و (‌نور پائین) و چراغهای رانندگی (‌نور بالا) و یا‌چراغ مه چراغهای جانبی قسمت جلوی وسیله نقلیه موتوری نیز روشن شود. 28 - هر یدک بایستی در قسمت عقب حداقل دارای دو منعکس کننده نور باشد. این منعکس کننده نور بایستی بشکل مثلث متساوی‌الاضلاع بوده که راس آن بطرف بالا و قاعده آن به طور افقی قرار گیرد. طول اضلاع این مثلث نبایستی کمتر از 15/0 متر یا بیشتر از 20/0 متر باشد. در داخل مثلث نبایستی هیچ نوع چراغ یا علامتی نصب گردد. این منعکس کننده‌ها از لحاظ دید بایستی دارای خصوصیات مذکور در بند 27 فوق باشد. در هر دو طرف یدک دورترین نقطه سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط یدک نبایستی از آخرین لبه خارجی یدک بیش از 4/0 متر فاصله داشته باشد. بهر حال یدک هائی که عرض آنها 80/0 متر تجاوز نکند میتواند در صورتی که بیک موتورسیکلت بدون سایدکار (اطاقک پهلو) متصل شده باشد دارای یک منعکس‌کننده نور باشد. 30 - هر یدکی که عرض آن از 60/1 متر تجاوز نماید باید در قسمت جلو دارای دو چراغ جانبی سفید باشد. این چراغها بایستی حتی‌الامکان نزدیک‌آخرین حد لبه یدک نصب گردند به نحویکه دورترین لبه خارجی سطح روشن نسبت بمقطع طولی وسط یدک از آخرین حد خارجی یدک بیش از15/0 متر فاصله نداشته باشد. 31 - به استثنای موتورسیکلت اعم از اینکه سایدکار (‌اتاقک پهلو) داشته یا نداشته باشد هر وسیله نقلیه موتوری که بتواند در راه مسطح با سرعتی بیش‌از 25 کیلومتر در ساعت براند بایستی در قسمت عقب دو چراغ توقف قرمز رنگ داشته باشد. همین مقررات در مورد یدکی که در وسیله نقلیه مرکب‌آخرین وسیله م. ب. بایستی رعایت شود. بهر حال در یدک‌های کوچک که ابعاد آن مانند دید چراغ توقف وسیله نقلیه کشنده نباشد چراغ توقف لزومی ندارد. 32 - ب. ت. ب. اینکه کشورهای متعهد میتوانند نسبت بتمام و یا قسمتی از این تعهدات در مورد دوچرخه گازی که طبق بند 2 ماده 54 این کنوانسیون جزء موتورسیکلت اعلام داشته معافیت‌هائی قائل شوند. 37 - ب. ر. م. مربوط به چراغ و وسایلی که برای موتورسیکلت بدون سایدکار (‌اطاقک پهلو) گفته شده هر ساید کار (‌اطاقک پهلو) متصل به‌موتورسیکلت بایستی در جلو بیک چراغ جانبی طبق بند 23 بالا (‌از لحاظ رنگ و دید) و در عقب به یک چراغ جانبی طبق بند 24 (الف) فوق (‌از‌لحاظ رنگ و دید) و همچنین یکعدد منعکس‌کننده نور طبق بند 27 فوق (‌از لحاظ رنگ و دید) و همچنین یکعدد منعکس کننده نور طبق بند 27‌فوق (‌از لحاظ رنگ و دید) مجهز باشد ارتباط الکتریکی باید طوری باشد که چراغ جانبی جلو و عقب سایدکار (‌اطاقک پهلو) دارای یک چراغ رانندگی (‌نور بالا) و یک چراغ عبور (‌نور پائین) هم باشد. 38 - هر وسیله نقلیه موتوری سه چرخ که چرخهای آن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه به طور قرینه قرار گرفته و طبق بند (‌ژ) ماده یک این کنوانسیون در زمره موتورسیکلت به حساب آمده باشد بایستی بوسایلی که در بندهای 21 و 22 و 23 و 24 (‌الف) و 27 و 31 فوق ذکر شده مجهز‌باشد. بهر حال اگر عوض چنین وسیله نقلیه‌ای از 30/1 متر تجاوز ننماید یکعدد چراغ رانندگی (‌نور بالا) و یکعدد چراغ عبور)نور پائین) کفایت مینماید. در اینمورد مقررات مربوط به فاصله سطح روشن نسبت به لبه خارجی وسیله نقلیه رعایت نخواهد شد. 39 - به استثنای وسیله نقلیه‌ایکه راننده آن میتواند تغییر جهت حرکت را از هر گوشه‌ای با علائم دست قابل دید به سایر استفاده‌کنندگان از راه اعلام دارد کلیه وسایل نقلیه دیگر بایستی مجهز بعلائم جهت نمای ثابت با چراغهای فلاش زرد رنگ و بتعداد زوج و قابل دید در شب و روز مجهز باشند تا بتوانند تغییر جهت را به سایر استفاده کنندگان از راه تحت تاثیر تغییر جهت قرار میگیرند اعلام نمایند. فلاش چراغ مذکور بایستی در هر دقیقه 90‌مرتبه با تقریب 30+ تکرار شود. 42 - در وسیله نقلیه موتوری و یا یدک هیچ چراغی غیر از چراغ علامت جهت‌نما نبایستی از نوع فلاش باشد مگر آنهائیکه طبق مقررات داخلی‌استفاده از آنها وسایل نقلیه منفرد و یا وسایل نقلیه مرکبی را مشخص سازد که ملزم برعایت مقررات کلی ترافیک نبوده و یا حضورشان در راه مستلزم‌احتیاط خاصی از طرف سایر استفاده‌کنندگان از راه م. ب.. بخصوص وسایل نقلیه‌ای که حق تقدم دارند. (‌نظیر آمبولانس و وسایل آتش‌نشانی و غیره)‌کاروانهای وسایل نقلیه و وسایل نقلیه به ابعاد و اندازه‌های استثنائی و وسایل نقلیه و تجهیزات تعمیراتی و یا ساختمانی راه. بهر حال کشورهای متعهد میتواند نصب چراغهای معینی را غیر از نور قرمز لازم دانسته و یا اجازه دهند به نحویکه تمام و یا بعضی از آنها با علامت فلاش خطر خاصی را که‌وسیله نقلیه هنگام علامت دادن بوجود میآورد اعلام دارند. (ب) اگر یک سطح نورانی بشکل یک باند بوده و نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه به طور قرینه قرار گرفته باشد و حداقل 40 سانتیمتر تا‌آخرین حد لبه خارجی وسیله نقلیه امتداد داشته و فاصله آن نیز کمتر از 80 سانتیمتر نباشد دو چراغ و یا چراغی به تعداد زوج محسوب میگردد.‌روشنائی چنین سطح نورانی بایستی حداقل از دو چراغ که در دو انتهای سطح نورانی قرار گفته تولید شود. چنین سطح نورانی ممکن است شامل چندین چراغ بوده و تصویر سطح نورانی هر یک بر روی یک سطح قائم، عمود بر مقطع طولی وسط وسیله‌نقلیه، حداقل %50 کوچکترین مربع مستطیلی باشد که میتوان بدور تصویر مزبور رسم نمود. 44 - چراغهای یک وسیله نقلیه که دارای وظیفه مشابهی بوده و در یک جهت میتابند بایستی همرنگ باشند. چراغها و منعکس کننده‌های زوج بایستی نسبت به مقطع طولی وسط وسیله نقلیه به طور قرینه نصب گردند مگر آنکه شکل خارجی وسیله نقلیه قرینه نباشد. نیروی هر دو چراغ اساساً بایستی برابر باشد. آیینه رانندگی (‌دیدن عقب) 47 - هر وسیله نقلیه موتوری به استثنای موتورسیکلت با و یا بدون سایدکار (‌اطاقک پهلو) بایستی دارای یک و یا چند آیینه رانندگی (‌دید عقب) باشد.‌تعداد و ابعاد و ترتیب و نصب این آیینه‌ها بایستی به نحوی باشد که راننده بتواند وسائط نقلیه پشت سر خود را ببیند. 49 - هر وسیله نقلیه موتوری که در قسمت جلو دارای شیشه م. ب. بایستی حداقل مجهز بیک برف پاک‌کن قوی و موثر در مناسبترین نقطه شیشه بوده و استفاده از برف پاک‌کن نبایستی احتیاج به عمل دائمی راننده داشته باشد. (‌الف) شیشه‌هائی که قسمتی از بدنه وسیله نقلیه را تشکیل میدهد اعم از شیشه جلو و شیشه‌های داخلی باید به نحوی باشد که در صورت شکستن، خطر صدمات جسمانی ناشی از آن به حداقل تعلیل یابد. (ب) شیشه جلو باید از ماده‌ای ساخته شود که شفافیت آن فاسد نشده و از پشت آن اشیاء به طور وضوح دیده شوند و در صورت شکستن آن راننده باز‌هم دید روشن و کافی داشته باشد. 52 - هر وسیله نقلیه موتوری بایستی مجهز به دنده عقب بوده و راننده بتواند از روی صندلی خود آن را کنترل نماید بهر حال دنده عقب در مورد‌موتورسیکلت و یا وسیله نقلیه دوچرخه گازی که چرخهای آن نسبت بمقطع طولی وسط وسیله نقلیه به طور قرینه قرار گرفته نبایستی اجباری باشد مگر آنکه حداکثر وزن مجاز آن از 400 کیلوگرم تجاوز نموده باشد. 53 - هر موتور احتراقی داخلی که برای راندن یک وسیله نقلیه به کار میرود بایستی به خفه کن اگزوست مجهز باشد. ساختمان این وسیله باید به نحوی باشد که راننده نتواند در حال رانندگی آن را از کار بیاندازد. (‌الف) صفحه‌ایکه شامل یک مثلث متساوی‌الاضلاع بوده و طول هر ضلع آن از 40/0‌متر کمتر نباشد. این مثلث باید حاشیه قرمز رنگی بعرض 5%‌متر داشته و قسمت داخلی آن خالی و یا رنگ روشنی داشته باشد. حاشیه قرمز رنگ بایستی از یک ماده شفاف روشن بوده و یا به نوار شبرنگ مجهز‌باشد. این صفحه بایستی طوری باشد که بتوان آن را به طور عمودی و محکم در زمین قرار داد. (ب) وسایل موثر و مشابه دیگری که در مقررات داخلی کشور ثبت کننده وسیله نقلیه ذکر شده باشد 58 - به استثنای یدکهای سبک یدکهائی که مجهز به ترمز اتوماتیک مذکور در بند 16 این متمم نیستند بایستی علاوه بر وسایل اتصال اصلی مجهز ب‌وسایل اتصال فرعی (‌زنجیر و کابل و غیر) باشند تا در صورت شکستن وسایل اتصال اصلی وسایل فرعی از تماس میله کشش با زمین جلوگیری کرده و عمل فرمان یدک را انجام دهند. (ج) وسایل نقلیه‌ای که برای آزمایشات خاصی به منظور کسب پیشرفتهای فنی و بهبود ایمنی راه مورد استفاده قرار میگیرند. 61 - همچنین طرف‌های متعاهد میتوانند از مقررات این متمم در مورد وسایل نقلیه‌ایکه در کشورشان به ثبت رسیده و ممکن است وارد ترافیک بین‌المللی شوند معافیتهائی به شرح زیر قائل شوند: (د) - در مورد محل نصب چراغها در وسیله نقلیه‌ایکه به منظور خاصی ساخته شده و شکل خارجی آن طوریست که نمیتوان مقررات گفته شده را‌بدون کمک از وسایل دیگری که براحتی در معرض تصادف و خسارات قرار میگیرد در مورد آن رعایت نمود. و - در مورد یدکهائی که بارهای طویل (‌تنه درخت لوله و غیره) را حمل کرده و اتصال آن به وسیله نقلیه کشنده فقط توسط بار انجام شده باشد. توصیف رنگ شیشه‌ها برای به دست آوردن رنگهای اشاره شده در این متمم (‌خصوصیات تریکر و ماتیک) : برای بررسی خصوصیات رنگ شیشه‌ها بایستی یک منبع نوری سفید در یک درجه حرارت رنگ 2854 درجه (مطابق با روشنائی A کمیسیون روشنائی بین‌المللی «CIE »مورد استفاده قرار گیرد. /1 - در این مورد حدود تمایل متفاوتی از آنچه توسط CIE توصیه شده اتخاذ گردیده زیرا ولتاژ برق در قطبین لامپ‌ها به طور قابل توجهی متفاوت خواهد بود. /2 در مورد رنگ علائم وسائط نقلیه که تاکنون «‌نارنجی» و یا نارنجی زرد نامیده میشد به کار میرود با قسمت مخصوص منطقه «‌زرد» مثلث رنگهای CIE مطابقت دارد. /3 فقط در مورد چراغهای نور پائین و نور بالا به کار میرود انتخاب این رنگ در مورد خاص برای چراغهای مه مشروط بر اینکه عامل خلوص کمتر از820/0 م. ب. رضایت‌بخش خواهد بود حدود تمایل به سفید یعنی 966/0+X-=Y در اینمورد 940/0+X-=Y و429/0 =Y خواهد بود. 2 - گواهینامه بایستی بزبان و یا زبانهایی چاپ شود که مقامات صادرکننده و یا مقاماتیکه اختیار صدور گواهینامه را واگذار کرده تعیین میکنند. 3 - مطالبی که در گواهینامه با دست و یا به وسیله ماشین تحریر نوشته میشود بایستی یا به حروف لاتین و یا حروف انگلیسی خطی و یا اینکه باین‌فرمها تکرار شود. 4 - دو صفحه از گواهینامه بایستی مطابق صفحه‌های شماره 1 و2 مدل زیر باشند. چنانچه ب. ت. ب. بند 4 ماده 41 این کنوانسیون در طبقه‌بندی و E وD و C و B وA صفحات مذکور و یا حروف عاطفی آن و یا در اصول مطالبی که مربوط به شناسائی دارنده گواهینامه م. ب. تغییراتی داده نشود ولی تغییرات جزئی در مدلهای مذکور داده شده خلاف مقررات این بند نخواهد بود. 2 - نام کشور با علامت ممیزه به طوریکه در متمم شماره 3 این کنوانسیون توصیف شده است. توضیحات فوق شامل این مورد هم خواهد بود. 6- «ا اثر انگشت» امضا و یا اثر انگشت و جائی را که برای آن در گواهینامه در نظر گرفته شده میتوان حذف نمود. 8 - امضا و مهر مقام صادرکننده گواهینامه و یا موسسه‌ای که اختیار صدور گواهینامه بآن داده شده در مدلهائیکه یک تاخوردگی (‌اگر طوری تاخورده‌باشد که صفحه روی گواهینامه صفحه مدل نباشد) و یا دو مرتبه تاخوردگی داشته باشد امضا و یا مهر را میتوان در صفحه روی گواهینامه قرار داد. 9 - مهر و امضا مقام صادرکننده گواهینامه و در صورت لزوم تاریخی که امضا و یا مهر زده میشود.این مهر و یا امضا بایستی در ستون سمت راست صفحه دوم مدل در مقابل طبقه‌بندی وسایل نقلیه و مخصوصاً در برابر طبقه‌ایکه گواهینامه بری آن صادر شده زده شود. این مقررات در مورد اطلاعاتی هم که مربوط به تمدید گواهینامه بوده و بایستی در ستون سمت راست صفحه سوم مدل ثبت شده لازم‌الاجرا است. کشورهای متعهد میتوانند به جای‌امضا و یا مهر در ستون سمت راست صفحه دوم مدل یک ماده جدیدی به عنوان طبقه‌بندی تحت شماره 8 در صفحه یک مدل اضافه نمایند و حرف طبقه و یا طبقاتی که گواهینامه برای آن معتبر است باضافه یک ستاره برای هر طبقه‌ای که گواهینامه برای آن اعتبار ندارد در مقابل آن وارد نمایند (‌مثلاً:«8 - طبقات A وB***»). -امضا و سایر مطالب /8......... 