تصویبنامه
تعیین برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده موضوع ماده 230 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران با اصلاحات و الحاقات بعدی
تعيين برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده موضوع ماده 230 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوري اسلامي ايران
مصوب 1392,01,18
با اصلاحات و الحاقات بعدي
هيئت وزيران درجلسه مورخ 18/ 1/ 1392 بنا به پيشنهاد مركز امور زنان و خانواده و تأييد معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور و به استناد ماده (230) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوري اسلامي ايران – تصويب نمود:
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده موضوع ماده (230) قانون يادشده به شرح پيوست كه تأييد شده به مهر "دفتر هيئت دولت " است ، تعيين مي شود.
محمد رضا رحيمي
معاون اول رييس جمهور
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده
ارتقاء سلامت
اصول و ارزشها
*حداكثرسلامت ممكن به مثابه حق براي آحاد جامعه زنان
*عدالت اجتماعي درتامين سلامت براي همه اقشار جامعه وگروهاي سني
*نگاه جامع وهمه جانبه به سلامت
*تاكيد برسلامت روحي ومعنوي به عنوان زيربناي سلامت جسمي
*تاكيد برپيشگيري و سلامت محوري به جاي درمان محوري
* اخلاق محوري و حفظ كرامت و شان انساني با تاكيد برعفاف درنظام سلامت
*همبستگي و انسجام اجتماعي در ارتقاء سلامت
ماموريت
ايجاد زيرساخت فرهنگي، انساني ، تخصصي و فناورانه در كليه عرصه هاي جامعه و نظام سلامت كشوردرسطوح سه گانه پيشگيري به منظور ارتقاءسلامت زنان در ابعاد معنوي، رواني ، و جسمي درابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي
چشم انداز
" ايران اسلامي جامعه اي تراز و الگو درحوزه سلامت زنان
برخوردار اززناني توانمند، آگاه ، با نشاط و بهره مند ازعمري طولاني با حداكثر سلامت جسمي ، رواني و معنوي در ابعاد فردي ، خانوادگي و اجتماعي برپايه قوانين ، فرهنگ ،زيرساخت ها و نظام مديريت سلامت عدالت محوروحامي مشاركت موثر زنان درايجاد و رشد خانواده ونسل صالح ،سالم و بالنده
*سازمان هاي حمايت كننده مادي و معنوي
*سازمان هاي آموزشي و پژوهشي
تغذيه
تغذيه سالم براساس هرم غذايي بايستي انجام شود. درسبد غذايي خانواده بايد كليه گروه هاي اصلي غذايي شامل گوشت، پروتئين، كربوهيدرات، ميوه وسبزي، شيرو لبنيات و.... وجود داشته باشد وميزان مصرف نيزبراساس واحد تامين كننده سلامتي باشد.
گروه متفرقه اين .....نشان مي دهد كه قندها وچربي ها درساير گروههاي غذايي نيزوجود دارد.
گروه گوشت ،حبوبات .....وتخم مرغ 2تا 3 واحد
گروه شيرو لبنيات 2تا3 واحد
گروه ميوه ها 2 تا 3 واحد
گروه سبزيها 3 تا 5 واحد
گروه نان وغلات 6 تا 11 واحد
شكل 2 : هرم غذايي وميزان نيازبدن به هريك ازگروه هاي اصلي غذايي
زنان سالمند بيماري هاي مزمن ، كاهش بينايي،
زنان بزرگسال بيماري هاي مزمن غيرواگير ، خشونت و حوادث ، خودكشي ،
زنان بالغ STI ، HIV وHPV ، مرگ وميرناشي ازبارداري وزايمان
دختران نوجوان مشكلات رواني ، مصرف دخانيات و الكل ، رژيم غذايي نامناسب ، عدم فعاليت فيزيكي ، بيماريهاي جنسي
دختر بچهها ذات الريه و اسهال ، بيماريهاي عفوني ، سوء استفاده جنسي
شكل 1: دوره هاي مختلف سني و مسايل مربوط به هردوره
گروه هاي درمعرض خطر بالا
گروه هايي اززنان كه به دليل شرايط خاص خانوادگي ، اجتماعي ،تحصيلات ، اقليمي و جغرافيايي ، فرهنگي و ... دسترسي كافي به خدمات نداشته يا نيازهاي ويژه اي دارند كه خاص اين گروه بوده و بايد براي آن برنامه مناسبي اتخاذ گردد.اين گروه هاي درمعرض خطرعبارتند از:
*زنان فقير
*بد سرپرست
*زنان عشاير- زنان روستايي
*زنان معلول و ناتوان
*زنان درمعرض آسيب (زنان زنداني ، زنان پناهنده و...)
بيماري
بار بيماري اين امكان رافراهم مي آورد كه طول زمان ودروه ابتلا به هربيماري يا آسيب خارجي و پيامدهاي غيركشنده آن را برحسب ناتواني به ازاي موارد جديد (بروز) يا قديم و جديد (شيوع) ، دركنار زمان از دست رفته در اثر مرگ زودرس ناشي از همان بيماري يا آسيب ، به عنوان شاخصي كه برآيند سطوح مختلف سلامتي جامعه باشد ، نشان داد. به عبارت ديگر مجموع عمر ازدست رفته در نتيجه مرگ زودرس ؛ بعلاوه زمان سپري شده توام با ناتواني ومعلوليت در با بيماري ها ارائه مي شود.
پس بار بيماري ها (Disability Adjusted LifeYears) يا DALY عبارتست از :
DALYs=YLL+YLD
كه درآن :
*: (YLL) Years of Life Lost due to premature moratality سال هاي ازدست رفته عمر به دليل مرگ زود هنگام
* : (YLD) Years of Life Lost due to Disability سال هاي ازدست رفته سلامتي به علت سپري شدن با ناتواني يا معلوليت
عوامل خطر
خطر يعني احتمال ايجاد يك پيامد نامطلوب يا هرعاملي كه اين احتمال را افزايش دهد .خطرات حقيقي سلامت ، به طورعمده عوامل واقعي بيماري ها و همچنين حوادث عمده مي باشند. براي شناسايي اثرهرعامل خطر برروي بيماري ها ازشاخص باربيماري منتسب به عامل خطراستفاده مي شود . اين شاخص بيان مي دارد كه با حذف خطر عامل بيماري چند درصد از موارد بروز بيماري درآينده كاهش خواهد يافت.
مداخلات
به طورمعمول خدمات بهداشتي درسه سطح سازمان دهي و هرسطح به وسيله سطح بالاتري كه بيماران به آن ارجاع مي شود. اين سطوح عبارتند از : سطح اول ، سطح دوم و سطح سوم.
سطح اول مراقبت هاي بهداشتي – خدمات پيشگيري
سطح مراقبت اوليه بهداشتي نخستين سطح تماس بين اشخاص و نظام خدمات بهداشتي است. دراين سطح مراقبتهاي بهداشتي ضروري يعني اوليه ، ارائه مي شود. بخش بزرگي ازناراحتي ها و دشواري هاي موجود بهداشتي را مي توان دراين سطح به نحو مطلوبي ، برطرف كرد. اين سطح درتماس بسيارنزديك با مردم است . ( درايران مراقبت هاي اوليه بهداشتي به وسيله مراكز بهداشتي درماني و خانه هاي بهداشت وبا مشاركت مردم انجام مي گيرد).
* سلامت رواني : همان قدرت سازگاري وتطابق با شرايط محيطي و عكس العمل مناسب در مقابل مشكلات و حوادث زندگي است.
نشانه هاي سلامت رواني :سازگاري فرد با خودش وديگران ، قضاوت نسبتا صحيح وعملكرد مناسب در برخورد با مسايل و مشكلات ، انتقاد پذيري.
*سلامت اجتماعي : انسان يك موجود اجتماعي است ودر ارتباط با افراد ديگر وجامعه خود زندگي مي كند و سلامتش مرتبط با سلامت اين ارتباط است.
برخي عوامل اجتماعي منفي :فقرمالي و فرهنگي ،بيكاري، كمي درآمد، بي سوادي ، فرهنگ كاروتلاش ،ناامني ، جنگ و مهاجرت ، درگيرهاي قومي ، مسكن نامناسب ، تبعيض ، قانون گريزي ، حاشيه نشيني ، استرس درجامعه ، سوانح وحوادث ، طلاق ، اعتياد ، فحشا، ناامني غذا ودارو،و...
* سلامت معنوي :تلاش براي دستيابي به اهداف والا و معنا بخشيدن به زندگي است.
نشانه هاي سلامت معنوي : عدم احساس پوچي و بيهودگي ، ايمان ، پاي بندي اخلاقي ، تعاون ، حسن ظن ، بردباري دربرابر مشكلات ، رضايت و...
مركز امورزنان وخانواده
رياست جمهوري
برنامه جامع توسعه امورزنان و خانواده (ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان برنامه : ارتقاء سلامت
كميته راهبري:مريم مجتهد زاده ، مهندس … ، دكتر فاطمه بداغي ، دكتركبري خزعلي ، دكترطيبه صفايي ، پروين هدايتي ، مرضيه طالب
ناظران : دكتر ابراهيم نيك منش ، دكتر عبدالعلي رضايي
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه : دكتر مهدي الياسي ، دكتر مهدي محمدي ، مهندس … ، الهام هاشمي ، مهندس … ايرج تاج الدين ، مهندس … مهندس … ، مرحومه مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … هادي كيقبادي و ...
دبيرخانه تخصصي:آقاي دكتر امامي رضوي ، خانم … ، آقاي دكتر مطلق ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، آقاي دكتر مصداق نيا ، آقاي محبي تبار ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، خانم … ، آقاي دكتر نيك فرجام ، آقاي دكتر ناصحي ، آقاي دكتريماني ، مهندس … ، افسانه اميدي مراد، دكترنرگس رستمي گوران ، دكتر فاطمه رجبي ، دكتر سيد حامد حسيني
كليه حقوق مادي ومعنوي اين سند متعلق به مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري مي باشد . هرگونه تكثيرونشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازه ي كتبي اين مركزاست نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند ونام مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري بلا مانع است.
گسترش فرهنگ عفاف وحجاب
راهبرد
برنامه
راهبرد
برنامه
راهبرد
برنامه
راهبرد
برنامه
دستگاههاي دولتي ،اصناف و اماكن عمومي
عمومي
اجراي طرح تدوين ضوابط و الگوي عفاف و حجاب درادارات ،اصناف و اماكن عمومي و نظارت برحسن اجراي آن ها در ابعاد توليد و توزيع
تعداد طرح
اجراي طرح تدوين ضوابط ع
وزارت كشور
مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
اجراي طرح تدوين و ضوابط والگوي عفاف و حجاب دردانشگاهها نظارت برحسن اجراي آن ها درابعاد توليد و توزيع
تعداد طرح
اجراي طرح تدوين ضوابط
وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
ايجادهماهنگي راهبردي درخصوص طرح هاي فرهنگي واجتماعي و انتظامي درخصوص حجاب و عفاف با استفاده ازظرفيت ستاد ملي زن و خانواده
تعداد طرح هاي دريافتي
اجراي طرح هاي مصوب
ستاد ملي زن وخانواده
-
1
تدوين ضوابط حمايت و تشويق بانوان محجبه دردستگاه هاي اجرايي و ضوابط برخورد با هرگونه تعرض و تحقير اين بانوان دراماكن مختلف
تعداد طرح
اجراي طرح تدوين ضوابط
ستاد ملي زن وخانواده
مجلس شوراي اسلامي ، وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي ، وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
2
ايجاد نظام ارزيابي عملكرد براي پايش ميزان تحقق وظايف و مسئوليت هاي دستگاه هاي مختلف اجرايي در حوزه عفاف و حجاب
نظامنامه
ايجاد نظام ارزيابي عملكرد
ستاد ملي زن وخانواده
مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 3:ايجاد زمينه لازم براي دسترسي زنان و دختران به پوشاك اسلامي جذاب ومطلوب مطابق با سلايق ،نيازها و ضوابط شرعي وقانوني
راهبرد 1: زمينه سازي براي تبديل ايران به قطب صنعت فرهنگي پوشاك اسلامي دردنياي اسلام
برگزاري جشنواره هاي استاني عفاف وحجاب مبتني برفرهنگ بومي و سنت هاي محلي
تعداد استان هاي ميزبان جشنواره
برگزاري جشنواره دوسالانه در استان هاي منتخب
وزارت كشور
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و مركزامورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
بازارسازي براي صنعت پوشاك اسلامي ازطريق برگزاري نمايشگاهاي عرضه مستقيم پوشاك اسلامي درسراسركشوروسايركشورهاي اسلامي
تعداد نمايشگا ه ها
برگزاري نمايشگاه پوشاك اسلامي درسطح كشورواستان ها و بين المللي
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
وزارت كشور ومركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
2
ايجاد رشته تحصيلي طراحي پوشاك اسلامي درمقاطع تكميلي وراه اندازي پارك فناوري ومركزرشد براي توسعه نوآوري صنعت عفاف وحجاب با محوريت يكي ازدانشگاه ها
تعداد رشته ها
ايجاد 5 رشته كارشناسي ارشد وسه مركز رشد دراستان هاي مستعد
وزارت علوم و تحقيقات وفناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
حمايت از ايجاد برند ملي درحوزه پوشاك اسلامي
ميزان اعتبار تخصيصي ( برحسب درصدي ازكل)
تخصيصي اعتبار سالانه براي حمايت از تعاوني هاي پوشاك اسلامي
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي ، وزارت صنعت معدن و تجارت
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
راهبرد 2: تقويت نقش رسانه ها در توسعه فرهنگ عمومي ترويج عفاف و حجاب
برگزاري كرسي هاي آزادانديشي و نشست هاي تخصصي براي پاسخگويي به شبهات مرتبط با حوزه عفاف و حجاب دردانشگاه ها به ويژه دردانشگاه ها ي كليدي
تعداد كرسي هاي آزاد انديشي
برگزاري 200 كرسي آزاد انديشي
وزارت علوم و تحقيقات وفناوري
مركزامورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
تهيه پودمان آموزشي ترويج فرهنگ عفاف و حجاب خانواده ها ازطريق رسانه هاي ديداري، شنيداري،مجازي و باكمك سازمان هاي مردم نهاد
تعداد برنامه هاي تبليغي
200 برنامه تبليغي كوتاه ويك سايت تبليغي وكاربردي
سازمان صدا وسيما
وزارت ورزش و جوانان ،مركز امورزنان و خانواده وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
1
توليد برنامه هاي ترويجي توسط رسانه ملي درقالب فيلم ، انيميشن ، اجراي نمايش و نظاير آن درخصوص عفاف و حجاب
تعداد برنامه ها
توليد 100 برنامه
سازمان صدا وسيما
مركزامورزنان و خانواده رياست جمهوري ، وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
تدوين برنامه هاي تبليغي براي ترويج و آگاه سازي نقش والدين (عاطفه مادران و غيرت پدران ) درعفاف و حجاب نسل جوان
تعداد برنامه هاي تبليغي
طراحي بسته تبليغ ويژه اماكن عمومي و اصناف و توزيع آن درسراسركشور
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
مركزامورزنان و خانواده رياست جمهوري ، وزارت كشور، وزارت بازرگاني
2
الگوسازي جامعه با معرفي زنان موفق، انديشمند و فرهيخته مقيد به عفاف و حجاب
تعداد جشنواره
برگزاري جشنواره دوسالانه زنان محجبه انديشمند و فرهيخته
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
وزارت علوم ،تحقيقات و فناوري ، مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
حمايت ازطرح هاي كاربردي درخصوص حدود شاخصه هاي حجاب وعفاف شرعي وتطبيق آن با نيازها وسلايق گروه هاي مختلف سني ،تحصيلي و اجتماعي زنان ودختران
تعداد طرح
حمايت از30طرح
سازمان تبليغات اسلامي
وزارت علوم تحقيقات وفناوري – وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
1
حمايت ازطرح هاي رصدگري اجتماعي درخصوص نگرش ها ورفتارهاي زنان ودختران درگروه هاي مختلف سني ، تحصيلي واجتماعي و جغرافيايي با مشاركت سازمان مردم نهاد
تعداد طرح
حمايت از 30 طرح
سازمان تبليغات اسلامي
وزارت علوم تحقيقات وفناوري – وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
1
حمايت ازشكل گيري مراكز پژوهشي حوزوي ودانشگاهي با مشاركت تشكل هاي مردم نهاد
تعداد موسسه
حمايت از شكل گيري پنج موسسه
سازمان تبليغات اسلامي
وزارت علوم تحقيقات وفناوري – وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي مركزامورزنان و خانواده رياست جمهوري
1
حمايت ازطرح هاي پژوهشي ورصدگري درخصوص آثار وتبعات فرهنگ غربي پوشش وتاثيرات مخرب آن برجامعه وكرامت انساني زنان
تعداد طرح پژوهشي
حمايت از 50 طرح پژوهشي
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان تبليغات ، سازمان صداوسيما، وزارت علوم، تحقيقات وفناوري
2
راهبرد2:ايجاد زمينه نهادي لازم براي مفهوم سازي والگوسازي عفاف وحجاب
حمايت ازطرح هاي تحقيقاتي با محوريت شناسايي رويكردها وابزارهاي تبليغي وترويجي مناسب براي تقويت حجاب وعفاف درسطوح مختلف جامعه
تعداد طرح
حمايت از10طرح
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان تبليغات ، حوزه هاي علميه، وزارت علوم، تحقيقات وفناوري
1
راهبرد
برنامه
راهبرد1: تعيين ضوابط مرزها ونهادينه سازي عفاف وحجاب دردستگاه هاي دولتي،اصناف واماكن عمومي
اجراي طرح ارزيابي حجاب و عفاف درسطوح كشور
اجراي طرح تدوين ضوابط والگوي عفاف وحجاب درادارات، اصناف واماكن عمومي و نظارت برحسن اجراي آن ها در ابعاد توليد و توزيع
ايجاد هماهنگي راهبردي درخصوص طرح هاي فرهنگي و اجتماعي وانتظامي درخصوص حجاب و عفاف با استفاده از ظرفيت ستاد ملي زن وخانواده
تدوين ضوابط حمايت و تشويق بانوان محجبه دردستگا ه هاي اجرايي و ضوابط برخورد با هرگونه تعرض و تحقير اين بانوان در اماكن مختلف
ايجاد نظام ارزيابي عملكرد براي پايش ميزان تحقق وظايف ومسئوليت هاي دستگاه هاي مختلف اجرايي درحوزه عفاف وحجاب
-** توضيح:
لازم به ذكراست كه برنامه هاي ذكرشده درجداول حسب شرايط منطقه اي و بومي هراستان ويا برنامه ها واسناد بالادستي دستگاههاي اجرايي به شرط تطابق با راهبردها وراهكارهاي اين سند قابل تنظيم مجدد مي باشد.
راهبرد
برنامه
راهبرد 1: گسترش وتعميق برنامه هاي ترويجي درسطوح مختلف نظام آموزشي كودكان ،نوجوانان و جوانان
تربيت مروجين وراه اندازي شبكه تبليغي عفاف وحجاب درنظام آموزشي كشور(مهد كودك ها ، مدارس ودانشگاه ها) با بهره گيري ازفارغ التحصيلان زن حوزوي سطوح 3
تدوين بسته هاي آموزشي وترويجي ويژه مهدهاي كودك دخترانه براي ترويج عفاف و حجاب
تدوين بسته هاي آموزشي و ترويجي ويژه مدارس دخترانه براي ترويج عفاف وحجاب
تدوين بسته هاي آموزشي عفاف ويژه مردان وارائه آن دررسانه ها ونظام آموزشي كشور
برگزاري جشنواره سالانه دانشجويي عفاف و حجاب و تقدير ازدانشجويان ونخبگان موفق محجبه
برگزاري كرسي هاي آزاد انديشي ونشست هاي تخصصي براي پاسخگويي به شبهات مرتبط با حوزه عفاف وحجاب دردانشگاه ها به ويژه دانشگاه كليدي
راهبرد 2: تقويت نقش رسانه ها درتوسعه فرهنگ عمومي و ترويج عفاف وحجاب
تهيه پودمان آموزشي ترويج فرهنگ عفاف و حجاب خانواده ها ازطريق رسانه هاي ديداري ، شنيداري ، مجازي وبا كمك سازمان هاي مردم نهاد
توليد برنامه هاي ترويجي توسط رسانه ملي درقالب فيلم، انيميشن ، اجراي نمايش ونظاير آن درخصوص عفاف وحجاب
تدوين برنامه هاي تبليغي براي ترويج وآگاه سازي نقش والدين ( عاطفه مادران وغيرت پدران) درعفاف وحجاب نسل جوان
حمايت ازترويج عفاف والگوهاي مناسب حجاب و تبليغ آن درتبليغات شهري ، اماكن عمومي ، اداره جات واصناف
حمايت ازحضوردرشبكه هاي اجتماعي ورسانه هاي مجازي براي تبليغ فرهنگ عفاف وحجاب وپاسخ به شبهات قشرجوان
تدوين برنامه هاي تبليغي ازآسيب هاي فرهنگي غربي براي جامعه ،خانواده وشان كرامت انساني زن براي مخاطبين داخلي وبين المللي
ماموريت
"تبين الگوها وضوابط عفاف وحجاب درسطوح فردي واجتماعي ونيزترويج ، فرهنگ سازي و نهادينه سازي آن درجامعه اسلامي با حفظ كرامت انساني "
چشم انداز
" جامعه اسلامي ايران ، درپرتوايمان ، تقوي ، كرامت ، آگاهي و پرورش اسلامي زنان ومردان وتقويت نظام خانواده و فرهنگ عمومي درحفظ عفاف وحجاب درچارچوب موازين شرعي ،الگوي كرامت و شأن حقيقي زن مسلمان ، تحكيم خانواده و حضور مؤثرزنان مومن، توانمند و فرهيخته درتعالي جامعه خواهد بود "
اهداف راهبردي
هدف راهبردي 1: تبيين مفاهيم والگوسازي عفاف وحجاب درسبك زندگي اسلامي ايراني درهمه عرصه هاي فردي واجتماعي
هدف راهبردي 2: تعليم و تربيت ،تبليغ وترويج فرهنگ عفاف و حجاب درسطح جامعه با تاكيد برنسل آينده
هدف راهبردي 3: ايجاد زمينه لازم براي دسترسي زنان ودختران به پوشاك اسلامي جذاب و مطلوب مطابق با سلايق ،نيازها و ضوابط شرعي وقانوني
هدف راهبردي 4: تعيين ضوابط، مرزها ونهادينه سازي عفاف و حجاب دردستگاه هاي دولتي ، اصناف و اماكن عمومي
توسعه شبكه طراحي ، توليد و توزيع پوشاك اسلامي: توسعه ساز وكارطراحي پوشاك اسلامي مانند طراحان ، سرمايه گذاران ،دانشگاه ها و موسسات آموزشي طراحي مدولباس اسلامي ، ژورنال ها و مجلات مربوطه و برگزاري رويدادها ،همايش ها و نمايشگاه هاي مد ولباس اسلامي در اين مولفه اهميت مي يابد. همچنين ، توسعه توسعه صنعت توليد وتوزيع پوشاك اسلامي شامل توليد كنندگان پارچه و لباس ، ساماندهي توزيع – كنندگان و خرده فروشان ، همكاري با توليد كنندگان خارجي براي برون سپاري توليد محصولات و كاهش قيمت تمام شده دراين حوزه اهميت دارد.
مولفه سوم : نهادينه سازي
موضوع مهم بعدي نهادينه سازي پوشاك اسلامي درجامعه ، اماكن عمومي و محيط هاي كاري درسازمان ها و دستگاه هاي دولتي و غيردولتي است . اين بخش نيزبا استفاده از ابزارهاي الگوسازي و تنظيم مقررات و ضوابط انجام مي گردد.
2 -2. موضوعات پشتيبان
موضوعات پشتيبان ،ساختارها يا فرايندهايي كه به نظام سياست گذاري و اجرايي درجهت حمايت از انجام فرايندهاي اصلي مي باشد مربوط مي شود.مهمترين مواردي كه ب. ت. ب. مطالعات به عنوان پشتيبان درحوزه توسعه فرهنگ عفاف و حجاب شناسايي شده است ، عبارتند از : توسعه پژوهش و نيزسازمان هاي مردم نهاد فعال دربخش زنان وخانواده است . همچنين وجود زيرساخت هاي قانوني مقرراتي دركشور ونيزبرخورداري ازساختار مناسب درحوزه ي توسعه فرهنگ عفاف وحجاب مربوط مي شود.
