ملکیت انتفاع: تفاوت با ملکیت منفعت

• تفاوت میان ملکیت انتفاع و منفعت (ملکیت منفعت) به گفته برخی این است که گرچه در هر دو سلطنت بر عین از جهتی خاص وجود دارد؛ • لیکن در ملکیت منفعت سلطنت بر عین از آن جهت به گونه‌ای است که نقل عین به دیگری از آن جهت، امکان پذیر و جایز است؛ • برخلاف ملکیت انتفاع که چنین سلطنتی بر عین وجود ندارد و نقل عین به به دیگری از آن جهت، جایز نیست، مانند اجاره دادن خانه، که مستاجر می‌تواند آن را به دیگری اجاره دهد (ملکیت منفعت)؛ لیکن کسی که چیزی همچون گردن بند را عاریه گرفته است، نمی‌تواند آن را به دیگری عاریه دهد. • برخی دیگر در تفاوت آن دو گفته‌اند: منفعت عبارت است از طبیعی منفعت عین ، بدون لحاظ اینکه چه کسی از آن استفاده می‌کند. در اجاره دادن خانه، منفعت عبارت است: از طبیعی سکونت در آن، بدون لحاظ اینکه زید در آن سکونت کند یا عمرو. تملیک خانه به مستاجر توسط موجر برای سکونت، تملیک طبیعی سکونت در آن است؛ از این رو، مستاجر می‌تواند آن را به دیگری نیز تملیک کند؛ در حالی که انتفاع عبارت است از استفاده از عین با ملاحظه کسی که از آن استفاده می‌کند، مانند عاریه دادن خانه به زید که معنای آن تملیک سکونت به زید با ملاحظه شخص او است؛ یعنی سکونت گزیدن زید، به وی تملیک شده است، نه طبیعی سکونت، قطع نظر از زید یا عمرو؛ از این رو، انتقال آن به دیگری برای زید جایز نیست. بنابراین، ملکیت در هر دو بدون هیچ تفاوت و قوت و ضعفی حاصل است. تفاوت تنها در مملوک است. • برخی ملکیت انتفاع را انکار کرده و گفته‌اند: ملکیت انتفاع در حقیقت، اباحه استفاده از عین از سوی مالک است، نه تملیک انتفاع، بنابراین، در این موارد، ملکیتی وجود ندارد. منبع: بلغة الفقیه، ج ۲، ص ۷۱ · حاشیة کتاب المکاسب، ج ۱، ص ۳۵-۳۶ · فقه الصادق، ج ۱۵، ص ۲۲۳