1 - گواهینامه بایستی به صورت دفترچه بقطع (Ab) (148x 105 میلیمتر) تنظیم و جلد آن برنگ خاکستری و صفحات داخلی آن سفید باشد. 2 - خارج جلد رو ئی و داخل آن بایستی به ترتیب با صفحه‌های مدل شماره یک و دو زیر مطابقت داشته و بزبان ملی و یا یکی از زبانهای کشور‌صادرکننده چاپ شود. دو صفحه آخر داخل گواهینامه بایستی برابر صفحه‌های مدل شماره 3 و بزبان فرانسه باشد. در صفحات داخلی که قبل از دو‌صفحه مزبور قرار دارند بایستی صفحه اول دو صفحه مذکور به چند زبان شامل انگلیسی و روسی و اسپانیایی تکرار شود. 1- نام خانوادگی خصوصیات راننده 5- آدرس در کشور متبوعه طبقه بندی وسایط نقلیه ایکه ای گواهینامه برای آن معتبر م. ب. 1/ نام پدر و یا شوهر را میتوان در اینجا ثبت نمود. 2/ اگر محل تولد معلوم نباشد سفید گذارده شود. 3/ اگر تاریخ تولد معلوم نباشد سن تقریبی در روز صدور گواهینامه ثبت شود. 4/ لاک ویامهر مقام و یا موسسه صادر کننده گواهینامه. این لاک ویامهر درمقابل طبقات A.B.C.D.E بایستی فقط موقعی زده شود که راننده حق راندن وسایط نقلیه طبقه مورد نظر را داشته باشد. ص 5 از 5 متمم شماره /7 صفحه سمت راست -امضا دارنده گواهینامه /6 1/ کشور صادر کننده و علامت ممیزه مذکور در متمم شماره 3 2/سه سال بعد از تاریخ صدور و یا تاریخ انقضای اعتبار گواهینامه داخل هر کدام زودتر باشد. 3/ امضای مقام یا موسسه‌ای که گواهینامه را صادر میکنند. 4/ لاک و یا مهر مقام یا موسسه صاد رکننده گواهینامه. صفحه مدل شماره 2 (‌داخل جلدروئی‌) این گواهینامه بهیچوجه در تعهدات دارنده آن نسبت بقوانین و مقررات اقامت و اشتغال به کار در کشوری که مسافرت میکند اثری نخواهد داشت بخصوص اعتبار آن درکشوری که دارنده گواهینامه مسکن عادی خود را در آنجا بر قرار میکند منقضی میشود. /1. در این قسمت نام طرفهای متعاهدی که دارنده گواهینامه معمولاً سکونت دارد وارد می‌شود. داده می‌شود. /2. جائی که برای ثبت طرف‌های متعاهد در نظر گرفته شده (‌اختیاری است). کنوانسیون فوق مشتمل بر یک مقدمه و پنجاه و شش ماده و هفت ضمیمه منضم بقانون‌الحاق ایران بکنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط بعلائم راه‌ها م. ب.. رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی با تایید لزوم وحدت علائم راهها به منظور تسهیل ترافیک بین‌المللی و افزایش ایمنی در راهها نسبت به مقررات، زیر توافق نمودند: فصل 1 - مقررات عمومی اصطلاحات و کلماتی که در این کنوانسیون به کار برده شده دارای معانی ذیل م. ب.: (ج) «‌راه» عبارت است از تمامی‌سطح خیابان جاده - کوچه و کلیه معابری که برای عبور و مرور عموم باز است. (ه -) «‌گذرگاه» عبارتست از تقسیمات طولی که سواره‌رو بدان تقسیم گردیده و عرض آن برای عبور یک ردیف وسائط نقلیه موتوری غیر از‌موتورسیکلت کافی باشد اعم از اینکه به وسیله خط کشی طولی راه مشخص شده یا نشده باشد. (ه) «‌ایستادن» عبارت است از توقف وسیله نقلیه به مدت کوتاه برای پیاده و سوار کردن مسافر یا بارگیری و تخلیه بار: (ii) «‌توقف» عبارت است از ایستادن وسیله نقلیه به مدت نسبتاً طولانی یا به جزدر مواردی که به منظور اجتناب از تصادم یا برخورد با مانع یا رعایت مقررات راهنمائی و رانندگی که مدت ایستادن از نظر پیاده یا سوار کردن مسافر یا بار محدود نباشد. معذالک طرفهای متعاهد مجازند وسیله نقلیه‌ای را که مشمول بند (ii) فوق‌الذکر م. ب. از نظر مدت ایستادن یا توقف بر طبق قوانین داخلی تعیین و‌رفتار نمایند. (م) «‌وسیله نقلیه خودرو» عبارت است از هر گونه وسیله نقلیه موتوری قابل حرکت در معابر به استثنای دوچرخه گازی که در طرف‌های متعاهد به عنوان موتورسیکلت تلقی نمیشود و همچنین وسایط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت میکنند. (ن) «‌وسیله نقلیه موتوری» عبارتست از هر گونه وسیله نقلیه خودرو که معمولاً برای حمل مسافر یا بار و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و‌بار حمل میکنند در راه مورد استفاده قرار گیرد. این مورد شامل اتوبوسهای برقی نیز بوده ولی شامل وسائط نقلیه‌ایکه بر روی ریل حرکت مینمایند و‌تراکتورهای کشاورزی که به طور اتفاقی برای حمل مسافر و بار در راه و یا کشیدن وسیله نقلیه دیگری که مسافر و بار حمل می‌کنند نخواهد بود. (ع) « شبه یدک» عبارت از یدکی است که به یک وسیله نقلیه دیگر به طوری متصل میگردد که قسمتی از وزن بار آن توسط وسیله نقلیه موتوری حمل میشود. (ف) «‌راننده» کسی است که وسیله نقلیه موتوری یا سایر وسائط نقلیه (‌مشتمل بر دوچرخه) را میراند یا گاو از به صورت واحد یا گله یا گله گوسفند یا‌حیوانات بارکش یا زین شده را در جاده هدایت میکند. ماده 2 - ضمائم کنوانسیون -ضمیمه 1 - علائم خطر، باستثناء علائمی‌که در محل تقاطع یا تقاطع هم سطح قرار داده میشود. -ضمیمه 2 - علائم تقدم عبور در تقاطع، علائم خطر در نزدیکی تقاطعها و علائم تقدم عبور در قسمتهای باریک راه. -ضمیمه 4 - علائم انتظامی باستثناء علائم تقدم عبور، علائم توقف و ایستادن. -ضمیمه 5 - علائم اطلاعاتی باستثناء علائم توقف -ضمیمه 6 - علائم توقف و ایستادن -ضمیمه 7 - صفحات اضافی -ضمیمه 9 - تهیه علائم رنگ و نقوش و صفحات اضافی مذکور در ضمائم 1 تا 7 که جزو لایتجزای این کنوانسیون میباشند. ماده 3 - وظایف طرف‌های متعاهد 1 - (‌الف) طرفهای متعاهد این کنوانسیون سیستم علائم راهها و خط‌کشی راهها را که در این کنوانسیون بیان شده قبول نموده و متعهدند آن را در‌اسرع وقت با قوانین داخلی تطبیق نمایند. (i) طرف‌های متعاهد ب. ت. ب. محدودیت‌های زمانی تعیین شده در بندهای 2 و 3 ماده بایستی به جای علائمی که در این کنوانسیون به منظور یک قاعده یا مقررات خاصی برای استفاده‌کنندگان از راهها بیان گردیده علائم دیگری را برای اعلام قاعده و مقررات مزبور به کار برند. (ii) در مواردی که در این کنوانسیون علامتی به منظور اعلام یک قاعده یا مقررات خاصی برای استفاده کنندگان از راه‌ها تعیین نشده باشد طرف‌های متعاهد مجاز میباشند برای منظورهای فوق هر گونه علامتی را که مایل باشند به کار برند مشروط بر آنکه آن علائم در این کنوانسیون دارای معنی دیگری نباشد و نیز با سیستمی‌که در این کنوانسیون تعیین شده مطابقت داشته باشد. (ب) به منظور بهبود در نحوه کنترل عبور و مرور طرفهای متعاهد میتوانند پس از آزمایشات روشهای مختلف در قسمتی از راهها پیشنهادات خود را‌در زمینه این اصلاحات ارائه نمایند. 2 - طرفهای متعاهد ملزم میباشند از تاریخ اجرای این کنوانسیون در قلمرو خود حداکثر ظرف چهار سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌کشی را‌که مربوط به سیستم معینه در این کنوانسیون بوده ولی به معنی دیگری به کار رفته باشد تعویض یا تکمیل نمایند. 3 - طرف‌های متعاهد ملزم میباشند از تاریخ اجرای این کنوانسیون در قلمرو خود حداکثر ظرف 15 سال هر گونه علامت، نقش، نصب و خط‌کشی را‌که منطبق با سیستم مقرره در این کنوانسیون نباشد تعویض نمایند. ضمناً در ظرف این مدت برای آشنا نمودن استفاده‌کنندگان از راهها به سیستم جدید‌ممکن است علاوه بر علائم و نقوش معینه در این کنوانسیون علائم نقوش قبلی نیز به کار برده شوند. 4 - مندرجات این کنوانسیون نباید طوری تعبیر شود که طرف‌های متعاهدی ملزم بقبول تمام انواع علائم و خط‌کشی مقرره در این کنوانسیون میباشند بلکه طرفهای متعاهد بایستی تعداد و انواع علائم و خط‌کشی را که لازم بدانند اقتباس نمایند. ماده 4 - مراتب زیر برای طرف‌های متعاهد ممنوع م. ب.: (‌الف) نصب و‌الحاق هر گونه علامت غیر از علامت راهنمائی به کلیه وسائل هدایت و کنترل عبور و مرور - معذالک چنانچه طرف‌های متعاهد یا‌واحدهای تابعه آنها نصب تابلوی اطلاعاتی مخصوصی را از طرف یک سازمان مذکور غیر انتفاعی مجاز بدانند میتوانند اجازه دهند که علامت مختصه‌سازمان مذکور روی تابلو یا پایه آن نصب شود مشروط بر آنکه این عمل درک مفهوم آن علامت را مشکل نسازد. (ب) نصب هر گونه تابلو، آگهی، علامت که با کلیه وسایل هدایت و کنترل عبور و مرور موجب اشتباه یا تقلیل رویت آنها شده و یا سبب گمراهی رانندگان شود و ایمنی عبور و مرور را مختل سازد. 1 - سیستم مقرره در این کنوانسیون بطبقات زیر تقسیم میگردد: این علائم برای آگاه ساختن رانندگان به محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هائی است که باید از آن پیروی کنند این علائم به شرح زیر میباشند: این علائم برای هدایت رانندگان در ضمن مسافرت یا برای آگاه ساختن رانندگان از اطلاعات لازم به کار برده میشوند مانند: (v) علائم تاییدکننده. 2 - در مواردی که این کنوانسیون انتخاب بین چندین علامت یا نقش را مخیر میسازد بایستی: (ج) مقررات بند 3 این کنوانسیون شامل انواع علائم و نقوشی که انتخاب شده‌اند نیز م. ب.. 1 - علائم باید طوری نصب شوند که رویت آنها برای رانندگان بسهولت و به موقع عملی باشد، علائم معمولاً در طرفی از راه که جهت ترافیک اقتضا میکند گذارده خواهند شد. معهذا ممکن است در بالای قسمت سواره (Carriage Way) قرار گیرند.هر علامتی که در کنار راه و در جهتی که ترافیک اقتضا می‌کند نصب شود اگر اوضاع و احوال محل طوری باشد که رویت آن به موقع از طرف راننده‌ممکن نباشد در بالا و طرف دیگر راه نیز مکرر قرار داده خواهد شد. 2 - کلیه علائمی‌که در تمام عرض راهی که برای ترافیک باز است نصب شده برای رانندگان لازم الرعایه است. معهذا، ممکن است علائمی نصب گردند که فقط در یک یا چندین ردیف راه که به وسیله خطوط طولی مشخص شده است قابل رعایت و اجرا باشد. 3 - در مواقعیکه به نظر مقامات صلاحیتدار در کنار راهی که دارای گذرگاههای متعدد م. ب. از نصب یک علامت نتیجه مطلوب حاصل نمیگردد ممکن است در این حالت علامت روی خط مجزا کننده (Dividing Strip) نصب شود و دیگر لزومی برای تجدید آن در کنار جدول یا شانه راه نمیباشد. 4 - توصیه میگردد که در قوانین داخلی مراتب زیر پیش بینی گردد: ب - ابعاد صفحه علائم بایستی طوری باشند که از مسافت کافی قابل رویت و درک باشند. ب. ت. ب. مقررات قسمت (ج) این بند، ابعاد بایستی متناسب و منطبق با سرعت مجاز وسایط نقلیه انتخاب شوند. از علائم کوچک در نقاطی که اوضاع و احوال اجازه استفاده از علائم معمولی را نمیدهد یا ترافیک میتواند به کندی انجام گیرد بایستی استفاده شود و‌نیز ممکن است برای تکرار یک علامت قبلی نیز به کار رود. علائم بزرگ بایستی در راههای خیلی عریض که دارای ترافیک سریع م. ب. مورد استفاده قرار گیرند. علائم خیلی بزرگ بایستی در راههایی که دارای ترافیک خیلی سریع م. ب. مانند شاهراهها (Motor Ways) مورد استفاده قرار گیرند. 1 - توصیه میگردد که در قوانین داخلی پیش‌بینی شود تا برای آنکه علائم راهها مخصوصاً علائم خطر و علائم انتظامی در شب بیشتر قابل رویت و خوانا باشند به مواد یا آلات منعکس کننده نور مجهز شوند مشروط بر آنکه نتیجه این عمل باعث خیره شدن رانندگان نشود. علائم ایستادن و‌توقف که در خیابانهای روشن مسکونی نصب میباشند از این قاعده مستثنی هستند. 2 - این کنوانسیون استعمال علائمی را که به منظور اعلام خبر، اخطار یا مقرراتی که فقط در موارد معین یا در روزهای معین بایستی به کار برده شود و‌صرفاً در مواقع لازم برای اعلام اطلاع مربوطه قابل رویت باشد منع نمی‌کند. 1 - به منظور شناسائی بهتر علائم بین‌المللی، سیستم علائم مقرره در این کنوانسیون بر اساس استفاده از خصوصیات اشکال و رنگهای هر‌کدام از علائم و نیز حتی المقدور بر پایه استفاده از نقوش غیر از خط نوشته‌ها تعیین شده است. 2 - طرفهای متعاهدی که بخواهند بر طبق قسمت 2 بند 1 ماده 3 این کنوانسیون علائم و نقوش دیگری را که در کنوانسیون حاضر تجویز نشده مورد‌استفاده قرار دهند بایستی، موافقتنامه منطقه‌ای برای استفاده از چنان علائم و نقوش جدید تحصیل کنند. 3 - این کنوانسیون افزودن خط نوشته را در یک صفحه مستطیل شکل زیر علامت یا در یک صفحه مستطیل شکل شامل علامت منع نمیکند. ممکن‌است چنین خط نوشته‌ای را مشروط بر اینکه مفهوم علامت را برای رانندگانی که نمیتوانند خط نوشته را درک کنند مشکل نسازد روی خط علامت قرار‌داد. 4 - هنگامیکه مقامات صلاحیتدار لازم بدانند که معنی یک علامت خیلی صریح تر باشد یا در مورد علائم انتظامی‌رعایت آن را بگروه خاصی از‌رانندگان یا به ایام خاصی منحصر سازند و هنگامیکه ابلاغ اطلاعات لازم با یک علامت اضافی یا به وسیله اعداد به نحویکه در ضمائم کنوانسیون حاضر مقرر شده ممکن نباشد بایستی یک خط نوشته در یک صفحه مستطیل شکل زیر علامت قرار داده شود.گرچه میتوان به جای چنین خط نوشته‌ها یک یا چند علامت نقش در همان صفحه قرار داده یا بآن اضافه نمود. 5 - خط نوشته‌های مورد اشاره در بندهای 3 و 4 این ماده بایستی بزبان ملی یا بیک یا چند زبان ملی و نیز چنانچه طرفهای متعاهد لازم بداند بزبانهای دیگر مخصوصاً بزبانهای رسمی ملل متحد نوشته شود. 1 - قسمت‌الف ضمیمه شماره 1 این کنوانسیون مدلهای علائم خطر را نشان میدهد قسمت ب نقوشی را که باید روی این علائم قرار داد نشان داده و‌دستورات استفاده از آنها را نیز بیان میکند.