🔒آییننامه اجرایی حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک مصوب 1380/12/22
این قانون دربارهٔ چیست؟ این آییننامه، ضوابط حملونقل جادهای مواد خطرناک در داخل کشور را بیان میکند. متن ارائهشده بر رعایت مقررات حمل و همراه داشتن اسناد مربوط به ویژگیها و شیوهٔ حمل مواد خطرناک تأکید دارد.
مخاطب: رانندگان و شرکتها یا اشخاصی که مواد خطرناک را از راه جاده حمل میکنند، و مقامهای صلاحیتداری که بر این حملونقل نظارت دارند.
- حمل جادهای مواد خطرناک در داخل کشور باید با رعایت ضوابط آییننامه انجام شود.
- راننده باید هنگام حمل، اسناد مربوط به ویژگیها و نحوهٔ حمل محموله را همراه داشته باشد.
- راننده باید این اسناد را در صورت درخواست به مقام صلاحیتدار ارائه کند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
فصل اول : کلیات و تعاریف 6 ماده
اصطلاحات به کار رفته در این آیین نامه به شرح زیر تعریف می شوند :
انجام هرگونه عملیات حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک از نقطه ای به نقطه دیگر در داخل کشور مستلزم رعایت مقررات و ضوابط مندرج در این آیین نامه می باشد :
( ) راننده وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک باید همواره ، حین عملیات حمل و نقل کالای خطرناک اسناد مربوط به خصوصیات و نحوه حمل این گونه کالاها را وفق ضمیمه ‹‹ب›› این آیین نامه در اختیار داشته باشد تا هنگام درخواست مقامات ذیصلاح ارایه نماید .
وسایل حمل و نقل حامل مواد و محمولات خطرناک باید در حین عملیات حمل و نقل کلیه نشانه ها و علایم مندرج در ضمیمه ‹‹الف›› این آیین نامه را دارا باشند .
فرستنده کالا و محصول خطرناک مکلف است پیش از تنظیم قرارداد حمل و نقل کالا ، طی اظهارنامه ای مطابق فرم پیوست شماره یک از ضمیمه ‹‹ب›› متصدی حمل و نقل را از خطرناک بودن محموله و همچنین نوع خطر و اقدامات احتیاطی که باید در حین حمل و نقل کالای موصوف به عمل آید ، مطلع نماید .
در صورت عدم رعایت ضوابط و دستورالعمل های مندرج در این آیین نامه با تخلفات به شرح زیر برخورد خواهد شد :
فصل دوم : مقررات مربوط به عملیات بارگیری ، حمل و نقل و باراندازی مواد و محصولات خطرناک 23 ماده
( ) چنانچه متصدی حمل و نقل قصد حمل مواد خطرناک را دارد که در طبقه بندی مواد خطرناک تحت طبقات 8،6،1و9 شناسایی گردیده اند مکلف است جهت هماهنگی وتعیین مسیر مجاز تردد از مبدأ به مقصد و با اولویت جاده های خارج از شهرها به سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای یا سازمانهای تابعه مراجعه و ضمن ارایه درخواست کتبی به همراه اظهارنامه صاحب کالا ، مجوز و مسیر عبور مواد خطرناک را دریافت نماید .
( ) وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک صرف نظر از وزن و حجم محموله فقط در ساعات روز مجاز به تردد در جاده های کشور خواهد بود و باید قبل از پایان روز در پارکینگ مناسب توقف و تا آغاز روز بعد از حرکت خودداری کند . در صورت لزوم سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای نقشه مسیری را که وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک برای رسیدن به مقصد باید طی کند و توقفهای غیر اضطراری بین راه در آن پیش بینی شده است را در اختیار متصدیان حمل ونقل قرار خواهد داد و راننده مکلف است وسیله نقلیه را در مسیر تعیین شده هدایت کند . در نقشه مورد بحث سعی خواهد شد که وسیله نقلیه حتی المقدور از نقاط کم جمعیت و احیاناً جاده ای کمر بندی شهرها عبور داده شود و توقفهای بین راه دور از وسایل نقلیه دیگر و محلهای امن و خلوت انجام گیرد .