شده است تا اطمينان حاصل شود كه كليه موارد وملاحظاتي كه بايد درتصميم گيري وسياست گذاري درحوزه حجاب و عفاف لحاظ شود در برنامه ريزي مورد توجه قرارگيرند. به عبارت ديگر ، چارچوب مفهومي ، درواقع ابزار تحليل راهبردي درحوزه حجاب وعفاف است كه براساس آن وضع موجود تحليل و عارضه يابي مي گردد.
به اين ترتيب ، چارچوب مفهومي حوزه ي حجاب و عفاف به شكل زيرطراحي و استفاده شده است (شكل 1).
هرحوزه راهبردي ، نيازمند شكل گيري و توسعه سه دسته برنامه وراهبرد مي باشد. دسته اول كه تحت عنوان موضوعات راهبردي مي توان به آن ها اشاره نمود، درواقع دربرگيرنده مجموعه اي از موضوعات است كه ارتباط تنگاتنگي با عملكرد وضعيت آن حوزه راهبردي داشته و مي توان خروجي و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسي و ارزيابي آن ها مورد تحليل قرارداد. دسته دوم به به توصيف عوامل و موضوعات پشتيبان مانند پژوهش هاي مورد نياز و سازمانهاي مردم نهاد مي پردازد ودرنهايت دسته سوم زمينه هاي نهادي مانند ساختار و قوانين مورد نياز براي توسعه آن حوزه راهبردي را توصيف مي كند.
موضوعات راهبردي
تبيين و الگوسازي
اشاعه وترويج – نهادينه سازي
موضوعات پشتيبان
تشكل هاي مردمي وسازمانهاي مردم نهاد- پژوهش
زيرساخت ها
شكل 1. چارچوب مفهومي تدوين طرح درحوزه توسعه فرهنگ عفاف وحجاب
مركز امورزنان وخانواده
رياست جمهوري
برنامه جامع توسعه امورزنان و خانواده (ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان برنامه : گسترش فرهنگ عفاف وحجاب
كميته راهبري:مريم مجتهد زاده ، مهندس … ، دكتر فاطمه بداغي ، دكتركبري خزعلي ، دكترطيبه صفايي ، پروين هدايتي ، مرضيه طالب
دبيرخانه تخصصي: جناب آقاي سردارافشار،خانم …:دكتر ابراهيم منش ، دكترعبدالعلي رضايي
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه : دكتر مهدي الياسي ، دكتر مهدي محمدي ، مهندس … ، الهام هاشمي ، مهندس … ايرج تاج الدين ، مهندس … مهندس … ، مرحومه مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … ، مهندس … هادي كيقبادي و ...
كليه حقوق مادي ومعنوي اين سند متعلق به مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري مي باشد . هرگونه تكثيرونشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازه ي كتبي اين مركزاست نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند ونام مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري بلا مانع است.
اوقات فراغت زنان و خانواده
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
تدوين واجراي نظارت وكنترل وارزيابي برنامههاي مصوب پژوهشي مطابق با اهداف كلان تعيين شده درنقشه جامع علمي حوزه زنان وخانواده
نظامنامه
تدوين واجراي نظام
ستادملي زن وخانواده
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري :وزارت علوم وتحقيقات و فن آوري وزارت آموزش و پرورش وزارت بهداشت ودرمان آموزش پزشكي حوزه هاي علميه ، شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
1
ايجاد دفاتر ويژه شناسايي نيازها و مسائل پژوهشي امورزنان و خانواده درتشكيلات زنان و خانواده قواي مقننه ، قضائيه و مجريه و ارتباط منسجم با مراكز پژوهشي دانشگاهي وحوزوي براي انتقال اين نيازها
راه اندازي دفاتر
راه اندازي دفاتر درسال اول
ستادملي زن وخانواده
كليه دستگاه هاي اجرايي ، شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
ايجاد مراكزرشد تخصصي ويژه زنان و با تمركز برموضوعات اولويت دارحوزه زنان وخانواده
تعداد مراكزرشد ايجاد شده
ايجاد 5مركز تخصصي
وزارت علوم و تحقيقات وفناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
حمايت از ايجاد وراه اندازي علمي وپژوهشي مرتبط باحوزه زنان
ميزان افزايش درانجمن هاي علمي و پژوهشي (به درصد)
افزايش 10% تا پايان برنامه
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
پيشنهاد تخصيص درصدي از بودجه طرحها وبرنامه هاي تحقيقاتي كشوراعم ازدانشگاهها،مراكزتحقيقاتي ،اجرايي، حوزوي درانجام تحقيقات مربوط به مسائل زنان وخانواده ونظارت براجراي آن (تهيه تصويب نامه)
درصد
تهيه پيشنهاديه و تصويب درهيات دولت
وزارت علوم تحقيقات وفناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
تخصيص ويژه جهت حمايت ازطرح هاي نوآورانه ارايه شده از سوي زنان نوآور مخترع
تعداد طرحهاي نوآورانه
حمايت از 100 طرح نوآورانه
وزارت علوم وتحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
راهبرد 2: توسعه سرمايه انساني و دانشي تخصصي درحوزه زن وخانواده
حمايت و تشويق محققين و صاحبنظران و نوآور برگزيده درمسائل زنان وخانواده به ويژه محقق
خبره هاي مورد حمايت و تشويق قرارگرفته
حمايت وتشويق 100 خبره
وزارت علوم تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
افزايش رشته هاي مرتبط با امورزنان دردانشگاه ها و مراكز آموزشي و پژوهشي عالي كشوردردوره هاي تحصيلات تكميلي
ميزان افزايش تعداد رشته ها (به درصد)
افزايش 20%
وزارت علوم تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
حمايت از ايجاد شبكه هاي علمي محققان و نوآوران مربوط به امور زنان وانتشار دستاوردهاي پژوهشي آنان درفضاي مجازي
تعداد شبكه ها
حمايت از ايجاد وتوسعه 20 شبكه
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
راهبرد 2: توسعه همكاري هاي علمي و پژوهشي داخلي و بين المللي درحوزه زن وخانواده
تشويق واعزام زنان محقق ومتفكرداخلي به حضوردرهمايش بين المللي به منظورتاثيرگذاري وراهبردي وتبيين مواضع جمهوري اسلامي ايران با رعايت مصالح امت اسلامي و منافع جمهوري اسلامي ايران به ويژه درسطح جهان اسلام
تعداد اعزام ها
حمايت از اعزام 100 نفر
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
حمايت ازهمكاري هاي بين المللي حوزه زنان از طريق حمايت از پژوهش هاي مشترك بين المللي، حمايت از حضور پژوهشگران درعرصه هاي بين المللي و ايجاد مراكز تخصصي تعاملات بين المللي پژوهشي با تاكيد برتعامل فعال با كشورهاي اسلامي و منطقه
تعداد همكاري و تفاهم نامه
حمايت از50 همكاري و تفاهم نامه بين المللي
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
تدوين سياستهاي مربوط به مشاركت مراكز و موسسات دانشگاهي و پژوهشي (دولتي و غيردولتي ) با مراكز پژوهشي حوزوي درزمينه مطالعات مربوط به امورزنان
سند
تدوين سند سياسي
ستاد ملي زن و خانواده
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري : وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي ، حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 1: ارتقاء وگسترش پژوهش هاي نظري ، راهبردي وكاربردي درراستاي جنبش نرم افزاري با تعامل هم افزاي حوزه ودانشگاه
راهبرد1: ارتقاء گسترش و پژوهش هاي مرتبط با نظريه پردازي درراستاي تحول علوم انساني جهت تدوين الگوي اسلامي – ايراني زن وخانواده با محوريت حوزه هاي علميه
حمايت از انجام پژوهش درزمينه هاي اولويت دار ملي درحوزه زنان وخانواده و انتشارآن دركليه مراكزپژوهشي ومركز مطالعات وتحقيقات زنان (با تاكيد برموضوعاتي مانند:شناخت معرفي وترويج الگوي زنان مسلمان درنقش هاي فردي ،خانوادگي و اجتماعي؛مباني فقهي و حقوقي الگوي ايراني- اسلامي (نقد فمينيسم و فمينيسم اسلامي؛ تدوين شاخص هاي توسعه فرهنگي ، اجتماعي، اقتصادي زنان با درنظرگرفتن ساختارفرهنگي، اجتماعي واقتصادي كشور؛ نقش زنان برگزيده درحركت هاي اسلامي،بيداري اسلامي ونهضت هاي آزادي بخش ، خشونت هاي خانگي نسبت به زنان ؛ سلامت و علل شيوع بيماري هاي زنان،...)
تعداد پژوهش هاي اولويت دار مورد حمايت
حمايت از پژوهش اولويت دار تاپايان برنامه
ستاد ملي زن وخانواده
وزارت علو تحقيقات و فن آوري؛ وزارت آموزش وپرورش؛ وزارت بهداشت درمان آموزش پزشكي؛ حوزه هاي علميه ، شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان
1
حمايت ازراه اندازي كرسي هاي نظريه پردازي دردانشگاه ها و مراكر تحقيقاتي كشور وبا حضور صاحبنظران ملي و بين المللي درزمينه ابعاد الگوي ايراني – اسلامي،زن وخانواده
درصد افزايش تعداد كرسي ها
افزايش 25% تا پايان برنامه
وزارت علوم تحقيقات و فناوري
وزارت امورخارجه وزارت آموزش وپرورش؛ حوزه هاي علميه ؛ شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان، مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
برنامه تدوين نظام شاخص ها واستانداردها حوزه زن وخانواده با رويكردالگوي ايراني اسلامي
تعداد برنامه
طراحي و اجراي نظام
مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
حوزه هاي علميه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
سازمان تبليغات اسلامي
برنامه تدوين نظام حقوقي جامع زن وخانواده درالگوي اسلامي ايراني
نظامنامه
طراحي واجراي نظام
مركز امورزنان و خانواده رياست جمهوري
حوزه هاي علميه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
سازمان تبليغات اسلامي
بند#
راهبرد
برنامه
راهبرد1: توسعه و تقويت زيرساخت هاي سخت افزاري ،نرم افزاري ومالي پژوهش زنان وخانواده
حمايت ازايجاد و توسعه نهادهاي پژوهشي غيردولتي درحوزه مطالعات زنان
تجهيزمراكزواحدهاي تحقيقاتي ازمنظرمنابع وزيرساخت هاي مادي واطلاعاتي به ويژه دسترسي مراكز علمي – پژوهشي به بانك هاي اطلاعاتي علمي
شناسايي وراه اندازي قطب هاي علمي و پژوهشي ويژه مسائل زنان وخانواده درحوزه هاي مورد تاكيد دربرنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده
پيشنهاد تخصيص درصدي از بودجه طرحها وبرنامه هاي تحقيقاتي كشوراعم ازدانشگاهها ، مراكز تحقيقاتي ،اجرايي،حوزوي درانجام تحقيقات مربوط به مسائل زنان وخانواده نظارت براجراي آن (تهيه تصويب نامه)
تخصيص بودجه ويژه جهت حمايت از طرح هاي نوآورانه ارايه شده (سوي زنان نوآور و مخترع
راهبرد2:توسعه سرمايه انساني ودانشي تخصصي درحوزه زن وخانواده
حمايت و تشويق محققين وصاحبنظران ونوآور برگزيده درمسائل زنان و خانواده، به ويژه زنان محقق
افزايش رشته هاي مرتبط با امورزنان دردانشگاه ها و مراكز آموزشي وپژوهشي عالي كشوردردوره هاي تحصيلات تكميلي
افزايش حضور وبهره وري زنان محقق صاحب نظردرمسائل فرهنگي – اجتماعي در كميته هاي ذيربط شوراي عالي علوم ، تحقيقات و فناوري كشوربه منظورتقويت بنيه
راهبرد
برنامه
راهبرد1.طراحي و سازماندهي موثرنظام يكپارچه پژوهش ونهادهاي سياست گذار ومجري پژوهشي وحمايت هاي
تدوين نقشه جامع علمي حوزه زنان وخانواده درراستاي نقشه جامع علمي كشور وبراساس شاخص هاي توسعه فرهنگي
ايجاد وراه اندازي شوراي سياست گذاري پژوهشي حوزه زنان با حضوردستگاه ها ي اجرايي و صاحبنظران مرتبط به منظور تعيين اولويت ها ، هدايت ونظارت برپژوهش هاي اين حوزه در تعامل با شوراي عالي علوم، تحقيقات وفناوري
برنامه
طراحي واجراي دوره ها وكارگاه هاي علمي وآموزشي تبيين علوم روش شناختي تحقيقات ومطالعات آينده پژوهي درحوزه زنان با تاكيد برمعرفي وجوه تمايزروش شناختي پژوهش هاي حوزه زنان با سايرپژوهش ها
تشكيل نهاد حمايت ازنظريه پردازي هاي اسلامي درمطالعات ميان رشته اي موضوع زنان و خانواده با همكاري ينسكو
راهبرد2: توسعه پژوهش هاي راهبردي وكاربردي درچارچوب اهداف برنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده
حمايت ازطرح ها وبرنامه هاي تحقيقات كاربردي كشوردرانجام تحقيقات مسائل ونيازهاي زنان وخانواده وتبديل آن به بستههاي محتوايي تخصصي عمومي درمحورهاي برنامه جامع امورزنان وخانواده
اجراي برنامههاي علمي ، آموزشي وترويجي ، برگزاري نشست ها وهمايش هاي علمي جهت بيان اولويت ها ونيازهاي مرتبط با امورزنان وهمچنين توسعه مباني روش شناختي پژوهش هاي حوزه زنان
طراحي واجراي نظام نيازسنجي واولويت بندي نيازها براساس اطلاعات روزآمد ازنيازهاي اساسي واولويت هاي مطالعات زنان درجامعه اسلامي ايران با تاكيد بربهره گيري از روش هاي نوين آينده پژوهي وراهبردي (سناريوپردازي ،دلفي ، نقشه راه و...)
حمايت ازطرح هاي آينده پژوهي وراهبردي درزمينه زنان وخانواده با تاكيد برحوزه هاي مورد تاكيد دربرنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده
هدف 2: هدفمندسازي وافزايش .... دانش اجرايي سازي پژوهش ها ودستاوردهاي ( حوزه ودانشگاه
راهبرد
برنامه
راهبرد1. انتشاردانش وترويج واجرايي سازي دستاوردهاي پژوهشي ودانشي درحوزه زنان و
حمايت ازانتشارات (مجلات ،فصلنامه و كتاب و...) علمي – پژوهشي مرتبط با امورزنان وخانواده
برگزاري ساليانه جشنواره پژوهش هاي برترحوزه زنان وبرترين پژوهشگران زن به منظورگسترش فرهنگ پژوهش واخلاق علمي دراين حوزه وتشويق فعاليت هاي پژوهشي و پژوهشگران مرتبط (درحاشيه هفته پژوهش)
چشم انداز
درافق چشم انداز، جمهوري اسلامي ايران موثروتعيين كننده گفتمان بين المللي درحوزه زن وخانواده و پيشرو درجهان اسلام با ارائه الگوي اسلامي – ايراني پيشرفت درحوزه زنان وخانواده ، برپايه نظام پژوهشي حوزوي و دانشگاهي كارآمد درانجام مطالعات نظريه پردازي ،راهبردي وكاربردي ومشاركت گسترده زنان فرهيخته ودانشمند درحوزه زنان وخانواده
اهداف راهبردي :
هدف راهبردي 1: ارتقاء گسترش و پژوهشهاي نظري ،راهبردي وكاربردي درراستاي جنبش نرم افزاري يا تعامل هم افزاي حوزه ودانشگاه
هدف راهبردي 2: گفتمان سازي و افزايش انتشاردانش و اجرايي سازي پژوهش ها ودستاوردهاي دانشي درحوزه زن وخانواده
هدف راهبردي
3: ارتقا توانايي هاي انساني ودانشي وتوسعه زيرساخت هاي سخت افزاري، نرم افزاري ومالي درزمينه پژوهش زنان وخانواده
هدف راهبردي
4: ارتقا سازماندهي ونهاد سازي وحمايتهاي قانوني موثربرپژوهش درحوزه زنان وخانواده
2. ارتقاء نقش زنان درحوزه سياست گذاري پژوهش : موضوع مهم ديگر ارتقاء نقش زنان درحوزه سياست گذاري پژوهش است ، زيرا با درك بهتري كه نسبت به مسائل زنان دارند، مي توانند درحوزه سياست گذاري براي پژوهش زنان فعاليت نمايند.
3- ارتقاء نقش زنان درحوزه پژوهش زنان وخانواده: موضوع آخر دربحث توسعه انساني و دانشي، ارتقاء زنان به ----عنوان پژوهشگران اصلي درحوزه زنان است.
بعد ديگر، چارچوب وضعيت مطلوب نظام ونهادها وفرآيندهاي پژوهش درحوزه زنان وخانواده است ، كه به ارائه الگويي اجرايي براي ساماندهي فرآيندهاي پژوهش وايجاد مسيري براي تعامل فعال بخش هاي پژوهشي وسياست گذاري مي باشد. اين چارچوب ، با تبيين مهم ترين فرآيندهاي لازم درمسيرشناخت نيازهاي پژوهشي تا دستيابي به دستاوردهاي پژوهشي وكاربست و بهره برداري ازآن نتايج ، چگونگي تاثيرگذاري پژوهش در نظام تصميم سازي حوزه زنان وخانواده را روشن مي كند. هدف اصلي اين نظام ، ايجاد انسجام وهماهنگي لازم به منظوراطمينان از ايفاي نقش پژوهش به عنوان عاملي توانمند ساز درنظام تصميم سازي و حركت راهبردي حوزه زنان وخانواده است.
توسعه زيرساختهاي سخت افزاري ، نرم افزاري ومالي مورد نياز براي پژوهش زنان دركشور ازيك سو وايجاد قوانين ومقررات حمايتي و پشتيبان پژوهش زنان از سوي ديگر، به عنوان ابعاد مهم ديگري براي پشتيباني از پژوهش دراين حوزه مطرح مي باشند.
موضوعات راهبردي
تبيين مباني نظري وديني الگوي ايراني – اسلامي زن
گفتمان سازي ، انتشارواجرايي سازي - توسعه مطالعات راهبردي ، كاربردي ومساله محور
موضوعات پشتيبان
توسعه سرمايه انساني ودانشي پژوهشي زنان – توسعه زيرساخت هاي سخت افزاري ونرم افزاري ومالي پژوهش زنان
شكل 1. چارچوب مفهومي تدوين طرح درحوزه پژوهش
درادامه به تشريح ابعاد مدل مي پردازيم:
2 -1 . موضوعات راهبردي
. توسعه پژوهش هاي بنيادي ونظري به منظورتبيين مباني نظري وارايه الگوي ايراني – اسلامي زن
.توسعه مطالعات وپژوهش هاي راهبردي وكاربردي ومساله محور
. گفتمان سازي ، انتشارواجرايي سازي دستاوردهاي دانشي وپژوهشي
.توسعه پژوهش هاي بنيادي ونظري به منظور تبيين مباني نظري وارايه الگوي ايراني – اسلامي زن
. توسعه مطالعات و پژوهش هاي راهبردي وكاربردي ومساله محور
. گفتمان سازي ، انتشار واجرايي سازي دستاردهاي دانشي وپژوهشي
مولفه اول : توسعه پژوهش هاي بنيادي ونظري به منظور تبيين مباني نظري وارايه الگوي ايراني- اسلامي زن
يكي ازمهمترين موضوعاتي كه درساماندهي پژوهش درحوزه زنان بايد مورد توجه قرارگيرد تعيين اولويت هاي پژوهشي و جهت دهي به پژوهشي بنيادي حوزه زنان و خانواده به منظور نظريه پردازي وتدوين الگوي
1. مقدمه و معرفي موضوع
نظام اسلامي درهمه عرصه هاي جامعه ، مفاهيم نوورويكردهاي نويني را معرفي نموده است كه برخواسته ازمباني الهي و سنّت هاي اسلامي وايراني است ودرعمرسي ساله خود تلاش نموده است تا درعرصه مديريت جامعه به سمت آرمان ها وارزش هاي ناشي ازاين مفاهيم نوحركت نمايد، با اين وجودطبيعي است كه دربسياري ازحوزه ها ، وضع موجودكشور با چشم انداز وآرمان مطلوب ، فاصله داشته ومجاهدت فكري و نظري زيادي براي دستيابي به اهداف عاليه نظامع مورد نيازخواهد بود.
دراين ميان ، يكي از حوزه هاي اجتماعي مورد تاكيد ودرجه يك نظام ، حوزه زن وخانواده است كه علي رغم تلاش هاي فكري وعملي انجام شده درسه دهه اخير،هنوز راه درازي براي روشن نمودن همه ابعاد موضوع و تبيين كامل نظريه هاي پايه نظام ، الگوي اسلامي ايراني پيشرفت وراهبردهاي كشوردراين حوزه وجود دارد .
به تعبيرمقام معظم رهبري دراين حوزه "منابع وتعاليم اسلامي برگزيده و مقتضي وجود دارد كه بايد پس از تئوريزه شدن ، به صورت نظريه هاي قابل استفاده دراختيارهمگان قرارگيرد. علاوه براين به دليل انتقادي نظام درموردانديشه هاي غربي ،لزوم بررسي نقد ونظريات رايج دنيا درباب زن وخانواده با رويكرد فعال وسرمايه گذاري پژوهشي از اهميت زيادي برخورداراست . دراين چارچوب نظريه پردازي وگفتمان سازي ، درحوزه زن وخانواده يكي ازاهداف تدوين الگوي اسلامي – ايراني پيشرفت مي باشد.
دركنارمطالعات بنيادي، پژوهشي هاي كاربردي درمورد وضعيت زن وخانواده درسطح نظام اجرايي كشور از منظر حقوقي ،ساختاري و رويكردي ودرسطح جامعه ازمنظرنگرشي ورفتاري وفرهنگي وشناسايي آسيب ها وارائه راهكارهاي علمي دراين حوزه ، ازضرورت هاي ديگر حوزه پژوهش مي باشد.
طبيعي است براي تحقق جنبش نرم افزاري دراين حوزه ، ايجاد زيرساخت ها وسازوكارهاي پژوهش وتعاملات علمي كارآمد درسطح داخلي وبين المللي ، ازديگر موضوعات راهبردي درحوزه پژوهش مي باشد. علاوه برموارد فوق ،اهميت تربيت وحمايت ازمجاهدت علمي زنان انديشمند وفرهيخته حوزوي و دانشگاهي در فعاليت هاي پژوهشي درموضوع زنان وخانواده يكي ديگراز موضوعات كليدي مي باشد.
دراين راستا موضوع پژوهش به عنوان يكي ازحوزه هاي اصلي برنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده دربرنامه پنجم قرارگرفته است . درادامه اين سند، مدل مفهومي تدوين راهبرد وبرنامه هاي اقدام درحوزه پژوهش زنان وخانواده تبيين شده است.