معهذا، بر طبق بند 2 ماده 46 این کنوانسیون هر دولت بایستی دبیر کل سازمان ملل متحد را آگاه سازد که علائم و نقوش اعلام خطر برای تقاطع مذکور‌در ضمیمه شماره 2 و نقوش اعلام خطر برای تقاطع هم سطح مذکور در ضمیمه شماره 3 کدام یک از علائم Ab و Aa‌را به عنوان مدل علائم خطر‌انتخاب کرده است. 2 - تعداد علائم خطر بایستی بدون لزوم افزوده شوند. لیکن این علائم بایستی در محلهائی از راه طوری نصب گردند که رانندگان را از مخاطرات‌احتمالی به موقع آگاه سازند. 3 - علائم خطر بایستی در مسافتی از محل خطر قرار داده شوند که ب. ت. ب. وضع ترافیک راه و سرعت مجاز وسیله نقلیه و مسافت رویت در شب و‌روز موثر باشند. 4 - مسافت بین علامت و شروع منطقه خطرناک راه ممکن است در یک صفحه اضافی دیگر مطابق مدل 1 -ضمیمه شماره 7 کنوانسیون نشان داده شود و در مسافتی که ضمیمه مذکور تعیین شده قرار داده شود. 5 - علائم خطر ممکن است مکرر قرار داده شوند مخصوصاً در شاهراهها و راههای مشابه آن. در صورت تکرار آنها، مسافت بین علامت و شروع منطقه خطرناک راه بر طبق مقررات بند 4 این ماده نشان داده خواهد شد. معذالک در مورد علائم خطر که وجود پلهای متحرک (Swing Bridge) و تقاطع هم سطح را اعلام میدارند کشورهای متعهد مختار خواهند بود که مقررات بند 3 ماده 35 کنوانسیون حاضر یا بند 5 قسمت ب ضمیمه شماره 1 را به‌جای مقررات این بند اجرا نمایند. 6 - اگر علامت خطر برای اعلام خطر در طول مسافتی از یک قسمت از راه به کار رفته باشد (‌مثلاً وجود یک سلسله پیچ‌های خطرناک یا خراب بودن یک‌قسمت سواره‌رو راه) چنانچه ایجاب نماید که در طول آن مسافت نیز نشان داده شود این موضوع بایستی مطابق مدل 2 ضمیمه 7 این کنوانسیون و‌منطبق با مقررات ضمیمه مذکور به وسیله صفحه اضافی مشخص گردد. -ماده 10 - علائم تقدم عبور 1 - علائم تعیین شده برای آگاهی رانندگان از مقررات ویژه حق تقدم عبور در محلهای تقاطع عبارتند از علائم B,1-,B,2-B,3-B,4 که در‌قسمت‌الف ضمیمه شماره 2 و علائم آگاه ساختن رانندگان از مقررات عبور در قسمتهای تنگ راه عبارتند از B,5-B,6 که در قسمت ج ضمیمه 2‌بیان شده‌اند. 2 - علامت B,1 راه دادن (‌رعایت حق تقدم) برای آنکه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هایی که چنین علامتی گذارده شده باید به وسائط نقلیه راهی که بدان نزدیک میشوند راه دهند بایستی به کار برده شود. 3 - علامت B2 ایست (Stop) برای اینکه رانندگان مطلع شوند در تقاطع‌هائی که چنین علامتی گذارده شده باید قبل از ورود به تقاطع بایستند و بوسائط نقلیه در راهی که بدان نزدیک می‌شوند راه دهند بایستی به کار برده شود. 4 - در صورتی که مقامات صلاحیتدار لازم بدانند علامت B,2 بایستی در محلهائی که ایجاب نماید برای جلوگیری از خطر نصب نمایند. 5 - علائم B,1-B,2‌در تقاطع‌هایی که رانندگان وسایط نقلیه بایستی ایست کنند و یا در فاصله‌ای که‌هنگام راه دادن به وسائط نقلیه دیگر نبایستی از آن‌جلوتر روند بایستی نصب شود. 6 - علامت A‌با نقش A,23‌یا نقش A,24‌ممکن است به عنوان علامت پیش آگاهی به ترتیب برای علامت B,1‌یا B,2‌به کار برده شوند. معذالک در کشورهایی که علامت A2‌به عنوان علامت خطر به کار برده می‌شود علائم پیش آگاهی برای علائم B,1‌یا B,2 ممکن است علائمی‌باشند که با یک صفحه اضافی مدل 1 به ترتیبی که در صفحه ضمیمه 7 این کنوانسیون مقرر شده تکمیل گردیده باشند. 7 - در تقاطع‌هائی که علامت B,3 نصب می‌شود حق تقدم عبور با وسایط نقلیه ایست که در آن مسیر حرکت می‌کند. این علامت ممکن است در ابتدای راه قرار داده شده و بعد از هر تقاطع تکرار گردد و ممکن است قبل از محل تقاطع یا در خود محل تقاطع نیز نصب‌گردد. در مواردی که علامت B,3‌در یک راه نصب شده علامت B,4 «‌پایان حق تقدم» بایستی در نزدیکی محلی که راه از آن ببعد حق تقدمی نسبت به سایر راهها نخواهد داشت نصب گردد. علامت B,4‌ممکن است پیش از نقطه‌ای که حق تقدم بپایان میرسد یک یا چندین بار تکرار شود. علامت یا‌علائمی‌که پیش از آن نقطه نصب شده‌اند بایستی بر طبق مدل 1 ضمیمه 7 دارای یک صفحه اضافی باشند. 8 - چنانچه آگاه ساختن رانندگان از وجود یک تقاطع در یک راه به وسیله علامت خطر که دارای یکی از نقوشA,22 است انجام شود، یا چنانچه در‌محل تقاطع راهی باشد که دارای حق تقدم بوده و طبق بند 7 این ماده با علامت B,3 مشخص گردیده، یک علامت B,1 یا B2 در محل تقاطع تمام‌راه‌های دیگر بایستی قرار داده شود معهذا نصب علائم B,1 یا B,2 در راههائی مانند راههای فرعی یا راه خاکی که در آن رانندگان موظفند در تقاطع حتی در صورت نبودن علامت لازم نیز رعایت حق تقدم را بنمایند الزامی نخواهند بود. علامت B2 فقط در مواردی که مقامات صلاحیتدار ایست وسایط نقلیه را مخصوصاً از جهت فقدان رویت کامل در قسمتهائی از راه ضروری تشخیص دهند بایستی در هر دو طرف محل تقاطع راهی که رانندگان بآن‌نزدیک میشوند نصب گردند. ماده 11 - علائم ممنوعیت یا محدودیت ماده 12 - علائم بازدارنده و یا حکم‌کننده ماده 13 - مقررات عمومی‌در مورد علائم مندرج در ضمیمه شماره 4 کنوانسیون 1 - علائم بازدارنده و حکم‌کننده بایستی در نزدیکی محلهائی که محدودیت یا ممنوعیت شروع میشود نصب گردند و چنانچه مقامات صلاحیتدار‌لازم بدانند ممکن است این علائم تکرار شده و یا در فاصله‌ای جلوتر از محلی که محدودیت یا ممنوعیت شروع میشود قرار داده شوند صفحه اضافی بایستی طبق مدل 1 ضمیمه شماره 7 در زیر علائم اضافه شده و قبل از شروع نقطه محدودیت یا ممنوعیت نصب گردد. 2 - علائم انتظامی‌که در طراز یا بلافاصله پس از علامتی که نام یک منطقه مسکونی را نشان میدهد قرار داده شود باین معنی خواهد بود که مقررات در‌سرتاسر منطقه مسکونی لازم‌الاجرا است مگر آنکه مقررات دیگری به وسیله علائم خاصی روی قسمتهایی از راه منطقه مسکونی اعلام گردد. ماده 14 - علائم اطلاعاتی به استثنای علائم توقف 1 - در ضمیمه شماره 5 کنوانسیون حاضر علائم اطلاعاتی به استثنای علامت توقف تشریح گردیده است. 2 - در کشورهایی که حروف‌الفبای لاتین به کار برده نمی‌شود خط نوشته روی علائم اطلاعاتی مندرج در قسمت I‌تا V ج از بند 1 ماده 5 علاوه بر زبان ملی بایستی با حروف لاتین هر چه نزدیکتر به تلفظ زبان ملی نیز درج گردد. 3 - در کشورهائی که‌الفبای لاتین به کار برده نمیشود ممکن است کلمات با حروف لاتین روی همان علامت نوشته شده یا به وسیله علامت جداگانه‌ای تکرار گردد. 4 - در روی هر علامت نبایستی بیش از دو زبان نوشته شود. ماده 15 - علائم پیش آگاهی علائم پیش آگاهی بایستی در فاصله‌ای از تقاطع قرار داده شوند که با توجه بوضع عبور و مرور و سرعت مجاز وسائط نقلیه در شب و روز قابل رویت و کاملاً موثر باشند این فاصله نبایستی در مناطق مسکونی از 50 متر بیشتر و در شاهراهها و سایر راههائی که ترافیک سریع دارد کمتر از 500 متر باشد. علائم ممکن است مکرر بوده و یا در صورت لزوم فاصله بین علامت و تقاطع را به وسیله صفحه اضافی و یا در زیر همان علامت نشان داده. ماده 16 - علائم جهت نما 1 - یک علامت جهت‌نما ممکن است حاوی نام چندین محل باشد در این صورت نامها بایستی زیر هم قرار گیرند. در صورتی که یک محل از محلهای دیگر بزرگتر باشد ممکن است نام آن با حروف درشت‌تر از نامهای دیگر نوشته شود. 2 - هنگامیکه فواصل نیز قید شوند ارقام بایستی هم سطح نام مربوطه ذکر شوند. در علامتی که به شکل پیکان م. ب. این ارقام بایستی بین نام محل و نوک پیکان ذکر گردند. روی علائم مستطیل شکل ارقام بایستی پس از نام محل ذکر گردند. ماده 17 - علائم شناسائی راه علائمی که برای شناسائی راه به وسیله اعداد یا حروف یا مجموع و یا نام آنها به کار برده میشوند بایستی در یک صفحه مستطیل شکل قرار داده شوند در عین حال چنانچه، طرف‌های متعاهد روش خاصی جهت طبقه‌بندی راه داشته باشند ممکن است به جای صفحه مستطیل علامت طبقه بندی مزبور‌را به کار برند. ماده 18 - علائم شناسائی محل 1 - علائم شناسائی محل برای نشان دادن مرز بین دو کشور یا دو استان همان کشور یا نام منطقه مسکونی، رودخانه، گردنه، محل تماشائی و غیره به کار برده میشوند. 2 - علامت E,9a یا E,9b بایستی در ابتدای یک منطقه مسکونی نصب شود. امکان دارد در قوانین داخلی پیش‌بینی شود که استفاده‌کنندگان از راه ملزم باجرای مقررات عبور و مرور هر منطقه مسکونی از علامت E,9a یا E,9b‌تا علامت E,9C یا E,9b باشند، مگر اینکه مواردی پیش آید که به وسیله علائم دیگری مقررات خاصی در قسمت‌های معینی از راه در منطقه‌مسکونی اعلام گردیده باشد. 3 - علائم شناسائی محل که اطلاعاتی غیر از نام منطقه مسکونی را بدهند بایستی مخصوصاً از نظر رنگ با علائم E,9a تا E,9d تفاوت داشته باشند. ماده 19 - علائم تایید کننده علائم تاییدکننده برای تایید سمت و جهت یک راه در محل‌هائی که مقامات صلاحیتدار لازم بدانند نصب میگردند. مثلاً در خروج از یک منطقه‌مسکونی بزرگ. روی اینگونه علائم بایستی نام یک یا چند محل طبق مراتب پیش‌بینی شده در بند 1 ماده 16 کنوانسیون حاضر قید شود. در مواردی که‌مسافات نشان داده شده‌اند اعدادی که نشان دهنده فاصله‌هستند بایستی پس از نام محل ذکر شوند. ماده 20 - علامت محل عبور عابر پیاده ماده 21 - مقررات مربوط به علائم اطلاعاتی 1 - علائم اطلاعاتی مذکور در ماده 15 تا 20 کنوانسیون حاضر در محلهائیکه مقامات صلاحیتدار لازم بدانند بایستی نصب گردند. سایر علائم‌اطلاعاتی با توجه بمقررات بند 1 ماده 6 فقط در نقاطی نصب خواهند شد که از نظر مقامات صلاحیتدار ضروری باشد، مخصوصاً علائم F,2 تا F,3 بایستی فقط در راههایی که وسایل تعمیرات فوری، سوخت گیری و استراحت کمیاب هستند نصب شوند. 2 - علائم اطلاعاتی ممکن است تکرار شوند. با نصب یک صفحه اضافی در زیر علامت ممکن است فاصله بین علامت و نقطه تعیین شده را مشخص‌نمود. ماده 22 - علائم ایستادن و توقف 1 - در قسمت‌الف ضمیمه شماره 6 کنوانسیون حاضر علائم ممنوعیت یا محدودیت ایستادن یا توقف ذکر گردیده و در قسمت ب علائم دیگری که‌اطلاعات مفیدی در زمینه توقف میدهند با معانی علائم و دستوراتی برای استفاده از آنها ذکر گردیده است. ماده 23 - چراغ راهنما برای عبور و مرور وسایط نقلیه 1 - ب. ت. ب. مقررات بند 12 این ماده، تنها نورهائی که ممکن است در چراغ‌های راهنما برای تنظیم ترافیک وسائط نقلیه به کار روند باستثناء آنهائیکه مختص وسائط حمل و نقل عمومی هستند عبارتند از نورهائی که با معانی مشروحه ذیل بایستی مورد استفاده قرار گیرند. i- نور سبز بمعنی آن است که وسائط نقلیه میتوانند حرکت نمایند، معهذا اگر ترافیک در جهتی که آنها در شرف پیش رفتن هستند آنچنان متراکم باشد که چنانچه وارد تقاطع گردند با تغییر فاز بعدی نتوانند از آن خارج شوند نور سبز جهت کنترل ترافیک در تقاطع رانندگان را برای پیش رفتن مجاز نخواهد ساخت. ii - نور قرمز بمعنی آن است که وسائط نقلیه نبایستی حرکت نمایند، در تقاطع‌هایی که با خط ایست مشخص گردیده‌اند وسایط نقلیه حق تجاوز از خط‌ایست را نخواهند داشت، چنانچه تقاطع فاقد خط ایست باشد وسایط نقلیه مجاز نیستند که از طراز چراغ راهنما تجاوز نمایند، در صورتی که چراغ راهنما در وسط یا آن طرف عابر پیاده قرار داده شده باشد وسایط نقلیه نبایستی به تقاطع وارد شده و به محل عبور عابر پیاده تجاوز نمایند. iii - نور زرد بایستی به تنهایی یا بهمراه نور قرمز ظاهر شود، هنگامیکه تنها ظاهر شود بمعنی آنست که‌هیچ وسیله نقلیه نباید از خط ایست یا از‌طراز چراغ راهنما عبور کند مگر آنکه آنچنان به خط ایست چراغ راهنما نزدیک شده باشد که قبل از عبور از خط ایست یا از طراز چراغ راهنما نتواند بآسانی توقف نماید. هنگامی‌که این نور توام با نور قرمز یکجا ظاهر شود بمعنی آن خواهد بود که علامت در شرف تغییر است لیکن ممنوعیت عبور که به وسیله نور قرمز‌نشان داده میشود در این لحظات موثر نخواهد شد. i - یک چراغ قرمز چشمک‌زن یا: ii - یک چراغ زرد چشمک‌زن یا دو چراغ زرد چشمک زن که به تناوب چشمک بزنند بمعنی آن خواهد بود که رانندگان بایستی با دقت و احتیاط حرکت نمایند. 2 - سیستم چراغ راهنمائی سه رنگ بایستی از سه چراغ غیرچشمک‌زن که به ترتیب قرمز و زرد، و سبز م. ب. تشکیل شود چراغ سبز بایستی فقط‌موقعی روشن گردد که چراغهای زرد و قرمز خاموش باشند. 3 - سیستم چراغ راهنمائی دو رنگ بایستی از چراغ‌های قرمز و سبز و غیر چشمک‌زن تشکیل شود چراغ قرمز و سبز نبایستی در یک زمان با هم روشن باشند. سیستم چراغ راهنمائی دو رنگ ب. ت. ب. مدت مجازی که در بند 3 ماده 3 کنوانسیون حاضر به منظور تبدیل دستگاههای موجود به سیستم‌جدید بیان گردیده فقط بایستی برای نصب موقت مورد استفاده قرار گیرند. 