پارک و توقف وسایل نقلیه حامل مواد و محصولات خطرناک در طول جاده ها فقط تحت شرایط زیر امکانپذیر است .
رانندگان وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک در هنگام سوخت گیری باید موارد زیر را رعایت کنند :
وسایل نقلیه حامل محمولات خطرناک نباید تحت هیچ شرایطی وسیله نقلیه دیگری را یدک کشی نموده یا توسط وسیله نقلیه دیگری یدک کشی شود .
حمل مسافر و سرنشین به استثنای راننده یا عوامل دیگری که با تشخیص متصدی حمل و نقل باید همراه محموله و وسیله نقلیه در عملیات حمل و نقل کالای خطرناک باشد، ممنوع است .
استعمال دخانیات یا استفاده از هر گونه وسیله روشنایی یا آتش زا در داخل وسیله نقلیه یا در فاصله 50 متری آن در حین انجام عملیات حمل و نقل مواد خطرناک ممنوع است.
چنانچه به هر دلیل در حین عملیات باراندازی یا بارگیری به ناچار باید در محوطه ای تعدادی وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک متوقف شوند یا در توقفگاه مناسبی تعدادی از اینگونه وسایل نقلیه متوقف شده اند باید شعاع 20 متری را برای فاصله یکدیگر حفظ کنند .
در صورتی که پمپ تخلیه کالای خطرناک از نیروی موتور وسیله نقلیه انرژی خود را کسب نمی نماید باید در حین تخلیه ، موتور وسیله نقلیه خاموش باشد .
حمل مواد خطرناک در بارگیر و یدک مستقل و همچنین حمل مواد خطرناک طبقات 8،6،1 و9 در وسایل نقلیه مفصل دار ممنوع است .
محمولات خطرناک از طبقه 4 و ردیف 3 4 باید در بارگیریهای مسقف و مقاوم نسبت به نفوذ آب و رطوبت حمل شوند .
( ) چنانچه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک به دلیل نقص فنی ناچار به توقف طولانی ( بر اساس نظر صاحب کالا در چارچوب مقررات سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای ) در مسیر گردد ، راننده مکلف است متصدی حمل و نقل را از موضوع مطلع نماید و متصدی حمل و نقل نیز مکلف است به محض اطلاع وسیله نقلیه مناسبی را به همراه عوامل لازم برای باراندازی وسیله نقلیه معیوب و بارگیری وسیله نقلیه اعزامی به محل توقف خودرو اعزام نماید .
در صورت بروز سوانحی که منجر به پخش مواد در طبیعت می گردد ، متصدی حمل و نقل ، موظف است سریعاً مراتب را به سازمان های امدادی اطلاع دهد .
متصدی حمل و نقل مکلف است قبل اعزام وسیله نقلیه جهت بارگیری و حمل محموله خطرناک برنامه زمان بندی سفر را در اختیار راننده قرار دهد و راننده نیز مکلف است برنامه تنظیمی از سوی متصدی حمل و نقل را به دقت رعایت نماید .
مواد خطرناک از انواع زیر گروههای طبقه 1 باید در کامیون های بار بارگیر بسته یا دارای دربهای کناری (بغل بازشو) حمل شود .
حداکثر وزن محموله از طبقه 1 در زیر گروه 1 1 نباید از 1000 کیلوگرم و در زیرگروههای 2 1 و 3 1 نباید از 3000 کیلوگرم در هر بارگیر تجاوز نماید .
متصدی حمل و نقل مکلف است مقررات مربوط به اسناد و مدارک حمل و نقل کالای خطرناک را طبق ضوابط مندرج در ضمیمه ‹‹ب›› رعایت نموده و بسته ها و جعبه های حامل مواد خطرناک نیز باید دارای برچسب ویژه ای باشند که مشخصات کالای خطرناک و شماره طبقه مربوط به آن مطابق پیوست یک ضمیمه ‹‹الف›› به دقت درآن منعکس شده باشد و روشهای بسته بندی مندرج در ضمیمه ‹‹ج›› در مورد آنها رعایت گردد.