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
حمايت ازحضورزنان متخصص وتوانمند دربرنامه هاي تعميق باورهاي ديني وتوسعه فرهنگ عفاف وحجاب با محوريت مساجد، بسيج وتشكل هاي مردم نهاد---
تعداد برنامه ها
طراحي وساماندهي 500برنامه
سازمان تبليغات اسلامي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت كشور، امورمساجد ،بسيج
1
---متناسبسازي زيرساخت هاي اماكن مختلف فرهنگي ،مذهبي، تفريحي، ورزشي وآموزشي براي حضورهمزمان همه اعضاي خانواده درآن ها
سند
تهيه واجراي طرح جامع
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت كشور، امورمساجد ،بسيج
1
حمايت ازگردشگري زيارتي براي خانواده ها بابهره گيري از ابزارهايي مانند بن هاي گردشگري
سند
تهيه و اجراي طرح جامع
سازمان گردشگري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت ورزش وامورجوانان
2
ارايه برنامه هاي توسعه فرهنگ صله رحم وتعاملات خانوادگي و خويشاوندي
سند
تهيه و اجراي طرح جامع
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت ورزش وامورجوانان
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
راهبرد4. توسعه برنامه هاي مهارت آموزي درزنان و دختران وخانوادهها
ايجاد زمينه مناسب و تشويق خيرين برا ي مشاركت وسرمايه گذاري دراحداث مراكز فرهنگي ،هنري و ورزشي ويژه بانوان
تعداد پوشش ها
زمينه سازي اجراي 300 پويش دعوت ازخيرين
وزارت كشور
وزارت ورزش وامورجوانان ، وزارت فرهنگ وارشاداسلامي ، سازمان شهرداري ها
1
بكارگيري ظرفيت مدارس دراوقات عصربراي شكل دهي مراكز آموزش مهارت به دختران دردوره راهنمايي ودبيرستان به ويژه درمناطق محروم
تعداد مدارس
هماهنگي بكارگيري ظرفيت 4000مدرسه
وزارت آموزش وپرورش
وزارت تعاوت ،كارورفاه اجتماعي ،وزارت فرهنگ وارشاداسلامي
1
تدوين برنامه هاي رسانه اي وكمك آموزشي درمقاطع تحصيلي مختلف براي آموزش مهارت هاي سبك زندگي متعالي با رويكرد جامع به دختران وزنان وزنان شاغل
تعداد برنامه ها
تدوين 100برنامه
وزارت آموزش وپرورش
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت تعاون ،كارورفاه اجتماعي
2
حمايت ازتقويت برنامه هاي محله محورتوسط شهرداري ها ، مساجد وحسينيه هاي چندمنظوره براي آموزش مهارت هاي سبك زندگي متعالي با رويكرد جامع براي غني سازي اوقات فراغت بانوان
تعداد برنامه ها
تدوين 1000 برنامه
شهرداري ها، امورمساجد
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري، وزارت تعاون ،كارورفاه اجتماعي
1
حمايت ازبرنامه سازمان هاي مردم نهاد ودستگاه هاي اجرايي مرتبط با ارتقاء مهارت هاي زنان در ابعاد مختلف فردي ، خانوادگي وارتقاي معيشت خانواده
تعداد تفاهمنامه
عقد 200 تفاهمنامه دراين خصوص
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
وزارت كشور، وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي وسايردستگاهها
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
طراحي واجراي برنامه آموزش به منظور افزايش آگاهي فكري وعلمي زنان وخانواده ها درابعاد مختلف
تعداد برنامه ها
حمايت از1000 برنامه
وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري
سازمان شهرداري ها ، امورمساجد، بسيج
2
حمايت ازفعاليت هاي فكري وعلمي موجود درفضاي مجازي با تاكيد برتقويت جنبه هاي اعتقادي و بينشي زنان وخانواده ها
تعداد سايت ها و...
حمايت از 500 سايت ، وبلاگ ، تالارهاي گفتگو و...
وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
2
راهبرد 2:ارتقا زمينه هاي اخلاقي ومعنوي زنان با تأكيد بربهره گيري ازفعاليت هاي معنوي ، فرهنگي وهنري
برگزاري مسابقات فرهنگي درسطح خانواده
تعداد مسابقات
سازماندهي واجرا درسطح 500 هزارخانوار
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
مركز امورزنان وخانواده ، رياست جمهوري ،سازمان شهرداري ها
2
سازمان دهي برنامه معنوي (مراسم مذهبي ،اعتكاف ) ونهضت قرآن آموزي ، درسطح خانواده
تعداد برنامه ها
سازماندهي واجرا درسطح 500 هزارخانوار
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان تبليغات اسلامي ، امورمساجد، حوزه هاي علميه
1
سازمان دهي نهضت قرآن آموزي درسطح خانواده
طراحي وبرنامه ريزي، وانجام طرح
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان تبليغات اسلامي ، حوزه هاي علميه
1
تدوين برنامه پودماني آموزش هنرهاي سنتي و نوين به صورت مجازي و رسانه اي براي خانواده با رويكرد شكل دهي مشاغل خانگي
تعداد دوره ها
ارائه 100 دوره آموزشي
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان صدا وسيما وسازمان صنايع دستي
1
حمايت ازتقويت برنامه هاي فرهنگي هنري محله محورتوسط شهرداري ها، مساجد وحسينيه هاي چندمنظوره ، براي غني سازي اوقات فراغت بانوان
تعداد برنامه ها
حمايت از 1000 برنامه
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
سازمان شهرداري ها ،امورمساجد
1
طراحي واجراي آموزشي به منظورافزايش زمينه هاي اخلاقي ومعنوي زنان وخانواده ها درابعاد مختلف
تعداد برنامه ها
حمايت از1000 برنامه
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
شهرداري ها ،امورمساجد ، بسيج
2
هدف 2: هماهنگ سازي و هم افزايي و بهرهگيري موثر از ظرفيتهاي موجود سازماني و نهادي در توليد و ارائه محتوا براي اوقات فراغت زنان و خانواده در چارچوب الگو
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. ساماندهي توليد محتوا براي زنان و خانواده در ابعاد اخلاقي ـ معنوي، فكري ـ اعتقادي، ورزشي ـ مهارتي
توسعه و ارتقاي نهادهاي توليد محتوا در ابعاد اخلاقي ـ معنوي در زمينه اوقات فراغت زنان و خانواده با تاكيد بر مساجد و اماكن مذهبي و تقويت رويكردهايي مانند زيارت، صله رحم
توسعه و ارتقاي نهادهاي توليد محتوا در ابعاد فكري ـ اعتقادي در زمينه اوقات فراغت زنان و خانواده
توسعه و ارتقاي نهادهاي توليد محتوا در ابعاد ورزشي ـ مهارتي در زمينه اوقات فراغت زنان و خانواده
راهبرد 2. تقويت و همراستاسازي و هم افزايي مراكز و نهادهاي درگير در حوزه اوقات فراغت زنان و خانواده
تعيين متولي واحد براي ايجاد هماهنگي و يكپارچگي در فعاليتهاي اوقات فراغت زنان و خانواده با استفاده از ظرفيتهاي ستاد ملي زن و خانواده
ايجاد نظام رصدگري و پايش و ارزيابي وضعيت و نيازهاي زنان و خانواده در زمينه اوقات فراغت در ابعاد مختلف اخلاقي ـ معنوي، فكري ـ اعتقادي، ورزشي ـ مهارتي
تدوين برنامه راهبردي توسعه اوقات فراغت زنان و خانواده با تعيين حوزههاي اولويتدار و تعيين تقسيم كار ملي
-توضيح:
لازم به ذكر است كه برنامههاي ذكر شده در جداول حسب شرايط منطقهاي و بومي هر استان و يا برنامهها و اسناد بالادستي دستگاههاي اجرايي به شرط تطابق با راهبردها و راهكارهاي اين سند قابل تنظيم مجدد ميباشد.
هدف 1: تبيين الگوي اسلامي ايراني گذران اوقات فراغت و ارتقاء ظرفيتهاي معنوي، فكري و جسمي زنان و خانواده در ابعاد فردي خانوادگي و اجتماعي
راهبرد
برنامه
از فعاليتهاي معنوي، فرهنگي و هنري
سازماندهي نهضت قرآن آموزي در سطح خانواده
تدوين برنامه پودماني آموزش هنرهاي سنتي و نوين به صورت مجازي و رسانهاي براي خانواده با رويكرد شكلدهي مشاغل خانگي
حمايت از تقويت برنامههاي فرهنگي هنري محله محور توسط شهرداريها، مساجد و حسينيههاي چند منظوره براي غنيسازي اوقات فراغت بانوان
طراحي و اجراي برنامههاي آموزشي به منظور افزايش زمينههاي اخلاقي و معنوي زنان و خانوادهها در ابعاد مختلف
حمايت از فعاليتهاي ارتقاء زمينههاي اخلاقي و معنوي زنان و خانوادهها در فضاي مجازي
راهبرد 3. ارتقاء نشاط و سلامتي جسمي در زنان و دختران و خانواده
ساماندهي پاركها و بوستانهاي ويژه بانوان با رويكرد توسعه ورزش در سطوح مختلف سني دختران، زنان جوان، ميانسال و سالخورده
توسعه، تجهيز و گسترش امكانات مراكز فرهنگي و ورزشي براي گذران اوقات فراغت بانوان با اولويت به مناطق محروم و روستاها
بهرهبرداري از امكان ورزشي سازمان تربيت بدني در ساعات بلااستفاده جهت ارتقاء سلامت جسمي بانوان
تشويق دانشجوويان دختر به ورزش و گسترش فرهنگ ورزش همگاني در دانشگاهها
تدوين برنامههاي رسانهاي آگاهي بخشي زنان در خصوص تاثير تغذيه مناسب، ورزش و رعايت بهداشت و تامين سلامت جسمي و نشاط روحي
تقويت برنامههاي ورزشي و تفريحي مرتبط با طبيعت گردي و محيط زيست با رويكرد خانواده محور
ايجاد زمينه مناسب و تشويق خيرين براي مشاركت و سرمايه گذاري در احداث مراكز فرهنگي، هنري و ورزشي ويژه بانوان
راهبرد 4. توسعه برنامههاي مهارت آموزي در زنان و دختران و خانوادهها
بكارگيري ظرافت مدارس در اوقات عصر براي شكل دهي مراكز آموزش مهارت به دختران در دوره راهنمايي و دبيرستان به ويژه در مناطق محروم
تدوين برنامههاي رسانهاي و كمك آموزشي در مقاطع تحصيلي مختلف براي آموزش مهارتهاي سبك زندگي متعالي با رويكرد جامع به دختران و زنان و زنان شاغل
اصول و ارزشها
حاكميت رضايت الهي و رشد انساني در برنامههاي ساماندهي اوقات فراغت
عدالت و ايجاد فرصتهاي برابر براي كليه اقشار و گروههاي سني در جامعه
صيانت از كرامت انساني، عفاف و ارزشهاي معنوي زنان در برنامههاي اوقات فراغت
محور بودن خانواده و روابط خانوادگي در بهبود و ساماندهي اوقات فراغت
اصالت كيفيت محتوا و غني بودن برنامهها در چارچوب سبك زندگي متعالي اسلامي و ايراني
ماموريت
هدايت توليد محتوا و ساماندهي و آمايش منابع انساني و زير ساختهاي نرم افزاري و سخت افزاري لازم براي غنيسازي و بهره گيري از اوقات فراغت زنان و دختران جامعه در جهت تكامل معنوي و فردي، تعالي اجتماعي و سلامت، نشاط و تحكيم خانوادهها در سراسر ايران اسلامي
چشم انداز
در افق چشم انداز، اقشار مختلف زنان و خانوادههاي ايراني بر پايه فرصتهاي عادلانه در حوزه اوقات فراغت براساس سبك زندگي اسلامي ايراني از نشاط، سلامت و سرزندگي روحي، فكري و جسمي براي انجام تكاليف فردي، خانوادگي و اجتماعي برخوردار خواهند بود.
اهداف راهبردي
هدف راهبردي 1: تبيين الگوي اسلامي ايراني گذران اوقات فراغت و ارتقاء ظرفيتهاي معنوي، فكري و جسمي زنان و خانواده در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي
هدف راهبردي 2: هماهنگ سازي، هم افزايي و بهرهگيري موثر از ظرفيتهاي موجود سازماني و نهادي در توليد و ارائه محتوا براي اوقات فراغت زنان و خانواده در چارچوب الگو
برنامههاي متعددي كه براي پر كردن اوقات فراغت زنان وجود دارد را ميتوان عنوان محتواي فراغتي در دستههاي زير تفكيك كرد:
1. معنوي و اخلاقي: ارتقاء معنوي و اخلاقي زنان و خانواده در اقصا نقاط كشور
2. علمي و آگاهي: فعاليتهاي علمي مرتبط با علاقه، مطالعه و كتابخواني، فعاليتهاي رسانهاي
3. مهارتآموزي: يادگيري مهارت و بهرهگيري از اوقات فراغت به منظور ارتقاء تواناييهاي زنان در عرصههاي مختلف خانوادگي و اجتماعي
4. فرهنگي و هنري: انجام فعاليتهاي فرهنگي و هنري مانند قرآن آموزي، اعتكاف، مذهبي، نقاشي و خوشنويسي، صنايع دستي، فيلم و نمايش، دست دوزي، ادبيات و شعر...
5. ورزش، نشاط و سلامت: انجام فعاليتهاي ورزشي به صورت تخصصي يا آماتوري
6. ...
مولفه سوم: زمينه، فضا، ابزار
فعاليتهاي فراغتي عموما نياز به حضور در فضاهاي مربوطه دارد و به اين منظور بايد زمينهها و فضاهاي لازم براي استفاده مفيد زنان از اوقات فراغتيشان در برنامهريزيها فراهم شود. اهم اين موارد در زير فهرست شدهاند:
فضاها
ـ مساجد، بقاع متبركه، هيئتها، دارالقرآن و...
ـ مراكز فرهنگي هنري
ـ بسيج
ـ سينما و تئاتر
ـ فرهنگسراها
ـ مدارس
ـ پاركها و بوستانها
ـ ورزشگاهها
ـ تشكلهاي مردمي و سازمانهاي مردم نهاد
ـ ...
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده (ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان برنامه: حوزه اوقات فراغت
كميته راهبردي: مريم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغي، دكتر كبري خزعلي، دكتر طيبه صفايي، پروين هدايتي، مرضيه طالب
ناظران: دكتر ابراهيم نيك منش، دكتر عبدالعلي رضايي
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه: دكتر مهدي الياسي، دكتر مهدي محمدي، مهندس … هاشمي، مهندس … ايرج تاج الدين، مهندس … احمد الهياري، مرحومه مهندس … محمد موسي ززاده، مهندس … رضا جابري، مهندس … بيتا كمالي، مهندس … هادي كيقبادي و...
كليه حقوق مادي و معنوي اين سند متعلق به مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري ميباشد. هرگونه تكثير و نشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازة كتبي اين مركز است. نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند و نام مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري بلامانع است
تامين اجتماعي
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 2: ارتقاءء زمينههاي حقوقي و قانوني لازم براي توسعه نظام تامين اجتماعي گروههاي مختلف زنان و خانواده
راهبرد 1. توسعه زمينههاي نهادي، پژوهشي و قانوني لازم براي نظام تامين اجتماعي گروههاي مختلف زنان و خانواده
تهيه، تدوين و اجراي برنامه جامع نظام رفاه و تامين اجتماعي زنان و خانواده
تدوين و استقرار نظام جامع
وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
2
حمايت از انواع پژوهشهاي مبنايي، كاربردي و راهبردي در خصوص تبيين نظام تامين اجتماعي در الگوي اسلامي ايراني
تعداد طرحها
اجراي 100 طرح پژوهشي
سازمان تبليغات اسلامي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
پژوهش و فرهنگسازي در خصوص نقش و مسئوليت خانواده بزرگ در تامين اجتماعي از ابعاد مادي و عاطفي در كنار نقش حاكميت
تعداد طرحها
اجراي 20 طرح پژوهشي توليد 5 برنامه تبليغي تلويزيوني
سازمان تبليغات اسلامي
حوزههاي علميه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
پژوهش و فرهنگسازي در خصوص نهادهاي ارزشي مانند مسجد و بسيج در تامين اجتماعي از ابعاد مادي و غاطفي در كنار نقش حاكميت
تعداد برنامه
20 برنامه تبليغي تلويزيووني 40 برنامه تبليغي در سطح مساجد
سازمان تبليغات اسلامي
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري بسيج مستضعفين
2
تققويت و اصلاح ساختار و مقررات بيمه بيكاري براي حمايت بيشتر از گروههاي مختلف زنان و تعميم آن به مشاغل غيررسمي مانند كار زنان خانهدا
تحليل و اصلاح قوانين
وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
2
حمايت از پژوهشهاي مرتبط با توسعه نظامهاي تامين اجتماعي و حمايتي در زمينه زنان و خانواده
تعداد پژوهش
حمايت از 50 پژوهش
وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
هدف 2 ارتقاء زمينههاي حقوقي و قانوني لازم براي توسعه نظام تامين اجتماعي دورهاي مختلف زنان و خانواده
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. توسعه زمينههاي نهادي، پژوهشي و قانوني لازم براي نظام تامين اجتماعي گروههاي مختلف زنان و خانواده
تهيه، تدوين و اجراي برنامه جامع نظام رفاه و تامين اجتماعي زنان و خانواده
حمايت از انواع پژوهش مبنايي، كاربردي و راهبردي در خصوص تبيين نظام تامين اجتماعي در الگوي اسلامي ايراني
پژوهش و فرهنگسازي در خصوص نقش و مسئوليت خانواده بزرگ در تامين اجتماعي از ابعاد مادي و عاطفي در كنار نقش حاكميت
پژوهش و فرهنگسازي در خصوص نهادهاي ارزشي مانند مسجد و بسيج در تامين اجتماعي از ابعاد مادي و عاطفي در كنار نقش حاكميت
تقويت و اصلاح ساختار و مقررات بيمه بيكاري براي حمايت بيشتر از گروههاي مختلف زنان و تعميم آن به مشاغل غيررسممي مانند كار زنان خانهدار
حمايت از پژوهشهاي مرتبط با توسعه نظامهاي تامين اجتماعي و حمايتي در زمينه زنان و خانواده
-توضيح:
لازم به ذكر است كه برنامههاي ذكر شده در جداول حسب شرايط منطقهاي و بومي هر استان و يا برنامهها و اسناد بالادستي دستگاههاي اجرايي به شرط تطابق با راهبردها و راهكارهاي اين سند قابل تنظيم مجدد ميباشد.
اهداف راهبردي
هدف راهبردي 1: ارتقاء هدفمند بيمههاي تامين اجتماعي با تاكيد بر زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند، زنان روستايي و زنان خانهدار و زنان شاغل با رويكرد ارتقاء تواناييهاي آنها
هدف راهبردي 2: ارتقاء زمينههاي حقوقي و قانوني لازم براي توسعه نظام تامين اجتماعي گروههاي مختلف زنان و خانواده
مولفه دوم : گروههاي هدف
بعد ديگر در برنامه ريزي براي بهبود وضعيت تامين اجتماعي زنان، شناسايي و تفكيك گروههاي هدف است. بنا بر مطالعات اكتشافي گروههاي زير به عنوان گروههاي هدف معرفي شدهاند:
زنان در معني عام شامل زنان شاغل، زنان جوياي شغل و...
زنان سرپرست خانوار
زنان و دختران بد سرپرست و بيسرپرست
زنان خانهدار
خانوادههاي كم درآمد و نيازمند
مادران باردار و شيرده
زنان مطلقه و بيوه
زنان سالخورده و خودسرپرست نيازمند
زنان و دختران معلول و آسيب ديده جسمي و روحي
2 ـ2. موضوعات پشتيبان
موضوعات پشتيبان، به ساختارها و فرآيندهايي گفته ميشود كه مربوط به نظام سياست گذاري و اجرايي در جهت توانمند كردن فرآيندهاي اصلي ميباشد. مهمترين مواردي كه ب. ت. ب. مطالعات به عنوان توانمندساز در حوزه تامين اجتماعي شناسايي شده است، توسعه پژوهش و نيز بهرهگيري موثر از ظرفيتهاي نهادي و قانوني كشور در اين زمينه است.
2. طراحي چارچوب مفهومي
تحولات و پيچيدگيهاي روز افزون محيط خارجي و داخلي كشور از يك سو و اهميت حوزة زنان و خانواده از سوي ديگر، ايجاب ميكند كه براي سياستگذاري در اين حوزه، بالاخص در افقهاي دور، نگاهي كل نگر و جامع اتخاذ شده و كليه ابعاد و مولفههاي هر موضوع مشخص شوند. در طرحهاي راهبردي و پژوهشي، اين مهم به وسيله تدوين چارچوب مفهومي انجام ميشود. اصولا يكي از مهمترين ويژگيها و مزاياي طراحي چارچوب مفهومي، در كنار كاهش پيچيدگيهاي تصميمگيري، ايجاد جامعيت و اطمينان از اين مساله است كه نكته يا موردي در برنامهريزي مغفول نمانده است. در اين راستا، با مطالعه اسناد بالادستي، مطالعه تجربيات ساير كشورها، اخذ نظرات خبرگان اين حوزه و بهرهگيري از آخرين روشها و متدهاي مديريتي چارچوبي طراحي شده است تا اطمينان حاصل شود كه كليه موارد و ملاحظاتي كه بايد در تصميمگيري و سياستگذاري در حوزه تامين اجتماعي در بخش زنان و خانواده لحاظ شود در برنامهريزي مورد توجه قرار گيرند. به عبارت ديگر، چارچوب مفهومي، در واقع ابزار تحليل راهبردي در حوزه تامين اجتماعي است كه براساس آن وضع موجود تحليل و عارضهيابي ميگردد.
به اين ترتيب، چارچوب مفهومي حوزة تامين اجتماعي در بخش زنان و خانواده به شكل زير طراحي و استفاده شده است (شكل 1). هر حوزه راهبردي، نيازمند شكل گيري و توسعه سه دسته برنامه و راهبرد ميباشد. دسته اول كه تحت -عنوان موضوعات راهبردي ميتوان به آنها اشاره نمود، كه در واقع دربرگيرنده مجموعهاي از موضوعات است كه ارتباط تنگاتنگي با عملكرد و وضعيت آن حوزه راهبردي داشته و ميتوان خروجي و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسي و ارزيابي آنها مورد تحليل قرار داد. دسته دوم به توصيف عوامل و موضوعات توانمندساز مانند پژوهشهاي مورد نياز و سازمانهاي مردم نهاد و در نهايت دسته سوم زمينههاي نهادي مانند ساختار و قوانين مورد نياز براي توسعه آن حوزه راهبردي را توصيف ميكند.
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده (ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان برنامه: تامين اجتماعي
كميته راهبردي: مريم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغي، دكتر كبري خزعلي، دكتر طيبه صفايي، پروين هدايتي، مرضيه طالب
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه: دكتر مهدي الياسي، دكتر مهدي محمدي، مهندس … هاشمي، مهندس … ايرج تاج الدين، مهندس … احمد الهياري، مرحومه مهندس … محمد موسي زاده، مهندس … رضا جابري، مهندس … بيتا كمالي، مهندس … هادي كيقبادي و...
ناظران: دكتر ابراهيم نيك منش، دكتر عبدالعلي رضايي
دبيرخانه تخصصي: خانم … آبادي فراهاني، خانم … صادقي فر، آقاي دكتر كريمي
كليه حقوق مادي و معنوي اين سند متعلق به مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري ميباشد. هرگونه تكثير و نشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازة كتبي اين مركز است. نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند و نام مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري بلامانع است.