4 - سیستم چراغ‌های سه رنگی و دو رنگی مذکور در بندهای 2 و 3 این ماده بایستی به صورت عمودی یا افقی قرار گیرند. 5 - هنگامیکه چراغها به طور عمودی قرار گیرند، چراغ قرمز بایستی در قسمت بالا قرار گرفته و در صورت نصب به طور افقی، چراغ قرمز بایستی در‌طرفیکه نزدیکتر به ترافیک جهت مخالف م. ب. قرار گیرد. 6 - در سیستم سه رنگی، چراغ زرد بایستی در وسط قرار داده شود. 7 - کلیه چراغها در سیستمهای سه رنگی و دو رنگی مذکور در بندهای 2 و 3 این ماده بایستی مدور باشند - چراغهای قرمز چشمک زن مذکور در بند 1‌این ماده نیز مدور خواهد بود. 8 - یک چراغ زرد چشمک زن ممکن است به تنهایی نصب شود.چنین چراغی همچنین ممکن است در موقعیکه ترافیک سبک باشد به جای سیستم سه رنگ مورد استفاده قرار گیرد. 9 - هنگامیکه در سیستم سه رنگی، چراغ سبز یک یا چند پیکان را نشان دهد: روشن شدن پیکان یا پیکان‌ها بمعنی این خواهد بود که حرکت وسائط نقلیه فقط در جهت یا جهاتی که نشان داده شده مجاز م. ب.. برای نشان دادن‌حرکت مستقیم وسایط نقلیه نوک پیکان بایستی به سمت بالا باشد. 10 - هنگامی‌که یک سیستم چراغ راهنمای سه رنگی مجهز بیک یا چند چراغ سبز اضافی باشد که یک یا چند پیکان را نشان دهند روشن بودن یک یا چند پیکان بدین معنی است که وسایط نقلیه بدون توجه به این که چراغ راهنمای سه رنگی در این موقع در چه مرحله ایست بایستی در جهت یا‌جهاتی که پیکان یا پیکان‌ها نشان می‌دهند حرکت نموده و مانع عبور سایر وسایط نقلیه پشت سر خود در همان گذرگاه نشوند مشروط بر اینکه مسیر‌حرکت آزاد بوده و نیز عبور عابر پیاده را به مخاطره نیاندازد. 11 - در جائیکه چراغهای سبز، یا قرمز در بالای گذرگاه‌های یک سواره‌رو که به وسیله خط‌کشی طولی مشخص شده‌اند و بیش از دو گذرگاه داشته‌باشند نصب گردند چراغ قرمز باین معنی خواهد بود که ترافیک در طول گذرگاهی که چراغ روی آن قرار دارد نبایستی پیش رود و چراغ سبز باین معنی‌خواهد بود که ترافیک میتواند پیش رود. چراغ قرمز در چنین حالت بشکل دو خط متقاطع مایل و چراغ سبز بشکل یک پیکان خواهد بود که نوک آن به سمت پائین باشد. 12 - قوانین داخلی ممکن است نصب یک چراغ مهتابی را که بکندی چشمک بزند در بعضی از تقاطع‌های هم سطح پیش‌بینی کند و معنی آن این خواهد بود که ترافیک میتواند پیش رود. 13 - در مواردی که چراغهای راهنما فقط برای دوچرخه‌ها قابل رعایت باشد این محدودیت به منظور جلوگیری از اشتباه بایستی با ترسیم شکل‌دوچرخه در روی چراغ و یا روی صفحه اضافی کوچک مشخص گردد. ماده 24 - چراغ راهنما مختص عابر پیاده 1 - تنها چراغهائی که بایستی به عنوان چراغ راهنما برای عابر پیاده مورد استفاده قرار گیرد و معانی آنها به شرح زیر م. ب.. i - چراغ سبز بمعنی آن است که عابر پیاده بایستی عبور نماید. ii - چراغ زرد بمعنی آن است که عابر پیاده نبایستی عبور نماید ولی آنهائیکه در سطح سواره قرار گرفته‌اند بایستی بحرکت خود بطرف دیگر ادامه دهند. iii - چراغ قرمز بمعنی آن است که عابر پیاده نبایستی وارد قسمت سواره‌رو شوند. 2 - بهتر است چراغ راهنمای عابر پیاده سیستم دو رنگی شامل دو چراغ قرمز و سبز باشد معهذا ممکن است از سیستم سه رنگی شامل قرمز - زرد و‌سبز نیز استفاده کرد که دو چراغ نبایستی تواماً با هم روشن شوند. 3 - چراغها بایستی به صورت عمودی و به ترتیب از بالا به پائین، قرمز - زرد و سبز قرار گرفته باشند بهتر است روی چراغ قرمز شکل یک یا چند عابر‌ایستاده و بر روی چراغ سبز شکل یک یا چند عابر در حال حرکت نشان داده شود. 4 - چراغ راهنما برای عابر پیاده بایستی طوری تنظیم و ترتیب داده شود که موجب اشتباه رانندگان با چراغهایی که برای عبور و مرور وسایط نقلیه‌نصب گردیده‌اند نشود. خط‌کشی قسمت سواره‌رو راهها بایستی به تشخیص مقامات صلاحیتدار برای تنظیم ترافیک و یا اخطار و هدایت استفاده‌کنندگان از راه انجام شود که‌ممکن است برای تاکید یا تصریح مفهوم آنها تنها یا توام با سایر علائم به کار روند. 1 - خط کشی ممتد طولی راه بمعنی آنست که وسائط نقلیه مجاز به عبور یا تخطی از آن خط نیستند و هنگامیکه خط مزبور دو جهت متقابل‌ترافیک را از یکدیگر تفکیک میکند وسائط نقلیه مجاز نیستند در طرف دیگر خط‌کشی که مخصوص ترافیک جهت مقابل است حرکت نمایند.‌خط کشی ممتد طولی دوبله نیز بهمین معنی است. 2 - (‌الف) خط‌کشی منقطع طولی راه بمعنی ممنوعیت عبور از آن نبوده بلکه در موارد زیر به کار برده میشود: i - به منظور تفکیک گذرگاهها جهت هدایت وسائط نقلیه. ii - به منظور اخطار نزدیک شدن بیک خط ممتد که عبور و یا تخطی از آن ممنوع است و یا نزدیک شدن بیک قسمت دیگر راه که دارای خطر خاصی‌است. (ب) اگر خطوط منقطع برای منظورهای مذکور در قسمت (ii) الف از بند 2 به کار رود نسبت بین فاصله‌های بین خطوط و طول خطوط بایستی اساساً‌کمتر از آنچه برای منظورهای مندرج در قسمت (i) الف از بند 2 به کار میرود باشد. 3 - هنگامیکه یک خط کشی طولی روی راه شامل یک خط ممتد در مجاورت یک خط منقطع باشد رانندگان بایستی فقط آن خطی را که در طرف آنها‌قرار داد رعایت نمایند این امر مانع از آن نخواهد بود که رانندگان پس از سبقت گرفتن مجاز به گذرگاه اولیه باز نگردند. 4 - از نظر این ماده، خط‌کشی طولی به منظور مرئی ساختن کناره‌های سواره‌رو انجام میشوند و نیز خطوط طولی متصل بخطوط عرضی که برای مشخص کردن محلهای پارکینگ در راه به کار میرود به عنوان خط‌کشی طولی تلقی نخواهد شد. 1 - خط‌کشی عرضی مرکب از یک یا دو خط ممتد مجاور که در عرض یک یا چند گذرگاه ترافیک کشیده شوند بمعنی آن است که رانندگان بایستی در‌پشت آن همانند B,2‌«‌ایست» مذکور در بند 3 ماده 10 کنوانسیون متوقف شوند. چنین خط‌کشی ممکن است برای مشخص ساختن حد توقف رانندگان که با چراغ راهنما یا با علامتی که توسط مامور راهنمائی داده میشود و یا قبل از‌تقاطع هم سطح بایستی ایست نمایند نیز به کار برده شود. 2 - باستثناء مواردیکه از نظر فنی غیر ممکن باشد، خط عرضی مذکور در بند (1) این ماده بایستی در هر محلی که علامت B,2 نصب شده کشیده شود. 3 - خط کشی عرضی مرکب از یک یا دو خط منقطع مجاور که در عرض یک یا چند گذرگاه ترافیک کشیده می‌شوند. بمعنی آنست که وسائط نقلیه‌هنگام رعایت حق تقدم مطابق علامت B,1 مذکور در بند 2 ماده 10 این کنوانسیون معمولاً نباید از آن عبور کنند. برای مشخص کردن علامتB,1 ممکن است مقدم بر این خط‌کشی یک مثلث با اضلاع عریض به نحوی که یک ضلع آن موازی خطوط مزبور بوده و راس آن مقابل به سمت وسائط نقلیه‌ای که نزدیک میشوند باشد در سطح سواره‌رو کشیده شود. 4 - برای خط کشی محل عبور عابر پیاده، بهتر است از خطوط عرضی یا سایر خط کشی هائی که با خط‌کشی محل عبور عابر پیاده اشتباه نشود استفاده گردد. 5 - برای مشخص ساختن محل عبور دوچرخه سوارها بایستی از خطوط عرضی یا سایر خط‌کشی‌هایی که با خط‌کشی محل عبور عابر پیاده اشتباه‌نشود استفاده گردد. 1 - سایر خط‌کشی‌ها در روی قسمت سواره‌رو راه مانند پیکان‌ها - خطوط موازی یا مایل یا خط نوشته‌ها ممکن است برای مشخص ساختن‌مفهوم علائم و یا تکرار و تاکید آنها و یا دادن اطلاعاتی به استفاده‌کنندگان از راه به کار برده شوند. این نوع خط کشی‌ها بایستی مخصوصاً برای نشان دادن‌حدود محلهای پارکینگ و ایستگاههای اتوبوس یا اتوبوس‌های برقی که توقف در اینگونه محل‌ها ممنوع شناخته شده است و نیز برای نشان دادن مسیر‌حرکت قبل از تقاطع مورد استفاده قرار گیرند. معهذا چنانچه در محلی که سواره‌رو به وسیله خطوط طولی به چندین گذرگاه اتومبیل که دارای پیکان میباشند تقسیم شده باشد رانندگان بایستی جهت یا جهت‌های مشخص شده به وسیله پیکان را تعقیب نمایند. 2 - با توجه بمقررات بند 4 ماده 27 این کنوانسیون که مربوط به عبور عابر پیاده است خط‌کشی قسمتی از راه یا یک محل که مختصری از سطح راه بالاتر بوده و با خطوط موازی مایل که با خطوط ممتد یا منقطع محصور شده است باین معنی خواهد بود که وسائط نقلیه نبایستی به محل‌های محصور‌در خطوط ممتد وارد شوند ولی در مورد مناطق محصور در خطوط منقطع این معنی را خواهد داد که وسائط نقلیه نبایستی بآن محل وارد شوند مگر‌آنکه ملاحظه شود ورود بآن و یا عبور از آن برای پیچیدن به انشعابی که در طرف دیگر راه واقع است خطری در بر نخواهد داشت. 3 - خطوط منکسر (ZIGZAG) در کنار سواره‌رو باین معنی خواهد بود که پارک کردن در آن طرف سواره‌رو تا جائیکه ادامه دارد ممنوع است. 1 - خط‌کشی سطح سواره رو راه مذکور در مواد 26 تا 28 این کنوانسیون ممکن است با رنگ و یا وسائل موثر دیگری انجام شود. 2 - خطوط سطح سواره رو بایستی برنگ زرد یا سفید باشد. 3 - به علت کوچکی زاویه دید رانندگان بایستی در ترسیم خط نوشته‌ها - نقوش و پیکانها در سطح سواره‌رو محاسبه طول دید رانندگان به عمل آمده و‌خط نوشته‌ها - نقوش و پیکانها در جهت حرکت ترافیک با طول مناسب ترسیم گردند. 4 - توصیه میگردد در صورتی که راه فاقد وسایل روشنائی یا دارای روشنائی ضعیف بوده و تراکم ترافیک ایجاب نماید خط کشی راه از نوع منعکس کننده نور باشد. -ضمیمه شماره 8 این کنوانسیون حاوی یک سلسله توصیه‌هائی در مورد طرح خط‌کشی راهها م. ب.. ماده 31 - علائم برای راه در دست ساختمان 1 - محدوده‌ای از سطح سواره رو که در دست ساختمان است بایستی بوضوح نشان داده شود. 2 - حدود تعمیرات راه در محلهائی که حجم تعمیرات و ترافیک اجازه دهد بایستی با نصب راه‌بندهای متصل یا منفصل که به تناوب با نوارهای قرمز و‌سفید یا قرمز و زرد یا سیاه و سفید و یا سیاه و زرد رنگ‌آمیزی شده و چنانچه راه بندها در شب منعکس کننده نور نباشد با چراغ یا ادوات منعکس کننده نور مشخص گردند. 32 - (ب) چراغها و ادواتی که حدود کارهای راه‌سازی را برای حرکت دوطرفه ترافیک مشخص می‌کند می‌تواند به رنگ سفید یا زرد روشن باشد. ماده 32 - علامت‌گذاری به وسیله چراغها یا ادوات منعکس‌کننده نور ماده 33 - تقاطع‌های هم سطح راه و راه‌آهن 1 - (‌الف) در تقاطع‌های هم سطح برای اعلام نزدیک شدن قطارهای راه‌آهن و یا مقارن بسته شدن راه بند یا نیمه راه بند بایستی یک یا چند چراغ قرمز‌چشمک‌زن قسمت i ب بند 1 ماده 23 این کنوانسیون نصب شوند. معهذا: i - چراغهای قرمز چشمک زن را ممکن است با چراغهای راهنمائی سیستم سه رنگی قرمز - زرد - سبز به شرح مذکور در بند 2 ماده 23 این کنوانسیون‌تکمیل یا تعویض نمود در صورتی که چراغ راهنمایی سه رنگی در نزدیکی تقاطع هم سطح بوده و یا تقاطع دارای راه‌بند باشد میتوان از چراغ راهنمائی بدون نور سبز استفاده نمود. ii - در راههای خاکی کم تردد و راههای فرعی (FOOTPATHS) باید فقط یک دستگاه صدادار (SOUNDSIGNAL) به کار برده شود. 2 - چراغهای راهنما بایستی به مقتضای جهت ترافیک در کناره سواره‌رو نصب گردد و در صورت لزوم ممکن است به منظور رویت بهتر چراغ راهنما و‌یا ب. ت. ب. تراکم عبور و مرور چراغهای راهنما را به طور مکرر در طرف دیگر راه نیر نصب نمود. معذالک، چنانچه از نظر اوضاع و احوال محلی لازم‌تشخیص داده شود چراغهای راهنما را میتوان در رفوژ وسط و یا در بالای سطح سواره رو قرار داد. 3 - طبق بند 4 ماده 10 این کنوانسیون علامت «‌ایست» B,2 را ممکن است در یک تقاطع هم سطح که فاقد راه بند کامل، نیمه راه بند یا چراغ راهنما به منظور اعلام نزدیک شدن قطار باشد نصب نموده در تقاطع هم سطح که علامت B,2 قرار داده شده باشد رانندگان بایستی قبل از خط ایست یا‌علامت توقف نموده و موقعی حرکت کنند که مطمئن شوند قطاری در حال نزدیک شدن نیست. 1 - در تقاطع هم سطح راه‌آهن رانندگان نباید از راه‌بند یا نیمه راه‌بند جلوتر روند حتی در حین باز و بسته شدن آنها. 2 - هنگام روشن شدن چراغهای قرمز راهنما و بصدا درآمدن ادوات صدادار به شرح مذکور در قسمت الف بند 1 ماده 33 این کنوانسیون رانندگان نباید از خط ایست یا علامت جلوتر روند. هنگام روشن شدن چراغ زرد سیستم سه رنگی مذکور در قسمت i الف بند 1 ماده 33 رانندگان نباید از خط‌ایست علامت جلوتر روند مگر آنکه وسیله نقلیه مورد بحث هنگام روشن شدن چراغ زرد آنچنان به علامت نزدیک شده باشد که نتوان آن را قبل از‌عبور از علامت بدون خطر متوقف نمود. 1 - راه‌بندها و نیمه راهبندهای تقاطع هم سطح بایستی به طور وضوح یا خطوط تناوب قرمز و سفید - قرمز و زرد - سیاه و سفید یا سیاه و زرد رنگ آمیزی شوند. معهذا ممکن است آنها را فقط برنگ سفید یا زرد رنگ نمود مشروط بر آنکه صفحه مدور قرمز رنگ در وسط نمایانده شوند. 2 - در کلیه تقاطع‌های هم سطح که فاقد راه بند یا نیمه راه‌بند باشد در نزدیکی خط راه‌آهن بایستی علامت B,7 مطابق اشکال ضمیمه 3 نصب شوند. (‌الف) در تقاطع‌هائیکه حرکت قطارهای راه‌آهن خیلی کند است و عبور وسائط نقلیه توسط مامور راه‌آهن و با علائم دستی تنظیم میشود. 