چنانچه وسیله نقلیه ، حامل محموله ای از طبقه 1 بوده و مقرر است که محموله آن در باراندازهای مختلف تخلیه گردد، نحوه بارگیری باید به نحوی باشد که بدون جابه جا کردن سایر جعبه های حامل کالای خطرناک و به ترتیب محموله تخلیه و باراندازی شود .
چنانچه وسیله نقلیه ، حامل مواد خطرناک از طبقه 1 توسط مأمورین پلیس راه ملزم به توقف شود ، راننده وسیله نقلیه مکلف است در نقطه ای که پلیس راه مشخص نموده است ، توقف نماید .
در صورتی که کاروانی از وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک به دنبال یکدیگر در حرکت باشند ، رانندگان مکلف به حفظ فاصله 80 متری از یکدیگر می باشند .
محموله هایی از نوع دی اکسید کربن و اکسید نیتروژن و گازهایی از طبقه 2 باید در وسایل نقلیه بدون مفصل و در تانکرهای ثابت که به نحو مناسبی به شاسی وسیله نقلیه محکم شده اند ، حمل گردند .
حمل گازهایی از طبقه 2 در مخازن کوچک و در بارگیریهای کانتینرهای ممنوع است .
حمل مایعات از طبقه 8 فقط توسط تانکرهای ثابت مجاز است و این گونه مواد نباید به صورت بشکه های مجزا روی بارگیری های کفی یا اطاقدار حمل شوند .
فصل سوم : مقررات مربوط به وسایل نقلیه حامل مواد و محمولات خطرناک 10 ماده
حمل و نقل کالاها و محمولات خطرناک در صورتی مجاز می باشد که وسایل نقلیه حامل این گونه محمولات حائز شرایط و ضوابط مندرج در این فصل باشند .
وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک باید علاوه بر معاینه فنی معتبر، دارای گواهینامه تأیید صلاحیت صادره از طرف مؤسسه معتبر به شرح مذکور در ضمیمه ‹‹د›› این آیین نامه می باشند .
وسایل نقلیه تانکردار با بارگیرهای نیم یدک که کانتینرهای حامل مواد خطرناک را حمل می کنند یا وسایل نقلیه ای که مواد و محصولات خطرناک را به صورت فله ای حمل می کنند باید از مثلثهای خطر در هر دو طرف کانتینر یا تانک استفاده کنند .
اطلاعات زیر باید به صورت خوانا روی بدنه بارگیر وسایل نقلیه تانکردار که محمولات خطرناک را حمل نمایند درج گردد .
نام شرکت یا مؤسسه حمل و نقل
ظرفیت تانکر .
وزن خالی تانکر .
حداکثر وزن تامکر به همراه محموله .
تاریخ و مدت اعتبار بازرسی .
اطلاعات زیر باید به صورت خوانا بر روی تانک کانتینرهای حامل مواد خطرناک درج گردد .
شماره ثبت تانک کانتینر .
نام شرکت تولید کننده تانک کانتینر .
شماره سریال اعلام شده توسط شرکت تولید کننده تانک کانتینر .
مقدار عددی فشار محموله بر حسب مگاپاسکال یا بار .
سال تولید تانک کانتینر .
ظرفیت تانک کانتینر بر حسب لیتر .
وسایل نقلیه ای که محمولات خطرناک با حداکثر نقطه اشتعال 32 درجه سانتی گراد را حمل می نمایند باید سرپوشیده بوده و طرح و ساخت محفظه بارگیر آنها به صورتی باشد که محموله آنها تحت اثر دما و حرارت خارج از محیط قرار نگیرند .
حداکثر عمر تانکرهایی که به صورت بارگیر برای حمل کالاهای خطرناک از طبقه 3 بکار می روند ، نباید از 8 سال تجاوز کند .