توسعه و ساماندهي امور اقتصادي ـ معيشتي با اولويت ساماندهي مشاغل خانگي براي زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 4: ارائه الگوي اشتغال مبتني برشأن ، كرامت انساني ونقش خانوادگي زنان وافزايش آگاهي جامعه درزمينه مشاركت اجتماعي واقتصادي زنان
راهبرد1: تدوين برنامه هاي راهبردي وتوسعه پژوهش ومطالعه درزمينه استخراج وتبيين مباني ورويكرد اسلام وشيعه به اشتغال زنان
تدوين الگوي مناسب وبرنامه راهبردي حضورزنان درعرصه هاي اقتصادي با تاكيد برايجاد توان با نقش آنها درخانواده
تدوين واجراي برنامه
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
مركزامورزنان رياست جمهوري
2
حمايت از پژوهش ها ومطالعات مرتبط با استخراج رويكرد ونگاه اسلام وشيعه به اشتغال وفعاليت اقتصادي زنان به منظورايجاد استحكام درمباني نظري
تعداد پژوهش ها
حمايت از 20 پژوهش
وزارت علوم ،تحقيقات وفناوري
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي ،مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري
2
انجام پژوهش هاي مرتبط با بازتعريف واصلاح قوانين ورويكردهاي بين المللي درزمينه اشتغال زنان برپايه اصول ومباني اسلامي وشيعي
تعداد پژوهش ها
حمايت از20 پژوهش
وزارت علوم ،تحقيقات وفناوري
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي ،مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري
2
راهبرد 2: افزايش آگاهي جامعه و به ويژه مردان نسبت به نقش و فعاليت اقتصادي ومعيشتي زنان با تاكيد برتبيين شان وكرامت انساني آن ها ونقش آن ها درخانواده
طراحي واجراي آموزش هاي عمومي دررسانه هاي مختلف درارتباط با نقش وجايگاه فعاليت اقتصادي ومعيشتي زنان با تاكيد برعدالت زوجيتي وتبيين شان وكرامت انساني زن ونقش آن ها درخانواده
تعداد برنامه ها
طراحي واجراي 50 برنامه رسانه اي
وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي
وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي، مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ،سازمان صدا وسيما
2
طراحي واجراي آموزش هاي مرتبط باعدالت زوجيني درسازمان هاي تخصصي و انجمن ها واتحاديه هاي حرفه اي به منظور تبيين شان وكرامت انساني زن ونقش آن ها درخانواده
تعداد برنامه هاي آموزشي
طراحي واجراي 200 برنامه آموزشي
وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
ارايه آموزش هاي ترويجي وآگاه سازي براي مردان واعضاي خانواده هاي زنان شاغل در زمينه نقش وجايگاه آن ها درخانواده
تعدادبرنامه هاي آموزشي
طراحي واجراي 200 برنامه آموزشي
وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
طراحي واجراي برنامه آموزش ملي درزمينه تبيين نقش زنان ودختران تحصيل كرده و صاحب مهارت ومشاركت آن ها دراهداف دهه عدالت پيشرفت
تعداد برنامه هاي آموزسي[آموزشي] ملي
طراحي واجراي برنامه آموزشي ملي
وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي
1
راهبرد 2. ايجاد زمينه هاي كارآفريني براي زنان ودختران صاحب ايده ، مهارت وتحصيل كرده به ويژه درحوره هايي كه كمبودها ويا نيازهاي كليدي مرتبط با نياززنان مي باشند
بهره گيري ازظرفيت مراكز رشد وپارك هاي علم فناوري به منظور حمايت از شكل گيري ورشد شركت هاي دانش بنيان توسط زنان ودختران صاحب ايده كارآفرين
ميزان افزايش شركت ها (برحسب درصد)
افزايش 100% شركت هاي دانش بنيان توسط زنان ودختران
وزارت علوم ،تحقيقات وفناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهورري، وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
2
راه اندازي مركزرشد ويژه براي زنان ودختران تحصيلكرده صاحب ايده كار آفرين در جهت راه اندازي شركت هاي دانش بنيان با تاكيد برحوزه هاي اولويت دار
تعداد مراكز رشد
راه اندازي 10 مركز رشد ويژه
وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهورري، وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
1
ايجاد مراكزارائه دهنده خدمات آموزشي ،مالي ومشاوره اي براي تشويق وحمايت از زنان كارآفرين با تاكيد بربهره گيري ازظرفيت بخش خصوصي وسازمان هاي مردم نهاد
تعداد مراكز
راه اندازي 50 مركز
وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهورري، وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
1
اطلاع رساني به دختران تحصيلكرده وزنان درمورد طيف گسترده مشاغل خانگي مبتني برتخصص دانشگاهي ،مهارت هاي عمومي ، هنرو صنايع دستي
تعداد سمينارها
برگزاري 200 سمينارآموزشي دردانشگاه ها
وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهورري، وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
2
ايجاد وراه اندازي صندوق حمايت ازكارآفريني زنان با تاكيد برمشاغل دانش بنيان ، حوزه هاي اولويت دار ملي وصنايع دستي
راه اندازي صندوق حمايت ازكارآفريني زنان
وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهورري، وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
1
ايجاد وتقويت كانون هاي كارآفريني خانگي
تعداد كانون ها
راه اندازي 200 كانون
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
ايجاد نظام جامع اطلاعات بازار كار ويژه زنان ماهر وتحصيلكرده و باارايه ايده هايي براي راه اندازي كسب وكارهاي كوچك ومتناسب با شرايط روحي و جسمي آنان
طراحي واجراي نظام جامع
طراحي واجراي نظام جامع
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
2
هدف 3: ارتقا زمينه هاي نهادي وقانوني لازم براي ايجادفرصت هاي عادلانه حضورفعال وارزشي زنان در
راهبرد 1: زمينه هاي قانوني لازم براي بهبود وضعيت كاري زنان شاغل يا تاكيد برشكل گيري عدالت زوجيتي وويژگي طبيعي واحساسي زنان
ايجاد زمينه هاي قانوني لازم براي زنان شاغل به منظور پرداختن به امورمادري وخانه داري به ويژه درزمينه مرخصي ها، زمان بازنشستگي ، مدت كارروزانه ،زمان كار انعطاف پذير، مراكز نگه داري از كودكان درمحل كار
تحليل واصلاح قوانين ومربوط
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
2
ايجاد زمينه حقوقي لازم براي افزايش كاردرخانه ودوركاري زنان شاغل درسازمان ها ودستگاه هاي اجرايي
تهيه واجراي تصويبنامه مربوطه
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 1: بهبود حمايت ها و ارتقا ومهارت هاي زنان تامين معيشت خانواده با تاكيد برزنان سرپرست خانوار و خانواده هاي آسيب ديده ونيازمند، مناطق محروم
راهبرد 1: حمايت وتوانمندسازي زنان سرپرست خانوار وخانواده هاي آسيب ديده ونيازمند درانجام فعاليت هاي اقتصادي وتامين معيشت
طراحي واجراي برنامه هاي آموزشي ومهارتي زنان سرپرست خانوارو خانواده هاي آسيب ديده ونيازمند با تاكيد برتوسعه مشاغل خانگي وتعاوني همسو با شأن زنان
تعداد برنامه
طراحي واجراي 500 برنامه آموزشي
وزارت تعاون ،كارورفاه اجتماعي سازمان آموزش فني وحرفه اي
كميته امداد ، مركزامورزنان وخانواده ،ريا ست جمهوري، بهزيستي
1
ارتقا آموزش هاي فني وحرفه اي با ضمانت اشتغال براي زنان سرپرست خانواروخانواده هاي آسيب ديده ونيازمند
ميزان افزايش (برحسب درصد)
افزايش 50% آموزش هاي فني وحرفه اي
سازمان فني وحرفه اي
وزارت تعاون،كارورفاه اجتماعي، كميته امداد، مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري،سازمان بهزيستي
1
تدوين واجراي برنامه هاي ويژه براي تحصيل زنان سرپرست خانواروخانواده هاي آسيب ديده ونيازمند درآموزش ابتدايي وسوادآموزي به منظورتسهيل درايفاي نقش اقتصادي ومعيشتي آنان
ميزان افزايش (برحسب درصد)
افزايش 50%نرخ سواد دراين اقشار
نهضت سواد آموزي ، وزارت آموزش وپرورش
كميته امداد ، مركزامورزنان وخانواده ،ريا ست جمهوري، بهزيستي
1
طراحي واجراي نظام پايش وشناسايي زنان سرپرست خانوار وخانواده هاي آسيب ديده و نيازمند به منظورتعيين نوع، نحوه وميزان لزوم اجراي برنامه هاي حمايتي وتوانمند سازي درمناطق وجوامع هدف مختلف
طراحي واجراي نظام
وزارت تعاون ، كارورفاه اجتماعي
كميته امداد، امورزنان وخانواده رياست جمهوري،سازمان بهزيستي
1
فرهنگ سازي وترويج سنت هاي اصيل اقتصاداسلامي مانند وقف ،قرض الحسنه ، و انفاق براي حمايت ازتأمين معيشت زنان سرپرست خانوار و آسيب ديده ونيازمند
تعداد برنامه
اجراي 20 برنامه تبليغي
سازمان تبليغات اسلامي
حوزه هاي علميه وزارت فرهنگ وارشاداسلامي مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
1
بهره گيري از ظرفيت نهادهاي عمومي خيريه وسازمان هاي مردم نهاد درارايه برنامه هاي حمايتي اوليه زنان سرپرست خانواروخانواده هاي آسيب ديده ونيازمنددرمناطق شهري و روستايي
تعداد برنامه
اجراي 100 برنامه
مركز امورزنان وخانواده رياست جمهوري
سازمان بهزيستي
سازمان تبليغات اسلامي كميته امداد امام خميني بسيج
2
راهبرد2: حمايت وتوانمندسازي زنان روستايي براي تامين معيشت وفعاليت هاي اقتصادي مبتني بر
پشتيباني ازتاسيس تعاوني هاي زنان روستايي وبالابردن عضويت ومشاركت فعال زنان درتعاوني هاي موجود
ميزان افزايش تعاوني ها (برحسب درصد)
افزايش50% تعاوني هاي زنان روستايي
وزارت تعاون، كارورفاه اجتماعي
وزارت كشور،وزارت جهادكشاورزي
1
هدف 3. ارتقاء زمينههاي نهادي، قانوني لازم براي ايجاد فرصتتهاي عادلانه حضور فعالان زنان در عرصههاي اشتغال و معيشت كشور و ايفاي نقش در جهاد عدالت و پيشرفت جامعه
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. ايجاد زمينههاي قانوني لازم براي بهبود وضعيت كاري زنان شاغل با تاكيد بر شكل گيري عدالت زوجيتي و ويژگيهاي طبيعي و احساسي زنان
ايجاد زمينههاي قانوني لازم براي زنان شاغل به منظور پرداختن به امور مادري و خانهداري به ويژه در زمينه مرخصيها، زمان بازنشستگي، مدت كار روزانه، زمان كار انعطاف پذير، مراكز نگه داري از كودكان در محل كار
ايجاد زمينه حقوقي و قانونيي لازم براي افزايش كار در خانه و دوركاري زنان شاغل در سازمانها و دستگاههاي اجرايي
ايجاد زمينههاي قانوني و نظارتي لازم براي برقراري عدالت زوجيتي در محيطهاي كاري در زمينه دستمزدهاي زنان و مردان در شرايط يكسان كاري و ساير تبعيضهاي كاي و شغلي
راهبرد 2. ايجاد مكانيزمهاي قانوني براي ارزشگذاري كار زنان خانهدار و ايجاد زمينه براي ارتقاء هويت و تامين اجتماعي آنها
ايجاد مكانيزمهايي قانوني براي ارزش گذاري كار زنان خانه دار و نظام تامين اجتماعي پشتيبان آن
ايجاد مكانيزم اطلاع رساني به زناني كه در خانه كار ميكنند در مورد نحوه استفاده و بهرهبرداري از نظام امنيت و تامين اجتماعي و مزاياي كار در خانه
ايجاد بانك اطلاعاتي گسترده در زمينه شناسايي و ثبت زنان داراي كار خانگي و يا زنان خانهدار نيازمند بهرهمندي از مزاياي امنيت و تامين اجتماعي
راهبرد 3. ساماندهي و حمايت از شكلگيري نهادهاي حمايتي، مجامع و شبكههاي حرفهاي خاص معيشت و اشتغال و كارآفريني زنان با تاكيد بر توسعه سازمانهاي مردم نهاد
تقويت بنياد تعاون و توسعه كارآفريني زنان و ايجاد شعب استاني
حمايت از تاسيس تعاونيها و صنايع كوچك جهت افزايش فرصتهاي شغلي با محوريت زنان داراي مهارتهاي فني و حرفهاي
حمايت از ايجاد بازارچههاي ويژه در استانها براي عرضه مستقيم محصولات توليدي تعاونيها و مشاغل خانگي (دائمي، ماهانه، فصلي و بازارچههاي مرزي)
حمايت از ايجاد شبكهها و انجمنهاي تخصصي و حرفهاي ويژه زنان با تاكيد بر حوزههاي اولويت دار و نياز ملي و با ماهيت سازمانهاي مردم نهاد
راهبردها و برنامهها
در چارچوب اهداف فوق، راهبردها، برنامههاي زير در اين حوزه پيشنهاد شده است:
هدف 1. بهبود حمايتها و ارتقا تواناييها و مهارتهاي زنان تامين معيشت خانواده با تاكيد بر زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند مناطق محروم
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. حمايت و توانمندسازي زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند در انجام فعاليتهاي اقتصادي و تامين معيشت
طراحي و اجراي برنامههاي آموزشي و مهارتي مورد نياز زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند با تاكيد بر توسعه مشاغل خانگي و تعاوني همسو با شأن زنان
ارتقا آموزشهاي فني و حرفهاي با ضمانت اشتغال براي زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند
تدوين و اجراي برنامههاي ويژه براي تحصيل زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند در آموزش ابتدايي و سوادآموزي به منظور تسهيل در ايفاي نقش اقتصادي و معيشتي آنان
طراحي و اجراي نظام پايش و شناسايي زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند به منظور تعيين نوع، نحوه و ميزان لزوم اجراي برنامههاي حمايتي و توانمندسازي در مناطق و جوامع هدف مختلف
فرهنگ سازي و ترويج سنتهاي اصيل اقتصادي اسلامي مانند وقف، قرضالحسنه، و انفاق براي حركت از تامين معيشت زنان سرپرست خانوار و آسيب ديده و نيازمند
بهره گيري از ظرفيت نهادهاي عمومي خيريه و سازمانهاي مردم نهاد در ارائه برنامههاي حمايتي اوليه زنان سرپرست خانوار و خانوادههاي آسيب ديده و نيازمند در مناطق شهري و روستايي
راهبرد 2. حمايت و توانمندسازي زنان روستايي براي تامين معيشت و فعاليت اقتصادي مبتني بر قابليتها و مزيتهاي منطقهاي
پشتيباني از تاسيس تعاونيهاي زنان روستايي و بالا بردن عضويت و مشاركت فعال زنان در تعاونيهاي موجود
ارتقاء آموزشهاي فني و حرفهاي با ضمانت اشتغال براي زنان روستايي، با در نظر گرفتن شرايط محيطي و منطقهاي و تاكيد بر گسترش صنايع دستي و كشاورزي
تشويق و حمايت زنان كارآفرين روستايي در بخش كشاورزي و صنايع دستي با در نظر گرفتن مزيتهاي منطقهاي
ايجاد و توسعه مراكز مشاوره و آموزش حرفهاي روستايي براي زنان روستايي فعال به ويژه در بخشهاي كشاورزي و صنايع دستي
اصول و ارزشها
محور بودن خانواده و نقش همسري و مادري زنان در فعاليتهاي اقتصادي، اشتغال و معيشت آنها و اهميت تدبير منزل توسط بانوان در جامعه اسلامي
عدم آسيب جسماني و رواني اطفال در اثر اشتغال مادران
نگاه جامع به ازدواج، اشتغال و ارتقاء سطح تحصيلات متناسب با پسران و دختران در جامعه
حفظ كرامت و ارزش معنوي و انساني و عدم ظلم به زنان در محيط كار و بهرهمندي از امنيت اخلاقي در محيط كار
ايجاد زمينه عادلانه براي مشاركت اقتصادي و اجتماعي مردان و زنان با تاكيد بر گروههايي كه اشتغال به عنوان يك ضرورت معاش فردي و خانوادگي است.
لزوم تطابق و تناسب شغل با توانمنديها و ويژگيهاي طبيعي
ارائه الگوي منعطف در اشتغال زنان متناسب با مسئوليتهاي خانوادگي زنان
استقلال در مالكيت اموال و درآمد حاصل از فعاليت اقتصادي زنان
مديريت مصرف درآمد حاصل از اشتغال خانواده در چارچوبب تحكيم خانواده
لزوم توجه به خانوادههاي مستضعف و محروم و سرپرست خانوار در سياستهاي حمايت از اشتغال زنان
توجه به كسب و كار خانگي و كارآفريني و تعاونيهاي خانوادگي
ارجحيت رويكرد هدايت شغلي و تواناسازي نسبت به رويكرد حمايتي در زمينه معيشت و اقتصاد زنان و خانواده
ايفاي نقش زنان در عرصه پيشرفت جامعه، عدالت اجتماعي و جهاد اقتصادي
ضرورت حفظ نقش مردان در تامين معاش خانواده
مولفه اول : سياستهاي حمايتي حضور زنان در عرصههاي اقتصادي
سياستهاي حمايتي مرتبط با حضور زنان در عرصههاي اقتصادي دربرگيرنده دو دسته كلي از حمايتها است:
ـ دسته اول) حمايتهاي مرتبط با اقشار آسيبپذير و گروههاي نيازمند در حوزه معيشت و اشتغال مانند زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست و زنان روستايي كه عمدتا به صورت حمايتهاي مستقيمم در زمينه توسعه اشتغال خانگي، ايجاد بازارچههاي محلي و... ميباشند.
ـ دسته دوم) حمايتهاي مرتبط با ديگر اقشار زنان كه لزوما آسيبپذير نبوده بلكه بايد شرايط مساعد براي رشد و تعالي فردي و اجتماعي آنها فراهم آيد مانند زنان شاغل؛ زنان خانهدار؛ دختران تحصيل كرده و صاحب مهارت و خودتامين كه عمدتا نيازمند حمايتهاي غيرمستقيم و زير ساختي شرايط لازم براي حضور موثرتر آنها در عرصههاي اقتصادي را فراهم نمود و يا مسائل پيش روي آنها را برطرف كرد.
مولفه دوم : سياستهاي توانمندسازي حضور زنان در عرصههاي اقتصادي
رويكرد توامند سازي براي ايجاد تواناييهاي لازم در آنها براي تامين معيشت خود و خانواده و حضور فعال در عرصههاي اقتصادي، مولفهاي كليدي در اين حوزه راهبردي ميباشد. براين اساس، اثر بخشي حمايتهايي كه از اققشار مختلف به عمل ميآيد، بسيار تحت تاثير تواناييهاي آنها و ميزان قابليتهاي شكل گرفته و بالف6عل شده در آنها است. بخش عمدهاي از سياستهاي توانمندسازي زنان، معطوف به آرايه آموزشهاي حرفهاي براي ايفاي نقشهاي معيشتي و اقتصادي در خانه و يا بيرون از خانه است.
مولفه سوم : گروههاي هدف
بعد ديگر در برنامهريزي براي بهبود معيشت زنان شناسايي و تفكيك گروههاي هدف است. بنابر مطالعات اكتشافي، گروههاي زير به عنوان گروههاي هدف معرفي شدهاند:
زنان خانهدار
زنان شاغل
دختران تحصيل كرده و صاحب مهارت و خود تامين
زنان روستايي
زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست
2. طراحي چارچوب مفهومي
تحولات و پيچيدگيهاي روز افزون محيط خارجي و داخلي كشوور از يك سو، و اهميت حوزة زنان و خانواده از سوي ديگر، ايجاب ميكند كه براي سياستگذاري در اين حوزه، بالاخص در افقهاي دور، نگاهي كل نگر و جامع اتخاذ شده و كليه ابعاد و مولفههاي هر موضوع مشخص شوند. در طرحهاي راهبردي و پژوهشي، اين مهم به وسيله تدوين چارچوب مفهومي انجام ميشود. اصولا يكي از مهمترين ويژگيها و مزاياي طراحي چارچوب مفهومي، در كنار كاهش پيچيدگيهاي تصميمگيري، ايجاد جامعيت و اطمينان از اين مساله است كه نكته يا موردي در برنامهريزي مغفول نمانده است. در اين راستا، با مطالعه اسناد بالادستي، مطالعه تجربيات ساير كشورها، اخذ نظرات خبرگان اين حوزه و بهرهگيري از آخرين روشها و متدهاي مديريتي چارچوبي طراحي شده است تا اطمينان حاصل شود كه كليه موارد و ملاحظاتي كه بايد در تصميمگيري و سياستگذاري در حوزه اشتغال و معيشت زنان لحاظ شود در برنامهريزي مورد توجه قرار گيرند. به عبارت ديگر، چارچوب مفهومي، در واقع ابزار تحليل راهبردي در حوزه آسيبها است كه براساس آن وضع موجود زنان در حوزه اقتصادي و معيشتي تحليل و عارضهيابي ميگردد.
به اين ترتيب، چارچوب مفهومي به شكل زير طراحي و استفاده شده است (شكل 1). هر حوزه راهبردي، نيازمند شكل گيري و توسعه دو دسته برنامه و راهبرد ميباشد. دسته اول كه تحت عنوان موضوعات راهبردي ميتوان به آنها اشاره نمود، در واقع دربرگيرنده مجموعهاي از موضوعات كه ارتباط تنگاتنگي با عملكرد و وضعيت آن حوزه راهبردي داشته و ميتوان خروجي و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسي و ارزيابي آنها مورد تحليل قرار داد. دسته دوم به عوامل و موضوعات پشتيباني مانند پژوهشهاي مورد نياز، ساختار و قوانين مورد نياز براي توسعه آن حوزه راهبردي ميپردازد.
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده (ماده230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان برنامه: توسعه و ساماندهي امور اقتصادي ـ معيشتي با اولويت ساماندهي مشاغل خانگي براي زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست
كميته راهبري: مريم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغي، دكتر كبري خزعلي، دكتر طيبه صفايي، پروين هدايتي، مرضيه طالب
دبيرخانه تخصصي: خانم … آبادي فراهاني، آقاي دكتر زارعي، آقاي حيدري، آقاي نيرومند، خانم … دكتر بريماني، خانم … باقري، خانم … رنجبر، آقاي خاني، آقاي صادقيفر، آقاي دكتر صنايع، آقاي دكتر قدمي، خانم …: دكتر ابراهيم نيك منش، دكتر عبدالعلي رضايي
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه: دكتر مهدي الياسي، دكتر مهدي محمدي، مهندس … هاشمي، مهندس … ايرج تاج الدين، مهندس … احمد الهياري، مرحومه مهندس … محمد موسي زاده، مهندس … رضا جابري، مهندس … بيتا كمالي، مهندس … هادي كيقبادي و...
كليه حقوق مادي و معنوي اين سند متعلق به مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري ميباشد. هرگونه تكثير و نشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازة كتبي اين مركز است. نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند و نام مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري بلامانع است.
پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 4. توسعه حمايت اجتماعي موثر در بازتواني و رفع آسيب براي زنان و خانوادههاي آسيب ديده
راهبرد 1. اصلاح و ارتقاء كيفيت رويكردهاي بازپروري و بازتواني زنان آسيب ديده با رويكردهايي اجتماعي و پرهيز از گسترش غيرضرور رويكردهاي انتظامي
اصلاح و تقويت رويكردهاي مداخله و بازتواني در حوزه آسيبهاي اجتماعي مانند اورژانس اجتماعي با تاكيد بر حفظ و ارتقا كرامت خانواده و ارتقاء ارزشهاي ديني و ملي
تعداد مركز
400 مركز
سازمان بهزيستي
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت كشور
1
ايجاد زميننه مناسب براي جذب و تحت پوشش قرار دادن زنان معتاد و روسپي در برنامههاي آزمايش و آموزش و توانمندسازي رايگان و بازتواني آنها
تعداد مركز
راه اندازي 100 مركز
سازمان بهزيستي
وزارت كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
2
تقويت مراكز ترك اعتياد و مراكز بين راهي براي معتادان پس از ترك
ميزان افزايش (برحسب درصد)
افزايش 100%
سازمان بهزيستي
وزارت كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
2
حمايت از برنامههاي سازمانهاي مردم نهاد براي ارائه خدمات اجتماعي به زنان آسيب ديده
تعداد برنامههاي حمايت شده
حمايت از 200 برنامه
سازمان بهزيستي
وزارت كشور
2
طرح خانواده محور ساماندهي كودكان كار و خيابان (با اولويت دختران)
تعداد كودوكان تحت ساماندهي
ساماندهي 6000 كودك
سازمان بهزيستي
وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
تدوين و اجراي برنامههاي آگاه سازي براي همسران معتادين، زنان خودسرپرست و سرپرست خانوار در معرض آسيب
تعداد برنامههاي مشاوره راهاندازي شد
راهاندازي 1000 برنامه مشاوره
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت كشور
1
اجراي طرح پرونده اجتماعي ايرانيان
تعداد
طراحي و اجراي پرونده
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
2
تقويت برنامههاي مذهبي، فرهنگي، ورزشي، اجتماعي و مراكز مشاوره در مناطق حاسيهاي و مستعد آسيب
تعداد برنامه
حمايت از 100 برنامه
وزارت كشور
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، حوزه علميه، سازمان تبليغات اسلامي، سازمان بهزيستي
2
سااماندهي مراكز مشاوره و گسترش مناطق تحت پوشش آن در همه نقاط كشور (ماده 43)
ميزان اجراي طرح (برحسب درصد)
اجراي 100% طرح
سازمان بهزيستي
وزارت كشور
2
گسترش برنامههاي مشاوره تلفني و مجازي در حوزه آسيبهاي اجتماعي
ميزان اجراي طرح (برحسب درصد)
افزايش 100%
سازمان بهزيستي
وزارت كشور
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
اجراي طرح آموزش همگاني مهارتهاي زندنگي خانواده با رويكرد پيشگيري از آسيبهاي خانوادگي و افزايش سلامت رواني فرزندان
تعداد افراد آموزش ديده
آموزش 10 ميليون نفر
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري،ِ وزارت كشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، نيروي انتظامي، سازمان صدا و سيما، جمعيت حلال احمر، وزارت رفاه و تامين اجتماعي، نيروي مقاومت بسيج، ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت ورزش و امور جوانان، كميته امداد
2
اجراي طرح آموزش زندگي خانوادگي و زناشويي (با اولويت ازدواجهايي كه كمتر از 5 سال از آن گذشته است)
تعداد زوجهاي آموزش ديده
آموزش 2 ميليون زوج
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت كشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان صدا و سيما، نيروي مقاومت بسيج، وزارت ورزش و امور جوانان
2
تهيه محتوا و اجراي برنامههاي آگاه سازي به منظور پيشگيري از آسيبهاي نوپديد (فضاي مجازي، مواد مخدر نوين، فرقههاي انحرافي،...) براي خانوادهها
تعداد انيميشن تدوين شده
تدوين 200 انيميشن
سازمان صدا و سيما
سازمان بهزيستي، مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت كشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت ورزش و امور جوانان
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
ايجاد سامانه پايش وارزيابي اثربخشي برنامه هاي مختلف كاهش آسيب هاي اجتماعي درسطح كلان كشور واستان ها
تعداد
ايجاد وراه اندازي سامانه
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ،وزارت علوم ،تحقيقات وفناوري ،وزارت كشور
2
ايجادهماهنگي ووحدت رويه دربرنامه ريزي هاي كلان وشفاف سازي مسئوليت و تقويت نقش وعملكرد دستگاه ها وسازمان هاي مختلف درپيشگيري ،ايمن سازي و كنترل آسيب هاي اجتماعي
كيفي
طراحي واجراي نگاشت نهادي اين بخش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وزارت كشور
1
تبيين نقش وجايگاه نهادهاي مذهبي ومردمي وانقلابي درحوزه آسيب هاي اجتماعي با تاكيد برمساجد، بسيج، حوزه علميه، هيات هاي مذهبي ومدارس ومحلات
تعداد برنامه
توليد 20 برنامه تبليغي تلويزيوني
سازمان بهزيستي
سازمان تبليغات اسلامي
2
اصلاح قوانين ورويه ها وايجاد امكانات تفكيك بزهكاران حرفه اي ومجرمين از افراد آسيب ديده اجتماعي
تعداد
بررسي واصلاح قوانين مربوطه
وزارت دادگستري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، سازمان بهزيستي
1
انجام حمايت هاي لازم قانوني نسبت به حقوق زنان ودختران درمعرض آسيب جسمي ،روحي وزوجيتي درخانواده واجتماع توسط دستگاه قضايي وانتظامي
تعداد
تدوين واجراي برنامه
وزارت دادگستري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، سازمان بهزيستي
1
ايجادامكانات جهت جداسازي زندانيان زن باجرم هاي متفاوت براي جلوگيري ازيادگيري جرم وپيشگيري ازآسيبهاي اجتماعي
تعداد
تدوين واجراي برنامه
وزارت دادگستري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري،سازمان بهزيستي
2
تدوين قوانين بازدارنده دراعمال خشونت نسبت به زنان به ويژه درخانواده
تعداد
بررسي واصلاح قوانين مربوطه
وزارت دادگستري
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري،سازمان بهزيستي
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درزمينه آسيب ها وانحرافات علمي و اخلاقي با تاكيد برنحله ها، عرفان ها وفرقه هاي دروغين ورويكردهاي پيشگيري ومقابله با آن
تعداد پژوهش
حمايت از10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ،وزارت علوم، تحقيقات وفناوري
1
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص ريشه ها وعوامل موثربرروند زنانه شدن آسيب هاي اجتماعي ورويكردهاي پيشگيري ومقابله با آن
تعداد پژوهش
حمايت از10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري
1
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص آسيب هاي مرتبط با كودك آزاري ،همسرآزاري وفراردختران درخانواده ها ورويكردهاي پيشگيري ومقابله با آن
تعداد پژوهش
حمايت از10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ،وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري
1
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص ريشه ها وعوامل موثربرخودكشي زنان ودختران آسيب ديده اجتماعي ورويكردهاي پيشگيري ومقابله با آن
تعداد پژوهش
حمايت از10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري ، وزارت كشور
2
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص آسيب ها وانحرافات اقتصادي مانند فقر،رباخواري، اسراف و....درخانواده ها
تعداد پژوهش
انجام 20پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم، تحقيقات وفناوري ، وزارت كشور
1
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص آسيب ها و انحرافات سياسي مانند فتنه انگيزي
تعداد پژوهش
انجام 10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم، تحقيقات وفناوري
1
انجام مطالعات وپژوهش هاي تخصصي درخصوص آسيب ها و انحرافات سياسي مانند فتنه انگيزي و...
تعداد پژوهش
انجام 10 پژوهش
سازمان بهزيستي
مركزامورزنان وخانواده رياست جمهوري ، وزارت علوم، تحقيقات وفناوري
1
هدف 3. گسترش تعميم و ارتقاء كيفي خدمات موثر و بهنگام مبتني بر آموزش و توانمندسازي خانوادههاي در معرض آسيب
راهبرد
برنامه
پديدهها
ساماندهي مراكز مشاوره و گسترش مناطق تحت پوشش آن در همه نقاط كشور (ماده 43)
گسترش برنامههاي مشاوره تلفني و مجازي در حوزه آسيبهاي اجتماعي
طراحي زمينه مناسب و رويكردهاي سالم براي گسترش آموزشها و آگاهسازي در خصوص موضوعات حساس مانند آموزش مسائل زوجيتي، الكل و مواد مخدر جديد براي جوانان و خانوادهها
حمايت از دختران تحت پوشش مراكزز بهزيستي پس از سن 18 سال براي حضور در جامعه
راهبرد 2. توسعه برنامههاي سلامت روان براي خانوادهها و زنان در معرض اختلالات و آسيبهاي رواني
ارائه خدمات آموزش و مشاوره براي زنان در معرض آسيبهاي رواني مانند زنان در دوران بارداري و شيردهي، زنان مطلقه، همسران معتادين...
تدوين و اجراي برنامههاي توسعه سلامت روان براي گروههاي سني و شغلي مختلف
ايجاد مراكز سلامت روان جامعه محور ويژه زنان به ويژه در مناطق و مراكز مستعد آسيب
طراحي بستههاي ويژه و اجراي مداخلات پيشگيري از خودكشي به ويژه در مناطق و استانهاي پر آسيبتر در اين حوزه
هدف 4: توسعه حمايت اجتماعي موثر در بازتوانيي و رفع آسيب براي زنان و خانوادههاي آسيب ديده
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. اصلاح و ارتقاء كيفيت رويكردهاي بازپروري و بازتواني زنان آسيب ديده با رويكردهاي اجتماعي و پرهيز از گسترش غير ضرور رويكردهاي انتظامي
اصلاح و تقويت رويكردهاي مداخله و بازتواني در حوزه آسيبهاي اجتماعي مانند اورژانس اجتماعي با تاكيد بر حفظ و ارتقاء كرامت خانواده و ارتقاء ارزشهاي ديني و ملي
ايجاد زمينه مناسب براي جذب و تحت پوشش قرار دادن زنان معتاد و روسپي در برنامههاي آزمايش و آموزش و توانمند سازي رايگان و بازتواني آنها
تقويت مراكز ترك اعتياد و مراكز بين راهي براي معتادان پس از ترك
حمايت از برنامههاي سازمانهاي مردم نهاد براي ارائه خدمات اجتماعي به زنان آسيب ديده
طرح خانواده محور ساماندهي كودكان كار و خيابان (با اولويت دختران)
-توضيح:
لازم به ذكر است كه برنامههاي ذكر شده در جداول حسب شرايط منطقهاي و بومي هر استان و يا برنامهها و اسناد بالادستي دستگاههاي اجرايي به شرط تطابق با راهبردها و راهكارهاي اين سند قابل تنظيم مجدد ميباشد.
هدف 1. ارتقاء پژوهشهاي بنيادي و كاربردي و راهبردي و يكپارچگي سياستگذاري و اجرا در حوزه آسيبهاي اجتماعي
راهبرد
برنامه
انجام حمايتهاي لازم قانوني نسبت به حقوق زنان و دختران در معرض آسيب جسمي، روحي و زوجيتي در خانواده و اجتماع توسط دستگاه قضايي و انتظامي
ايجاد امكانات جداسازي زندانيان زن با جرمهاي متفاوت براي جلوگيري از يادگيري جرم و پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
تدوين قوانين بازدارنده در اعمال خشونت نسبت به زنان به ويژه در خانواده
هدف 2. گسترش، تعمييم و ارتقاء آگاهيها و توانمنديهاي جامعه به منظور فرهنگ سازي و پيشگيري در زمينه آسيبهاي اجتماعي در كليه سطوح اجتماعي و مناطق كشور
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. توسعه سلامت معنوي و بهرهگيري از ظرفيتهاي ديني جامعه اسلامي در خصوص پيشگيري و مقابله با آسيبهاي اجتماعي
نهادينه سازي برنامههاي امر به معروف و نهي از منكر با بهرهگيري از ظرفيت نهادهاي مذهبي و مردمي (مانند بسيج، مساجد، هيئتهاي مذهبي و...) با تاكيد بر رويكرد خانواده محور در آگاهسازي و فرهنگسازي
بهرهگيري از ظرفيت نهادهاي تخصصي ديني حوزوي و دانشگاهي براي توليد محتواي كاربردي و روزآمد در حوزه آگاهي و مهارتهاي ديني مرتبط با پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي (عفاف، مهارتهاي تاب آوري و صبر، ...)
آموزش هنجارها و ارزشهاي ديني همگاني مرتبط با پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي با محوريت زنان و با بهرهگيري از ظرفيت اجتماعات مذهبي كشور (مساجد، هيئتهاي مذهبي، حوزه علميه و...)
آگاه سازي و توسعه مهارتهاي والدين با رويكرد خانواده مطلوب ديني به منظور پيشگيري و مقابله با آسيبهاهي اجتماعي به ويژه در مورد فرزند پروري و رفع ظلم (همسر آزاري، فرزند آزاري و...)
حمايت از نهادهاي مردمي و سازمانهاي مردم نهاد براي فعاليتهاي اجتماعي و محله محور با تاكيد بر سلامت معنوي
راهبرد 2. آگاه سازي، ارتقا دانش و
تدوين محتواي بومي و مذهبي براي گروههاي سني كودك، نوجوان و جوان و ارائه آن به سطوح آموزشي مربوطه در جهت آگاه سازي در حوزه سلامت اجتماعي و معنوي
براساس اهداف فوق، راهببردها و برنامههاي اين حوزه تعريف شده است:
براساس اهداف فوق ، راهبردها وبرنامه هاي اين حوزه تعريف شده است:
راهبردها و راهكارها
هدف 2. ارتقاء پژوهشهاي بنيادي و كاربردي و راهبرددي و يكپارچگي سياستگذاري و اجرا در حوزه آسيبهاي اجتماعي
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. توسعه پژوهشهاي كاربردي و راهبرددي در حوزه تعري، طبقهبندي، ريشهها و نحوه گسترش آسيبهاي اجتماعي در زنان
انجام مطالعات و پژوهشهاي بنيادي به منظور نظريه پردازي و تدوين متدولوژي و الگوي اسلامي مرتبط با انواع آسيبهاي اجتماعي
انجام مطالعات و پژوهشهاي كاربردي در زمينه آسيبها و انحرافات اخلاقي و فرهنگي مانند عوامل شكلدهنده سلامت معنوي و فضايل اخلاقي (عفت، تقوي، صبر و...) در سطوح مختلف جامعه و تاثير آن بر كاهش آسيبهاي اجتماعي
انجام مطالعات بومي و منطقهاي در كل كشور در خصوص ويژگيهاي خاص هر منطقه در شكلگيري و توسعه آسيبهاي اجتماعي
انجام مطالعات پژوهشهاي تخصصي در خصوص ريشهها و عوامل توسعه اعتياد به ويژه مواد مخدر صنعتي در جامعه و تبعات آن در شكلگيري انواع آسيبهاي اجتماعي و رويكردهاي پيشگيري و مقابله با آن
انجام مطالعات و پژوهشهاي تخصصي در خصوص ارتباط بين طلاق و آسيبهاي اجتماعي و رويكردهايي پيشگيري و مقابله با آن
انجام مطالعات و پژوهشهاي تخصصي در زمينه آسيبهاه و انحرافات علمي و اخلاقي با تاكيد بر نحلهها، عرفانها و فرقههاي دروغين و رويكردهاي پيشگيري و مقابله با آن
انجام مطالعات و پژوهشهاي تخصصي در خصوص ريشهها و عوامل موثر بر روند زنانه شدن آسيبهاي اجتماعي و رويكردهاي پيشگيري و مقابله با آن
انجام مطالعات و پژوهشهاي تخصصي در خصوص آسيبهاي مرتبط با كودك آزاري، همسر آزاري و فرار دختران در خانوادهها و رويكردهاي پيشگيري و مقابله با آن
انجام مطالعات و پژوهشهاي تخصصي در خصوص ريشهها و عوامل موثر بر خودكشي زنان و دختران آسيب ديده اجتماعي و رويكردهاي پيشگيري و مقابله با آن
اصول و ارزشها
معنويت، عفاف، تقوي و دوري از گناه و اخلاق اسلامي در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي به عنوان پايه اساسي جامعه تراز
آگاهي و هوشياري آحاد جامعه در خصوص ريشه ها و پيامدهاي آسيبهاي اجتماعي
عدالت اجتماعي و اقتصادي و دوري از ظلم و تبعيض به زنان در خانواده و جامعه
رعايت اصول «تولي و تبري» و «امر به معروف و نهي از منكر» در حوزه ارتباطات فردي، اجتماعي و خانوادگي
توجه به نقش كمال آفريني خانواده در رويكردهاي توسعه سلامت و پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
هوشمنديي و آيندهنگري در مواجهه با آسيبهاي نوپديد و روند آسيبها
سلامت محوري و پيشگيري جامع به جاي درمان و مبارزه با آسيب
مسئوليت پذيري و مشاركت و همگرايي كليه نهادهاي جامعه (حاكميتي، مذهبي، علمي، مردمي و خانواده)
تقدم رويكرد فرهنگي و اجتماعي بر رويكرد انتظامي
ماموريت
شناسايي الزامات، زمينه سازي و تدوين سياستهاي مناسب براي ارتقاء سلامت معنوي و اجتماعي از طريق پيشگيري، كاهش عوامل شكل دهنده و رفع آسيب از زنان و خانوادههاي در معرض آسيب و آسيب ديده اجتماعي در حوزه زنان و خانواده
2. آموزش و توانمندسازي: اين نوع مداخله براي كليه سطوح استفاده ميشود. هدف از اين نوع مداخله توانمندسازي افراد براي پيشگيري و مقابله با آسيبهاي اجتماعي است.
مداخله نوع 2) درمان:
3. حمايت و بازپروري: اين نوع مداخله براي سطح سه استفاده ميشود و مخاطب آن افراد آسيبديده است. در اين گونه مداخله فعاليتها از جنس درمان است.
مداخله نوع 3) بازتواني:
4. توانبخشي و بازتواني: اين نوع مداخله براي افراد پس از رهايي از آسيبها طراحي ميشود و هدف آن كمك به فرد براي بازگشتن به زندگي طبيعي است.
بر اين اساس، مجموعهاي از مداخلات در اين زمينه انجام ميشوند كه در برگيرنده سطوح پيشگيري، بازسازي و نوسازي روحي، فكري و جسمي (رفتاري) افراد مختلف جامعه ميباشد. لازم به ذكر است كه ب. ت. ب. زمان اجراي استراتژيها و برنامهها كه سعي دارند در افق 5 ساله پاسخگوي نيازهاي جامعه و محقق كننده ارزشها و اهداف كلان مورد انتظار باشند، در اين مدل مفهومي سعي شده است كه همزمان به نيازها و مسائل و آسيبهاي اجتماعي موجود در كشور پاسخ موثر داده شود و در عين حال به ارزشها، آمال و اهداف بلند مدت اين حوزه نيز پرداخته شود. ب. ت. ب. زمان دستيابي به اهداف و برنامهها، به نظر ميرسد كه در راهبرددهاي دوره گذار بايد ابتدا به رفع آسيبها و مسائل موجود پرداخته شود كه عمدتا مبتني بر استفاده از ابزارهاي درمان و بازتواني هستند و سپس به تحقيق اهداف كلانتر و ارزشهاي مورد انتظار پرداخته شود كه بر آگاه سازي و پيشگيري استوار ميباشند. ب. ت. ب. اين اصل، در اولويتگذاري راهبردهاي دوران گذار توجه به آسيبهاي اصلي، فرعي و تبعي به ترتيب زير مدنظر قرار ميگيرد:
ـ آسيبها و انحرافات علمي و اعتقادي
ـ آسيبها و انحرافات اخلاقي و فرهنگي
ـ آسيبها و انحرافات اقتصادي
ـ آسيبها و انحرافات اجتماعي
ـ آسيبها و انحرافات سياسي
موضوعات راهبردي
نوع وبار آسيب
نوع مداخله – سطح مداخله
حوزه هاي پشتيبان
سازمانهاي مردم نهاد و موسسات خيريه – پژوهش
زيرساخت ها
قوانين ومقررات -
شكل 2. چارچوب مفهومي تدوين طرح در حوزه پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
در ادامه به تشريح ابعاد چارچوب ميپردازيم.
2 -1. موضوعات راهبردي
اين مدل در بخش موضوعات راهبردي داراي سه مولفه اصلي است:
1. بار آسيبهاي اجتماعي (نوع آسيبهاي اصلي)
2. سطح مداخله
3. نوع مداخله
مولفه اول : نوع و بار آسيبهاي اجتماعي
اولين مولفه در تحليل آسيبها، شناسايي مهمترين آسيبها در جامعه فعلي و رونده آينده آن است. بار آسيبهاي اجتماعي كشور ب. ت. ب. نتايج مطالعات اكتشافي در زير ارائه شده است:
افزايش كمي و نيز تنوع آسيبهاي اجتماعي و افراد در معرض خطر را مشاهده نمود. دلايل مختلفي باعث شكلگيري چنين روندي شدهاند كه به طور كلي ميتوان به فقدان مهارتهاي زندگي، سست شدن ريشههاي اعتقادي، اخلاقي و معنوي، روابط ناسالم حاكم بر خانواده، مهاجرت بي رويه به شهرها و گسترش سكونتگاههاي غيررسمي، ناهماهنگيهاي بين سازمانهاي مسئول و عدم توجه به تجربيات يكديگر، نداشتن استراتژي مشخص و يكپارچه و وجود نگاه آسيبنگر به جاي نگاه سلماتنگر اشاره نمود. در اين ميان، شناخت مهمترين آسيبهاي اجتماعي مرتبط با زن و خانواده از يك سو و تمهيد اقدامات و برنامههاي لازم براي پيشگيري، كنترل و كاهش آنها از سوي ديگر به عنوان يك حوزه راهبردي جدي در عرصه برنامههاي راهبردي حوزه زن و خانواده مطرح ميباشد. بنابراين پيشگيري از آسيبها يك مقوله حياتي و كليدي خواهد بود. پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي در نگاه كلي عبارت است از مجموعه اقداماتي كه به مقابله با عوامل شكل دهنده، كنترل و كاهش آسيبهاي اجتماعي منجر خواهد شد.
براي ايجاد يك نگاه و رويكرد جامع به موضوع آسيبهاي اجتماعي در حوزه زن و خانواده لازم است كه در ابتدا انواع آسيبهاي اجتماعي مهم و كليدي كه در جامعه كنوني و آيندنه ميتوانند اثرات مخرب و مهمي داشته باشند، شناسايي شده و سپس ب. ت. ب. نوع افرادي كه آسيب ديدهاند و يا در معرض آسيب ميباشند، برنامههاي لازم را براي ارائه انواع مداخلات لازم از قبيل كنترل زمينههاي شكل گيري آسيب، آگاه سازي، آموزش، بازپروري و توان بخشي تدوين و اجرايي كرد. بنابراين، راهبردها و برنامههاي اين حوزه بايد ناظر بر افراد و گروههاي مختلفي در جامعه باشد كه به صورت بالقوه و يا بالفعل در معرض آسيبهاي اجتماعي مهم و كليدي ميباشند و نيازمند مراقبت، آگاه سازي و بازتواني ميباشند.
2. طراحي چارچوب مفهومي
تحولات و پيچيدگيهاي روز افزون محيط خارجي و داخلي كشور از يك سو، و اهميت حوزة زنان و خانواده از سوي ديگر، ايجاب ميكند كه براي سياستگذاري در اين حوزه، بالاخص در افقهاي دور، نگاهي كل نگر و جامع اتخاذ شده و كليه ابعاد و مولفههاي هر موضوع مشخص شوند. در طرحهاي راهبردي و پژوهشي، اين مهم به وسيله تدوين چارچوب مفهومي انجام ميشود. اصولا يكي از مهمترين ويژگيها و مزاياي طراحي چارچوب مفهومي، در كنار كاهش پيچيدگيهاي تصميمگيري، ايجاد جامعيت و اطمينان از اين مساله است كه نكته يا موردي در برنامهريزي مغفول نمانده است. در اين راستا، با مطالعه اسناد بالادستي، مطالعه تجربيات ساير كشورها، اخذ نظرات خبرگان اين حوزه و بهرهگيري از آخرين روشها و متدهاي مديريتي چارچوبي طراحي
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده (ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
-عنوان گزارش: پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
كميته راهبري: مريم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغي، دكتر كبري خزعلي، دكتر طيبه صفايي، پروين هدايتي، مرضيه طالب
ناظران: دكتر ابراهيم نيك منش، دكتر عبدالعلي رضايي
كارگروه تلفيق و تدوين برنامه: دكتر مهدي الياسي، دكتر مهدي محمدي، مهندس … هاشمي، مهندس … ايرج تاجالدين، مهندس … مهندس … مهندس … محمد موسي زاده، مهندس … رضا جابري، مهندس … بيتا كمالي، مهندس … هادي كيقبادي و...
دبيرخانه تخصصي: دكتر علي محمد زنگانه، دكتر روشنك وامقي، آقاي دكتر نفريه، دكتر عباس پسنديده، دكتر حسن رفيعي، دكتر حبيب جباري، اسدا... جامي، دكتر مينو رفيعي، دكتر حبيب ا... مسعودي فريد، دكتر شهرام محمدخاني، سعيد نوروزي جويناني، ثمره عبدالصمدي، عبدالرضا اسدي، مجيد ارجمندي، آقاي دكتر اقطار، دكتر مهدي جعفري
كليه حقوق مادي و معنوي اين سند متعلق به مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري ميباشد. هرگونه تكثير و نشر تمام يا بخشي از اين سند منوط به اجازة كتبي اين مركز است. نقل مطالب با ذكر مشخصات كامل سند و نام مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري بلامانع است.