3 - در زیر علائم خطر که دارای نقوش A,26-A27 مذکور در ضمیمه 3 کنوانسیون حاضر م. ب. میتوان یک صفحه مستطیل شکل که به طور‌عمودی قرار گرفته و دارای سه خط قرمز مورب روی زمینه سفید یا زرد رنگ است قرار داد مشروط بر آنکه علائم اضافی مرکب از صفحاتی به همان‌شکل که دارای یک یا دو خط قرمز مورب روی زمینه سفید یا زرد رنگ م. ب. در فاصله یک سوم یا دو سوم بین علامت و راه‌آهن نصب گردد. این‌علائم ممکن است در طرف دیگر راه نیز به طور مکرر نصب گردند. 1 - به علت خطرات ویژه در تقاطع‌های هم سطح طرفهای متعاهد ملزم هستند: i - در موارد مخصوصی که ممکن است در مناطق مسکونی وجود داشته باشد. ii - در راههای خاکی و راههای فرعی که ترافیک وسائط نقلیه موتوری استثنائی م. ب.. (ب) کلیه تقاطع‌های هم سطح را با راه‌بند یا نیمه راه‌بند یا با علائمی که دلالت بر نزدیک شدن قطار راه‌آهن م. ب. مجهز نمایند مگر آنکه فاصله رویت قطار برای رانندگان وسیله نقلیه‌ای که به تقاطع هم‌سطح خط آهن نزدیک می‌شوند بحدی باشد که در صورت نزدیک شدن قطار با حداکثر سرعت به‌تقاطع قادر به متوقف ساختن وسیله نقلیه خود قبل از رسیدن بخط آهن بوده و یا با مرئی شدن قطار فرصت عبور از تقاطع را داشته باشند. معهذا طرفهای متعاهد مختار خواهند بود در مواردی که سرعت قطارها در محلهای تقاطع کم یا ترافیک وسائط نقلیه موتوری در راه مختصر باشد شرایط این بند را نادیده بگیرند. (‌د) تقاطع هم سطح با راه‌بند یا نیمه‌راه‌بند را که با نزدیک شدن قطارها به طور خودکار عمل مینمایند با یکی از سیستمهای علائم نزدیک شدن قطار‌مذکور در بند 1 ماده 33 کنوانسیون حاضر مجهز نمایند. (ه-) برای آنکه راه‌بندها یا نیمه راه‌بندها و همچنین علائم خطر که قبل از محلهای تقاطع در راههائی که شب هنگام ترافیک وسائط نقلیه در آن زیاد است بیشتر قابل رویت و کاملاً مشخص باشند آنها را با مواد یا ادوات منعکس‌کننده نور مجهز نموده و در صورت لزوم در شب روشن سازند. (‌و) به منظور جلوگیری از تجاوز وسائط نقلیه به نیمه دیگر راه در محلهائیکه تقاطع هم سطح دارای نیمه راه‌بند است حتی‌الامکان نزدیک محل تقاطع را با یک خط ممتد طولی یا با احداث جزایری که ترافیک دو جهت را تفکیک مینمایند مجهز کنند. 2 - مقررات این ماده شامل موارد مذکور در قسمت آخر بند 2 ماده 35 این کنوانسیون نخواهد بود. فصل 6 - مقررات نهایی 1 - این کنوانسیون برای امضای کلیه کشورهای عضو سازمان ملل متحد یا هر یک از سازمانهای تخصصی وابسته به آن یا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یا طرف اساسنامه دیوان بین‌المللی دادگستری و هر دولتی که از طرف مجمع عمومی ملل متحد برای عضویت این کنوانسیون دعوت شود در مقر‌سازمان ملل در نیویورک تا 31 دسامبر 1969 مفتوح خواهد بود. 2 - این کنوانسیون موکول به تصویب بوده و اسناد تصویب بایستی نزد دبیر کل سازمان ملل متحد سپرده شود. 3 - این کنوانسیون برای‌الحاق هر یک از دولتهای مذکور در بند 1 مفتوح خواهد بود. اسناد‌الحاق بایستی به دبیر کل سازمان ملل متحد تسلیم گردد. 1 - هر دولت ممکن است در موقع امضا یا تصویب این کنوانسیون یا‌الحاق به آن یا هر موقعی بعد از آن با ارسال اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل اعلام کند‌که این کنوانسیون نسبت به تمام یا قسمتی از سرزمینهایی که مسئولیت روابط بین‌المللی آنها به عهده آن دولت است مجری خواهد بود کنوانسیون‌حاضر نسبت به آن سرزمین یا سرزمینهای مذکور در اطلاعیه سی روز پس از وصول آن به دبیر کل یا از تاریخ لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون برای طرف‌فرستنده اطلاعیه‌هر تاریخی که موخر باشد مجری خواهد گردید. 2 - هر دولتی که به موجب بند 1 این ماده نسبت به ارسال اطلاعیه از طرف سرزمینهایی که اطلاعیه از جانب آنها ارسال شده اقدام میکند بایستی‌اعلامیه‌های پیش‌بینی شده در بند 2 ماده 46 این کنوانسیون را نیز از طرف آنها ابلاغ نماید. 3 - هر دولتی که به موجب بند 1 این ماده به ارسال اعلامیه اقدام کرده می‌توانند در هر موقع بعد از آن با ارسال اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل اعلام کند‌که اجرای کنوانسیون در سرزمین مذکور در اطلاعیه متوقف خواهد شد و در این صورت اجرای کنوانسیون در آن سرزمین یک سال پس از تاریخ وصول اطلاعیه‌از طرف دبیر کل متوقف خواهد گردید. ماده 39 - انتقال خط بعدی داده شود 1 - این کنوانسیون دوازده ماه پس از تسلیم پانزدهمین سند تصویب یا‌الحاق لازم‌الاجرا خواهد گردید. 2 - هر دولتی که پس از تسلیم پانزدهمین سند تصویب یا‌الحاق کنوانسیون حاضر آن را تصویب یا بدان ملحق گردد کنوانسیون دوازده ماه پس از تسلیم سند تصویب یا‌الحاق نسبت به آن کشور لازم‌الاجرا خواهد گردید. 1 - پس از انقضای یک سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون حاضر هر طرف متعاهد ممکن است یک یا چندین پیشنهاد اصلاحی در مورد آن ارائه نماید متن هر پیشنهاد اصلاحی بایستی توام با یک یادداشت توضیحی به دبیر کل ارسال گردیده و توسط دبیر کل به اطلاع کلیه طرف‌های متعاهد‌رسانیده شود. طرفهای متعاهد میتوانند در ظرف دوازده ماه متعاقب صدور بخشنامه مراتب زیر را به دبیر کل اطلاع دهند: الف - یا اصلاحیه را میپذیرند (ب) یا اصلاحیه را رد میکنند (ج) یا مایلند کنفرانسی برای رسیدگی به پیشنهاد اصلاحی تشکیل گردد دبیر کل بایستی‌متن پیشنهادات اصلاحی را بکلیه دولت مذکور در بند 1 ماده 37 این کنوانسیون اطلاع دهد. 2 -(‌الف)- چنانچه ظرف دوازده ماه مذکور در بند فوق کمتر از یک سوم طرف‌های متعاهد نظر خود را دایر به پذیرش یا رد کردن پیشنهادات بدبیر کل‌سازمان ارائه نداده و یا اینکه درخواستی دایر بر تشکیل یک کنفرانس برای رسیدگی به پیشنهادات را بدبیر کل سازمان ندهند هر پیشنهاد اصلاحی که به موجب بند فوق‌الذکر اعلام گردیده پذیرفته شده تلقی خواهد شد. چنانچه جمع کل عدم پذیرش و تقاضاهای رسیده در مدت مذکور که 12 ماه کمتر از یک دوم جمع طرفهای متعاهد باشد دبیر کل سازمان بایستی کلیه طرفهای متعاهد را مطلع سازد که اصلاحات مزبور پس از انقضای 6 ماه از 12 ماه فوق برای کلیه طرف‌های متعاهد به جزدولت‌هائی که در مدت‌معین شده پیشنهادات را رد یا درخواست تشکیل کنفرانس برای رسیدگی آن نموده‌اند بمرحله اجرا در خواهد آمد. 3 - در صورتی که یک پیشنهاد اصلاحی طبق بند 2 این ماده مورد قبول واقع نشود در ظرف 12 ماه مذکور در بند 1 این ماده کمتر از نصف مجموع طرفهای متعاهد بایستی دبیر کل سازمان را از رد پیشنهادات اصلاحی مطلع سازند و یا اینکه حداقل یک سوم طرف‌های متعاهد که کمتر از 10 دولت میباشند دبیر کل را مطلع نمایند که پیشنهادات را قبول یا درخواست تشکیل کنفرانس را بنمایند دبیر کل سازمان بایستی طبق بند 4 این ماده کنفرانسی به منظور رسیدگی به پیشنهادات اصلاحی و هر پیشنهادی که ممکن است به دبیر کل ارائه شود تشکیل دهد. 4 - چنانچه یک کنفرانس مطابق بند 3 این ماده تشکیل شود دبیر کل بایستی از کلیه دولت‌های عضو سازمان ملل طبق بند 1 ماده 37 این کنوانسیون دعوت به عمل آورد. 5 - (‌الف) هر گونه تصمیمی‌که با اکثریت دو سوم از دولتهای شرکت‌کننده در کنفرانس که مورد اصلاح مربوطه به این کنوانسیون اتخاذ گردد پذیرفته‌شده تلقی خواهد شد مشروط بر اینکه این اکثریت لااقل شامل دو سوم تعداد طرف‌های متعاهد در کنفرانس باشند. 6 - چنانچه پیشنهاد اصلاحی مطابق بند 2 این ماده پذیرفته نشده تلقی شود و چنانچه شرایط مقرره در بند 3 برای تشکیل کنفرانس اجرا نشود پیشنهاد اصلاحی مردود تلقی خواهد شد. هیچ یک از مقررات این کنوانسیون به نحوی تفسیر نخواهد شد که یک طرف متعاهد را از مبادرت به اقداماتیکه با مقررات منشور ملل متحد مطابقت‌داشته و محدود به مقتضیاتی باشد که برای امنیت داخلی یا خارجی آن طرف لازم به نظر میرسد، باز دارد. 1 - هر دولت میتواند در موقع امضا یا تسلیم سند تصویب این کنوانسیون یا‌الحاق به آن اعلام نماید که خود را مقید به مفاد ماده 44 این کنوانسیون نمیداند. طرفهای متعاهد دیگر نسبت به‌هر طرف که چنین اعلامی را نموده باشد مقید برعایت مفاد ماده 44 نخواهند بود. 2 - (‌الف) هر طرف متعاهد تسلیم سند تصویب کنوانسیون یا‌الحاق به آن بایستی طی اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل از نظر اجرای این کنوانسیون مراتب ذیل را اعلام نماید: i - کدامیک از مدلهای AaAb‌را به عنوان علامت اعلام خطر انتخاب میکند (‌بند 1 ماده 9). ii - کدامیک از مدلهای B,2aB,2b‌را به عنوان علائم ایست انتخاب میکند (‌بند 3 ماده 10) هر دولتی بعداً در هر زمان میتواند با ارسال‌اطلاعیه به عنوان دبیر کل علامت انتخابی خود را تغییر داده و علامت دیگری را به جای آن انتخاب کند. (ب) هر دولت در موقع تسلیم سند تصویب این کنوانسیون یا‌الحاق بآن میتواند با ارسال اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل اعلام کند که از نظر اجرای این کنوانسیون چرخ موتوری (Moped) را به عنوان موتورسیکلت تلقی میکند (‌قسمت ل ماده 1) و نیز می‌تواند با اطلاعیه‌ای به عنوان دبیر کل در هر‌موقع از نظر خود در این باره عدول کند. 3 - اطلاعیه‌های مندرج در بند 2 این ماده شش ماه پس از وصول آن به دبیر کل یا از تاریخی که کنوانسیون برای دولت ارسال‌کننده اطلاعیه لازم‌الاجرا‌گردد تا تاریخی که موخر باشد معتبر خواهد بود. 4 - قیود وارد بر این کنوانسیون و ضمائم آن غیر از قید مندرج در بند 1 ماده پذیرفته خواهد شد که کتباً اعلام گردد و چنانچه قبل از تسلیم سند تصویب یا الحاق تنظیم گردد ضمن آن سند تایید شود. دبیر کل اینگونه قیود را به کلیه دول مذکور در بند 1 ماده 37 این کنوانسیون ابلاغ خواهد نمود. 5 - چنانچه هر یک از طرفهای متعاهد که به موجب بند 1 و 4 این ماده قیدی را عنوان یا نظری را اعلام کند میتواند در هر موقع با اطلاع کتبی به دبیر‌کل آن را پس بگیرد. 6 - قیدی که بر طبق ماده 4 این ماده عنوان شود: (ب) مقررات کنوانسیون را از نظر روابط سایر طرفهای متعاهد با دولتی که آن قید را عنوان کرده تا به همان میزان تغییر میدهد. (‌الف) امضا و تصویب کنوانسیون و‌الحاق به آن که به موجب ماده 37 انجام شود. (ب) اطلاعیه‌هائی که به موجب ماده 38 صادر میگردد. (ه-) اعلام فسخ به موجب ماده 42. (‌و)‌الغای کنوانسیون به موجب ماده 43. وین به تاریخ 8 نوامبر 1968 قسمت الف - مدلهای علائم خطر زمینه این‌عبارت سفید یا زرد رنگ بوده و حاشیه آن برنگ قرمز م. ب.. مدل Ab عبارتست از مربعی که یکی از اقطار آن افقی م. ب.. زمینه این علامت زرد رنگ بوده و حاشیه آن نوار نازکی است برنگ سیاه.‌نقوش روی این مدلها بایستی برنگ سیاه یا آبی تیره باشد مگر آنکه در شرح آنها طور دیگری ذکر گردیده باشد. ضلع علامت مدل Aa معمولی بایستی تقریباً 60 سانتیمتر بوده و ضلع علامت مدل Abکوچک کمتر از 40 سانتیمتر نباشد.