تانکرهایی که در آنها محمولاتی از طبقات 2 5 و8 حمل می شوند باید از ورقی با پوشش گالوانیزه ساخته شوند و عمر آنها نیز از 4 سال تجاوز ننماید .
وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک باید در سطح قایم عقب دارای مثلث نارنجی رنگ به طول قاعده 40 سانتی متر و ارتفاع 30 سانتی متر با خط مشکی حاشیه ای به ضخامت 15 میلی متر باشند .
وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک باید به وسایل اطفای حریق متناسب با نوع وسیله نقلیه و میزان قابلیت اشتعال کالاهای حمل شده مجهز باشند .
فصل چهارم : مقررات مربوط به راننده و خدمه وسایل نقلیه حامل مواد و محمولات خطرناک 7 ماده
حمل و نقل کالاها و محمولات خطرناک در صورتی مجاز می باشد که رانندگان و کمک رانندگان وسایل نقلیه حامل این گونه محمولات حائز شرایط و ضوابط مندرج در این فصل باشند .
رانندگان وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک باید دارای گواهینامه معتبر متناسب با نوع وسیله نقلیه تحت راهبری خویش بوده و حداقل مدت 3 سال از زمان صدور گواهینامه نیز سپری شده باشد .
آن دسته از رانندگان که مواد خطرناک را داخل تانکرهای ثابت یا تانکرهای قابل انتقال با ظرفیت بیش از 1000 لیتر یا تانک کانتینرهای با ظرفیت بیش از 3000 لیتر حمل می کنند و همچنین رانندگانی که به حمل این مواد توسط وسایل نقلیه با وزن ناخالص بیش از 3500 کیلوگرم اقدام می نمایند ، باید علاوه بر گواهینامه متناسب با رانندگی وسیله نقلیه ، تأییدیه ویژه ای که مؤید آشنایی با موضوع حمل و نقل مواد خطرناک ، مفاد آیین نامه حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک ، اقدامات احتیاطی جهت اجتناب از بروز حوادث ناشی از حمل و نقل مواد خطرناک و اقدامات پیشگیرانه در جهت جلوگیری از حوادث ناشی از حمل و نقل جاده ای این مواد را مطابق نمونه مذکور در ضمیمه و در اختیار داشته باشند .
رانندگان وسایل نقلیه مکلفند قبل از آغاز عملیات حمل و نقل وسایل و لوازم زیر را به همراه داشته باشند و در صورت لزوم از آنها استفاده کنند .
جلیقه زرد رنگ احتیاط مطابق با استاندارد 471 EN
عینک حفاظتی مناسب جهت حفاظت از چشم در مقابل حرارت و خطرات ناشی از واکنشهای شیمیایی مواد خطرناک .
ماسک مناسب برای تصفیه بخارها و گازهای ناشی از محمولات سمی .
دستکش لاستیکی مناسب و مقاوم در برابر مواد شیمیایی .
چکمه لاستیکی مقاوم در برابر مواد شیمیایی .
تن پوشی سراسری از جنس مواد ضد آب (WATER PROOF ) و مقاوم در برابر مواد شیمیایی .
چراغ قوه دستی .
بطری حاوی مایع شستشوی چشم .
بطری حاوی آب .
( ) به منظور کنترل و ارزیابی میزان تخلفات رانندگی رانندگان و شرکتهای حمل و نقل از مفاد این آیین نامه دستورالعمل امتیازبندی تخلفات و نحوه برخورد با رانندگان و شرکتها توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای و معاونت راهنمایی و رانندگی و امور حمل و نقل ناجا تهیه و به مرحله اجرا گذارده خواهد شد .
استفاده از راننده ای که حائز کلیه شرایط راننده اصلی باشد ، همراه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک اجباری است .
رعایت کنوانسیون بازل و مصوبات مرتبط با آن در حمل و نقل جاده ای لازم الاجرا است .
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