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
3. پيش بيني مشوقهاي اقتصادي براي كارفرمايان براي بازگشت به كار زنان پس از مرخصي زايمان و جلوگيري از اخراج زنان باردار
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
2
4. استفاده از كمك هزينه مهد كودك نظير بخش دولتي در صورت عدم همكاري كارفرما در ايجاد مهد كودك
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
5. حضور مشاورين بانوان در كارگروههاي محيط زيست، سلامت و اشتغال شوراي برنامه ريزي و توسعه استان
تصويبنامه هيئت وزيران
مصوبه استاني
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
1
1. معافيت زنان سرپرست خانوار و بد سرپرست از پرداخت هزينه دادرسي
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
1
راهبرد 2. اصلاح نظام حقوقي به منظور حمايت از تامين حقوق اجتماعي زنان سرپرست خانوار و بد سرپرست
2. معافيت زنان سرپرست خانوار از پرداخت بخشي از سهم بيمه خود و افراد تحت تكفل و ماليات بر درآمد حقوق و مشاغل
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
1
3. بازنشستگي پيش از موعد و تقليل ساعت كار زنان سرپرست خانوار
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت و وزارت تعاون كار و رفاه اجتماعي
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
8. جرم انگاري و تعريف خشونت در قوانين و تشديد مجازات خشونت خانگي
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت وزارت دادگستري
2
9. اصلاح زمينههاي حقوقي براي پيشگيري از جرايم جنسي عليه زنان و كودكان در خانواده و جامع
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت وزارت دادگستري
1
10. اولويت برخورداري از وكيل معاضدتي براي زنان آسيب ديده در مراحل دادرسي
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت وزارت دادگستري
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 2: فراهم نمودن زمينههاي مناسب حقوقي و قانوني در راستاي رفع ظلم و تعدي و تامين امنيت زنان در خانواده و –جامعه
راهبرد 1: اصلاح زمينههاي حقوقي براي تامين امنيت و پيشگيري از خشونت جسمي و رواني نسبت به زنان در خانواده و جامعه
1. ايجاد كميته امنيت زنان در راستاي ساماندهي اقدامات دستگاههاي اجرايي مسئول و پيش بيني اقدامات پيشگيرانه و تدابير حمايتي براي جلوگيري از خشونت
ايجاد كميته
كمك به ايجاد يك كميته
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت ـ وزارت خارجه
2
3. اصلاح قوانين مبارزه با قاچاق انسان و پيش بيني اقدامات پيشگيرانه براي جلوگيري از قاچاق زنان و كودكان
ماده قانوني
اصلاح مواد مرتبط در قانون قاچاق انسان
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت ـ وزارت خارجه
1
4. انعقاد معاهدات بينالمللي با كشورهاي مقصد قاچاق زنان
انعقاد معاهده
سه كشور اصلي مقصد قاچاق
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت ـ وزارت خارجه
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
1. تشديد مجازات انواع خشونت و توجه به موضوع خشونت خانگي و پيش بيني تمهيداتيي جهت جلوگيري از تكرار خشونت و اتخاذ تدابير پيشگيرانه و حمايتي و ايجاد مراكز خانههاي امن و ايجاد كميته تامين امنيت و تعييين وظايف براي دستگاههاي متولي
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت ـ سازمان بهزيستي ـ ناجا
1
راهبرد3. اصلاح زمينههاي حقوقي به منظور حمايت از خانوادههاي آسيب پذير و پيشگيري از متلاشي شدن خانوادههاي در معرض آسيب
1. اعطاي حمايتهاي مالي به زنان زنداني با اولويت زنان سرپرست خانواده (جرايم مالي غير عمدي)
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
1
2. احداث مهد كودك مجاور زندان زنان
ماده قانوني
تنظيم آئين نامه اجرايي
مركز امور زنان و خانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت ـ سازمان بهزيستي
1
3. اولويت استخدام زنان سرپرست خانوار، اعطاي تسهيلات و امتيازات شغلي زنان سرپرست خانوار شاغل و تبديل وضعيت استخدامي آنان
ماده قانوني
اصلاح برخي مواد قانون استخدام كشوري
مركز امور زنان و خانواده
مععاونت حقوقي و معاونت توسعه سرمايه انساني رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
1
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. اصلاح زمينه حقوقي و تدوين مقررات حقوقي براي ايجاد فرصتهاي عادلانه براي شكوفايي استعدادهاي زنان در حوزههاي مختلف اجتماعي با رعايت مصالح خانواده و كرامت زن
اصلاح مصوبات شوراي عالي اداري در خصوص انتساب زنان در پست هاي مديريتي و افزايش هر ساله آن و اجرايي نمودن مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي
برقراري حمايتهاي لازم براي توانمندسازي، توسعه، اشتغال و كارآفريني زنان به ويژه تعاونيهاي زنان و بنگاههاي زود بازده و مشاغل خانگي
اصلاح سياستها و قوانين موجود در جهت حايت از كارآفريني خانوادگي
پيش بيني حضور مستشاران زن در محاكم خانواده
حضور مشاورين بانوان در كارگروههاي محيط زيست، سلامت و اشتغال شوراي برنامه ريزي و توسعه استان
راهبرد 2. اصلاح نظام حقوقي به منظور حمايت از تامين حقوق اجتماعي زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست
مافيت زنان سرپرست خانوار و بدسرپرست از پرداخت هزينه دادرسي
معافيت زنان سرپرست خانوار از پرداخت بخشي از سهم بيمه خود و افراد تحت تكفل و ماليات بر درآمد حقوق و مشاغل
بازنشستگي پيش از موعد و تقليل ساعت كار زنان سرپرست خانوار
اولويت استخدام يكي از فرزندان زنان سرپرست خانوار در صورت فوت، از كار افتادگي و بازنشستگي مادر
پيش بيني پرداخت كمك هزينه عائله مندي و اولاد به زنان بدسرپرست با ارائه مدارك مثبته
پيش بيني مشوقها و معافيتهاي قانوني براي كارفرمايان در جذب زنان سرپرست خانوار
راهبرد 3. اصلاح نظام حقوقي به منظور حمايت از حقوق اجتماعي زنان شاغل كارگر
بازنشستگي پيش از موعد و تقليل ساعت كار زنان كارگر
پيش بيني الزام حضور نماينده كارگران زن در شوراي عالي كار و شوراي حفاظت فني و بهداشت
پيش بيني مشوقهاي اقتصادي براي كارفرمايان براي بازگشت به كار زنان پس از مرخصي زايمان و جلوگيري از اخرا زنان باردار
استفاده از كمك هزينه مهد كودك نظير بخش دولتي در صورت عدم همكاري كارفرما در ايجاد مهدكودك
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
راهبرد 2: اصلاح زمينه هاي حقوقي براي پيشگيري وكنترل رفتارهاي مست كننده كيان خانواده توسط زوجين وسايراعضاي خانواده
1- تشديد مجازات انواع خشونت وپيش بيني تمهيداتي جهت جلوگيري وايجاد مراكز خانه هاي امن وايجاد كميته تامين امنيت وتعيين وظايف براي دستگاه متولي
ماده قانوني
پيشنهاد لايحه امنيت زنان – كمك به ايجاد يك واحد خانه امن در هر استان
مركز امور زنان وخانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
2
تقدم نفقه برسايرديون و پيش بيني پرداخت نفقه حمل به مادران درزمان عده وفات
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان وخانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
1
3- ضابطه مند نمودن ازدواج مجدد درقوانين ومقررات در راستاي حكيم خانواده وحفظ حقوق همسراول
ماده قانوني
اصلاح قانون حمايت ازخانواده
مركز امور زنان وخانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
1
4- ثبت ازدواج موقت واجبار زوج به بذل مدت يا دخالت دادگاه درصورت ترك وغيبت طولاني و پيش بيني ضمانت اجراي شرط پرداخت نفقه در ازدواج موقت
ماده قانوني
يك لايحه
مركز امور زنان وخانواده
معاونت حقوقي رئيس جمهور و كميسيونهاي دولت
1
-توضيح: لازم به ذكر است كه برنامههاي ذكر شده در جداول حسب شرايط منطقهاي و بومي هر استان و يا برنامهها و اسناد بالادستي دستگاههاي اجرايي به شرط تطابق با راهبردها و راهكارهاي اين سند قابل تنظيم مجدد ميباشد.
درچارچوب اهداف فوق ، راهبردها و برنامه هاي زيررا پيشنهاد مي شود :
هدف 1 فراهم نمودن زمينههاي مناسب حقوقي و قانوني در راستاي تحكيم بنيان خانواده
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. اصلاح نظام حقوقي و اداري كشور به منظور ايجاد تناسب بين وظايف و نقشهاي اجتماعي و خانوادگي زوجين
وضع و اصلاح قوانين استخدامي و كار از جمله در خصوص تقليل ساعت كار، مرخصي خانوادگي، بازنشستگي پيش از موعد، مرخصي بدون حقوق مادران، پيش بيني ايجاد مهد كودك با افزايش كمك هزينه مهد كودك متناسب با تعرفه بهزيستي، عائله مندي بانوان شاغل و بازنشسته و افزايش حداكثر سن استخدام بانوان داراي فرزند، ممنوعيت كار شبانه به جز مشاغل خاص
وضع قوانين در حمايت از زنان خانه دار و شناسايي ارزش كار خانگي آنان در توليد ملي و رفع مشكلات اجرايي بيمه زنان خانهدار
افزايش مرخصي زايمان مادران و پيش بيني مرخصي همزمان براي پدران
رفع موانع اجرايي قوانين موجود در خصوص دوركاري مادران شاغل و زنان داراي همسر و فرزند معلول
راهبرد 2: اصلاح زمينه هاي حقوقي براي پيشگيري و كنترل رفتارهاي سست كننده كيان خانواده توسط زوجين وساير اعضاي خانواده
تشديد مجازات انواع خشونت و توجه به موضوع خشونت خانگي و پيش بيني تمهيداتي جهت جلوگيري از تكرار خشونت و اتخاذ تدابير پيشگيرانه و حمايتي و ايجاد مراكز خانههاي امن و ايجاد كميته تامين امنيت و تعيين وظايف براي دستگاههاي متولي
تقدم نفقه بر ساير ديون و پيش بيني پرداخت نفقه حمل به مادر در زمان عده وفات
ضابطه مند نمودن ازدواج مجدد در قوانين مقررات در راستاي تحكيم خانواده و حفظ حقوق همسر اول
ثبت ازدواج موقت و اجبار زوج به بذل مدت يا دخالت دادگاه در صورت ترك و غيبت
طولاني و پيش بيني ضمانت اجراي شرط پرداخت نفقه در ازدواج موقت
اصلاح قوانين و مقررات طلاق به منظور جلوگيري از سوء استفاده از حق و اضرار به غير
اصلاح قوانين به منظور منطقي نمودن ميزان مهريه و جلوگيري از سوء استفاده متناسب با استطاعت مالي و بيمه مهريه در صورت پذيرش به عنوان شرط ضمن عقد
پيش بيني تمهيدات قانوني به منظور پيشگيري از ازدواج زودهنگام و اجباري جرم انگاري ترك خانواده و نشوز مرد
راهبرد 3. اصلاح زمينههاي حقوقي به منظور حمايت از خانوادههاي آسيب پذير و
اعطاي حمايتهاي مالي به زنان زنداني با اولويت زنان سرپرست خانواده (جرايم مالي غيرعمدي)
احداث مهد كودك مجاور زندان زنان
خانواده است، در اين پروژه موارد نيازمند توجه و بررسي موجود در متن قوانين مورد بررسي قرار گرفته است و تلاش گرديده تا نارسايي و ناكارآمدي قوانين و مقررات در جهت استحكام نظام حقوقي خانواده اصلاح گردد.
بنابراين اميد است با رعايت سه اصل فوق در راستاي اصلاح قوانين و مقررات به سه هدف مهم در حوزه خانواده دست يابيم:
بهبود زمينه حقوقي جامعه در راستاي تحكيم خانواده
بهبود زمينه حقوقي جامعه در راستاي ارتقاء امنيت زنان در خانواده
بهبود زمينه حقوقي جامعه در راستاي ايجاد محيط عادلانه و استيفاي حقوقي شرعي زنان در عرصههاي مختلف جامعه
اصول و ارزشها
عدالت و رفع تبعيض ناروا در نظام حقوقي خانواده و جامعه
برابري زن و مرد در ذات و ماهيت انساني و حقوق و آزاديهاي اساسي در اسلام
توجه به تفاوتهاي فطري زن و مرد در اسلام
مبارزه با ظلم و تعدي نسبت به زنان و تامين امنيت آنان در خانواده و جامعه
احقاق و تضمين حقوق زنان بر پايه اصول و مباني متعالي اسلام
خانواده محوري و تحكيم بنيان خانواده
حفظ و ارتقاء ارزش و كرامت انساني زوجين و توجه به نقش اساسي آنها در خانواده
آگاهي افراد نسبت به حقوق، مسئوليتها و وظايف يكديگر در خانواده و جامعه
ماموريت
اصلاح قوانين و مقررات در حوزه زنان و خانواده و مرتفع نمودن خلاهاي موجود ناشي از نقص يا ابهام در مفاد قوانين و مقررات و يا فقدان ضمانت اجرايي به منظور ايجاد زمينههاي مساعد براي رشد شخصيت و احياي حقوق مادي و معنوي زنان در خانواده و جامعه
به اين ترتيب، چارچوب مفهومي حوزهي قوانين و مقررات به شكل زير طراحي و استفاده شده است:
1.مقدمه ومعرفي موضوع
براساس نظريات دانشمندان به ويژه جامعه شناسان، خانواده نخستين نهادي است كه افراد در آن عضويت حاصل ميكنند. اين نظريه پردازان نقش خانواده را به عنوان اولين نهاد اجتماعي براي شكل دهي يك جامعه سالم كه يكي از اهداف اصلي حيات اجتماعي است مهم و با ارزش تلقي ميكنند و معتقدند كه خانواده به عنوان شالوده حيات اجتماعي، گذشته از وظيفه توليد مثل براي بقاي نوع بشر، وظايف متعدد ديگري را نيز بر عهده دارد.
توجه خاص به حقوق زنان و فراهم نمودن امكانات لازم براي توانمندسازي آنان و مشاركت در فعاليتهاي علمي، فرهنگي، اجتماعي و تساوي آنان با مردان در برابر قوانين با رعايت موازين اسلامي در اصول مختلف قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به صراحت بيان شده است كه اين اصول عبارتند از:
اصل سوم بند 14 قانون اساسي: «دولت جمهوري اسلامي ايران موظف است براي نيل به اهداف مذكور در اصل دوم، همه امكانات خود را براي امور زير به كار برد: ... تامين حقوق همه جانبه افراد از زن و مرد و ايجاد امنيت قضايي عادلانه براي همه و تساوي عموم در برابر قانون».
اصل دهم قانون اساسي: «از آنجا كه خانواده واحد بنيادي جامعه اسلامي است، همه قوانين و مقررات و برنامهريزيهاي مربوط بايد در جهت آسان كردن تشكيل خانواده، پاسداري از قداست آن و استواري روابط خانوادگي بر پايه حقوق و اخلاق اسلامي باشد».
اصل بيستم قانون اساسي: «همه افراد ملت اعم از زن و مرد يكسان در حمايت قانون قرار دارند و از همه حقوق انساني، سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با رعايت موازين اسلام برخوردارند».
اصل بيست و يكم: «دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعايت موازين اسلامي تضمين نمايد و امور زير را انجام دهد:
ـ ايجاد زمينههاي مساعد براي رشد شخصيت زن و احياي حقوق مادي و معنوي او
ـ حمايت مادران، بالخصوص در دوران بارداري و حضانت فرزند، و حمايت از كودكان بيسرپرست
ـ ايجاد دادگاه صالح براي حفظ كيان و بقاي خانواده
ـ ايجاد بيمه خاص بيوگان و زنان سالخورده و بيسرپرست
ـ اعطاي قيمومت فرزندان به مادران شايسته در جهت غبطه آنها در صورت نبودن ولي شرعي»
اين سند مربوط به يكي از حوزههاي 14 گانه برنامه جامعه توسعه امور زنان و خانواده ميباشد.
اين 14 حوزه شامل عناوين زير است:
تحكيم خانواده پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي
امور معيشتي و اقتصادي تعميق باورهاي ديني
توسعه سلامت تامين اجتماعي
توسعه فرهنگ عفاف و حجاب اوقات فراغت
توسعه زنان مدير، نخبه و فرهيخته توسعه تعاملات بين المللي
ساماندهي و ارتقاء پژوهش در امور زن و خانواده اصلاح ساختار
سازمانهاي مردم نهاد اصلاح قوانين و مقررات
حوزه بازنگري قوانين و مقررات مربوطه
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
راهبرد 2. تقويت زير ساختهاي اجتماعي و اقتصادي مرتبط با تشكيل، تحكيم، تعالي و گسترش خانواده
ايجاد مراكز كارآفريني و توسعه تعاونيهاي ويژه بانوان در راستاي تقويت بنيه اقتصادي خانواده مثل مشاغل خانگي
ميزان پيشرفت در اجرا (بر حسب درصد
طراحي و جاري سازي نظام
معاونت سرمايه انساني رئيس جمهور
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت كار رفاه و تامين اجتماعي
2
طراحي نظام جامع اشتغال و فعاليتهاي اقتصادي خانواده با حفظ و ارتقاء منزلت و نقش همسري و مادري زن و همچنين وظايف مردان در خانواده
نظامنامه
طراحي و راه اندازي مركز
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
وزارت كار رفاه و تامين اجتماعي
2
ارتقاء و گسترش نقش نهادهاي ديني و روحانيت در امر تشكيل و تحكيم و گسترش خانواده
تعداد مبلغ ديني تحت آموزش
آموزش 5000 مبلغ ديني در حوزه خانواده اسلامي
سازمان تبليغات اسلامي
مركز امور زنان و خانواده رياستت جمهوري
1
گسترش، تقويت و تعيين فعاليتهاي سازمانهاي مردم نهاد در تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده
تعداد
حمايت از 1200 سازمان مردم نهاد
مركز امور زنان و خانواده
وزارت كشور
1
گسترش و قانونمند كردن دورههاي آموزش قبل، حين و پس از ازدواج براساس سبك زندگي اسلامي ـ ايراني و اصلاح محتوا و روش آموزشهاي موجود
ميزان پيشرفت در اجرا (برحسب درصد)
تدوين و اجراي نظام آموزش خانواده
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
راهبرد3. تقويت نظام سياست گذاري، پايش و راهبري خانواده در سطح كلان نظام
تعيين شاخصهاي پيشرفت و تعالي خانواده اسلامي ـ ايراني براي پايش و ارزيابي عملكرد دستگاههاي اجرايي ايجاد سامانه جامع رصد خانواده
ميزان پيشرفت در اجرا (برحسب درصد)
طراحي و جاري سازي سامانه جامع رصد خانواده
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
وزارت كشور و مركز آمار
2
ارتقاء ساختار و تشكيلات نهادهاي متولي امور زنان و خانواده با بهرهگيري حداكثري از ظرفيت ستاد ملي زن و خانواده
سند
طراحي و جاري سازي
ستاد ملي زن و خانواده
مركز امور زنان و خانواده و مشاورين دستگاههاي اجرايي
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
ساماندهي و ارتقاء كيفي خدمات مشاوره، مددكاري اجتماعي براي مداخله در بحران خانواده با رويكرد سازنده و اسلامي
ميزان اجرا در استانها (بر حسب درصد)
تدوين بسته مشاورهاي و برگزاري آموزش براي كليه مراكز مشاورهاي كشور
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
ارتقاء آگاهي و توانمنديهاي اعضاي خانواده در معرض آسيب با رويكرد كاهش و كنترل آسيب
تعداد برنامه تبليغي توليد شده
200 برنامه تبليغي كوتاه و يك سايت تبليغي و كاربردي
سازمان صدا و سيما
سازمان بهزيستي، مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
راهبرد 2. توسعه مداخلات موثر براي پيشگيري و رفع آسيب از خانوادههاي در معرض فروپاشي
گسترش، اصلاح و ساماندهي مراكز ارائه خدمات به خانوادهةاي در معرض فروپاشي با رويكرد خانواده محور
ميزان اجرا در استانها (بر حسب درصد)
تدوين بسته مشاورهاي و برگزاري آموزش براي كليه مراكز مشاورهاي كشور
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
گسترش و ارتقاء خدمات كلينيكهاي تخصصي مشكلات زوجيت مبتني بر الگوهاي اسلامي
ميزان اجرا در استانها (بر حسب درصد)
تدوين بسته مشاورهاي و برگزاري آموزش براي كليه مراكز مشاورهاي كشور
وزارت بهداشت
سازمان بهزيستي و مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
توانمند سازي زنان مطلقه و فرزندان طلاق در مقابل آسيبها و پيامدهاي ناشي از طلاق مانند مشاورهاي و حمايتي (حقوقي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و...)
ميزان اجرا در استانها (بر حسب درصد)
تدوين بسته مشاورهاي و برگزاري آموزش براي كليه مراكز مشاورهاي كشور
سازمان بهزيستي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 3. اصلاح فرهنگ عمومي و زمينههاي اجتماعي موثر بر تشكيل، گسترش، تحكيم و تعالي خانواده
راهبرد1. فرهنگسازي و ترويج مولفههاي موثر بر تشكيل و تحكيم و تعالي خانواده در فرهنگ عمومي جامعه
تهيه برنامههاي رسانهاي براي فرهنگ سازي و ترويج مولفههاي معنويت و اخلاق اسلامي در روابط خانوادگي (رفق، گذشت، صميميت و...)
تعداد سريال فيلم و برنامه تبليغي
تهيه 5 سريال، 10 فيلم، 100 برنامه تبليغي
سازمان صدا و سيما
مركز آمور زنان و خانواوده رياست جمهوري، وزارت ورزش و جوانان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
2
تهيه برنامههاي رسانهاي براي آموزش و ارتقاء فرهنگ عمومي بر پايه الگوهاي اسلامي و تعاليم ديني در خصوص اصول حاكم بر خانواده (اصل زوجيت، اصل عدالت و تناسب، اصل تعليم و تربيت، اصول مودت و...)
راهبرد 2. آسيب شناسي و اصلاح مولفهةاي فرهنگ عمومي موثر بر تضعيف خانواده در سطح كلان كشور و ويژگيهاي خاص استانها
تدوين بسته جامع آموزشي به منظور ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي خانوادههاي ساكن در مناطق محروم و روستاها و بخشهايي از كشور كه سنن بومي غيرقابل قبول در آن حاكم است در خصوص زندگي خانواده متعالي با كمك دستگاههاي استاني و مراكز مذهبي
ميزان اجرا در استانها (بر حسب درصد)
تدوين و اجراي بسته ويژه استاني براي استانهاي منتخب
وزارت كشور
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، سازمان صدا و سيما، سازمان تبليغات اسلامي
1
ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي والدين و خانوادهها در خصوص ارتباطات بين نسلي به ويژه تعامل با فرزندان در آستانه ازدواج و زوجين جوان و بيان نقش هدايتي و حمايتي والدين
تعداد برنامه تبليغي
200 برنامه تبليغي كوتاه و يك سايت تبليغي و كاربردي
سازمان صدا و سيما
وزارت ورزش و جوانان، مركز زنان و خانواده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
1
تقويت نقشهاي نظارتي در ساماندهي، نظارت و پالايش محتويات رسانههاي مكتوب و غيرمكتوب با رويكرد ترويج ارزشهاي اسلامي و مقابله با جنگ نرم عليه خانواده در فضاي مجازي
كيفي
-
ستاد ملي زن و خانواده
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان صدا و سيما
1
راهبرد3.فرهنگسازي و ترويج به منظور جلوگيري از كاهش نرخ باروري كل و ارتقاي آن متناسب با آموزههاي اسلامي
ايجاد شبكههاي اجتماعي و سازمانهاي دولتي و مردم نهاد داخلي و بينالمللي مروج افزايش نسل صالح و سالم حامي تسهيل ازدواج به هنگام جوانان و استحكام خانواده
تعداد
برنامه ريزي و تلاش براي ايجاد شبكههاي اجتماعي و سازمانهاي دولتي و مردم نهاد داخلي و بينالمللي
ستاد ملي زن و خانواده
وزارت ورزش و جوانان وزارت كشور
2
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
حمايت از ايجاد توسعه نشريات تخصصي مرتبط با مطالعات خانواده
تعداد نشريه علمي
حمايت از ايجاد 3 نشريه علمي ب. ت. ب. حوزههاي اولويتدار
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، سازمان تبليغات اسلامي و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
1
هدف2. ارتقاء آگاهي و تواناييهاي زنان و مردان جهت ايفاي نقشهاي اساسي خود در خانواده در چارچوب سبك زندگي اسلامي ـ ايراني
راهبرد 1. توسعه آگاهيها و مهارتهاي زنان و مردان در همه گروههاي سني با رويكرد جامع تشكيل، گسترش، تحكيم و تعالي خانواده
طراحي بسته آموزشي به منظور ارتقاء آگاهي نوجوانان در خصوص تغيير و تحولات جسماني، رواني، فكري و رفتاري در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي دوران بلوغ به منظور آماده سازي براي ازدواج مناسب با محوريت مدارس سراسر كشور
تعداد مدرسههايي كه بسته در آن اجرا شده
تدوين بسته و اجرا در 50 هزار مدرسه راهنمايي و دبيرستان
وزارت آموزش و پرورش
سازمان صدا و سيما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
2
تدوين و اجراي بسته آموزشي جذاب در رسانههاي مورد توجه جوانان به منظور ارتقاء آگاهي و مهارت جوانان در زمينه نحوه و اهميت ازدواج به هنگام، آگاهانه، پايدار و ساده بر مبناي سبك زندگي اسلامي ـ ايراني با تاكيد بر:
مهارتهاي ارتباطي بين زوجين
تعادل بين نقشهاي اجتماعي و مسئوليتهاي خانوادگي (همسري و تربيت فرزند به ويژه براي كاركنان قواي سه گانه و نهادهاي وابسته)
توانمندي تامين نيازهاي اساسي خانواده در ابعاد اقتصادي، سلامت و نشاط، فرهنگي و معنوي و...)