به منظور انتخاب یکی از مدلهای Aa و Ab به بند 2 ماده 5 و بند 1 ماده 9 این کنوانسیون مراجعه شود. قسمت ب - نقوش علائم خطر و طرز استعمال آنها 1 - پیچ یا پیچهای خطرناک اعلام یک پیچ خطرناک یا پیچهای خطرناک متوالی بایستی توسط یکی از نقوش زیر هر کدام که مناسب باشد به عمل آید. -قسمت طرف چپ نقش A,2a بایستی گوشه طرف چپ تابلوی علامت را اشغال نموده و قائده آن تمام تابلو را بپوشاند. ذکر عدد در علائمA2a و A2b درصد شیب را نشان میدهد. ممکن است به جای آن نسبت (1: 10) نوشته شود معهذا کشورهای متعهد مختار خواهند‌بود حتی‌الامکان با توجه بمفاد بند 2 ب ماده 5 این کنوانسیون در صورتی که مدل Aa را قبول کرده باشند به جای A,2a نقش A,2c و‌اگر مدل Ab را پذیرفته باشند به جای A,2b نقش A,2b را مورد استفاده قرار دهند. برای اعلام سربالائی تند بایستی نقش A,3a با مدل Aa یا نقش A,3b با مدل Ab به کار برده شود. ذکر عدد در A,3a و A,3b درصد شیب را نشان میدهد و ممکن است به جای آن نسبت (1: 10) نوشته شود. معهذا طرف‌های متعاهد که نقش A,2c را به عنوان سرازیری خطرناک انتخاب کرده‌اند مختار خواهند بود که نقش A,3c را به جای A,3a و طرف‌های متعاهد که نقش A,2d را انتخاب کرده‌اندA,3d را به جای A,3b جانشین کنند. 4 - باریک شدن سواره‌رو 6 - راهی که به اسکله یا به کنار رودخانه منتهی میشود. دست‌اندازها یا پلهای برجسته کوهانی شکل و ناهمواریها و یا قسمتهائی از راه که در وضع بدی م. ب. بایستی با نقش A,7a اعلام گردد. ممکن است برای اعلام پل برجسته کوهانی شکل یا برآمدگی راه نقش A,7b را به جای A,7a و نیز برای اعلام وجود فرورفتگی نقش A,7c‌را به جای A,7a به کار برد. -قسمت‌هایی از راه را که ممکن است ریگ از زیر لاستیک پرتاب شود نقش A,9a بایستی با مدل A,a‌یا نقش A9b با مدل Ab نشان‌داده شود به طوریکه سمت پرتاب مشخص گردد. 10 - سقوط سنگ (‌ریزش کوه) در هر دو مورد قسمت طرف راست نقش بایستی گوشه راست مدل را اشغال نمود به طوریکه سمت ریزش مشخص گردد. محل عبور عابر پیاده که با خط‌کشی یا با علائم E,11a یا E,11b نشان داده باشد بایستی با نقش A,11a یا A,11b به نحویکه سمت عبور عابر پیاده را نشان دهد مشخص گردد. -قسمت‌هائی از راه که محل عبور اطفال است مانند محل خروج از مدرسه یا زمین بازی بایستی با نقش A,12 به نحوی که سمت عبور را نشان دهد‌مشخص گردد. 13 - ورود یا عبور دوچرخه سوارها محلهائی که دوچرخه سوارها وارد راه میشوند یا از عرض راه عبور مینمایند بایستی با نقش A,13 به نحویکه سمت عبور را نشان دهد مشخص گردد. 14 - عبور احشام و سایر حیوانات محلهائی که احتمال عبور حیوانات از عرض راه وجود دارد بایستی با نقش A,14a یا A,14b برای حیوانات اهلی یا وحشی به نحوی که سمت عبور‌آنها را نشان دهد مشخص گردد. 15 - عملیات راهسازی در صورتی که در تقاطعی از راه برخلاف انتظار رانندگان چراغ راهنما برای تنظیم ترافیک نصب شده باشد در صورت لزوم نقش A,16 برای آگاهی‌رانندگان قبل از چراغ راهنما بایستی نصب گردد نقش A,16 در سه مدل م. ب. A,16a و A,16b و A,16c که هر کدام مربوط است به طرز‌قرار گرفتن چراغها در سیستم سه رنگی مذکور در بندهای 4 تا 6 ماده 23 کنوانسیون حاضر. این نقش بایستی در سه رنگ مشابه‌همان رنگ چراغهای راهنما باشد. در آن قسمت از راه که هواپیماها به منظور فرود آمدن یا برخاستن از فرودگاه از روی راه در ارتفاع پائین پرواز میکند بایستی با نقش A,17 مشخص گردد. قسمت ی از راه که در مسیر وزش بادهای جانبی شدید قرار دارد بایستی با نقش A,18 به نحویکه جهت باد را نشان دهد مشخص گردد. در هر قسمتی از راه دوطرفه که بر حسب ضرورت ترافیک به طور موقت یا دائم در یک طرف سواره رو. صورت می‌گیرد نقشA,19 بایستی قبل از قسمت مذکور نصب گردد و در صورت لزوم در تمام طول آن قسمت این علامت تکرار خواهد شد. در قسمتی از راه که خطراتی غیر از آنچه در بند 1 تا 19 فوق یا مذکور در ضمائم 2 و 3 وجود داشته باشد بایستی با نقش A,20 مشخص گردد معهذا طرفهای متعاهد خواهند بود که علائم ترسیمی مذکور را به موجب مقررات قسمت ii‌بند‌الف از ماده 3 این کنوانسیون انتخاب و به کار برند. علامت A,20 مخصوصاً ممکن است برای اعلام تقاطع راه‌آهن که در آنجا حرکت قطارها بسیار کند بوده و ترافیک به وسیله مامور راه‌آهن که‌همراه‌قطار بوده و با دادن علائم دستی لازم صورت میگیرد به کار برده شود. 1 - علامت «‌رعایت تقدم عبور» (GIVE WAY SIGN) علامت رعایت حق تقدم عبور B,1 م. ب. و آن عبارت است از یک مثلث متساوی‌الاضلاع که راس آن بایستی بطرف پائین قرار گرفته و دارای زمینه سفید یا زرد با حاشیه قرمز باشد و هیچ گونه نقشی نبایستی روی آن ترسیم گردد. 2 - علامت «‌ایست» (STOP SIGN) 3 - علامت «‌حق تقدم عبور»(PRIORITN ROAD SIGN) 4 - علامت «‌پایان حق تقدم عبور»(END OF PRITYYSIGN) i - در نقاطی که بایستی حق تقدم عبور بر طبق مقررات جاری کشور رعایت شود نقش A,21a‌توام با علامتAa و نقش A,21b توام با‌علامت Ab‌بکار برده شود. به جای نقوش A,21a و A,21b ممکن است نقوشی که وضع تقاطع را بوضوح نشان دهد. مانند A,21g، A,21f، A,21e، A,21d، A,21c به کار برده شود. ii - در تقاطع با راهی که رانندگان آن راه بایستی رعایت حق تقدم را بنمایند نقش A,22a به کار برده میشود ممکن است به منظور نشان دادن‌وضع خاص تقاطع نقش A22b یا A,22c به جای نقش A,22a به کار برده شود این نقوش ممکن است در راهی به کار روند که راه یا‌راههای دیگری که به آن تقاطع ایجاد می‌نمایند با علامت B,1 یا B,2‌مشخص گردیده باشند یا اینکه راهها نوعی هستند که (‌به طور مثال راههای خاکی‌و فرعی) که طبق قوانین داخلی رانندگان بایستی حتی در صورت فقدان این علائم رعایت حق تقدم عبور را بنمایند. این علائم در راههائی که علامت B,3 نصب شده است منحصراً در بعضی از موارد استثنائی بایستی به کار برده شود. iii - در تقاطع با راهیکه دارای حق تقدم عبور است اگر علامت تقدم عبور B,1 در تقاطع قرار داده شده باشد بایستی نقش A,23 به منظور علامت‌آگاهی به کار برده شود.اگر علامت «‌ایست» B,2‌در تقاطع نصب شده باشد بایستی نقش A,24 به منظور علامت پیش آگاهی به کار برده شود معهذا به جای علامت Aa با این نقوش ممکن است علامت B,1 یا B,2 طبق بند 6 ماده 10 این کنوانسیون به کار برده شوند. iv - در راههائی که بمیدان منتهی میشوند (round a bout) بایستی نقشA,25 به کار برده شود. ب - ممکن است بر طبق مشروحه قسمت B‌ضمیمه 1 قبل از تقاطع‌های مجهز به چراغ راهنما علامت Aa‌یا Ab‌که دارای نقش A,16 م. ب. به کار برده شود. 1 - علامت‌مشخص‌کننده رعایت حق‌تقدم عبور برای ترافیک طرف مقابل چنانچه در قسمت باریک راه که عبور در آن محل از دو طرف مشکل یا غیر ممکن بوده و تمام طول آن قسمت در شب و روز بخوبی برای رانندگان‌قابل رویت باشد تنظیم ترافیک در صورت عدم استفاده از چراغ راهنما با تقدم دادن به وسائط نقلیه‌ای که در یک جهت حرکت میکنند صورت میگیرد‌علامت B,5 مشخص‌کننده حق تقدم عبور) برای وسائط نقلیه مقابل به نحویکه روی آن بطرف ترافیک بدون حق تقدم عبور م. ب. بایستی نصب‌گردد این علامت بمعنی آن است که ورود به قسمت باریک راه مادامی‌که عبور وسائط نقلیه مانعی ایجاد کرده یا آنها را متوقف سازد ممنوع خواهد بود. 2 - علامت مشخص‌کننده حق تقدم عبور بر وسائط نقلیه مقابل برای آگاه ساختن رانندگان که در یک قسمت باریک راه بر وسائط نقلیه مقابل حق تقدم دارند بایستی علامت B,6 به کار برده شود.‌این علامت بایستی بشکل مربع با زمینه آبی دارای یک فلش سفید به سمت بالا و نیز فلش دیگری برنگ قرمز به سمت پائین باشد در نقاطی که‌علامت B,6 به کار رفته باشد بایستی علامت B,5 در انتهای دیگر قسمت باریک راه برای هدایت وسائط نقلیه مقابل نصب گردد. قسمت الف - علائم خطر علامتی که برای این منظور به کار برده میشود بایستی یکی از علائم Aa یا Ab که در قسمت الف ضمیمه شماره 1 ذکر شده است باشد. برای به کار بردن نقش روی این علامت مراتب ذیل بایستی مورد توجه قرار گیرد: (‌الف) - تقاطع‌های هم سطح که دارای راه‌بند یا نیمه راه‌بند متحرک م. ب. بایستی به وسیله نقش A,26‌در هر دو طرف خط آهن مشخص گردد. (ب) - تقاطع‌های هم سطح بدون راه‌بند بایستی با نقش A,27 که دارای دو مدل A,27a و A,27b نیز م. ب. مشخص گردد. (ج) - اعلام تقاطع با یک خط تراموای مشروط بر آنکه چنین تقاطعی تقاطع هم سطح مشروحه در ماده 1 کنوانسیون حاضر نباشد بایستی با نقشA,28 مشخص گردد. توجه: در صورت لزوم اعلام تقاطع راه با راه‌آهن در محل‌هائیکه قطارهای راه‌آهن با سرعت بسیار کم حرکت می‌کنند و حرکت وسائط نقلیه موتوری‌توسط مامور همراه راه‌آهن و با استفاده از علائم دستی کنترل میشود بایستی با نقش A,20 مشروحه در قسمت ب ضمیمه شماره 1 مشخص گردد. قسمت ب - علائمی که در مجاورت تقاطع‌های هم‌سطح قرار داده میشوند. مدل B,7c‌اضافی فقط هنگامی‌بایستی نصب شود که راه‌آهن حداقل دارای دو خط عبور باشد که در آن صورت صفحه مذکور تعداد مسیرها را‌نشان خواهد داد طول معمولی بازوهای صلیب نبایستی کمتر از 20/1 متر باشد و اگر جای کافی وجود نداشته باشد این علامت ممکن است به صورت‌قائم نصب گردد. قسمت ج - علائم تکمیلی برای نزدیک شدن به تقاطع‌های هم سطح صفحه‌های مذکور در بند 3 ماده 35 کنوانسیون حاضر عبارتند از علائم A,29c،A29b،A29a‌با خطوط مورب به سمت سواره‌رو‌راه.علائم خطر برای تقاطع‌های هم‌سطح ممکن است بالای علائم A,29c،A,29b‌به همان ترتیبی که روی علامت A,29a گذارده شده نصب گردد. قسمت الف - علائم ممنوعیت یا محدودیت 1 - مشخصات علائم و نقوش i - اعلام ممنوعیت ورود برای کلیه وسائط نقلیه بایستی با علامت C,1 (‌ورود ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,1a و C,1b‌م. ب.. ii - اعلام ممنوعیت عبور وسائط نقلیه در دو جهت بایستی با علامت C,2 (‌مسدود برای کلیه وسائط نقلیه در هر دو جهت) مشخص گردد. iii - اعلام ممنوعیت ورود برای دسته‌ای از انواع وسائط نقلیه بایستی با علائم C,3k، C,3j، C,3h، C,3g، C,3f، C,3e،C,3d، C,3c، C,3b، C,3a که دارای معانی زیر میباشند مشخص گردد: C,3a (‌ورود هرگونه وسیله نقلیه موتوری به استثنای موتورسیکلت‌های دوچرخ بدون سایدکار ممنوع). C,3f - ورود هر گونه وسیله نقلیه موتوری یدک کش با یدک (‌تریلی) باستثناء شبه یدک یا یدک یک محوره ممنوع) حداکثر وزن بار وسیله نقلیه بایستی با حروف روشن روی نقش سیاه علامت و‌یا طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون با نصب صفحه اضافی در زیر علامت C,3e‌تعیین و مشخص گردد. طرفهای متعاهد در صورتی که مصلحت بدانند مختار می‌باشند به جای نقش سیاه قسمت عقب کامیون و نقش قسمت عقب یک وسیله نقلیه شخصی و نیز‌به جای نقش سیاه یدک نقش یدک قابل اتصال به وسیله نقلیه را ترسیم نمایند. C,3h (‌ورود وسائط نقلیه که به وسیله حیوانات کشیده میشوند ممنوع). توجه: کشورهای متعهد مختار میباشند که از علائم C,3a تا C,3k قطر دایره مشروط بر آن که رویت آن درک مفهوم علامت را شکل نسازد از‌علائم مذکور حذف نمایند. iv - اعلام ممنوعیت ورود چندین نوع وسیله نقلیه یا عابر بیک راه ممکن است با چندین علامت ممنوعیت بتعداد انواع وسائط و یا با یک علامت‌ممنوعیت که روی آن نقوش سیاه وسائط نقلیه یا استفاده‌کنندگان از راه که ورودشان ممنوع است ترسیم شده مشخص گردد. علائم C,4a (‌ورود‌وسائط نقلیه موتوری ممنوع) و علامت C,4b (‌ورود وسائط نقلیه موتوری با وسائط نقلیه‌ایکه توسط حیوانات کشیده میشود ممنوع) نمونه‌های‌آن علائم هستند. v - اعلام ممنوعیت ورود وسائط نقلیه‌ایکه وزن یا ابعاد آنها از حدود معینی تجاوز میکند بایستی طبق علائم زیر مشخص گردند. vi - اعلام فاصله‌ای که وسائط نقلیه هنگام حرکت نبایستی از آن بهم نزدیکتر شوند با این علامتC,10 (‌راندن وسائط نقلیه با فاصله کمتر از... متر‌ممنوع) مشخص گردد. i - علاوه بر مقررات کلی سبقت اعلام ممنوعیت سبقت وسائط نقلیه موتوری. باستثناء دوچرخه‌های گازی و موتورسیکلت‌های دوچرخ بدون سایدکار که در حرکت هستند بایستی با علامت C,13a (‌سبقت ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,13aa و C,13ab م. ب.. ii - ممنوعیت سبقت گرفتن برای وسائط نقلیه بارکش که بیش از 5/3 تن وزن دارند بایستی با علامت C,13b (‌سبقت گرفتن وسائط نقلیه بارکش‌ممنوع) مشخص گردد که دارای دو مدل C,13ba و C,13bb م. ب.. بر طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون ممکن است به وسیله یک تابلو اضافی که زیر علامت نصب می‌شود حداکثر وزن مجاز فوق را تغییر داد. iii - در محل‌هائیکه ترافیک از سمت چپ است نقش و رنگ وسائط نقلیه روی علائم C,13ba و C,13aa بایستی معکوس شود. اعلام حداکثر سرعت بایستی با علامتC,14 (‌حداکثر سرعت محدود) به رقمی‌که در علامت نشان داده شده) مشخص گردد.رقمی که روی علامت ذکر میشود نشان دهنده حداکثر سرعت به واحدی است که معمولاً در کشور مربوطه به کار میرود.ممکن است در کنار یا زیر رقم سرعت عبارت کیلومتر(K M) یا میل (M) اضافه شود. اعلام ممنوعیت استفاده از ادوات صدادار به جزدر مورد جلوگیری از تصادف بایستی با علامت C,15 (‌استفاده از ادوات صدادار ممنوع) مشخص گردد. چنانچه این علامت در ابتدای منطقه مسکونی یا کنار یا بلافاصله بعد از علامتی که مشخص‌کننده منطقه مسکونی است نصب نشده باشد بایستی با‌نصب یک صفحه اضافی مطابق مدل 2 مشروحه در ضمیمه 7 مسافتی را که در آن ممنوعیت مجری م. ب. مشخص نمود توصیه میگردد در مواقعی که ممنوعیت در تمام مناطق مسکونی جاری است این علامت در ابتدای منطقه مسکونی نصب نشود.و علامتی که برای شناساندن منطقه مسکونی در ابتدای آن منطقه نصب میشود اخطاری است برانندگان که مقررات ترافیک قابل اجرا در مناطق‌مسکونی کشور از آن نقطه ببعد نافذ خواهد بود. اعلام ممنوعیت عبور بدون توقف بواسطه نزدیک بودن یک گمرک مرزی (‌ایست بازرسی گمرکی) بایستی با علامت C,16 (‌عبور بدون توقف ممنوع) مشخص گردد.علیرغم ماده 8 این کنوانسیون نقش این علامت دارای کلمه گمرک (CUSTOMS) خواهد بود که ارجح است بدو زبان نوشته شود. کشورهای متعهد که علامت C,16‌را به کار میبرند بایستی کوشش نمایند موافقتنامه منطقه‌ای دایر به نوشتن این کلمه در روی کلیه علائم منصوبه تحصیل گردد.همچنین ممکن است این علامت در مواردی که عبور بدون توقف بدلائل دیگری ممنوع م. ب. برای اخطار برانندگان مورد استفاده قرار گیرد در‌این صورت به جای کلمه (‌گمرک) کلمه کوتاه دیگری که بیان کننده توقف باشد نوشته شود. i - نقطه‌ایکه اجرای ممنوعیتهای اعلام شده برای وسائط نقلیه بپایان میرسد بایستی با علامت C,17a‌(‌پایان کلیه ممنوعیت‌های محلی مربوط به حرکت وسائط نقلیه) مشخص گردد. این علامت بشکل دایره با زمینه سفید یا زرد و فاقد حاشیه م. ب. که دارای یک نوار اریب و یا خطوط موازی برنگ سیاه یا خاکستری تیره از راست سرازیر به سمت چپ خواهد بود. ii - نقطه‌ایکه در آنجا ممنوعیت یا محدودیت اعلام شده برای حرکت وسائط بپایان میرسد بایستی با علامت C,17c (‌پایان محدودیت‌سرعت) یا با علامت C,17c (‌پایان سبقت ممنوع) مشخص گردد. قسمت ب - علائم انتظامی جهت یا جهاتی که وسائط نقلیه مجاز و یا مجبورند در آن حرکت نمایند بایستی با علامت D,1a از علائم D,1‌(‌تعیین جهت حرکت) مشخص گردد. که روی آن فلش یا فلشهائی جهت مناسب حرکت را نشان خواهند داد. معذالک علیرغم مقررات بند 1 این قسمت ممکن است به جای علامتD,1a علامت D,1b به کار برده شود. علامت D,4 (‌راه مخصوص عبور دوچرخه) به منظور آن است که دوچرخه سوارها بایستی از راه مخصوص خود عبور نموده و سایر رانندگان وسائط نقلیه حق استفاده از آن راه را ندارند. معهذا چنانچه قوانین محلی اجازه دهد ممکن است با نصب یک صفحه اضافی که روی آن نقش علامت C,3d‌ترسیم شده باشد عبور از راه‌مذکور برای چرخهای موتوری نیز آزاد اعلام شود. (ه -) راه مخصوص عابرین پیاده علامت D,7‌(‌حداقل سرعت) باین معنی است که سرعت وسائط نقلیه در راهیکه علامت مذکور در ابتدای آن نصب شده نبایستی کمتر از سرعت‌تعیین شده باشد، رقم روی علامت نشان دهنده حداقل سرعت به واحدی است که معمولاً در کشور مربوطه به کار میرود.ممکن است در زیر یا کنار رقم سرعت عبارت کیلومتر (KM) یا میل (M) اضافه شود. علامت D,8 (‌پایان حداقل سرعت) باین معنی خواهد بود که حداقل سرعت تعیین شده به وسیله علامت D,7 دیگر قابل رعایت نمی‌باشد. این‌علامت شبیه علامت D,7 بوده به استثنای آنکه در روی آن یک نوار قرمز اریب از سمت راست بالا سرازیر به سمت چپ پائین کشیده خواهد شد. علائم اطلاعاتی به استثنای علائم پارکینگ 1 - علائم اطلاعاتی معمولاً مربع شکل میباشند معهذا علائم جهت نما ممکن است بشکل مستطیل باشد طول آن به طور افقی قرار گرفته و بیک سر پیکان ختم شود. 2 - علائم اطلاعاتی بایستی دارای خط و نوشته با نقوش با رنگ روشن روی زمینه تیره و یا خط نوشته‌ها و نقوش با رنگ تیره روی زمینه روشن باشند. رنگ قرمز فقط ممکن است به طور استثنائی به کار رود و نبایستی زیاد استعمال شود. قسمت الف8 - علائم راهنما (ب) علامت E,3 نمونه‌ای از علائم راهنما برای نشان دادن مسیر گردش بچپ در محلی که گردش بچپ در تقاطع بعد ممنوع است م. ب.. (ج) علامت E,4‌نمونه‌ای از علائم راهنما جهت انتخاب مسیر قبل از رسیدن به تقاطع م. ب.. قسمت ب - علائم جهت‌نما 1 - علائم E,5aE,5bE,5cE,5d نمونه‌هائی از علائم جهت‌نما میباشند. 2 - علائم E,6aE,6bE,6c نمونه‌هائی از علائم جهت‌نما میباشند که جهت یک فرودگاه را نشان میدهند. 3 - علائم E,7‌جهت منطقه کمپینگ (‌اردوگاه) را نشان میدهد. 4 - علامت E,8‌جهت اقامتگاه شبانه روزی جوانان را نشان میدهد. قسمت ج - علائم شناسائی محل این علائم بشکل مستطیل م. ب. که طول آنها بایستی به طور افقی قرار گیرد. 1 - علائم E,9aE,9b نمونه‌ای از علائم شناسائی محل میباشند که ابتدای منطقه مسکونی را نشان میدهند. 2 - علائم E,9cE,9d‌نمونه‌هائی از علائم شناسائی محل میباشند که پایان منطقه مسکونی را نشان میدهد. قسمت د - علائم تاییدکننده علامت E,10 نمونه‌ای از یک علامت تاییدکننده م. ب.. قسمت ه - عبور عابر پیاده این علامت بایستی برنگ آبی یا سیاه بوده که مثلث آن برنگ سفید یا زرد و نقش آن برنگ سیاه یا آبی تیره باشد این نقش بایستی همان نقش A,11 باشد معهذا ممکن است علامت A,11b‌نیز که بشکل یک پنج‌گوش نامنظم با زمینه آبی و نقش سفید م. ب. به کار برده شود. قسمت و - علائم دیگری که اطلاعات لازم را برانندگان وسائط نقلیه میدهد زمینه این علائم بایستی برنگ آبی باشد. 1 - علامت «‌بیمارستان» این علامت بایستی برای اطلاع رانندگان وسائط نقلیه به منظور اعمال احتیاط لازم بخصوص خودداری از ایجاد صداهای ناهنجار در مجاورت‌موسسات بهداشتی نصب شود. این علامت دارای دو مدل E,12aE,12b‌م. ب. و ممکن است به جای صلیب روی علامتE,12b یکی از نقوش مذکور در بند 2 الف قسمت ز به کار رود. 2 - علامت راه یکطرفه ممکن است در نقاط لازم برای اطلاع بیشتر رانندگان از اینکه در یک مسیر یکطرفه در حرکت هستند دو علامت مختلف راه به کار برده شود. (‌الف) علامت E,13a که تقریباً به طور قائم بر محور راه قرار داده شده و صفحه آن بایستی بشکل مربع باشد. (ب) علامت E,13b که تقریباً بموازات محور راه قرار داده شده و صفحه این علامت بایستی بشکل مستطیل بوده و طول آن به طور افقی قرار گیرد.‌عبارت یکطرفه ممکن است روی فلش علامت E,13b به زبان یا یکی از زبانهای ملی کشور مربوطه نوشته شود. ممکن است علامت E,13aE,13b بدون توجه به اینکه در مدخل راه مورد بحث علائم ممنوعیت یا اجباری قرار دارند یا خیر نیز به کار برده شوند. علامت E,14 (‌راه بن‌بست) که در مدخل یک راه قرار داده شود باین معنی است که راه بن‌بست م. ب.. 4 - علائم اعلام ورود یا خروج در شاهراهها علامت E,16 (‌پایان شاهراه) بایستی در نقطه‌ای از شاهراه قرار داده شود که مقررات شاهراه از آن ببعد نافذ نمیباشد. این علامت ممکن است برای اعلام انتهای یک شاهراه و نیز به طور مکرر به کار برده شود.‌مسافت بین انتهای شاهراه و هر علامتی که برای این منظور نصب میشود بایستی در قسمت پائین علامت نوشته شود. 5 - علائم اعلام ورود یا خروج از راهی که مقررات ترافیک در آن راه‌همان مقررات جاری در شاهراه م. ب.. علامت E,17 (‌راه برای وسائط نقلیه موتوری) به جزشاهراههائی که فقط برای عبور وسائط نقلیه موتوری اختصاص داشته به املاک مجاور ارتباط‌ندارند بایستی در نقطه‌ای نصب گردد که مقررات خاص شاهراهها در آن راه شروع باجرا میگردد. علامت E,18‌(‌پایان راه برای وسائط نقلیه موتوری) برای اعلام پایان راه و به طور مکرر به کار برده میشود مسافت بین راه و هر علامت که برای این‌منظور نصب میشود بایستی در قسمت پائین علامت نوشته شود. 6 - علائم مشخص‌کننده ایستگاه اتوبوس یا تراموای 7 - علامت باز یا بسته بودن راه علامت E,21 (‌راه باز یا بسته) بایستی برای نشان دادن آن قسمت از راه کوهستانی (‌یا گردنه) که باز یا بسته است به کار رود. علامت مذکور بایستی در‌مدخل راه یا راههائی که به منطقه مورد بحث ختم میشود نصب گردد. تمام آن قسمت از راه (‌یا گردنه) بایستی برنگ سفید نوشته شود. در علامتی که به عنوان نمونه داده شده نام (‌اسدآباد) به عنوان مثال به کار برده شده‌است صفحات 1 و 2 و 3 بایستی قابل تعویض باشند. قسمت ز - علائم اعلام‌کننده تسهیلات لازم که ممکن است برای استفاده‌کنندگان از راه مفید باشد. نقش بایستی برنگ سیاه یا آبی تیره باشد به استثنای نقوش F,1aF,1bF,1c‌که بایستی دارای رنگ قرمز باشند. قسمت الف - علائم ممنوعیت یا محدودیت ایستادن یا پارکینگ 1 - (‌الف) نقاطی که پارکینگ ممنوع است بایستی با علامت C,18‌(‌پارکینگ ممنوع) و نقاطی که ایستادن و پارکینگ ممنوع باشد با علامت C,19(‌ایستادن و پارکینگ ممنوع) نشان داده شوند. (ب) ممکن است به جای علامت C,18 یک علامت دایره شکل با نوار عرضی که دارای حروف یا نقش مورد استعمال در کشور مربوطه برای نمایش(‌پارکینگ) م. ب. با رنگ سیاه روی زمینه سفید یا زرد تابلو کنار رود. i - روزهائی در هفته یا ماه یا ساعاتی در روز که ممنوعیت مجری است. ii - مدت زمانی که بیش از آن پارکینگ ممنوع م. ب. با علامت C,18 و ایستادن و پارکینگ ممنوع با علامت C,19 نشان داده میشود. iii - استثنائاتی که برای بعضی از استفاده‌کنندگان از راه در نظر گرفته شده است. (‌د) ممکن است مدت زمانی که بیش از آن پارکینگ یا ایستادن ممنوع است به جای نشان دادن روی یک صفحه اضافی با نوشتن روی قسمت پائین‌دایره قرمز رنگ علامت مشخص گردد. 2 - (‌الف) هنگامیکه پارکینگ متناوباً در طرف دیگر راه مجاز باشد بایستی علامت C,20a و C,20b (‌پارکینگ متناوب) به جای علامتC,18 به کار برده شود. (ب) در طرفی که علامت C,20a نصب شده پارکینگ در روزهای فرد و طرفی که علامت C,20b نصب گردیده پارکینگ در روزهای زوج ممنوع خواهد بود و ساعت تعویض روزها طبق مقررات محلی تعیین شده لزومی‌ندارد که لحظه شروع حتماً از نیمه شب باشد. ممکن است مقررات محلی همچنین تناوب دیگری غیر از تناوب روزانه را برای پارکینگ تجویز نماید. که در آن صورت به جای اعداد i‌و ii روی علائم مذکور روز تغییر قید‌خواهد مثلاً 15 - 1 و 31 - 16 برای تغییر از اول و شانزدهم ماه. (ج) دولت‌هائی که علائم C,20aC,20bC,19‌را اختیار نکرده باشند ممکن است بر طبق بند 4 ماده 8 این کنوانسیون علامت C,18‌را‌با افزون یک خط نوشته زیر آن به کار برند. 3 - (‌الف) جز در موارد استثنائی علائم بایستی طوری نصب شوند که صفحه آنها بر محور راه بوده و یا با یک زاویه جزئی به صفحه قائم بر محور راه‌قرار گیرند. (ج) به استثنای مواردی که مسافت اجرای ممنوعیت روی یک صفحه اضافی مطابق مدل 2 ضمیمه 7 و یا بر طبق بند ه اعلام شده ممنوعیت بایستی از‌محل علامت تا اولین تقاطع راه مجری گردد. (‌د) ممکن است یک صفحه اضافی مطابق مدل 3a‌یا 4a مذکور در ضمیمه 7 از نقطه شروع ممنوعیت در زیر علامت قرار داده شود و نیز‌ممکن است یک صفحه اضافی مطابق مدل3b‌یا 4b مذکور در ضمیمه 7 به منظور تکرار ممنوعیت زیر علامت قرار داده شده و یک علامت‌ممنوعیت منضم به یک صفحه اضافه مطابق مدل 3c‌یا 4c مذکور در ضمیمه 7 در نقطه پایان ممنوعیت نصب گردد. صفحه‌های مدل 3 نبایستی بموازات محور راه و صفحه‌های مدل 4 قائم بر محور راه قرار داده شده و چنانچه روی صفحه مدل 3 مسافتی ذکر شده‌باشد منظور مسافتی خواهد بود که ممنوعیت در جهت پیکان مجری م. ب.. (ه-) اگر ممنوعیت قبل از اولین تقاطع راه پایان یابد بایستی یک علامت که دارای یک صفحه اضافی (‌پایان ممنوعیت) مشروحه در بند (‌د) م. ب. نصب گردد معهذا در تقاطعی که ممنوعیت فقط در مسافت کوتاهی اجرا میشود نصب تنها یک علامت به شرح زیر مجاز م. ب.: (‌ز) در نقاطی که مدت پارکینگ محدود بوده ولی پارکینگ مشمول پرداخت نمیباشد به جای آنکه محدودیت با علامت C,18 بانضمام صفحه‌اضافی نشان داده شود ممکن است با یک نوار آبی رنگ تقریباً به ارتفاع 2 متر روی تیرهای چراغ یا درختها و غیره که در کنار راه قرار دارند یا با خطوطی روی حاشیه راه اعلام گردد. 4 - در مناطق مسکونی برای مشخص ساختن شروع منطقه‌ایکه پارکینگ اعم از پولی یا مجانی محدود بزمان م. ب. ممکن است تابلو C,21 (‌منطقه پارکینگ محدود) نصب شود. زمینه این تابلو که علامت C,18‌روی آن نشان داده شده بایستی برنگ روشن باشد.ممکن است به جای علامت C,18 علامت C,21 نیز به کار برود و در آن صورت زمینه آن ممکن است برنگ آبی باشد. قسمت ب - علائم اطلاعاتی مربوط به پارکینگ 1 - علامت توقف (‌پارکینگ) 2 - علامت نشان دهنده پایان منطقه پارکینگ محدود در مناطق مسکونی برای نشان دادن پایان منطقه‌ایکه کلیه پارکینگ از نظر مدت زمان محدود م. ب. و شروع آن منطقه به وسیله تابلو C,21 مشتمل‌بر علامت C,18 نشان داده شده بایستی تابلو C,24 به کار برده شود این تابلو بایستی به شکل مربع برنگ روشن باشد که دارای علامت C,18 با‌رنگ خاکستری روشن با یک نوار اریب سیاه یا خاکستری تیره رنگ و خطوط موازی خاکستری یا سیاه که تشکیل چنین نواری را بدهند م. ب..اگر شروع منطقه پارکینگ با تابلو C,21 مشتمل بر علامت E,23 نشان داده شود پایان منطقه ممکن است با یک تابلو که دارای نوار سیاه یا خاکستری‌تیره باشد یا با خط موازی سیاه یا خاکستری که تشکیل چنین نواری را بدهند و یک صفحه ساعتی روی زمینه روشن نشان داده شود. 1 - این صفحه‌ها بایستی دارای زمینه سفید یا زرد با دوره سیاه یا آبی تیره یا قرمز باشند که در آن صورت مسافت یا طول با رنگ سیاه یا آبی تیره نوشته‌خواهد شد یا زمینه سیاه یا آبی با دوره سفید یا زرد یا قرمز که در آن صورت مسافت با طول با رنگ سفید نوشته خواهد شد. 2 -‌(الف) - صفحه‌های اضافی (‌مدل 1) مسافت را از محل نصب علامت تا ابتدای قسمت خطرناک راه یا منطقه‌ایکه در آنجا مقررات مجری است نشان میدهد. (ب) - صفحه‌های اضافی (‌مدل 2) طول قسمت خطرناک راه یا منطقه را که در آنجا مقررات مجری نشان میدهد. 