افزايش آگاهي زوجين در خصوص عواومل تضعيف كننده خانواده و ارتقاء مهارتهاي مقابلهاي در حل مشكلات خانواده و تحكيم و تعالي آن
تعداد سريال فيلم برنامه تبليغي و سايت
تهيه 5 سريال، 10 فيلم، 20 برنامه تبليغي كوتاه و يك سايت تبليغي و كاربردي
سازمان صدا و سيما
وزارت ورزش و جوانان مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
1
تدوين بسته جامع ارتقا مهارتها و آگاهيهاي زوجين در خصوص سلامت زوجيتي براساس آموزههاي اسلامي و اجراي آن در مراكز بهداشتي، مشاورهاي و مراكز مذهبي سراسر كشور
تدوين و اجراي بسته در كليه استانهاي كشور
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
وزارت كشور، سازمان تبليغات اسلامي
1
هدف
راهبرد
برنامه
واحد سنجش
هدف پنج ساله
دستگاه مجري
دستگاه همكار
اولويت
هدف 1. تبيين و الگوسازي خانواده طراز و متعالي مناسب با سبك زندگي اسلامي ـ ايراني
راهبرد1. حمايت از نظريهپردازي، الگوسازي، رصدگري و آسيبشناسي علمي و پژوهشي حوزه تشكيل، تحكيم، تعالي و گسترش خانواده
حمايت از پژوهشهاي نظري و الگوسازي سبك زندگي خانواده اسلامي ـ ايراني
تعداد پروژهها
حمايت از 10 كلان پروژه ملي
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان تبليغات اسلامي
1
حمايت از پژوهشهاي كاربردي براي توليد محتوا و بستههاي آموزشي و ترويجي در چارچوب الگوي سبك زندگي خانواده اسلامي ـ ايراني با كمك حوزه دانشگاه و تشكلهاي مردمي (با تاكيد بر موضوعاتي مانند افزايش زاد و ولد و نگرش خانوادهها به آن، الگوي سلامت زوجين (زوجيت)، مشاوره و خدمات روانشناسي، تدوين مولفهها و شاخصهاي فرهنگ عمومي موثر بر تحكيم خانواده، تدوين ويژگيها و فضايل اخلاقي و ديني موثر بر تحكيم خانواده، تدوين نظام اخلاقي، نظام فرهنگي و نظام حقوقي موثر بر تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده، تدوين نظام اقتصادي موثر بر تحكيم خانواده، تحليل آسيبهاي اجتماعي موثر بر تضعيف خانواده)
تعداد پروژهها
حمايت از 200 پروژه ملي و منطقهاي
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري سازمان تبليغات اسلامي
1
حمايت از پژوهشهاي آسيب شناسي و ريشهيابي تشكيل و تحكيم و گسترش خانواده در سراسر كشور با كمك حوزه، دانشگاه و تشكلهاي مردمي
تعداد پروژهها
حمايت از 200 پروژه ملي و منطقهاي
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، سازمان تبليغات اسلامي
1
ايجاد نظام رصدگري وضعيت خانواده در سراسر كشور
ايجاد نظام رصد گري و اجراي سالانه پيمايش ملي خانواده
مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري
وزارت كشور، مركز آمار ايران
1
راهبرد
برنامه
راهبرد 1. توسعه نظام شناسايي و توانمندسازي براي پيشگيري و رفع آسيب از خانوادههاي در معرض فروپاشي
افزايش آگاهي و مهارتهاي خانواده در خصوص عوامل تضعيف كننده خانواده و ارتقاء مهارتهاي مقابلهاي در حل مشكلات خانواده و تحكيم و تعالي آن
ساماندهي و ارتقاء كيفي خدمات مشاوره، مدد كاري اجتماعي براي مداخله در بحران خانواده با رويكرد سازنده و اسلامي
ارتقاء آگاهي و توانمنديهاي اعضاي خانواده در معرض آسيب با رويكرد كاهش و كنترل آسيب
راهبرد 2. توسعه مداخلات موثر براي پيشگيري و رفع آسيب از خانوادههاي در معرض فروپاشي
گسترش، اصلاح و ساماندهي مراكز ارائه خدمات به خانوادههاي در معرض فروپاشي با رويكرد خانواده محور
گسترش و ارتقاء خدمات كلينيكهاي تخصصي مشكلات زوجيت مبتني بر الگوهاي اسلامي
توانمندسازي زنان مطلقه و فرزندان طلاق در مقابل آسيبها و پيامدهاي ناشي از طلاق مانند مشاورهاي و حمايتي (حقوقي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و...)
راهبرد
برنامه
راهبرد1. اصلاح نظام حقوقي و رويههاي قضايي مرتبط با تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده
تدوين، تصويب و اجراي نظام جامع حقوق خانواده مبتني بر آموزههاي اسلامي
اصلاح و تكميل قوانين مدني با رويكرد تقويت نهاد خانواده و پيشگيري از انحلال آن
اصلاح و بازنگري در قوانين كيفري با رويكرد تشديد در كنترل و كاهش عوامل مفسدهانگيز و مخرب كيان خانواده
راهاندازي بخش ويژه ضابط خانواده به منظور مداخل قضايي با ملاحظه ارزشهاي ديني و فرهنگ ايراني
پيشگيري و مبارزه قاطعانه با انواع ستم در خانوادهها از طريق وضع و اصلاح قوانين
ايجاد و تقويت وحدت رويه قضايي در برخورد با مشكلات خانوادگي
الزام در ارجاع زوجين متقاضي طلاق از سوي دادگاه براي طي آموزشهاي خاص مشاوره
راهبرد
برنامه
راهبرد1. توسعه آگاهيها و مهارتهاي زنان و مردان در همه گروههاي سني با رويكرد جامع تشكيل، گسترش، تحكيم و تعالي خانواده
طراحي بسته آموزشي به منظور ارتقاء آگاهي نوجوانان در خصوص تغيير و تحولات جسماني، رماني، فكري و رفتاري در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي دوران بلوغ به منظور آماده سازي براي ازدواج مناسب با محوريت مدارس سراسر كشور
تدوين و اراي بسته آموزشي جذاب در رسانههاي مورد توجه جوانان به منظور ارتقاء آگاهي و مهارت جوانان در زمينه نحوه و اهميت ازدواج به هنگام، آگاهانه، پايدار و ساده بر مبناي سبك زندگي اسلامي ـ ايراني با تاكيد بر:
مهارتهاي ارتباطي بين زوجين
تعادل بين نقشهاي اجتماعي و مسئوليتهاي خانوادگي (همسري و تربيت فرزند به ويژه براي كاركنان قواي سه گانه و نهادهاي وابسته)
توانمندي تامين نيازهاي اساسي خانواده در ابعاد اقتصادي، سلامت و نشاط، فرهنگي و معنوي و...)
افزايش آگاهي زوجين در خصوص عوامل تضعيف كننده خانواده و ارتقاء مهارتهاي مقابلهاي در حل مشكلات خانواده و تحكيم و تعالي آن
تدوين بسته جامع ارتقاء مهارتها و آگاهيهاي زوجين در خصوص سلامت زوجيتي بر اساس آموزههاي اسلامي و اجراي آن در مراكز بهداشتي، مشاورهاي و مراكز مذهبي سراسر كشور
ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي والدين و خانواده در خصوص ارتباطات بين نسلي و تربيت فرزندان صالح، موفق و با نشاط و به دور از آسيبهاي اجتماعي
راهبرد2. بسيج كليه دستگاههاي مرتبط فرهنگي، آموزشي، ديني و اجتماعي براي توسعه آگاهيها و مهارتهاي زنان و مردان
تقويت نقش نهادهاي معنوي مانند مساجد، جلسات مذهبي و بسيج در برنامههاي ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي خانواده
تقويت نقش رسانههاي تصويري و نوشتاري و مجازي در برنامههاي ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي خانواده
تقويت نقش شهرداريها و محلهها در برنامههاي ارتقاء آگاهيها و مهارتهاي خانواده
تقويت برنامههاي آموزشي و مهارتي تحكيم خانواده در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي
چشم انداز
در افق 1404، خانواده طراز در جامعه ايراني، خانوادهاي مستحكم، معنوي، سالم و با نشاط و توانا در گسترش و تربيت نسلي بالنده، صالح و فرهيخته و ايفاي كاركردهاي موثر اجتماعي در جهت استقرار جامعهاي مهدوي برپايه:
فرهنگ عمومي پشتيبان تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده مبتني بر ارزشهاي متعالي اسلامي؛
زنان و مردان آگاه، توانمند و مسئوليتپذير در مورد نقشها و وظايف خانوادگي؛
جامعهاي با اخلاق اسلامي در كمترين سطح آسيبهاي اجتماعي؛
نهادهاي حاكميتي هوشمند و مسئول نسبت به حراست از كيان خانواده و تقويت عوامل موثر بر تشكيل، تحكيم، تعالي و گسترش آن
اهداف راهبردي
هدف راهبردي1: تبيين و الگوسازي خانواده طراز و متعادلي مناسب با سبك زندگي اسلامي ـ ايراني
هدف راهبردي2: ارتقاء آگاهي و تواناييهاي زنان و مردان جهت ايفاي نقشهاي اساسي خود در خانواده در چارچوب سبك زندگي اسلامي ـ ايراني
هدف راهبردي3: اصلاح فرهنگ عمومي و زمينههاي اجتماعي موثر بر تشكيل، گسترش، تحكيم و تعالي خانواده
هدف راهبردي 4: حمايت از خانوادههاي در معرض آسيب و آسيب ديده براي پيگيري و حل مشكلات مرتبط با متزلزل شدن خانواده
هدف راهبردي
5: بهبود ساختارهاي حاكميتي پشتيبان از تشكيل، گسترش، تحكيم و تعالي خانواده
ـ ارائه خدمات مشاوره به اين خانواده در مواجه با آسيبها
ـ آموزش و ارتقاء تواناييهاي اين خانواده در مواجه با آسيبها و پيشگيري از وقوع آنها
ـ انجام فعاليتهاي حمايتي به منظور حداقل كردن آسيبها و بهبود شرايط اين خانوادهها
2 ـ2. موضوعات پشتيبان
به منظور تحقق موضوعات راهبردي، لازم است كه مجموعهاي از موضوعات پشتيبان مدنظر قرار گيرند و به عبارت ديگر توسعه اين موضوعات ميتواند به عنوان پشتيبان موضوعات راهبردي باشد، مهمترين مواردي كه ب. ت. ب. مطالعات به عنوان پشتيبان در حوزه تحكيم و گسترش خانواده شناسايي شده است، توسعه پژوهش و نيز وجود زيرساختهاي قانوني و مقرراتي و برخورداري از ساختار مناسب در حوزه تحكيم و گسترش خانواده در كشور است.
موضوعات راهبردي
تبيين الگوسازي و ترويج عمومي
توسعه مهارت هاي سبك زندگي خانوادگي متعالي
پيشگيري وحمايت ازخانواده هاي درمعرض آسيب
موضوعات پشتيبان
پژوهش
شكل 1. چارچوب مفهومي تدوين طرح در حوزه تحكيم خانواده
در ادامه به تشريح ابعاد چارچوب ميپردازيم.
2ـ1. موضوعات راهبردي
اين مدل در بخش موضوعات راهبردي داراي سه مولفه اصلي است:
1. تبيين، الگوسازي و ترويج عمومي
2. توسعه مهارتهاي سبك زندگي خانوادگي متعالي
3. پيشگيري و حمايت از خانوادههاي در معرض آسيب
مولفه اول : تبيين، الگوسازي و ترويج عمومي سبك زندگي خانوادگي متعالي
1. مقدمه و معرفي موضوع
«در نگاه اسلام، خانواده پايه بسيار مهم و سلول اصلي جامعه است به گونهاي كه بدون بهرهمندي از خانوادههاي سالم، سرزنده و با نشاط، امكان پيشرفت جامعه به ويژه پيشرفت فرهنگي وجود ندارد و اينگونه خانوادهها نيز بدون حضور زنان مومن و فهيم، شكل نميگيرد و استمرار نمييابد». بر اين اساس در سالهاي اخير در چارچوب سياستهاي كلي نظام و تاكيدات مقام معظم رهبري و رياست محترم جمهوري، رويكرد اخير در چارچوب سياستهاي كلي نظام و تاكيدات مقام معظم رهبري و رياست محترم جمهوري، رويكرد ويژهاي در دولت نهم و دهم به مسئله خانواده در دستور كار دولت قرار گرفته و در برنامه پنجم توسعه، خانواده محوري يكي از محورهاي اساسي اين برنامه است.
در اين راستا در «برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده»، تحكيم خانواده از دو منظر گنجانده شده است. اولا تحكيم خانواده به معناي عام كه ساير حوزههاي برنامه مانند حجاب و عفاف، تعميق باورهاي ديني، سلامت، اوقات فراغت، پيشگيري از آسيبها، معيشت و تامين اجتماعي و نظاير آن در راستاي موضوع تحكيم خانواده و ب. ت. ب. نقش آنها در تحكيم خانواده در دستور كار قرار گرفته است.
از زاويه ديگر، يك سرفصل مستقل به عنوان تحكيم خانواده در ماده 230 پيشبيني شده است كه به صورت متمركز بر ابعاد شكل گيري و تعاملات درون خانواده مانند فرهنگ و زمينههاي ازدواج، تعاملات زوجين، مسئوليت و تواناييهاي مرد و زن براي ايفاي نقش همسري و والدين است. از اين زاويه، رهنمودهاي مقام معظم رهبري، و اسناد بالادستي و همچنين مطالعات و پژوهشهاي انجام شده در خصوص مباني تشكيل خانواده اسلامي و چالشهاي آن در جامعه ايراني تلاش خواهد شد كه سياستها و راهكارهاي لازم براي تعالي و تحكيم بنييان خانواده ارائه گردد.
2. طراحي چارچوب مفهومي
تحولات و پيچيدگيهاي روز افزون محيط خارجي و داخلي كشور از يك سو و اهميت حوزة زنان و خانواده از سوي ديگر، ايجاب مي كند كه براي سياستگذاري در اين حوزه، بالاخص در افقهاي دور، نگاهي كل نگر و جامع اتخاذ شده و كليه ابعاد و مولفههاي هر موضوع مشخص شوند. در طرحهاي راهبردي و پژوهشي، اين مهم به وسيله تدوين چارچوب مفهومي انجام ميشود. اصولا يكي از مهمترين ويژگيها و مزاياي طراحي چارچوب مفهومي، در كنار كاهش پيچيدگي هاي تصميمگيري، ايجاد جامعيت و اطمينان از اين مساله است كه نكته يا موردي در برنامه ريزي مغفول نمانده است. در اين راستا، با مطالعه اسناد بالادستي، مطالعه تجربيات ساير كشورها، اخذ نظرات خبرگان در قالب مصاحبه و نظرات كارگروه تخصصي اين حوزه و بهرهگيري از آخرين روشها و متدهاي مديريتي، چارچوبي طراحي شده است تا اطمينان حاصل شود كه كليه موارد و
اين سند مربوط به يكي ازحوزه هاي 14 گانه برنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده مي باشد.
اين 14 حوزه شامل عناوين زيراست:
تحكيم خانواده پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي امورمعيشتي واقتصادي
تعميق باورهاي ديني توسعه سلامت تامين اجتماعي
توسعه فرهنگ عفاف وحجاب اوقات فراغت توسعه زنان (مدير) نخبه وفرهيخته
توسعه تعاملات بين المللي ساماندهي وارتقا پژوهش درامورزنان وخانواده اصلاح ساختار
سازمان هاي مردم نهاد اصلاح قوانين ومقررات
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده
(ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
حوزه تحكيم بنيان خانواده
چكيده سند برنامه جامعه توسعه امور زنان و خانواده
(ماده 230 برنامه پنجم توسعه)
چشم انداز، اهداف، راهبردها، برنامهها به تفكيك حوزههاي راهبردي
چشم انداز
در افق 1404: ايران اسلامي، الهام بخش و الگو در سطح جهاني در تحكيم و تعالي خانواده، كرامت و تكامل انساني و حضور اجتماعي زنان
در افق 1404: ايران اسلامي الهام بخش و الگو در سطح جهاني در كرامت و تكامل انساني زنان و حضور تناسب با شان و منزلت زن در عرصههاي علمي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي و برخوردار از خانوادههايي معنوي، مستحكم، با نشاط و توانمند در تربيت نسل صالح و فرهيخته بر پايه نظام نهادي، حقوقي و قانوني كارآمد، منسجم و هدايت گر در همه شئون و عرصههاي حضور زن و خانواده
ارزشها
1. معنويت و اخلاق:
حاكميت ارزشهاي معنوي مبتني بر دين، تقوي، اخلاق
2. كرامت انساني:
تحقق آزادي، كرامت و شرافت واقعي زنان در چارچوب ارزشهاي ديني و اخلاقي حاكم در قرآن و سيره ائمه
3. عدالت:
محوريت عدالت در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي و باز بودن مسير براي حضور علمي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي زنان
4. تناسب با فطرت:
توجه به ويژگيهاي ذاتي زن از ابعاد اخلاقي، روحي، جسماني و غريزي
5. خانواده محوري:
خانواده به عنوان ركن اساسي جامعه اسلامي و تاكيد بر جايگاه زن در خانواده در نقش مادري در خانواده
6. آگاهي و بصيرت:
نقش ممتاز آگاهي و بصيرت فردي، خانوادگي، اجتماعي و انقلابي زنان در پيشبرد اهداف انقلاب اسلامي و اعتلاي بيداري اسلامي.
7. تعالي و تكامل:
تاكيد بر تعالي و تكامل زن و خانواده به عنوان محور اصلي راهبردها و برنامهها
8. عقل:
عقل، حجت دروني و يكي از بسترهاي جريان حجت بيروني (وحي) است كه به كارگيري آن موجب شكوفايي حيات طيبه در ابعادي فردي، خانوادگي و اجتماعي ميشود.
9. عمل:
فعاليتهاي فردي و اجتماعي، مادي و معنوي، در عرصههاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي است كه با انگيزه الهي تحقق و با مجاهدت مومنانه ارتقاء مييابد.
ماموريت و ارزشها تدوين گردد. سپس با استفاده از رويكرد برنامهريزي چشم انداز محور به تحليل وضع موجود در مقايسه با چشمانداز، شكاف وضع موجود و مطلوب تحليل و مسائل اصلي و كليدي شناسايي گردد.
ساختار اجرايي طرح
در تدوين سند جامع، چهار ركن اصلي فعاليت داشتهاند كه در قالب شكل سه نشان داده شده است:
كميته راهبردي
كارگروه تلفيق ودبيرخانه – كارگروه مباني ونظارت
كارگروه تخصصي شماره (1) - كارگروه تخصصي شماره (2) - كارگروه تخصصي شماره (...)-كارگروه تخصصي شماره (4)
شكل 3: سازمان نماي طرح تدوين برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده
كميته راهبردي طرح: كه با حضور جمعي از مديران ارشد نظام تشكيل شده است وظيفه راهبردي كلان طرح را به عهده داشته است.
كار گروه مباني و نظارت: اين كارگروه با هدف تبيين ديدگاه ارزشي و مباني نظام در حوزه زن و خانواده و نظارت بر محتواي اسناد تدوين شده در حوزههاي مختلف در چارچوب اين مباني تشكيل شده است.
كارگروههاي تخصصي: اين كارگروهها ب. ت. ب. حوزههاي 14 گانه مدنظر ماده 230 با تركيب خبرگان علمي و اجرايي و با مشاركت دستگاههاي مسئول، در هر حوزه تشكيل شده و وظيفه تحليل و تدوين محتوا را بر عهده داشته است.
كارگروه تلفيق و دبيرخانه: اين كارگروه وظيفه راهبردي تخصصي كليه كارگروهها از منظر روش شناسي تدوين برنامه جامع و همچنين تدوين سند نهايي براساس نتايج فعاليت كارگروهها را بر عهده داشته است.
موضوع اختصاص داده شده است و زيربناي نظري و راهبردي متقني براي سياستگذاري و اقدام توسط مديران اجرايي فراهم شده است. در اين راستا، در برنامه جامع تعالي امور زنان و خانواده، تحليل محتواي ديدگاههاي مقام معظم رهبري، به عنوان يكي از مباني اصلي مدنظر قرار گرفته است. در اين چارچوب، در كميته مباني طرح، فعاليت گستردهاي براي جمعآوري مفاهيم مرتبط با موضوع زن و خانواده در بيانات معظم له انجام و سپس با روش تحليل محتوا تلاش شد حتي الامكان و در حد وسع فكري تيم تلفيق، مفاهيم كليدي استخراج گردد. در نتيجه، تاكنون بيش از سه هزار مفهوم كليدي از اين فرايند استخراج و در قالب موضوعات مورد نظر در هر يك از حوزههاي مدنظر در ماده 230 برنامه پنجم توسعه، تفكيك شده است.
تحليل محتواي اسناد بالادستي و مطالعات مرتبط
يكي از مهمترين فرآيندهاي تدوين سند راهبردي يك سازمان ماموريت محور تحليل اسناد بالادستي و انتظارات ذي نفعان است. منظور از ذينفعان كليه نهادهاي دولتي و غيردولتي ميباشند كه به نحوي تصميمات يا رفتار آنها براي مركز الزام آور بوده و يا بر روي تصميمات حوزه نان و خانواده تاثير گذار ميباشد. اسناد بالادستي نيز عبارتند از كليه اسناد، مكتوبات، بخشنامهها، پژوهشها و... كه توسط ذينفعان تهيه، تدوين و ابلاغ شدهاند.
ب. برنامهريزي چشم انداز محور
اين رويكرد نيز يكي از رويكردهاي اساسي در برنامه ريزي حاكميتي است كه تلاش دارد مبتني بر ترسيم يك تصويب مطلوب هنجاري و تحليل وضع موجود براساس آن، مسائل و مشكلات اصلي براي تحقق چشم انداز را در وضع مطلوب شناسايي و راهبردي لازم براي حل آنها ارائه نمايد. در واقع در رويكرد چشم انداز محور مسير حركت از آينده به حال و تلاشي است براي حركت از وضع موجود و ساختن آينده مطلوب براساس راهبردها است. اين رويكرد در مقابل بهبود تدريجي وضع موجود براساس امكانات و مقدورات قرار دارد.
ج. نگاشت نهادي
اين رويكرد تلاش مينمايد تا در يك موضوع حاكميتي، كليه دستگاههاي سياستگذار، پشتيبان و مجري را مشخص و نقشها، وظايف و تعاملات آنها را ترسيم و براي حذف موازي كاريها و پر كردن خلاءها تلاش
در اين راستا، تدوين برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده از طرف معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي به مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري محول شده است و مركز نيز تلاش نموده است با تشكيل كميته راهبري، كميته مباني و نظارت، كميته تلفيق و كارگروههاي تخصصي به تفكيك هر يك از حوزههاي مدنظر در سند جامع، كليه ظرفيتهاي مديريتي، تخصصي و اجرايي كشور را در اين مسير بسيج نمايد.
همچنين تلاش شده است تا با تلفيق دو رويكرد محوري مورد توجه دولت يعني «حركت در چارچوب تحقق ارزشها و مباني» و «شناسايي مسائل و رويكرد حل مسئله» و همچنين با استفاده از تحليل مباني مورد نظر در منويات مقام معظم رهبري و بررسي اسناد بالادستي، مصاحبه هم انديشي خبرگان، بررسي پژوهشهاي انجام شده در حوزه شناسايي مشكلات و مسائل اصلي زنان و خانواده و همچنين با استفاده از تعاملات انجام شده با دستگاهها، برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده تدوين گردد.
نكته مهمي كه در اين سند جامع مورد توجه قرار گرفته است تلاش براي تدوين برنامههاي كاربردي و اجرايي به منظور تعريف برنامهها و اقدامات اساسي كشور در حوزه زنان و خانواده و تعيين شرح وظايف و تكاليف دستگاههاي اجرايي در اين حوزه ميباشد.
هدف اصلي
هدف اصلي و خروجي نهايي اين سند، يك سند برنامهاي و طرح اقدام در چارچوب ارزشها، چشم انداز و سياستهاي كلي نظام در حوزه زن و خانواده ميباشد.
روش شناسي تدوين سند
در تدوين اين سند تلاش شده است از روزآمدترين رويكردهاي سياستگذاري در بخش عمومي و حاكميتي با در نظر گرفتن الزامات بومي و چارچوب ارزشي نظام بهرهگيري شود. براين اساس، سه رويكرد كليدي در تدوين سند مدنظر قرار گرفته است.
مصوب 1392/01/18 هیات وزیران
هیات وزیران درجلسه مورخ 18/ 1/ 1392 بنا به پیشنهاد مرکز امور زنان و خانواده و تایید معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و به استناد ماده (230) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - تصویب نمود:
برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده موضوع ماده (230) قانون یادشده به شرح پیوست که تایید شده به مهر "دفتر هیات دولت " است، تعیین میشود.
معاون اول رئیس جمهور
بار بیماری این امکان رافراهم می آورد که طول زمان ودروه ابتلا به هربیماری یا آسیب خارجی و پیامدهای غیرکشنده آن را برحسب ناتوانی به ازای موارد جدید (بروز) یا قدیم و جدید (شیوع)، درکنار زمان از دست رفته در اثر مرگ زودرس ناشی از همان بیماری یا آسیب، به عنوان شاخصی که برآیند سطوح مختلف سلامتی جامعه باشد، نشان داد. به عبارت دیگر مجموع عمر ازدست رفته در نتیجه مرگ زودرس ؛ به علاوه زمان سپری شده توام با ناتوانی ومعلولیت در با بیماری ها ارائه میشود.
کمیته راهبری:مریم مجتهد زاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکترکبری خزعلی، دکترطیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب ناظران: دکتر … دکتر … تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … مهندس … ایرج تاج الدین، مهندس … مهندس … مهندس … محمد موسی زاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و. .. دبیرخانه تخصصی:آقای … خانم … مطلق، خانم … محبی، خانم … خانم … آقای … آقای … علامه، خانم مدیریان، خانم دینی، خانم … آقای … آقای … دکتریمانی، مهندس … افسانه امیدی مراد، دکترنرگس رستمی گوران، دکتر … سید حامد حسینی
-** توضیح: لازم به ذکراست که برنامه های ذکرشده درجداول حسب شرایط منطقه ای و بومی هراستان ویا برنامه ها واسناد بالادستی دستگاههای اجرایی به شرط تطابق با راهبردها وراهکارهای این سند قابل تنظیم مجدد م. ب..
" جامعه اسلامی ایران، درپرتوایمان، تقوی، کرامت، آگاهی و پرورش اسلامی زنان ومردان وتقویت نظام خانواده و فرهنگ عمومی درحفظ عفاف وحجاب درچارچوب موازین شرعی، الگوی کرامت و شان حقیقی زن مسلمان، تحکیم خانواده و حضور موثرزنان مومن، توانمند و فرهیخته درتعالی جامعه خواهد بود "
موضوعات پشتیبان، ساختارها یا فرایندهایی که به نظام سیاست گذاری و اجرایی درجهت حمایت از انجام فرایندهای اصلی م. ب. مربوط میشود.مهمترین مواردی که ب. ت. ب. مطالعات به عنوان پشتیبان درحوزه توسعه فرهنگ عفاف و حجاب شناسایی شده است، عبارتند از: توسعه پژوهش و نیزسازمان های مردم نهاد فعال دربخش زنان وخانواده است. همچنین وجود زیرساخت های قانونی مقرراتی درکشور ونیزبرخورداری ازساختار مناسب درحوزه ی توسعه فرهنگ عفاف وحجاب مربوط میشود.
هرحوزه راهبردی، نیازمند شکل گیری و توسعه سه دسته برنامه وراهبرد م. ب.. دسته اول که تحت عنوان موضوعات راهبردی می توان به آن ها اشاره نمود، درواقع دربرگیرنده مجموعه ای از موضوعات است که ارتباط تنگاتنگی با عملکرد وضعیت آن حوزه راهبردی داشته و می توان خروجی و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسی و ارزیابی آن ها مورد تحلیل قرارداد. دسته دوم به به توصیف عوامل و موضوعات پشتیبان مانند پژوهش های مورد نیاز و سازمانهای مردم نهاد می پردازد ودرنهایت دسته سوم زمینه های نهادی مانند ساختار و قوانین مورد نیاز برای توسعه آن حوزه راهبردی را توصیف می کند.
کمیته راهبری:مریم مجتهد زاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکترکبری خزعلی، دکترطیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب دبیرخانه تخصصی: جناب آقای …:دکتر … رضایی کارگروه تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … مهندس … ایرج تاج الدین، مهندس … مهندس … مهندس … محمد موسی زاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و. ..
حمایت و تشویق محققین و صاحبه نظران و نوآور برگزیده درمسائل زنان وخانواده به ویژه محقق
حمایت ازراه اندازی کرسی های نظریه پردازی دردانشگاه ها و مراکر تحقیقاتی کشور وبا حضور صاحبه نظران ملی و بین المللی درزمینه ابعاد الگوی ایرانی - اسلامی،زن وخانواده
حمایت و تشویق محققین وصاحبه نظران ونوآور برگزیده درمسائل زنان و خانواده، به ویژه زنان محقق
ایجاد وراه اندازی شورای سیاست گذاری پژوهشی حوزه زنان با حضوردستگاه ها ی اجرایی و صاحبه نظران مرتبط به منظور تعیین اولویت ها، هدایت ونظارت برپژوهش های این حوزه در تعامل با شورای عالی علوم، تحقیقات وفناوری
بعد دیگر، چارچوب وضعیت مطلوب نظام ونهادها وفرآیندهای پژوهش درحوزه زنان وخانواده است، که به ارائه الگویی اجرایی برای ساماندهی فرآیندهای پژوهش وایجاد مسیری برای تعامل فعال بخش های پژوهشی وسیاست گذاری م. ب.. این چارچوب، با تبیین مهم ترین فرآیندهای لازم درمسیرشناخت نیازهای پژوهشی تا دستیابی به دستاوردهای پژوهشی وکاربست و بهره برداری ازآن نتایج، چگونگی تاثیرگذاری پژوهش در نظام تصمیم سازی حوزه زنان وخانواده را روشن می کند. هدف اصلی این نظام، ایجاد انسجام وهماهنگی لازم به منظوراطمینان از ایفای نقش پژوهش به عنوان عاملی توانمند ساز درنظام تصمیم سازی و حرکت راهبردی حوزه زنان وخانواده است.
به تعبیرمقام معظم رهبری دراین حوزه "منابع وتعالیم اسلامی برگزیده و مقتضی وجود دارد که باید پس از تئوریزه شدن، به صورت نظریه های قابل استفاده دراختیارهمگان قرارگیرد. علاوه براین به دلیل انتقادی نظام درمورداندیشه های غربی، لزوم بررسی نقد ونظریات رایج دنیا درباب زن وخانواده با رویکرد فعال وسرمایه گذاری پژوهشی از اهمیت زیادی برخورداراست. دراین چارچوب نظریه پردازی وگفتمان سازی، درحوزه زن وخانواده یکی ازاهداف تدوین الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت م. ب..
درکنارمطالعات بنیادی، پژوهشی های کاربردی درمورد وضعیت زن وخانواده درسطح نظام اجرایی کشور از منظر حقوقی، ساختاری و رویکردی ودرسطح جامعه ازمنظرنگرشی ورفتاری وفرهنگی وشناسایی آسیب ها وارائه راهکارهای علمی دراین حوزه، ازضرورت های دیگر حوزه پژوهش م. ب..
طبیعی است برای تحقق جنبش نرم افزاری دراین حوزه، ایجاد زیرساخت ها وسازوکارهای پژوهش وتعاملات علمی کارآمد درسطح داخلی وبین المللی، ازدیگر موضوعات راهبردی درحوزه پژوهش م. ب.. علاوه برموارد فوق، اهمیت تربیت وحمایت ازمجاهدت علمی زنان اندیشمند وفرهیخته حوزوی و دانشگاهی در فعالیت های پژوهشی درموضوع زنان وخانواده یکی دیگراز موضوعات کلیدی م. ب..
راهبرد 2:ارتقا زمینه های اخلاقی ومعنوی زنان با تاکید بربهره گیری ازفعالیت های معنوی، فرهنگی وهنری
راهبرد 1. ساماندهی تولید محتوا برای زنان و خانواده در ابعاد اخلاقی - معنوی، فکری - اعتقادی، ورزشی - مهارتی
توسعه و ارتقای نهادهای تولید محتوا در ابعاد اخلاقی - معنوی در زمینه اوقات فراغت زنان و خانواده با تاکید بر مساجد و اماکن مذهبی و تقویت رویکردهایی مانند زیارت، صله رحم
توسعه و ارتقای نهادهای تولید محتوا در ابعاد فکری - اعتقادی در زمینه اوقات فراغت زنان و خانواده
توسعه و ارتقای نهادهای تولید محتوا در ابعاد ورزشی - مهارتی در زمینه اوقات فراغت زنان و خانواده
ایجاد نظام رصدگری و پایش و ارزیابی وضعیت و نیازهای زنان و خانواده در زمینه اوقات فراغت در ابعاد مختلف اخلاقی - معنوی، فکری - اعتقادی، ورزشی - مهارتی
کمیته راهبردی: مریم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکتر … طیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب ناظران: دکتر … دکتر … تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … هاشمی، مهندس … ایرج تاج الدین، مهندس … احمد الهیاری، مرحومه مهندس … محمد موسی ززاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … بیتا کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و...
موضوعات پشتیبان، به ساختارها و فرآیندهایی گفته میشود که مربوط به نظام سیاست گذاری و اجرایی در جهت توانمند کردن فرآیندهای اصلی م. ب.. مهمترین مواردی که ب. ت. ب. مطالعات به عنوان توانمندساز در حوزه تامین اجتماعی شناسایی شده است، توسعه پژوهش و نیز بهرهگیری موثر از ظرفیتهای نهادی و قانونی کشور در این زمینه است.
به این ترتیب، چارچوب مفهومی حوزه تامین اجتماعی در بخش زنان و خانواده به شکل زیر طراحی و استفاده شده است (شکل 1). هر حوزه راهبردی، نیازمند شکل گیری و توسعه سه دسته برنامه و راهبرد م. ب.. دسته اول که تحت -عنوان موضوعات راهبردی میتوان به آنها اشاره نمود، که در واقع دربرگیرنده مجموعهای از موضوعات است که ارتباط تنگاتنگی با عملکرد و وضعیت آن حوزه راهبردی داشته و میتوان خروجی و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسی و ارزیابی آنها مورد تحلیل قرار داد. دسته دوم به توصیف عوامل و موضوعات توانمندساز مانند پژوهشهای مورد نیاز و سازمانهای مردم نهاد و در نهایت دسته سوم زمینههای نهادی مانند ساختار و قوانین مورد نیاز برای توسعه آن حوزه راهبردی را توصیف میکند.
کمیته راهبردی: مریم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکتر … طیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب کارگروه تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … هاشمی، مهندس … ایرج تاج الدین، مهندس … احمد الهیاری، مرحومه مهندس … محمد موسی زاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … بیتا کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و... ناظران: دکتر … دکتر … تخصصی: خانم … آبادی فراهانی، خانم … صادقی فر، آقای … و ساماندهی امور اقتصادی - معیشتی با اولویت ساماندهی مشاغل خانگی برای زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست
هدف 4: ارائه الگوی اشتغال مبتنی برشان، کرامت انسانی ونقش خانوادگی زنان وافزایش آگاهی جامعه درزمینه مشارکت اجتماعی واقتصادی زنان
فرهنگ سازی وترویج سنت های اصیل اقتصاداسلامی مانند وقف، قرض الحسنه، و انفاق برای حمایت ازتامین معیشت زنان سرپرست خانوار و آسیب دیده ونیازمند
رویکرد توامند سازی برای ایجاد تواناییهای لازم در آنها برای تامین معیشت خود و خانواده و حضور فعال در عرصههای اقتصادی، مولفهای کلیدی در این حوزه راهبردی م. ب.. براین اساس، اثر بخشی حمایتهایی که از اققشار مختلف به عمل میآید، بسیار تحت تاثیر تواناییهای آنها و میزان قابلیتهای شکل گرفته و بالف6عل شده در آنها است. بخش عمدهای از سیاستهای توانمندسازی زنان، معطوف به آرایه آموزشهای حرفهای برای ایفای نقشهای معیشتی و اقتصادی در خانه و یا بیرون از خانه است.
به این ترتیب، چارچوب مفهومی به شکل زیر طراحی و استفاده شده است (شکل 1). هر حوزه راهبردی، نیازمند شکل گیری و توسعه دو دسته برنامه و راهبرد م. ب.. دسته اول که تحت عنوان موضوعات راهبردی میتوان به آنها اشاره نمود، در واقع دربرگیرنده مجموعهای از موضوعات که ارتباط تنگاتنگی با عملکرد و وضعیت آن حوزه راهبردی داشته و میتوان خروجی و نحوه تحقق آن حوزه را با استفاده از بررسی و ارزیابی آنها مورد تحلیل قرار داد. دسته دوم به عوامل و موضوعات پشتیبانی مانند پژوهشهای مورد نیاز، ساختار و قوانین مورد نیاز برای توسعه آن حوزه راهبردی میپردازد.
-عنوان برنامه: توسعه و ساماندهی امور اقتصادی - معیشتی با اولویت ساماندهی مشاغل خانگی برای زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست
کمیته راهبری: مریم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکتر … طیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب دبیرخانه تخصصی: خانم … آبادی فراهانی، آقای … حیدری، آقای … یاوری، خانم … ریحان صفت، خانم … برنا، خانم … آقای … صنایع، آقای … مریم شادی ناظران: دکتر … دکتر … تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … هاشمی، مهندس … ایرج تاج الدین، مهندس … احمد الهیاری، مرحومه مهندس … محمد موسی زاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … بیتا کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و...
هدف 3. گسترش تعمیم و ارتقاء کیفی خدمات موثر و به هنگام مبتنی بر آموزش و توانمندسازی خانوادههای در معرض آسیب
بر این اساس، مجموعهای از مداخلات در این زمینه انجام میشوند که در برگیرنده سطوح پیشگیری، بازسازی و نوسازی روحی، فکری و جسمی (رفتاری) افراد مختلف جامعه م. ب.. لازم به ذکر است که ب. ت. ب. زمان اجرای استراتژیها و برنامهها که سعی دارند در افق 5 ساله پاسخگوی نیازهای جامعه و محقق کننده ارزشها و اهداف کلان مورد انتظار باشند، در این مدل مفهومی سعی شده است که همزمان به نیازها و مسائل و آسیبهای اجتماعی موجود در کشور پاسخ موثر داده شود و در عین حال به ارزشها، آمال و اهداف بلند مدت این حوزه نیز پرداخته شود. ب. ت. ب. زمان دستیابی به اهداف و برنامهها، به نظر میرسد که در راهبرددهای دوره گذار باید ابتدا به رفع آسیبها و مسائل موجود پرداخته شود که عمدتا مبتنی بر استفاده از ابزارهای درمان و بازتوانی هستند و سپس به تحقیق اهداف کلانتر و ارزشهای مورد انتظار پرداخته شود که بر آگاه سازی و پیشگیری استوار میباشند. ب. ت. ب. این اصل، در اولویتگذاری راهبردهای دوران گذار توجه به آسیبهای اصلی، فرعی و تبعی به ترتیب زیر مدنظر قرار میگیرد:
افزایش کمی و نیز تنوع آسیبهای اجتماعی و افراد در معرض خطر را مشاهده نمود. دلایل مختلفی باعث شکلگیری چنین روندی شدهاند که به طور کلی میتوان به فقدان مهارتهای زندگی، سست شدن ریشههای اعتقادی، اخلاقی و معنوی، روابط ناسالم حاکم بر خانواده، مهاجرت بی رویه به شهرها و گسترش سکونتگاههای غیررسمی، ناهماهنگیهای بین سازمانهای مسئول و عدم توجه به تجربیات یکدیگر، نداشتن استراتژی مشخص و یکپارچه و وجود نگاه آسیبنگر به جای نگاه سلماتنگر اشاره نمود. در این میان، شناخت مهمترین آسیبهای اجتماعی مرتبط با زن و خانواده از یک سو و تمهید اقدامات و برنامههای لازم برای پیشگیری، کنترل و کاهش آنها از سوی دیگر به عنوان یک حوزه راهبردی جدی در عرصه برنامههای راهبردی حوزه زن و خانواده مطرح م. ب.. بنابراین پیشگیری از آسیبها یک مقوله حیاتی و کلیدی خواهد بود. پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در نگاه کلی عبارت است از مجموعه اقداماتی که به مقابله با عوامل شکل دهنده، کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی منجر خواهد شد.
کمیته راهبری: مریم مجتهدزاده، مهندس … فاطمه بداغی، دکتر … طیبه صفایی، پروین هدایتی، مرضیه طالب ناظران: دکتر … دکتر … تلفیق و تدوین برنامه: دکتر … مهدی محمدی، مهندس … هاشمی، مهندس … ایرج تاجالدین، مهندس … مهندس … مهندس … محمد موسی زاده، مهندس … رضا جابری، مهندس … بیتا کمالی، مهندس … هادی کیقبادی و... دبیرخانه تخصصی: دکتر … دکتر … دکتر … پسندیده، دکتر … حبیب جباری، اسدا... جامی، دکتر … حبیب ا... مسعودی فرید، دکتر … نوروزی جوینانی، ثمره عبدالصمدی، عبدالرضا اسدی، مجید ارجمندی، آقای … مهدی جعفری
تصویبنامه هیات وزیران
معاونت حقوقی رئیس جمهور و کمیسیونهای دولت - وزارت خارجه
معاونت حقوقی رئیس جمهور و کمیسیونهای دولت - سازمان بهزیستی - ناجا
تنظیم آیین نامه اجرایی
معاونت حقوقی رئیس جمهور و کمیسیونهای دولت - سازمان بهزیستی
اصلاح قوانین و مقررات طلاق به منظور جلوگیری از سوء استفاده از حق و اضرار ب. غ.
این سند مربوط به یکی از حوزههای 14 گانه برنامه جامعه توسعه امور زنان و خانواده م. ب..
گسترش و قانونمند کردن دورههای آموزش قبل، حین و پس از ازدواج براساس سبک زندگی اسلامی - ایرانی و اصلاح محتوا و روش آموزشهای موجود
تعیین شاخصهای پیشرفت و تعالی خانواده اسلامی - ایرانی برای پایش و ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ایجاد سامانه جامع رصد خانواده
هدف2. ارتقاء آگاهی و تواناییهای زنان و مردان جهت ایفای نقشهای اساسی خود در خانواده در چارچوب سبک زندگی اسلامی - ایرانی
تدوین و اجرای بسته آموزشی جذاب در رسانههای مورد توجه جوانان به منظور ارتقاء آگاهی و مهارت جوانان در زمینه نحوه و اهمیت ازدواج به هنگام، آگاهانه، پایدار و ساده بر مبنای سبک زندگی اسلامی - ایرانی با تاکید بر:
هدف 1. تبیین و الگوسازی خانواده طراز و متعالی مناسب با سبک زندگی اسلامی - ایرانی
حمایت از پژوهشهای نظری و الگوسازی سبک زندگی خانواده اسلامی - ایرانی
حمایت از پژوهشهای کاربردی برای تولید محتوا و بستههای آموزشی و ترویجی در چارچوب الگوی سبک زندگی خانواده اسلامی - ایرانی با کمک حوزه دانشگاه و تشکلهای مردمی (با تاکید بر موضوعاتی مانند افزایش زاد و ولد و نگرش خانوادهها به آن، الگوی سلامت زوجین (زوجیت)، مشاوره و خدمات روانشناسی، تدوین مولفهها و شاخصهای فرهنگ عمومی موثر بر تحکیم خانواده، تدوین ویژگیها و فضایل اخلاقی و دینی موثر بر تحکیم خانواده، تدوین نظام اخلاقی، نظام فرهنگی و نظام حقوقی موثر بر تشکیل، تحکیم و تعالی خانواده، تدوین نظام اقتصادی موثر بر تحکیم خانواده، تحلیل آسیبهای اجتماعی موثر بر تضعیف خانواده)
تدوین و ارای بسته آموزشی جذاب در رسانههای مورد توجه جوانان به منظور ارتقاء آگاهی و مهارت جوانان در زمینه نحوه و اهمیت ازدواج به هنگام، آگاهانه، پایدار و ساده بر مبنای سبک زندگی اسلامی - ایرانی با تاکید بر:
هدف راهبردی1: تبیین و الگوسازی خانواده طراز و متعادلی مناسب با سبک زندگی اسلامی - ایرانی
هدف راهبردی2: ارتقاء آگاهی و تواناییهای زنان و مردان جهت ایفای نقشهای اساسی خود در خانواده در چارچوب سبک زندگی اسلامی - ایرانی
این سند مربوط به یکی ازحوزه های 14 گانه برنامه جامع توسعه امورزنان وخانواده م. ب..
یکی از مهمترین فرآیندهای تدوین سند راهبردی یک سازمان ماموریت محور تحلیل اسناد بالادستی و انتظارات ذی نفعان است. منظور از ذینفعان کلیه نهادهای دولتی و غیردولتی میباشند که به نحوی تصمیمات یا رفتار آنها برای مرکز الزام آور بوده و یا بر روی تصمیمات حوزه نان و خانواده تاثیر گذار م. ب.. اسناد بالادستی نیز عبارتند از کلیه اسناد، مکتوبات، بخشنامهها، پژوهشها و... که توسط ذینفعان تهیه، تدوین و ابلاغ شدهاند.
نکته مهمی که در این سند جامع مورد توجه قرار گرفته است تلاش برای تدوین برنامههای کاربردی و اجرایی به منظور تعریف برنامهها و اقدامات اساسی کشور در حوزه زنان و خانواده و تعیین شرح وظایف و تکالیف دستگاههای اجرایی در این حوزه م. ب..
هدف اصلی و خروجی نهایی این سند، یک سند برنامهای و طرح اقدام در چارچوب ارزشها، چشم انداز و سیاستهای کلی نظام در حوزه زن و خانواده م. ب..
موارد مرتبط 2
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 230 — قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394 - 1390) مصوب 1389/10/15
ماده 230 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1392,01,
نکتههای مرتبط 1
-
هماستناد
تعیین برنامه جامع توسعه امور زنان و خانواده موضوع ماده 230 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران
ماده 230 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1392/01/
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