3 - صفحه‌های اضافی (‌مدل 3 و مدل 4) مربوط به ممنوعیت یا محدودیت پارکینگ به ترتیب عبارتند 3a-3b-3c-4a-4b-4c (به بند 3 قسمت‌الف ضمیمه 6 مراجعه شود). 1 - خط‌کشی راه نباید از مواد لیز و لغزنده بوده و بیش از 6 میلیمتر از سطح سواره‌رو برآمدگی داشته باشد. میخکوبیها و نظائر آن که برای علامت‌گذاری راه به کار میرود نباید بیش از 5/1 سانتیمتر و در مورد میخکوبهای منعکس‌کننده نور (‌چشم گربه‌ای) بیش‌از 5/2 سانتیمتر از سطح سواره‌رو برآمدگی داشته باشد. اینگونه وسایل بایستی با توجه بشرایط ایمنی ترافیک راهها به کار برده شوند. 2 - عرض خطوط ممتد یا منقطع در خط‌کشی طولی بایستی حداقل 10 سانتیمتر باشد. 3 - فاصله بین دو خط طولی متوازی (‌خط دوبله) بایستی بین 10 تا 18 سانتیمتر باشد. 4 - خط منقطع عبارتست از پاره‌خطهایی که بطول مساوی و با فواصل مساوی یکنواخت از یکدیگر ترسیم شده باشند. طول پاره‌خطها و نیز فواصل آنها بستگی بسرعت و حرکت وسائط نقلیه در جاده مورد بحث دارد. 5 - طول پاره‌خطها در خارج از مناطق مسکونی بایستی بین 2 تا 10 متر باشد. 6 - طول و فواصل بین پاره‌خطها در مناطق مسکونی کمتر از طول و فواصل آنها در مناطق غیر مسکونی باشد. ممکن است طول پاره‌خطها به 1 متر نیز‌تقلیل داده شود معهذا در بعضی از شاهراههای شهری که سرعت ترافیک بیشتر است مشخصات خط‌کشی طولی ممکن است عیناً همان باشد که در‌خارج از مناطق مسکونی عمل میشود. 7 - مسیرهای ترافیک بایستی با خطوط منقطع یا ممتد یا سایر وسایل مناسب مشخص گردد. 8 - در راههای دوطرفه‌ای که دارای دو مسیر حرکت باشند خط وسط‌راه باید با خط‌کشی طولی مشخص گردد. این خط‌کشی معمولاً به صورت خط منقطع بوده و فقط در موارد بخصوص بایستی خط ممتد نیز به کار برده شود. 9 - در راههای دارای سه گذرگاه به طور کلی بایستی مسیرهای حرکت در قسمتهایی که دید کافی وجود دارد با خطوط منقطع مشخص شده و در موارد‌خاص به منظور ایجاد ایمنی بیشتر می‌توان خطوط ممتد یا خطوط منقطع در کنار یکدیگر به کار برد. 10 - در راه‌های دارای بیش از سه گذرگاه دو جهت حرکت بایستی به وسیله یک یا دو خط ممتد از یکدیگر جدا شوند مگر در مواردی که جهت حرکت در دو گذرگاه وسط بتواند از هر دو طرف مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت گذرگاههای مذکور بایستی با خطوط منقطع مشخص شوند (‌شکل1a-1b). 11 - در مناطق مسکونی توصیه‌های مندرج در بند 8 تا 10 این ضمیمه در مورد خیابانهای دوطرفه و نیز در مورد خیابانهای یکطرفه که حداقل دارای دو‌گذرگاه باشند قابل اجرا است. 12 - گذرگاهها در نقاطی که عرض راه به وسیله جدول - جزیره یا جزایر جهت‌نما کمتر میگردند بایستی خط‌کشی شوند. 13 - در نزدیک شدن به تقاطع‌های بزرگ (‌مخصوصاً تقاطع‌هائی که عبور و مرور تحت کنترل قرار دارد) محلی که عرض راه برای دو یا چند ردیف‌ترافیک کافی باشد گذرگاهها بایستی مانند آنچه در شکلهای 2 و 3 نشان داده شده خط‌کشی شود. در این گونه موارد ممکن است، خطوطی که گذرگاهها را مشخص میسازد یک علامت پیکان اضافه نمود (‌به بند 39 این ضمیمه مراجعه شود). 14 - برای ایجاد ایمنی بیشتر و عبور و مرور به جای خطوط منقطع وسط در بعضی تقاطع‌ها (‌شکل 4) بایستی خط ممتد به کار برده و یا خط ممتد بخطوط منقطع اضافه گردند (‌شکلهای 5 و 6). 15 - در تقاطعی که ضرورت ایجاب نماید قسمتی از راه به ترافیک طرف مقابل اختصاص داده شود و در آنجا میدان دید محدود باشد (‌قله - تپه -‌پیچ‌راه و غیره) و یا در قسمتهائی که راه باریک و وضع خاص دیگری دارد محدودیت بایستی در قسمتهائی که میدان دید از یک حداقل M‌کمتر است به‌وسیله خط ممتد که بر طبق شکلهای 7a تا 16ƒ1‌ترسیم میشود اعمال گردد. پاورقی تعریف مسافت رویت که در این بند (‌بند 15) به کار رفته عبارت است از مسافتی که یک شیء یک متری به وسیله شخصی که چشمهایش‌در ارتفاع یک متری سطح راه باشد دیده شود. 16 - میزانی‌که بایستی برای M اتخاذ گردد برحسب وضع‌راه تغییر میکند. ‌شکلهای 7a-7b-8a-8b-8c-8d‌نمونه خط کشی را به ترتیب برای راههای دارای دو یا سه گذرگاه در قله یک تپه که میدان دید محدود م. ب. نشان میدهد. این شکلها مربوط به قسمتهای طولی شکل بالای همان صفحه و نیز مسافت معینه در بند 24 ضمیمه م. ب. A یا D نقطه‌ایست که میدان دید از M کمتر میشود در حالی کهB یا C نقطه‌ای است که میدان دید دوباره شروع به تجاوز از Mƒ2 مینماید. پاورقی به جای خط‌کشی بین A و D در شکلهای 7a‌و 7b‌ممکن است به جای خطوط منقطع محور راه یک خط ممتد کشیده شود‌مشروط بر آنکه این خطوط در حد فاصل AB و CD به وسیله خط منقطعی که حداقل دارای 3 قطعه م. ب. همراهی گردد. این نوع خط‌کشی بایستی‌با احتیاط کامل و فقط در موارد استثنایی به کار برده شود زیرا راننده را فقط از سبقت گرفتن در طول مسافت تعیین شده حتی اگر مسافت رویت هم کافی باشد منع خواهد نمود. از به کار بردن هر دو طریق در یک راه یا راههای مشابه در همان منطقه بایستی خودداری شود زیر این عمل موجب اختلال‌خواهد شد. 17 - رد محل‌هائیکه قسمتهای AB و CD‌روی هم قرار گیرند یعنی موقعیکه مسافت رویت طرف مقابل در هر دو جهت قبل از رسیدن به قله تپه‌بزرگتر از M می‌گردد خطوط بایستی به همان ترتیب تنظیم گردند لیکن خطوط ممتد مجاور خط منقطع نبایستی روی هم قرار گیرند این موضوع در‌شکلهای 9-10a-10b‌نشان داده شده است. 18 - شکلهای 11a و 11b وضعیت خطوط را برای همان حالت در یک راه که دارای دو گذرگاه روی قوس با مسافت رویت محدود م. ب. نشان میدهد. 19 - در راههائیکه دارای سه گذرگاه م. ب. ممکن است به دو طریق عمل شود این طریق در شکلهای 8a-8b-8c-8d یا 10a-10b نشان داده شده‌اند. شکلهای 8a یا 8b یا10a بایستی در راههایی که قسمت اعظم ترافیک با وسائط نقلیه دوچرخ وشکلهای 8c یا 8d یا 10bدر راههایی که ترافیک عمده با وسائط نقلیه چهار چرخ م. ب. به کار رود. شکل 11c ترتیب خطوط رابرای همان حالت در یک قوس با مسافت رویت محدود روی یک راه دارای سه گذرگاه نشان میدهد. 20 - در شکلهای 12 و 13 - 14 خطوطی را که دلالت بر کم عرض شدن سواره‌رو راه دارد نشان میدهد. 21 - در شکلهای 8a-8b-8c-8d-10a-10b تمایل خط اریب نسبت به خط وسط نباید از یک بیستم تجاوز کند. 22 - در شکلهای 13 و 14 که برای اعلام تغییر عرض راه و نیز در شکلهای 15 - 16 - 17 که برای اعلام وجود موانع در سر راه و لزوم انحراف از خط ممتد به کار میروند لزوماً تمایل خط در راههای سریع بایستی کمتر از یک پنجاهم و در راه‌هائی که سرعت از 50 کیلومتر در ساعت تجاوز نمینماید بایستی کمتر از یک ییستم بوده به علاوه قبل از خطوط اریب ممتد بایستی یک خط ممتد موازی با خط وسط راه نیز کشیده شود. طول خط ممتد برابرمسافتی است که در یک ثانیه با سرعت تعیین شده طی میشود. 23 - هنگامیکه لازم نباشد روی یک قسمت معمولی راه گذرگاههای عبور با خطوط منقطع مشخص شود بایستی قبل از خط ممتد یک خط نزدیک شدن که عبارت از خطوط منقطع است برای مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولی وسائط نقلیه کشیده شود. در محل‌هائیکه گذرگاههای عبور روی یک قسمت معمولی راه با خطوط منقطع مشخص میشوند همچنین بایستی قبل ازخط ممتد یک خط نزدیک شدن برای مسافت 50 متر بر حسب سرعت معمولی وسائط نقلیه در آن راه کشیده شود.ممکن است خط‌کشی را با یک یا چند پیکان که رانندگان را در انتخاب جهت راهنمائی کند تکمیل نمود. ii) شرایط به کار بردن خط ممتد 24 - در جدول زیر به منظور تعیین مسافت رویت مقادیر توصیه شده M در قسمتهائی که وجود خط ممتد ضروری است برای سرعتهای مختلف نشان داده شده است 25 - مقدار M برای سرعتهای ذکر نشده در جدول فوق بایستی بین ارقام مذکور بر اساس قرائن تعیین گردد. 26 - حدود سواره‌رو ترجیح دارد که به وسیله خط ممتد تعیین و مشخص گردد و نیز ممکن است از میخکوب یا پایه‌های مجهز بوسائل نورتاب(‌منعکس‌کننده نور) با این خطوط تواماً استفاده شود. (ه -) خط‌کشی مخصوص موانع 27 - شکلهای 15 و 16 و 17 طریقه خط‌کشی نزدیک شدن به جزیره یا هر گونه مانع دیگری را در راه نشان میدهد. 28 - در کشورهائیکه از سمت راست رانندگی مینمایند در بعضی از تقاطع‌ها لازم است به وسیله خطوط هدایت‌کننده طریقه گردش بچپ برایرانندگان مشخص گردد. 29 - با توجه بزاویه رویت راننده خط‌کشی عرضی بایستی پهن‌تر از خط‌کشی طولی راهها باشد. 30 - عرض خط ایست بایستی حداقل 20 سانتیمتر و حداکثر 60 سانتیمتر باشد عرض 30 سانتیمتر توصیه میگردد. 31 - هنگامیکه خط ایست توام با علامت ایست به کار رفته باشد در آنصورت خط ایست بایستی در محل ترسیم گردد که رانندگان متوقف در پشت آن کلیه ترافیک را اعم از ایستاده یا وسائط نقلیه در انشعابات دیگر تقاطع بخوبی رویت نمایند. 32 - خط ایست ممکن است با خطوط طولی دیگری تکمیل گردد (‌شکلهای 18 و 19) و نیز ممکن است با نوشتن کلمه STOP (ایست) روی راه طبقه آنچه که در شکلهای 20 و 21 به عنوان نمونه درج شده مشخص گردد. فاصله بین بالای حروف کلمه STOP و خط ایست بایستی بین 2 تا 25 مترباشد. 33 - حداقل عرض این خطوط بایستی 20 سانتیمتر و حداکثر 60 سانتیمتر بوده و اگر دو خط وجود داشته باشد فاصله بین آنها بایستی حداقل 30سانتیمتر باشد. ممکن است به جای خطوط مذکور مثلث‌هائی در سطح سواره‌رو در کنار هم ترسیم گردند که راس آنها بطرف رانندگانی که بایستیرعایت حق تقدم را بنمایند باشد. 34 - خط‌کشی‌های تقاطع بایستی در شرایطی که برای خطوط ایست مذکور در بند 31 این ضمیمه توصیف شده ترسیم گردند. 35 - ممکن است به خط کشی‌های مذکور در بند 34 فوق یک مثلث طبق آنچه به طور نمونه در شکل 22 نشان داده شده در روی سطح سواره‌رو راه ترسیم و اضافه گردد. فاصله بین قاعده مثلث و خط‌کشی متقاطع بایستی بین 2 تا 25 متر باشد. 36 - ممکن است به این خط‌کشی متقاطع خط طولی نیز اضافه شود. 37 - فاصله بین خطوطی که در محل عبور عابرین پیاده کشیده میشود بایستی حداقل معادل عرض خطوط بوده و از دو برابر آن بیشتر نباشد. عرض یک خط و فاصله آن روی هم بایستی بین 1 متر تا 4/1 متر باشد. حداقل عرض توصیه شده برای محل عبور عابرین پیاده در راههائیکه سرعت محدود به 60 کیلومتر در ساعت 5/2 متر و در راههای با سرعت بیشتر 4متر م. ب.. (ه -) گذرگاه دوچرخه سوارها 38 - محل عبور دوچرخه سوارها بایستی با دو خط منقطع نشان داده شود خط منقطع ارجحا بایستی مرکب از مربع‌هائی بابعاد 40 تا 60 سانتیمترباشد که فاصله بین آنها بایستی 40 تا 60 سانتیمتر و عرض محل عبور نبایستی کمتر از 8/1 متر باشد.استفاده از میخکوب توصیه نمیگردد. فصل 4 - سایر خط کشی‌ها 39 - راههائیکه دارای عرض کافی برای تفکیک گذرگاه جهت وسائط نقلیه‌ای که به تقاطع نزدیک میشوند ممکن است گذرگاههائی را که بایستی مورد استفاده ترافیک قرار گیرد با ترسیم فلش روی سطح راه (‌شکلهای 2 - 3 - 19 - 23) مشخص نمود. ممکن است برای نشان جهت ترافیک در راه یک‌طرفه از فلش استفاده نمود. 40 - شکلهای 24 و 25 نمونه‌های قسمتهائی از راه را که وسائط نقلیه نبایستی بآن قسمت داخل شوند نشان میدهد. 41 - خط نوشته روی راه ممکن است برای تنظیم ترافیک یا اعلام و آگاه ساختن استفاده‌کننده از راه به کار برده شود. کلماتی که به کار میروند ارجحاً بایستی نامهای محل - شماره راه‌ها یا کلماتی باشند که به طور بین‌المللی و بسهولت قابل فهم باشد (‌مثلاً ایست) STOP اتوبوس BUS تاکسیTAXI 42 - حروف باید به طور مشخص در جهت حرکت ترافیک و به نحوی نوشته شود تا به علت زاویه دید رانندگانی که بآن نزدیک میشوند کاملاً قابل رویت باشد (‌شکل 20) 43 - در تقاطعیکه سرعت نزدیک شدن بیش از 50 کیلومتر در ساعت است ارتفاع کلمات بایستی حداقل 5/2متر باشد. 44 - محدودیت‌های توقف و پارکینگ ممکن است با خط‌کشی روی جدول یا سواره‌رو راه مشخص گردد. (ه -) خط‌کشی روی راه یا ساختمان‌های مجاور 45 - شکل 26 نمونه خط شکسته م. ب.. 46 - شکل 27 نمونه خط‌کشی روی یک مانع را نشان میدهد. کنوانسیون فوق مشتمل بر یک مقدمه و چهل و هشت ماده و نه ضمیمه منضم بقانون‌الحاق ایران بکنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط بعلائم راه‌ها م. ب.. به عنوان یک راهنمای کلی در نظر گرفته شده است.

موارد مرتبط 1

مقرراتِ مرتبط 1

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین